Παντελής Αναγνωστόπουλος

03/Nov/2025

🦶 Καλλιέργεια Νυχιών για Μύκητες – Φιλικός Οδηγός για Ασθενείς

📑 Περιεχόμενα

1️⃣ Τι είναι η καλλιέργεια νυχιών;
2️⃣ Γιατί ζητείται και πότε;
3️⃣ Προετοιμασία πριν τη λήψη
4️⃣ Πώς λαμβάνεται το δείγμα;
5️⃣ Τι γίνεται στο εργαστήριο & χρόνος αποτελεσμάτων
6️⃣ Συχνότεροι μύκητες και σημασία
7️⃣ Ερμηνεία αποτελεσμάτων
8️⃣ Θεραπευτικές επιλογές με βάση τα ευρήματα
9️⃣ Περιορισμοί & συχνά λάθη
🔟 Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
1️⃣1️⃣ CTA – Πού να κάνω εξέταση
1️⃣2️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

1️⃣ Τι είναι η καλλιέργεια νυχιών;

Η καλλιέργεια νυχιών είναι εργαστηριακή μικροβιολογική εξέταση που επιτρέπει την ανίχνευση και ταυτοποίηση μυκήτων που ευθύνονται για λοιμώξεις των νυχιών, γνωστές ως ονυχομυκητιάσεις. Πρόκειται για μία ανώδυνη, απλή και εξαιρετικά σημαντική διαδικασία για τη διάγνωση και τη σωστή επιλογή θεραπείας.

Οι μύκητες που εντοπίζονται πιο συχνά ανήκουν σε τρεις βασικές κατηγορίες:

Δερματόφυτα (π.χ. Trichophyton rubrum, Trichophyton interdigitale) — προκαλούν τη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων, κυρίως στα πόδια.
Ζυμομύκητες (π.χ. Candida albicans) — συχνότερα σε νύχια χεριών, ιδιαίτερα σε άτομα που εργάζονται σε υγρό περιβάλλον.
Μη-δερματόφυτα νηματοειδή (π.χ. Scopulariopsis, Fusarium) — σπανιότερα αλλά δυνητικά ανθεκτικά παθογόνα.

💡 Σκοπός της εξέτασης: Να απομονωθεί και να αναγνωριστεί ο υπεύθυνος μύκητας, ώστε να επιλεγεί η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή και να αποφευχθεί η άσκοπη ή λανθασμένη θεραπεία.

🔹 Τι μπορεί να προκαλέσει ονυχομυκητίαση

Χρόνια υγρασία ή τραυματισμοί στα νύχια (π.χ. στενά παπούτσια, πεντικιούρ χωρίς αποστείρωση εργαλείων).
Σακχαρώδης διαβήτης, ανοσοκαταστολή ή κακή περιφερική κυκλοφορία.
Επαναλαμβανόμενη χρήση γαντιών ή νερού (σε νοικοκυρές, υδραυλικούς, κομμωτές).
Παρουσία μύκητα στο δέρμα (π.χ. μεσοδακτύλιος ποδιών – «πόδι του αθλητή»).

🔹 Τι διαφορές έχει από άλλες εξετάσεις

Η καλλιέργεια είναι ακριβέστερη από την απλή μικροσκόπηση (KOH), γιατί επιτρέπει την ταυτοποίηση του συγκεκριμένου είδους και όχι μόνο την παρατήρηση μυκήτων. Μπορεί επίσης να διαχωρίσει πραγματική λοίμωξη από επιμόλυνση.

Παράδειγμα: Η απλή KOH δείχνει ύπαρξη μυκήτων, αλλά η καλλιέργεια αποκαλύπτει αν πρόκειται για Trichophyton ή Candida, άρα καθορίζει ποιο φάρμακο είναι αποτελεσματικό.

🔹 Πλεονεκτήματα της καλλιέργειας νυχιών

Επιβεβαιώνει τη διάγνωση της ονυχομυκητίασης με ακρίβεια.
Προσδιορίζει τον τύπο του μύκητα (δερματόφυτο, ζυμομύκητα, μη-δερματόφυτο).
Βοηθά στη στοχευμένη θεραπεία με κατάλληλο αντιμυκητιασικό.
Αποτρέπει τη λανθασμένη αγωγή σε μη μυκητιασικές παθήσεις νυχιών (π.χ. ψωρίαση).
Χρησιμοποιείται και για έλεγχο ίασης μετά από μακρά θεραπεία.

📌 Σημαντικό: Η καλλιέργεια πρέπει να γίνεται πριν από κάθε συστηματική θεραπεία, ώστε να αποφεύγεται άσκοπη χορήγηση φαρμάκων και πιθανές παρενέργειες.

2️⃣ Γιατί ζητείται και πότε πρέπει να γίνεται η καλλιέργεια νυχιών;

Η καλλιέργεια νυχιών ζητείται όταν υπάρχει υποψία μυκητίασης, είτε στα νύχια των ποδιών είτε των χεριών. Είναι απαραίτητη εξέταση για να επιβεβαιώσει αν τα αλλοιωμένα νύχια οφείλονται σε μύκητα ή σε άλλη πάθηση (π.χ. ψωρίαση, τραυματισμό, έκζεμα).

🔹 Ενδείξεις για καλλιέργεια

Αλλαγή χρώματος του νυχιού (κιτρινωπό, καφετί ή λευκό).
Πάχυνση, θρυμματισμός ή παραμόρφωση της πλάκας του νυχιού.
Αποκόλληση του νυχιού από την κοίτη (ονυχόλυση).
Πόνος ή ευαισθησία στο νύχι κατά τη βάδιση ή την επαφή.
Επαναλαμβανόμενες αποτυχίες θεραπείας με τοπικά σκευάσματα.
Συμμετοχή πολλών νυχιών ή και των δύο ποδιών/χεριών.

⚠️ Ενδεικτική περίπτωση: Ασθενής με παχύ, κιτρινωπό νύχι που δεν βελτιώνεται με κρέμες ή βερνίκια χρειάζεται καλλιέργεια για να ταυτοποιηθεί ο μύκητας και να επιλεγεί κατάλληλο φάρμακο.

🔹 Πριν από έναρξη ή αλλαγή θεραπείας

Η καλλιέργεια αποτελεί προαπαιτούμενο πριν από οποιαδήποτε συστηματική (από το στόμα) αντιμυκητιασική αγωγή, καθώς βοηθά να αποφευχθεί η χορήγηση φαρμάκου χωρίς τεκμηρίωση.

Ελέγχει την ανταπόκριση του μύκητα μετά τη θεραπεία (έλεγχος ίασης).
Καθορίζει αν απαιτείται αλλαγή φαρμάκου λόγω ανθεκτικότητας ή υποτροπής.

🔹 Σε ποιους ασθενείς συνιστάται ιδιαίτερα

Ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη ή αγγειοπάθειες.
Άτομα με ανοσοκαταστολή (χημειοθεραπεία, κορτικοστεροειδή, HIV).
Ηλικιωμένοι ασθενείς ή ασθενείς με μειωμένη κυκλοφορία στα κάτω άκρα.
Επαγγελματίες με συνεχή επαφή με νερό ή απορρυπαντικά (νοικοκυρές, ψαράδες, κομμωτές, μάγειρες).

🔹 Διαφορική διάγνωση – Όχι κάθε αλλοίωση είναι μύκητας

Πολλές καταστάσεις μιμούνται μυκητίαση χωρίς να είναι. Παραδείγματα:

Ψωρίαση νυχιών: προκαλεί πάχυνση και βοθρία αλλά χωρίς μύκητα.
Ονυχία τραυματικής αιτιολογίας: από συνεχές χτύπημα ή στενά παπούτσια.
Βακτηριακή επιμόλυνση από Pseudomonas που δίνει πράσινη χροιά.

💡 Συμβουλή: Μην ξεκινάτε θεραπεία για «μύκητα» χωρίς επιβεβαίωση από καλλιέργεια. Περίπου το 30% των περιστατικών με αλλοιώσεις στα νύχια δεν οφείλονται σε μυκητίαση.

🔹 Πότε είναι καλύτερο να προγραμματιστεί η εξέταση

Όταν δεν έχετε χρησιμοποιήσει αντιμυκητιασικά για τουλάχιστον 10 ημέρες.
Κατά προτίμηση το πρωί, με καθαρά και στεγνά πόδια/χέρια.
Αποφύγετε λουτρά, κρέμες ή βερνίκια την ίδια ημέρα.

✅ Οφέλη της έγκαιρης διάγνωσης: Η σωστή ταυτοποίηση του μύκητα επιτρέπει στοχευμένη και αποτελεσματική θεραπεία, με μικρότερο κόστος και λιγότερη ταλαιπωρία.

3️⃣ Προετοιμασία πριν τη λήψη δείγματος

Η σωστή προετοιμασία είναι απαραίτητη για να εξασφαλιστεί η αξιοπιστία της καλλιέργειας. Οι μύκητες αναπτύσσονται αργά και σε μικρή ποσότητα· επομένως, κάθε παράγοντας που μειώνει τη συγκέντρωσή τους μπορεί να οδηγήσει σε ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα.

🔹 Τι πρέπει να αποφύγετε πριν την εξέταση

Μην εφαρμόζετε τοπικά αντιμυκητιασικά (κρέμες, βερνίκια, σπρέι) για τουλάχιστον 7–10 ημέρες πριν τη λήψη.
Αποφύγετε βαφή ή πεντικιούρ για 7 ημέρες (αφαιρείτε πλήρως βερνίκια/gel).
Μην κόψετε ή λιμάρετε τα νύχια για 5 ημέρες πριν τη συλλογή.
Αποφύγετε αντισηπτικά ή οινόπνευμα στην περιοχή πριν την εξέταση.

📌 Παράδειγμα: Αν χρησιμοποιήσατε βερνίκι νυχιών με αντιμυκητιασικό (π.χ. αμορολφίνη) μέσα στις τελευταίες 7 ημέρες, το αποτέλεσμα μπορεί να βγει «καμία ανάπτυξη» παρότι υπάρχει μύκητας.

🔹 Προτεινόμενη προετοιμασία ανά τύπο δείγματος

Τύπος δείγματος	Προετοιμασία	Σημειώσεις
Νύχια ποδιών	Πλύσιμο με σαπούνι χωρίς αντισηπτικό, καλή ξήρανση, χωρίς κρέμες.	Προτιμάται δείγμα από το μεγάλο δάκτυλο ή το περισσότερο αλλοιωμένο νύχι.
Νύχια χεριών	Απομάκρυνση βερνικιών και καθαρισμός με φυσικό σαπούνι.	Αποφύγετε επαφή με απορρυπαντικά πριν τη λήψη.
Επωνύχια περιοχή	Μην εφαρμόζετε αλοιφές ή λοσιόν 48 ώρες πριν.	Η περιοχή αυτή αφορά πιθανή Candida λοίμωξη.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

🔹 Πότε να προγραμματίσετε τη λήψη

Κατά προτίμηση το πρωί ώστε τα νύχια να είναι στεγνά.
Αν υπάρχουν πολλαπλές αλλοιώσεις, ενημερώστε το εργαστήριο ποια είναι η παλαιότερη ή η πιο ενεργή περιοχή.
Αποφύγετε λουτρά ή απολέπιση ποδιών/χεριών πριν από την επίσκεψη.

💡 Χρήσιμη συμβουλή: Αν η καλλιέργεια προορίζεται για έλεγχο ίασης, περιμένετε τουλάχιστον 4 εβδομάδες μετά το τέλος της θεραπείας πριν τη νέα λήψη.

🔹 Τι να φέρετε στο ραντεβού

Τυχόν προηγούμενες εξετάσεις ή αποτελέσματα καλλιεργειών.
Κατάλογο φαρμάκων ή τοπικών θεραπειών που χρησιμοποιήσατε.
Την κάρτα ασφάλισης ή παραπεμπτικό (αν υπάρχει κάλυψη ΕΟΠΥΥ).

🧪 Θυμηθείτε: Η επιτυχία της καλλιέργειας εξαρτάται περισσότερο από τη σωστή προετοιμασία παρά από το ίδιο το εργαστήριο.

4️⃣ Πώς λαμβάνεται το δείγμα για καλλιέργεια νυχιών;

Η λήψη είναι ανώδυνη και σύντομη διαδικασία, που πραγματοποιείται από εκπαιδευμένο προσωπικό στο μικροβιολογικό εργαστήριο. Στόχος είναι να συλλεχθεί αντιπροσωπευτικό υλικό από την περιοχή όπου ο μύκητας είναι ενεργός, δηλαδή στο όριο μεταξύ υγιούς και νοσούντος νυχιού.

🔹 Βήμα προς βήμα διαδικασία λήψης

Καθαρισμός: Αφαιρούνται τα επιφανειακά υπολείμματα ή βερνίκια με αποστειρωμένο εργαλείο, χωρίς τη χρήση αντισηπτικών ή οινοπνεύματος.
Απομόνωση δείγματος: Ο ιατρός ή ο βιοπαθολόγος χρησιμοποιεί νυχοκόπτη, νυχοσμίλη ή σπάτουλα για να πάρει δείγμα από το πιο αλλοιωμένο τμήμα του νυχιού.
Λήψη από την κοίτη: Εφόσον υπάρχει αποκόλληση, συλλέγεται υλικό από την υπονύχια περιοχή όπου αναπτύσσεται ο μύκητας.
Συσκευασία: Το δείγμα τοποθετείται σε αποστειρωμένο δοχείο χωρίς υγρασία ή χημικά πρόσθετα.
Αναγραφή στοιχείων: Αναγράφονται πλήρως το όνομα ασθενούς, ημερομηνία και θέση νυχιού (π.χ. «1ο δεξί πόδι»).

⚠️ Προσοχή: Δεν απολυμαίνεται το νύχι με οινόπνευμα πριν τη λήψη· σκοτώνει τους μύκητες και αλλοιώνει το αποτέλεσμα.

🔹 Από ποιο σημείο λαμβάνεται το δείγμα

Από το περιφερικό ή πλάγιο άκρο του νυχιού που είναι αποχρωματισμένο ή παχύ.
Σε περιπτώσεις Candida, λαμβάνεται και υλικό από τα επωνύχια ή το δέρμα γύρω από το νύχι.
Όταν προσβάλλονται πολλά νύχια, επιλέγεται εκείνο με τη μεγαλύτερη αλλοίωση ή με ενεργή φλεγμονή.

💡 Συμβουλή: Σε εκτεταμένες αλλοιώσεις προτιμάται η λήψη δύο δειγμάτων (ένα από νύχι ποδιού και ένα από χεριού) για να αποκλειστεί επιμόλυνση.

🔹 Ιδιαίτερες περιπτώσεις λήψης

Χέρια: Συχνότερα προσβάλλονται από Candida· λαμβάνονται ξέσματα και από τα επωνύχια.
Πόδια: Προτιμώνται τα μεγάλα δάκτυλα, όπου εμφανίζονται τα περισσότερα δερματόφυτα.
Παιδιά: Χρησιμοποιούνται λεπτότερες σπάτουλες και μικρότερη πίεση.
Άτομα με διαβήτη: Η λήψη γίνεται με προσοχή, αποφεύγοντας τραυματισμό και πίεση στην κοίτη.

Χρόνος διαδικασίας: Περίπου 5–10 λεπτά για κάθε νύχι, ανάλογα με τη βαρύτητα της βλάβης.

🔹 Μετά τη λήψη

Δεν απαιτείται ιδιαίτερη φροντίδα ή επίδεση.
Μπορείτε να επιστρέψετε αμέσως στις δραστηριότητές σας.
Αποφύγετε το βερνίκι για 24 ώρες, μέχρι να διασφαλιστεί ότι η λήψη ήταν επιτυχής.

📌 Σημαντικό: Αν κατά τη λήψη υπάρχει πόνος, φλεγμονή ή αιμορραγία, ενημερώστε τον ιατρό. Σε φυσιολογικές συνθήκες η διαδικασία δεν προκαλεί ενόχληση.

🔹 Συλλογή δείγματος στο σπίτι (μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις)

Σε περιοχές χωρίς πρόσβαση σε εργαστήριο, το δείγμα μπορεί να συλλεχθεί στο σπίτι με οδηγίες ιατρού:

Κόψτε το πιο αλλοιωμένο τμήμα του νυχιού.
Τοποθετήστε το σε καθαρό, στεγνό δοχείο χωρίς βαμβάκι ή υγρά.
Αποστείλετε το δείγμα στο εργαστήριο εντός 24 ωρών.

🧴 Προσοχή: Μην χρησιμοποιείτε αντισηπτικά, σκόνες ή σπρέι πριν τη συλλογή. Αρκεί καλός καθαρισμός και ξήρανση του ποδιού/χεριού.

5️⃣ Τι γίνεται στο εργαστήριο & χρόνος αποτελεσμάτων

Μετά τη συλλογή, το δείγμα αποστέλλεται άμεσα στο μικροβιολογικό εργαστήριο για επεξεργασία. Εκεί πραγματοποιείται άμεση μικροσκόπηση και στη συνέχεια καλλιέργεια σε ειδικά θρεπτικά υλικά για την ανίχνευση και αναγνώριση των μυκήτων που ευθύνονται για την ονυχομυκητίαση.

🔹 Βήματα ανάλυσης στο εργαστήριο

Άμεσο παρασκεύασμα (KOH test): Μικρό μέρος του δείγματος τοποθετείται σε υδροξείδιο του καλίου (KOH 20–30%) ώστε να διαλυθεί η κερατίνη και να παρατηρηθούν υφές ή βλαστοσπόρια μυκήτων στο μικροσκόπιο.
Ενοφθαλμισμός: Το υπόλοιπο δείγμα τοποθετείται σε Sabouraud Dextrose Agar (SDA) με ή χωρίς chloramphenicol και cycloheximide, ανάλογα με την υποψία παθογόνου.
Επώαση: Οι πλάκες επωάζονται σε θερμοκρασία 25–30°C για 2 έως 4 εβδομάδες. Οι δερματόφυτοι αναπτύσσονται αργά, ενώ οι ζυμομύκητες πιο γρήγορα.
Ταυτοποίηση: Οι αποικίες αναγνωρίζονται βάσει:
- μακροσκοπικής εμφάνισης (χρώμα, υφή, ρυθμός ανάπτυξης)
- μικροσκοπικής μορφολογίας (κονίδια, υφές)
- ή με αυτόματες μεθόδους όπως MALDI-TOF ή PCR όπου διαθέσιμες
Αναφορά αποτελεσμάτων: Το αποτέλεσμα εκδίδεται μόλις επιβεβαιωθεί ανάπτυξη ή μετά τη λήξη των 4 εβδομάδων εάν δεν εμφανιστεί ανάπτυξη.

⚠️ Προσοχή: Αν το δείγμα δεν είναι επαρκές ή έχει ληφθεί μετά από πρόσφατη αντιμυκητιασική αγωγή, η ανάπτυξη μπορεί να είναι αδύναμη ή ανύπαρκτη.

🔹 Ερμηνεία της άμεσης μικροσκόπησης

Θετικό άμεσο: Ορατές υφές/σπόρια → ενδεικτικό μυκητίασης.
Αρνητικό άμεσο: Δεν αποκλείει τη νόσο. Μπορεί να υπάρχει χαμηλό φορτίο ή επιφανειακή βλάβη.
Ασυμφωνία KOH–Καλλιέργειας: Πιθανή επιμόλυνση ή κακή λήψη. Συνιστάται επανάληψη.

🔹 Εξειδικευμένοι έλεγχοι (όπου διαθέσιμοι)

MALDI-TOF: ταχεία ταυτοποίηση είδους μύκητα με φασματομετρία μάζας.
PCR (μοριακή ανάλυση): ανίχνευση DNA μυκήτων με υψηλή ευαισθησία, χρήσιμη σε δύσκολες ή μεικτές λοιμώξεις.
Αντιμυκητιασική ευαισθησία (MIC testing): πραγματοποιείται σε ειδικά εργαστήρια για επιμονές ή ανθεκτικά στελέχη.

💡 Παράδειγμα: Αν απομονωθεί Trichophyton rubrum, ο ιατρός προτείνει συστηματική θεραπεία με τερβιναφίνη ή ιτρακοναζόλη, ενώ σε Candida συνήθως επιλέγεται φλουκοναζόλη.

🔹 Χρόνος αποτελεσμάτων

Για ζυμομύκητες (Candida): 7–10 ημέρες
Για δερματόφυτα (Trichophyton): 15–28 ημέρες
Για μη-δερματόφυτα (Fusarium, Scopulariopsis): έως 4 εβδομάδες

Χρόνος συνολικής απάντησης: 10–30 ημέρες. Προκαταρκτική ενημέρωση δίνεται εφόσον υπάρχει πρώιμη ανάπτυξη.

🔹 Παράδοση αποτελεσμάτων

Το αποτέλεσμα συνοδεύεται από:

αναλυτική αναφορά του είδους του μύκητα,
ένδειξη κλινικής σημασίας (παθογόνο ή πιθανός ρύπος),
και σύσταση για κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση (σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό).

📨 Παράδοση: Το αποτέλεσμα αποστέλλεται ηλεκτρονικά ή παραδίδεται έντυπα. Σε θετικά ευρήματα ενημερώνεται ο ιατρός για στοχευμένη αγωγή.

6️⃣ Συχνότεροι μύκητες που ανιχνεύονται και η κλινική τους σημασία

Η καλλιέργεια νυχιών μπορεί να απομονώσει διάφορα είδη μυκήτων. Ο καθένας έχει διαφορετική παθογονικότητα, συμπτώματα και ανταπόκριση στη θεραπεία. Η γνώση του είδους βοηθά στη σωστή επιλογή φαρμάκου και στη διαχείριση υποτροπών.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Είδος μύκητα	Κατηγορία	Κύρια σημεία/περιοχές	Σχόλιο & σημασία
Trichophyton rubrum	Δερματόφυτο	Πόδια (μεγάλα δάκτυλα), νύχια παχιά, κιτρινωπά	Το πιο συχνό αίτιο ονυχομυκητίασης· ανταποκρίνεται καλά σε τερβιναφίνη ή ιτρακοναζόλη.
Trichophyton interdigitale	Δερματόφυτο	Μεσοδακτύλια διαστήματα και νύχια ποδιών	Συχνό σε αθλητές ή άτομα που φορούν στενά υποδήματα. Συνδυάζεται με «πόδι του αθλητή».
Epidermophyton floccosum	Δερματόφυτο	Νύχια ποδιών και περιοχές με ιδρώτα	Σπάνιο αίτιο, αλλά συχνά συνυπάρχει με δερματοφυτία σώματος.
Candida albicans	Ζυμομύκητας	Νύχια χεριών, επωνύχια περιοχή	Συχνό σε άτομα που έρχονται συχνά σε επαφή με νερό (π.χ. νοικοκυρές, μάγειρες). Ανταποκρίνεται σε φλουκοναζόλη ή τοπικές αζόλες.
Candida parapsilosis	Ζυμομύκητας	Νύχια χεριών και δέρμα γύρω από το νύχι	Απαντά συχνά σε άτομα με χρόνιο ερεθισμό από σαπούνια ή χημικά. Μπορεί να χρειαστεί συστηματική αγωγή.
Scopulariopsis brevicaulis	Μη-δερματόφυτο	Νύχια ποδιών, συνήθως παλαιές βλάβες	Δύσκολη θεραπεία· συχνά ανθεκτικό στα κοινά αντιμυκητιασικά. Απαιτεί εξειδικευμένη προσέγγιση.
Fusarium spp.	Μη-δερματόφυτο	Νύχια ποδιών ή χεριών, συχνά με φλεγμονή	Μπορεί να προκαλέσει σοβαρή λοίμωξη σε ανοσοκατεσταλμένους. Ανθεκτικό σε πολλές θεραπείες.
Aspergillus spp.	Μη-δερματόφυτο	Νύχια χεριών/ποδιών μετά από τραυματισμό	Συνήθως επιμολύνει ήδη κατεστραμμένα νύχια. Μπορεί να απαιτεί συνδυαστική θεραπεία.

🔹 Κατηγορίες παθογόνων με βάση την προέλευση

Πρωτογενή παθογόνα: προκαλούν λοίμωξη σε φυσιολογικά νύχια (π.χ. Trichophyton rubrum).
Δευτερογενή παθογόνα: εγκαθίστανται σε ήδη κατεστραμμένα νύχια (π.χ. Aspergillus).
Ευκαιριακά είδη: αποικίζουν χωρίς να προκαλούν πραγματική λοίμωξη — χρειάζεται αξιολόγηση με βάση την κλινική εικόνα.

📌 Παράδειγμα: Αν απομονωθεί Candida από ένα μόνο νύχι χωρίς σημεία φλεγμονής, μπορεί να πρόκειται για απλή αποίκιση και όχι για ενεργή λοίμωξη.

🔹 Παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη μυκήτων

Υγρασία και θερμό περιβάλλον (παπούτσια, κάλτσες, πισίνα).
Μειωμένη κυκλοφορία αίματος στα άκρα.
Ανοσοκαταστολή ή χρήση κορτικοστεροειδών.
Μικροτραυματισμοί από κακή περιποίηση νυχιών ή στενά υποδήματα.

💡 Συμβουλή: Τα δερματόφυτα είναι υπεύθυνα για περίπου 80–90% των ονυχομυκητιάσεων των ποδιών, ενώ η Candida για το 50–60% των περιπτώσεων στα χέρια.

7️⃣ Ερμηνεία αποτελεσμάτων καλλιέργειας

Η σωστή αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της καλλιέργειας νυχιών απαιτεί συνδυασμό εργαστηριακών ευρημάτων και κλινικής εικόνας. Η απλή ανίχνευση μύκητα δεν σημαίνει πάντα λοίμωξη· μπορεί να υποδηλώνει και αποίκιση χωρίς ενεργό νόσο.

🔹 Πιθανά αποτελέσματα

1. Θετική καλλιέργεια: Ανάπτυξη παθογόνου μύκητα. Αναφέρεται το είδος (π.χ. Trichophyton rubrum, Candida albicans). Το αποτέλεσμα θεωρείται έγκυρο εφόσον ταυτίζεται με τα κλινικά σημεία (πάχυνση, αποχρωματισμός).
2. Αρνητική καλλιέργεια: Καμία ανάπτυξη παθογόνων. Δεν αποκλείει ονυχομυκητίαση· μπορεί να οφείλεται σε ανεπαρκές δείγμα ή προϋπάρχουσα χρήση φαρμάκων.
3. Μικτή ανάπτυξη: Ανάπτυξη δύο ή περισσότερων ειδών· απαιτείται αξιολόγηση ποιο είναι το παθογόνο και ποιο πιθανή επιμόλυνση.

⚠️ Παράδειγμα: Αν η καλλιέργεια δείξει Trichophyton rubrum + Candida, και η εικόνα αφορά παχύ, κιτρινωπό νύχι ποδιού, το πιθανό παθογόνο είναι το Trichophyton. Το Candida είναι πιθανό να είναι δευτερογενής αποίκιση.

🔹 Σχόλια ερμηνείας

Σύμφωνο KOH και Καλλιέργεια: Επιβεβαιώνει ενεργή λοίμωξη.
KOH θετικό αλλά Καλλιέργεια αρνητική: Πιθανή καταστροφή μυκήτων από προϋπάρχουσα θεραπεία· συνιστάται επανάληψη.
KOH αρνητικό αλλά Καλλιέργεια θετική: Πρώιμη ή εστιακή λοίμωξη με μικρό αριθμό μυκήτων.

🔹 Παράγοντες που μπορεί να οδηγήσουν σε ψευδή αποτελέσματα

Πρόσφατη χρήση αντιμυκητιασικών σκευασμάτων.
Δείγμα από επιφανειακή ή υγιή περιοχή.
Επιμόλυνση κατά τη λήψη ή τη μεταφορά.
Πρόωρη διακοπή επώασης (μερικοί μύκητες αναπτύσσονται μετά από 3–4 εβδομάδες).

📌 Σημείωση: Μια αρνητική καλλιέργεια δεν αποκλείει τη μυκητίαση, ειδικά αν υπάρχει έντονη κλινική εικόνα. Σε τέτοιες περιπτώσεις συνιστάται επαναληπτική λήψη από άλλο σημείο.

🔹 Τυπική αναφορά αποτελέσματος

Αποτέλεσμα: Ανάπτυξη Trichophyton rubrum

Σχόλιο: Συμβατό με ονυχομυκητίαση ποδιού. Συνιστάται θεραπεία με τερβιναφίνη ή ιτρακοναζόλη σύμφωνα με ιατρική εκτίμηση.

🔹 Τι σημαίνει “ρύπος” στην αναφορά

Αν η έκθεση αναφέρει “πιθανός ρύπος” ή “μύκητας περιβαλλοντικής προέλευσης”, σημαίνει ότι η ανάπτυξη πιθανώς δεν έχει παθολογική σημασία. Επαναλαμβάνεται η λήψη για επιβεβαίωση.

🔹 Παρακολούθηση μετά τη θεραπεία

Η επαναληπτική καλλιέργεια γίνεται 4–6 εβδομάδες μετά το τέλος της θεραπείας για να επιβεβαιωθεί η ίαση.
Αν παραμείνει θετική, ο ιατρός αξιολογεί αν πρόκειται για ανθεκτικό στέλεχος ή επαναμόλυνση.
Είναι σημαντικό να τηρείται η πλήρης διάρκεια της αγωγής, ακόμη κι αν το νύχι βελτιώνεται κλινικά.

💡 Συμβουλή: Η καλλιέργεια δεν δείχνει μόνο αν υπάρχει μύκητας, αλλά και ποιος είναι — επομένως είναι το “κλειδί” για την αποτελεσματική θεραπεία και την αποφυγή υποτροπών.

8️⃣ Θεραπευτικές επιλογές με βάση τα ευρήματα

Η θεραπεία της ονυχομυκητίασης εξαρτάται από το είδος του μύκητα, τον αριθμό των νυχιών που έχουν προσβληθεί, τη βαρύτητα των βλαβών και την κατάσταση του ασθενούς.
Η καλλιέργεια νυχιών παρέχει κρίσιμες πληροφορίες που καθοδηγούν τη στοχευμένη επιλογή αντιμυκητιασικού φαρμάκου και αποτρέπουν την άσκοπη αγωγή.

🔹 1. Θεραπεία για δερματόφυτα (π.χ. Trichophyton rubrum)

Τοπική αγωγή: Ενδείκνυται σε ήπιες, επιφανειακές βλάβες ή όταν προσβάλλεται έως 1–2 νύχια.
Σκευάσματα: βερνίκια με αμορολφίνη, κυκλοπυροξαμίνη, ναφτιφίνη ή εφυνακοναζόλη.
Εφαρμογή: 1–2 φορές την εβδομάδα για τουλάχιστον 6 μήνες (χέρια) ή 9–12 μήνες (πόδια).
Συστηματική αγωγή: αν η βλάβη είναι εκτεταμένη, με τερβιναφίνη 250 mg ημερησίως για 12 εβδομάδες (πόδια) ή 6 εβδομάδες (χέρια).

💊 Παράδειγμα: Ασθενής με θετική καλλιέργεια T. rubrum και πάχυνση στο μεγάλο δάκτυλο: τερβιναφίνη από το στόμα για 3 μήνες + βερνίκι κυκλοπυροξαμίνης τοπικά.

🔹 2. Θεραπεία για ζυμομύκητες (π.χ. Candida albicans)

Τοπική αγωγή: κρέμες ή βερνίκια με κλοτριμαζόλη, μικοναζόλη ή εφυνακοναζόλη.
Συστηματική αγωγή: φλουκοναζόλη 150 mg/εβδομάδα για 3–6 μήνες ή ιτρακοναζόλη 100 mg/ημέρα για 2–3 μήνες.
Απαραίτητη η φροντίδα των επωνυχίων (ξηρότητα, αποφυγή νερού και χημικών).

📌 Συμβουλή: Οι λοιμώξεις από Candida συχνά σχετίζονται με υπερβολική υγρασία· στεγνώστε τα χέρια καλά και αποφύγετε γάντια για πολλές ώρες.

🔹 3. Θεραπεία για μη-δερματόφυτα (π.χ. Fusarium, Scopulariopsis, Aspergillus)

Απαιτείται εξατομικευμένη προσέγγιση.
Συνήθως χρειάζεται συνδυασμός τοπικής και συστηματικής αγωγής.
Προτιμώνται φάρμακα με ευρύ φάσμα, όπως ιτρακοναζόλη ή ποσακοναζόλη (σε επίμονες λοιμώξεις).
Η ανταπόκριση αξιολογείται ανά 3 μήνες με φωτογραφική τεκμηρίωση και επανέλεγχο καλλιέργειας.

⚠️ Προσοχή: Οι μη-δερματόφυτοι μύκητες έχουν συχνά αντοχή· η θεραπεία μπορεί να διαρκέσει 6–12 μήνες και χρειάζεται στενή παρακολούθηση από ιατρό.

🔹 4. Βοηθητικές μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις

Απομάκρυνση της παχιάς κεράτινης στιβάδας με νυχοτροχό ή λίμα (από ειδικό).
Αντισηπτικό λουτρό ποδιών 1–2 φορές/εβδομάδα με διάλυμα χλωρεξιδίνης ή οξυζενέ (όχι καθ’ υπερβολή).
Συχνή αλλαγή κάλτσας, αερισμός υποδημάτων και χρήση πούδρας κατά της υγρασίας.
Απολύμανση νυχοκόπτη και εργαλείων μετά από κάθε χρήση.

🔹 5. Παρακολούθηση μετά τη θεραπεία

Επανέλεγχος με καλλιέργεια 4–6 εβδομάδες μετά τη διακοπή θεραπείας.
Η πλήρης επανέκφυση του νυχιού απαιτεί χρόνο:
- Χέρια: 4–6 μήνες
- Πόδια: 9–12 μήνες
Αν το αποτέλεσμα παραμένει θετικό, αξιολογείται αλλαγή φαρμάκου ή επανάληψη αγωγής.

💡 Χρήσιμη συμβουλή: Η υπομονή είναι βασική — ακόμη κι όταν το νύχι δείχνει καλύτερο, ο μύκητας μπορεί να παραμένει στο βάθος. Ολοκληρώστε πάντα το πλήρες θεραπευτικό σχήμα.

🔹 6. Πρόληψη υποτροπής

Διατηρείτε τα νύχια καθαρά και κοντά.
Απολυμαίνετε τα παπούτσια ανά 15 ημέρες (π.χ. με σπρέι ή UV θήκες).
Μην περπατάτε ξυπόλητοι σε κοινόχρηστους χώρους (π.χ. πισίνες, αποδυτήρια).
Αν ιδρώνουν τα πόδια, χρησιμοποιήστε απορροφητικές κάλτσες και αλλάξτε τις συχνά.
Αποφύγετε κοινή χρήση εργαλείων πεντικιούρ/μανικιούρ.

🦶 Παράδειγμα πρακτικής φροντίδας: Μετά το ντους, στεγνώστε καλά ανάμεσα στα δάκτυλα, χρησιμοποιήστε καθαρή κάλτσα και εφαρμόστε πούδρα ή σπρέι κατά της υγρασίας.

9️⃣ Περιορισμοί & συχνά λάθη στην καλλιέργεια νυχιών

Αν και η καλλιέργεια νυχιών είναι η πιο αξιόπιστη μέθοδος διάγνωσης ονυχομυκητίασης, υπάρχουν παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν την ακρίβεια και να οδηγήσουν σε ψευδώς αρνητικά ή αμφίβολα αποτελέσματα. Η σωστή προετοιμασία και λήψη δείγματος είναι κρίσιμη για την επιτυχία της εξέτασης.

🔹 Συνηθισμένοι περιορισμοί της εξέτασης

Αργή ανάπτυξη μυκήτων: Ορισμένα είδη, όπως τα δερματόφυτα, χρειάζονται έως 4 εβδομάδες επώασης. Η πρόωρη αξιολόγηση μπορεί να δώσει ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα.
Χαμηλό μυκητιακό φορτίο: Στα αρχικά στάδια της λοίμωξης μπορεί να μην υπάρχει αρκετό υλικό για απομόνωση.
Επιμόλυνση από περιβαλλοντικούς μύκητες: Αν το δείγμα δεν συλλεχθεί σωστά, μπορεί να αναπτυχθούν ρύποι (π.χ. Aspergillus) που δεν έχουν παθολογική σημασία.
Χρήση αντιμυκητιασικών πριν τη λήψη: Εμποδίζει την ανάπτυξη του παθογόνου, οδηγώντας σε ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα.
Επιφανειακή λήψη δείγματος: Οι μύκητες βρίσκονται βαθύτερα στην κοίτη· αν ληφθεί μόνο από την επιφάνεια, μπορεί να χαθεί η διάγνωση.

⚠️ Παράδειγμα: Ασθενής που εφαρμόζει βερνίκι με αμορολφίνη έως την προηγούμενη ημέρα της εξέτασης μπορεί να έχει αρνητική καλλιέργεια, παρότι υπάρχει ενεργή λοίμωξη.

🔹 Τεχνικά λάθη στη λήψη

Χρήση οινοπνεύματος ή αντισηπτικών πριν τη λήψη → καταστροφή σπορίων.
Μη απομάκρυνση των επιφανειακών ρύπων → επιμόλυνση του δείγματος.
Μη σωστή σήμανση δείγματος (π.χ. δεξί ή αριστερό πόδι) → δυσκολία ερμηνείας.
Μικρή ποσότητα υλικού → ανεπαρκής για ταυτοποίηση.

💡 Συμβουλή: Η λήψη πρέπει πάντα να γίνεται από εξειδικευμένο εργαστήριο, σε αποστειρωμένο περιβάλλον, για να αποφευχθούν λάθη και ρύποι.

🔹 Παράγοντες που μειώνουν την επιτυχία της θεραπείας

Ανεπαρκής συμμόρφωση με το θεραπευτικό σχήμα (διακοπή πριν ολοκλήρωση).
Αγνόηση συνυπάρχουσας δερματοφυτίας στα πέλματα ή στο δέρμα.
Μη απολύμανση εργαλείων, παπουτσιών ή κάλτσων.
Συχνή υγρασία ή τραυματισμοί στα νύχια (ιδίως επαγγελματίες σε νερό).

🔹 Τι να κάνετε αν το αποτέλεσμα είναι αρνητικό αλλά υπάρχει υποψία

Επαναλάβετε τη λήψη μετά από 2–3 εβδομάδες χωρίς χρήση αντιμυκητιασικών.
Ζητήστε ταυτόχρονα KOH μικροσκόπηση για ταχεία ένδειξη παρουσίας μυκήτων.
Σε υποτροπές, εξετάστε δείγμα από άλλο νύχι ή από την επωνύχια περιοχή.
Σε δύσκολες περιπτώσεις, η PCR (μοριακή ταυτοποίηση) μπορεί να εντοπίσει DNA μύκητα που δεν αναπτύσσεται σε καλλιέργεια.

📈 Στατιστικά: Περίπου το 10–20% των ονυχομυκητιάσεων μπορεί να έχουν αρχικά αρνητική καλλιέργεια λόγω λανθασμένης λήψης ή προϋπάρχουσας θεραπείας.

🔹 Πώς να εξασφαλίσετε αξιόπιστο αποτέλεσμα

Ακολουθήστε αυστηρά τις οδηγίες προετοιμασίας (χωρίς αντιμυκητιασικά ή βερνίκια).
Προτιμήστε λήψη από εργαστήριο με εμπειρία σε μυκητολογικές καλλιέργειες.
Ενημερώστε τον ιατρό για όλα τα πρόσφατα φάρμακα ή θεραπείες.
Ζητήστε αναλυτική αναφορά του είδους μύκητα και ερμηνεία από ειδικό.

📌 Συνοψίζοντας: Τα συχνότερα λάθη προκύπτουν από κακή προετοιμασία ή εσφαλμένη λήψη δείγματος. Με σωστή διαδικασία, η αξιοπιστία της εξέτασης υπερβαίνει το 95%.

🔟 Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) – Καλλιέργεια Νυχιών για Μύκητες

Ακολουθούν απαντήσεις στις πιο κοινές απορίες που έχουν οι ασθενείς σχετικά με τη διαδικασία, τα αποτελέσματα και τη θεραπεία της καλλιέργειας νυχιών.

Πονάει η λήψη του δείγματος;

Όχι. Η λήψη είναι ανώδυνη και περιλαμβάνει ξύσιμο ή μικρή αποκοπή νεκρού υλικού του νυχιού χωρίς να επηρεάζεται το υγιές τμήμα. Δεν απαιτεί αναισθησία ούτε προκαλεί αιμορραγία.

Χρειάζεται νηστεία ή ειδική προετοιμασία;

Όχι, δεν χρειάζεται νηστεία. Το μόνο που απαιτείται είναι διακοπή κάθε αντιμυκητιασικού (κρέμα, βερνίκι, σπρέι) τουλάχιστον 7–10 ημέρες πριν τη λήψη, καθώς και αποφυγή πεντικιούρ ή βερνικιού.

Σε πόσες ημέρες θα έχω το αποτέλεσμα;

Η ανάπτυξη των μυκήτων είναι αργή. Τα πρώτα προκαταρκτικά ευρήματα μπορεί να είναι διαθέσιμα σε 7–10 ημέρες, ενώ το τελικό αποτέλεσμα εκδίδεται σε έως 4 εβδομάδες.

Αν το αποτέλεσμα είναι αρνητικό, σημαίνει ότι δεν έχω μύκητα;

Όχι απαραίτητα. Η αρνητική καλλιέργεια δεν αποκλείει τη μυκητίαση. Μπορεί να οφείλεται σε ανεπαρκές δείγμα ή πρόσφατη χρήση φαρμάκων. Συνιστάται επανάληψη της εξέτασης αν τα συμπτώματα παραμένουν.

Μπορώ να ξεκινήσω θεραπεία πριν γίνει η καλλιέργεια;

Συνιστάται να περιμένετε το αποτέλεσμα πριν ξεκινήσετε φαρμακευτική αγωγή, ώστε ο ιατρός να επιλέξει το κατάλληλο φάρμακο ανάλογα με το είδος του μύκητα. Η πρόωρη αγωγή μπορεί να καλύψει τα συμπτώματα χωρίς να θεραπεύσει τη λοίμωξη.

Χρειάζεται να επαναλάβω την καλλιέργεια μετά τη θεραπεία;

Ναι. Η επαναληπτική καλλιέργεια μετά το τέλος της αγωγής (συνήθως σε 4–6 εβδομάδες) επιβεβαιώνει ότι ο μύκητας έχει εξαφανιστεί πλήρως και ότι δεν υπάρχει υποτροπή.

Γιατί μερικά νύχια χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να καθαρίσουν;

Τα νύχια των ποδιών μεγαλώνουν αργά· χρειάζονται 9–12 μήνες για πλήρη ανανέωση, σε αντίθεση με των χεριών που χρειάζονται 4–6 μήνες. Γι’ αυτό η βελτίωση είναι σταδιακή.

Μπορώ να κάνω πεντικιούρ ή να βάψω τα νύχια μετά τη λήψη;

Ναι, αλλά όχι αμέσως. Συνιστάται να περιμένετε 24 ώρες μετά τη λήψη ώστε να διασφαλιστεί ότι το δείγμα δεν επηρεάστηκε. Κατά τη θεραπεία προτιμώνται άβαφα νύχια για καλύτερη δράση των φαρμάκων.

Μπορεί η λοίμωξη να μεταδοθεί σε άλλα άτομα;

Ναι, σε μικρό βαθμό. Οι μύκητες μπορούν να μεταδοθούν με κοινή χρήση παπουτσιών, πετσετών ή εργαλείων περιποίησης. Γι’ αυτό συστήνεται σχολαστική υγιεινή και απολύμανση.

Καλύπτεται η εξέταση από τον ΕΟΠΥΥ;

Η καλλιέργεια νυχιών συνήθως καλύπτεται με ιατρικό παραπεμπτικό από δερματολόγο ή παθολόγο. Επικοινωνήστε με το μικροβιολογικό εργαστήριο για επιβεβαίωση.

💡 Χρήσιμη υπενθύμιση: Η καλλιέργεια είναι η μόνη εξέταση που επιβεβαιώνει με βεβαιότητα τον υπεύθυνο μύκητα. Μην ξεκινάτε ή διακόπτετε θεραπεία χωρίς συμβουλή ιατρού.

1️⃣1️⃣ Πού να κάνω την εξέταση

Η καλλιέργεια νυχιών είναι εξειδικευμένη μικροβιολογική εξέταση που απαιτεί σωστή λήψη και επώαση σε ειδικά υλικά. Στο Μικροβιολογικό Λαμία πραγματοποιείται με πιστοποιημένες διαδικασίες, άμεση ενημέρωση του ιατρού και δυνατότητα ταυτόχρονης μικροσκόπησης (KOH test).

Θέλετε να προγραμματίσετε εξέταση καλλιέργειας νυχιών ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις;

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

1️⃣2️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

ΕΟΔΥ: Κατευθυντήριες οδηγίες για δερματοφυτίες και μυκητιάσεις νυχιών.
🔗 https://eody.gov.gr/
Ελληνική Δερματολογική & Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΔΑΕ): Οδηγίες για διάγνωση και θεραπεία ονυχομυκητιάσεων.
🔗 https://www.edae.gr/
CLSI – Clinical and Laboratory Standards Institute: M38, M44 Guidelines for antifungal susceptibility testing of filamentous fungi and yeasts.
🔗 https://clsi.org/
EUCAST – European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing: Breakpoint tables and methodology for yeasts and dermatophytes.
🔗 https://www.eucast.org/
Gupta AK et al. Onychomycosis: strategies to improve efficacy of therapy. *Clin Dermatol*, 2020;38(3):301–309.
🔗 PubMed 32147429
Elewski BE et al. Onychomycosis: Pathogenesis, Diagnosis, and Management. *Lancet Infect Dis*, 2021;21(8):e255–e266.
🔗 DOI: 10.1016/S1473-3099(20)30627-1
Mandell, Douglas, and Bennett’s Principles and Practice of Infectious Diseases, 9th Edition: Κεφάλαιο για Δερματοφυτίες και Candida.
🔗 Elsevier Reference
Μικροβιολογικό Λαμία – Εξετάσεις: Καλλιέργεια νυχιών, οδηγίες προετοιμασίας και χρόνοι αποτελεσμάτων.
🔗 https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Παντελής Αναγνωστόπουλος

03/Nov/2025

👃 Καλλιέργεια Ρινικού Εκκρίματος – Φιλικός Οδηγός για Ασθενείς

📑 Περιεχόμενα

1️⃣ Τι είναι η εξέταση;
2️⃣ Γιατί ζητείται;
3️⃣ Προετοιμασία πριν τη λήψη
4️⃣ Πώς λαμβάνεται το δείγμα;
5️⃣ Μεταφορά & χρόνος απάντησης
6️⃣ Συχνότερα μικρόβια
7️⃣ Αντιβιόγραμμα
8️⃣ Ερμηνεία αποτελεσμάτων
9️⃣ Πότε να την κάνω;
🔟 Περιορισμοί & συχνά λάθη
1️⃣1️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
1️⃣2️⃣ Πού να κάνω εξέταση
1️⃣3️⃣ Βιβλιογραφία

1️⃣ Τι είναι η εξέταση;

Η καλλιέργεια ρινικού εκκρίματος είναι μια μικροβιολογική εξέταση που πραγματοποιείται για να εντοπιστούν παθογόνα μικρόβια ή μύκητες που αποικίζουν ή προκαλούν φλεγμονή στο ρινικό βλεννογόνο. Αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διάγνωση ρινίτιδας, ρινοκολπίτιδας και για τον έλεγχο φορείας ανθεκτικών μικροβίων όπως ο MRSA (Staphylococcus aureus ανθεκτικός στη μεθικιλλίνη).

Η διαδικασία βασίζεται στην καλλιέργεια του δείγματος σε ειδικά θρεπτικά υλικά μέσα στο μικροβιολογικό εργαστήριο. Εάν αναπτυχθούν μικροοργανισμοί, αυτοί αναγνωρίζονται και ελέγχεται η ευαισθησία τους σε αντιβιοτικά (αντιβιόγραμμα).

ℹ️ Γρήγορη περίληψη:
Η εξέταση δείχνει αν υπάρχει βακτηριακή λοίμωξη ή αποικισμός μέσα στη μύτη και βοηθά τον γιατρό να επιλέξει τη σωστή αντιβίωση.

Σε αντίθεση με τη ρινική καλλιέργεια για ιούς, η οποία απαιτεί μοριακές τεχνικές (PCR), η κλασική καλλιέργεια στοχεύει σε βακτήρια και μύκητες. Είναι απλή, ανώδυνη και διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα κατά τη λήψη.

Η εξέταση συνήθως ζητείται από:

ΩΡΛ ιατρούς σε περιπτώσεις επίμονης ή δύσοσμης ρινόρροιας,
Πνευμονολόγους ή παθολόγους σε υποψία αποικισμού MRSA,
Νοσοκομεία για προεγχειρητικό έλεγχο ή επιδημιολογική επιτήρηση,
Ιδιώτες γιατρούς όταν υπάρχει υποψία μικροβιακής ρινοκολπίτιδας.

Το αποτέλεσμα βοηθά στη διάκριση μεταξύ βακτηριακής και ιογενούς λοίμωξης, αποφεύγοντας περιττή χρήση αντιβιοτικών. Ένα φυσιολογικό αποτέλεσμα (χωρίς ανάπτυξη) υποδεικνύει ότι η αιτία είναι πιθανώς ιογενής ή αλλεργική.

⚕️ Παράδειγμα: Αν κάποιος έχει χρόνια ρινίτιδα και στο αποτέλεσμα της καλλιέργειας ανιχνευθεί Staphylococcus aureus με αντοχή στη μεθικιλλίνη (MRSA), αυτό δείχνει ότι υπάρχει αποικισμός με ανθεκτικό μικρόβιο που μπορεί να χρειαστεί ειδική τοπική αγωγή ή απολύμανση (decolonization).

2️⃣ Γιατί ζητείται η εξέταση;

Η καλλιέργεια ρινικού εκκρίματος ζητείται όταν υπάρχει υποψία ότι τα επίμονα ρινικά συμπτώματα οφείλονται σε βακτηριακή λοίμωξη ή όταν πρέπει να διαπιστωθεί αν κάποιος είναι φορέας ανθεκτικού μικροβίου όπως ο MRSA (methicillin-resistant Staphylococcus aureus).

Αποτελεί χρήσιμη εξέταση τόσο στη διάγνωση όσο και στην πρόληψη λοιμώξεων του ανώτερου αναπνευστικού, καθώς και στην επιτήρηση νοσοκομειακών λοιμώξεων.

🔹 Κύριες ιατρικές ενδείξεις

Χρόνια ή υποτροπιάζουσα ρινίτιδα / ρινοκολπίτιδα με πυώδεις ή δύσοσμες εκκρίσεις.
Αποτυχία εμπειρικής αντιβιοτικής αγωγής ή επιδείνωση μετά τη θεραπεία.
Προεγχειρητικός έλεγχος σε ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε επεμβάσεις κεφαλής ή τραχήλου.
Έλεγχος φορείας MRSA σε νοσηλευτικό προσωπικό, αιμοκαθαιρόμενους ή χρόνια πάσχοντες.
Ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς (μεταμοσχευμένοι, HIV+, χημειοθεραπεία).
Βρέφη και παιδιά με συχνές ρινίτιδες ή ωτίτιδες.

🔹 Προληπτικός έλεγχος (screening)

Η καλλιέργεια μπορεί να γίνει ακόμη και χωρίς συμπτώματα, σε προληπτικό πλαίσιο:

Σε νοσοκομεία πριν την εισαγωγή σε μονάδες εντατικής ή χειρουργεία.
Σε ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό για περιοδικό έλεγχο αποικισμού MRSA.
Σε ασθενείς με επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού.

💡 Σημαντικό: Η ανίχνευση φορείας MRSA δεν σημαίνει ότι υπάρχει ενεργή λοίμωξη. Ο ιατρός αποφασίζει αν απαιτείται απολύμανση (decolonization) με ρινικές αλοιφές ή αντισηπτικά σαπούνια.

🔹 Ενδεικτικές καταστάσεις όπου βοηθά η εξέταση

Κατάσταση	Λόγος διενέργειας
Χρόνια ρινοκολπίτιδα	Εντοπισμός υπεύθυνου μικροβίου και στοχευμένη αγωγή.
Πριν από ρινοχειρουργική επέμβαση	Αποκλεισμός φορείας MRSA για μείωση μετεγχειρητικών λοιμώξεων.
Ασθενείς με χρόνια ρινόρροια	Διάκριση μεταξύ βακτηριακής και αλλεργικής αιτιολογίας.
Νοσοκομειακό προσωπικό	Επιτήρηση φορείας ανθεκτικών στελεχών.

📌 Παράδειγμα: Αν ασθενής με χρόνια ιγμορίτιδα παρουσιάζει συχνά υποτροπές παρά τη θεραπεία, η καλλιέργεια ρινικού εκκρίματος μπορεί να αποκαλύψει μικρόβια όπως Haemophilus influenzae ή Moraxella catarrhalis που χρειάζονται διαφορετική αντιβιοτική κάλυψη.

3️⃣ Προετοιμασία πριν τη λήψη

Η σωστή προετοιμασία είναι σημαντική ώστε το δείγμα να είναι αντιπροσωπευτικό και να μη δοθεί ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα. Οι παρακάτω οδηγίες διασφαλίζουν αξιόπιστη καλλιέργεια.

🔹 Πριν την εξέταση

Αποφύγετε τη χρήση ρινικών σπρέι που περιέχουν αντιβιοτικά ή αντισηπτικά για τουλάχιστον 48–72 ώρες πριν τη λήψη.
Μην κάνετε ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ορό ή άλλα διαλύματα για 4–6 ώρες πριν την εξέταση.
Αποφύγετε την εφαρμογή τοπικών κορτικοστεροειδών ή αποσυμφορητικών (π.χ. οξυμεταζολίνη) την ίδια ημέρα.
Ενημερώστε το μικροβιολογικό εργαστήριο για κάθε πρόσφατη αντιβιοτική θεραπεία (π.χ. αμοξικιλλίνη, κλαριθρομυκίνη, κεφαλοσπορίνες) και πότε ολοκληρώθηκε.
Σε μικρά παιδιά, ο καθαρισμός της μύτης πρέπει να γίνεται εξωτερικά, χωρίς βαθιά εισαγωγή μπατονέτας ή χαρτιού.

⚠️ Προσοχή: Αν ληφθεί δείγμα ενώ υπάρχει ακόμα δράση αντιβιοτικού, το αποτέλεσμα μπορεί να δείξει «καμία ανάπτυξη» ενώ το μικρόβιο δεν έχει εξαλειφθεί.

🔹 Την ημέρα της εξέτασης

Δεν απαιτείται νηστεία. Η εξέταση μπορεί να γίνει οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας.
Δεν προκαλεί πόνο. Ο ασθενής κάθεται αναπαυτικά και η διαδικασία διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα.
Αν υπάρχει έντονη συμφόρηση, συνιστάται ήπια αναρρόφηση της μύτης (χωρίς πλύση) πριν τη λήψη, μόνο εφόσον το επιτρέψει ο ιατρός.

🔹 Για νοσηλευόμενους ασθενείς

Σε νοσοκομειακά περιβάλλοντα, η καλλιέργεια πρέπει να λαμβάνεται πριν την έναρξη ή αλλαγή αντιβιοτικής αγωγής, ώστε να αποφευχθεί αλλοίωση του αποτελέσματος. Το δείγμα καταγράφεται στο ιστορικό του ασθενούς και αποστέλλεται άμεσα στο εργαστήριο.

💡 Συμβουλή: Αν προγραμματίζετε χειρουργική επέμβαση (π.χ. ρινικού διαφράγματος ή κόλπων), κάντε την καλλιέργεια τουλάχιστον 5–7 ημέρες πριν το χειρουργείο, ώστε να υπάρχει χρόνος για το αποτέλεσμα και τυχόν απολύμανση.

Η προσεκτική τήρηση των οδηγιών εξασφαλίζει ότι η καλλιέργεια θα αποδώσει αξιόπιστα ευρήματα και θα καθοδηγήσει σωστά τη θεραπεία.

4️⃣ Πώς λαμβάνεται το δείγμα;

Η λήψη του δείγματος για καλλιέργεια ρινικού εκκρίματος είναι ανώδυνη, σύντομη και γίνεται από εξειδικευμένο προσωπικό στο μικροβιολογικό εργαστήριο ή στο ιατρείο. Στόχος είναι να συλλεχθεί επαρκής ποσότητα βλέννης ή επιχρίσματος από τον ρινικό βλεννογόνο, ώστε να αναπτυχθούν τα υπεύθυνα μικρόβια.

🔹 Διαδικασία λήψης

Ο ασθενής κάθεται με ελαφρώς γερμένο το κεφάλι προς τα πίσω.
Ο επαγγελματίας υγείας χρησιμοποιεί έναν αποστειρωμένο στυλεό (βαμβακοφόρο) με μαλακή άκρη και μέσο μεταφοράς (τύπου Amies ή Stuarts).
Εισάγει προσεκτικά τον στυλεό στο ρουθούνι (περίπου 1–2 cm) ακολουθώντας το έδαφος της ρινικής θαλάμης και αποφεύγοντας τον τραυματισμό.
Περιστρέφει τον στυλεό 3–5 φορές κοντά στο ρινικό διάφραγμα ή σε σημείο με ορατή έκκριση.
Επαναλαμβάνει τη διαδικασία και στο άλλο ρουθούνι, εφόσον ζητηθεί από το πρωτόκολλο.
Τοποθετεί τον στυλεό στο αποστειρωμένο σωληνάριο μεταφοράς, σφραγίζει και επισημαίνει το δείγμα με τα πλήρη στοιχεία του ασθενούς.
Το δείγμα αποστέλλεται άμεσα στο εργαστήριο για καλλιέργεια εντός 2 ωρών.

🔹 Ειδικές περιπτώσεις

Βρέφη και μικρά παιδιά: Χρησιμοποιείται λεπτός παιδιατρικός στυλεός και η διαδικασία διαρκεί λιγότερο από 10 δευτερόλεπτα.
Νοσηλευόμενοι ασθενείς: Το δείγμα λαμβάνεται από εξειδικευμένο νοσηλευτή με χρήση προστατευτικού εξοπλισμού.
Ανοσοκατεσταλμένοι: Μπορεί να χρειαστεί ταυτόχρονη λήψη δείγματος και από το φάρυγγα για πληρέστερο έλεγχο αποικισμού.

⏱️ Διάρκεια: Η λήψη ολοκληρώνεται σε λιγότερο από 1 λεπτό. Δεν απαιτείται αναισθησία ή ειδική προετοιμασία.

🔹 Μετά τη λήψη

Δεν χρειάζεται κάποια ειδική φροντίδα μετά τη λήψη. Ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει άμεσα στις δραστηριότητές του. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να παρουσιαστεί ελαφρύ γαργάλημα ή προσωρινό φτάρνισμα, που υποχωρεί σε λίγα λεπτά.

🔹 Συχνά λάθη που πρέπει να αποφεύγονται

Λήψη δείγματος πολύ επιφανειακά (δεν περιέχει αρκετό μικροβιακό φορτίο).
Χρήση μολυσμένου ή μη αποστειρωμένου στυλεού.
Καθυστέρηση αποστολής του δείγματος >2 ώρες χωρίς ψύξη.
Ελλιπής σήμανση δείγματος ή παραπεμπτικού (π.χ. απουσία ημερομηνίας ή κλινικής ένδειξης).

⚠️ Συμβουλή: Το δείγμα πρέπει να λαμβάνεται πριν την έναρξη αντιβιοτικής αγωγής ή τουλάχιστον 48–72 ώρες μετά τη διακοπή της, ώστε να μην αλλοιωθεί η ανάπτυξη μικροβίων στην καλλιέργεια.

🔹 Ποιότητα δείγματος

Η αξιοπιστία της καλλιέργειας εξαρτάται από τη σωστή λήψη και τη γρήγορη μεταφορά. Εάν το δείγμα είναι ανεπαρκές ή επιμολυνθεί, το αποτέλεσμα μπορεί να χαρακτηριστεί «μη αντιπροσωπευτικό» και να χρειαστεί επανάληψη.

5️⃣ Μεταφορά & χρόνος απάντησης

Η σωστή μεταφορά και επεξεργασία του δείγματος είναι καθοριστικής σημασίας για την αξιοπιστία της καλλιέργειας. Το ρινικό επίχρισμα πρέπει να φθάσει στο μικροβιολογικό εργαστήριο όσο το δυνατόν γρηγορότερα μετά τη λήψη.

🔹 Συνθήκες μεταφοράς

Το δείγμα πρέπει να μεταφερθεί εντός 2 ωρών από τη λήψη στο εργαστήριο.
Αν προβλέπεται καθυστέρηση, το δείγμα φυλάσσεται σε θερμοκρασία 2–8 °C (ψύξη) και αποστέλλεται το αργότερο εντός 24 ωρών.
Το σωληνάριο μεταφοράς πρέπει να παραμένει σφραγισμένο και όρθιο για να αποτραπεί διαρροή ή μόλυνση.
Απαγορεύεται η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες ή άμεσο ηλιακό φως, καθώς επηρεάζει τη βιωσιμότητα των μικροβίων.

ℹ️ Υπόδειγμα καλής πρακτικής: Ο στυλεός τοποθετείται άμεσα μετά τη λήψη στο μέσο μεταφοράς τύπου Amies (με ή χωρίς κάρβουνο) και το δείγμα αποστέλλεται στον αναλυτή εντός δύο ωρών.

🔹 Διαδικασία στο μικροβιολογικό εργαστήριο

Το δείγμα επαλείφεται (ενοφθαλμίζεται) σε επιλεγμένα θρεπτικά υλικά, όπως:
- Blood agar (γενική ανάπτυξη βακτηρίων)
- MacConkey agar (εντεροβακτήρια)
- Chocolate agar (παθογόνα του ανώτερου αναπνευστικού)
- Mannitol Salt agar (επιλεκτικό για σταφυλόκοκκο)
Οι πλάκες επωάζονται στους 35–37 °C για 18–48 ώρες σε αερόβιες συνθήκες.
Ακολουθεί ταυτοποίηση με βιοχημικές ή αυτοματοποιημένες μεθόδους (π.χ. MALDI-TOF, VITEK).
Εφόσον ανιχνευθεί ανάπτυξη, πραγματοποιείται αντιβιόγραμμα για να καθοριστεί η ευαισθησία στα αντιβιοτικά.

🔹 Χρόνος αποτελεσμάτων

Για τα συνήθη βακτήρια: 24–48 ώρες μετά τη λήψη.
Για ανθεκτικά ή αργά αναπτυσσόμενα στελέχη (π.χ. MRSA): 48–72 ώρες.
Σε υποψία μυκητίασης (Aspergillus, Candida): έως 5 ημέρες για πλήρη ταυτοποίηση.

⚠️ Προσοχή: Αν καθυστερήσει η επώαση ή αν το δείγμα μείνει εκτεθειμένο σε θερμό περιβάλλον, μειώνεται η πιθανότητα ανίχνευσης ευαίσθητων βακτηρίων και μπορεί να εμφανιστεί «ψευδώς αρνητικό» αποτέλεσμα.

🔹 Ενημέρωση ασθενούς

Το αποτέλεσμα αποστέλλεται στον θεράποντα ιατρό, συνήθως σε 1 έως 3 εργάσιμες ημέρες. Αν ανιχνευθεί παθογόνο, το αντιβιόγραμμα υποδεικνύει τα κατάλληλα αντιβιοτικά για στοχευμένη θεραπεία.

💡 Συμβουλή: Ζητήστε πάντα να δείτε ολόκληρη την αναφορά με τα επίπεδα ευαισθησίας (S, I, R) ώστε να γνωρίζετε ποια αντιβιοτικά είναι αποτελεσματικά.

6️⃣ Συχνότερα μικρόβια

Η καλλιέργεια ρινικού εκκρίματος μπορεί να αποκαλύψει διάφορα παθογόνα ή ευκαιριακά βακτήρια που αποικίζουν τον ρινικό βλεννογόνο. Μερικά προκαλούν ενεργές λοιμώξεις, ενώ άλλα αποτελούν απλώς φορείς χωρίς συμπτώματα.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Μικροοργανισμός	Συνήθης προέλευση / ρόλος	Κλινική σημασία
Staphylococcus aureus (MRSA ή MSSA)	Συχνός αποικιστής του πρόσθιου ρινικού διαφράγματος.	Μπορεί να προκαλέσει ρινίτιδα, αποστήματα, δερματικές ή μετεγχειρητικές λοιμώξεις.
Streptococcus pneumoniae	Παθογόνο του ανώτερου αναπνευστικού, ειδικά σε παιδιά και ηλικιωμένους.	Συνδέεται με ρινοκολπίτιδα, ωτίτιδα, πνευμονία.
Haemophilus influenzae	Μικρόβιο που ευνοεί τις χρόνιες ή υποτροπιάζουσες λοιμώξεις.	Προκαλεί ιγμορίτιδα, βρογχίτιδα, πνευμονία. Παράγει συχνά β-λακταμάσες (αντοχή).
Moraxella catarrhalis	Συχνό εύρημα σε παιδιά και σε χρόνιους ρινίτες.	Προκαλεί ιγμορίτιδα, μέση ωτίτιδα, έξαρση ΧΑΠ.
Pseudomonas aeruginosa	Ευκαιριακό παθογόνο, συχνό σε νοσοκομειακούς ασθενείς.	Ανθεκτικό μικρόβιο που προκαλεί σοβαρές ρινοκολπίτιδες σε ανοσοκατεσταλμένους.
Staphylococcus epidermidis	Φυσιολογική χλωρίδα του δέρματος και ρινός.	Συνήθως μη παθογόνος. Ενίοτε ευθύνεται για επιμολύνσεις δειγμάτων.
Candida spp.	Μύκητας που αποικίζει τον βλεννογόνο, κυρίως μετά από παρατεταμένη αντιβίωση.	Μπορεί να προκαλέσει μυκητιασική ρινίτιδα ή επιμόλυνση σε ανοσοκατεσταλμένους.

🔹 Παράγοντες που επηρεάζουν την παρουσία μικροβίων

Πρόσφατη χρήση αντιβιοτικών ή ρινικών σπρέι με αντισηπτικά.
Συνυπάρχουσα αλλεργική ρινίτιδα ή ιογενής λοίμωξη.
Κακή τεχνική λήψης δείγματος (πολύ επιφανειακά ή ανεπαρκές υλικό).
Ανοσοκαταστολή ή χρόνια νοσήματα (π.χ. σακχαρώδης διαβήτης).

📌 Παράδειγμα: Εάν καλλιεργηθεί Pseudomonas aeruginosa σε ασθενή με χρόνια ρινοκολπίτιδα και προηγούμενη χρήση αντιβιοτικών, το αποτέλεσμα υποδηλώνει πιθανή επιμόλυνση ή ανθεκτική βακτηριακή εστία που απαιτεί στοχευμένη θεραπεία.

🔹 Φυσιολογική χλωρίδα

Η μύτη φυσιολογικά φιλοξενεί μη παθογόνα βακτήρια, όπως Staphylococcus epidermidis, Corynebacterium spp. και Micrococcus spp.. Η παρουσία τους δεν απαιτεί αγωγή και θεωρείται φυσιολογική.

💡 Συμβουλή: Αν στο αποτέλεσμα αναγράφεται «Φυσιολογική ρινική χλωρίδα», αυτό σημαίνει ότι δεν ανιχνεύθηκε παθογόνο μικρόβιο και δεν απαιτείται θεραπεία.

7️⃣ Αντιβιόγραμμα

Το αντιβιόγραμμα δείχνει σε ποια αντιβιοτικά είναι ευαίσθητο (S), ενδιάμεσο (I) ή ανθεκτικό (R) το απομονωθέν μικρόβιο, βάσει ορίων που ορίζουν διεθνή πρότυπα (EUCAST ή CLSI). Ο ιατρός επιλέγει θεραπεία με βάση την κλινική εικόνα, το σημείο λοίμωξης και τις κατηγορίες S/I/R.

🔹 Μέθοδοι που χρησιμοποιούνται

Δισκία διάχυσης (Kirby–Bauer): Αναφέρονται ζώνες αναστολής σε mm και μετατρέπονται σε S/I/R.
MIC (ελάχιστη ανασταλτική συγκέντρωση): Τιμές σε mg/L που συγκρίνονται με κλινικά όρια EUCAST/CLSI.
Αυτοματοποιημένα συστήματα: π.χ. VITEK, Phoenix, Microscan. Παράγουν MIC/SIR και έλεγχο μηχανισμών αντοχής.

🔹 Τυπικά ευρήματα ανά μικρόβιο στη ρινική καλλιέργεια

Staphylococcus aureus: Έλεγχος για MRSA (αντοχή σε οξακιλλίνη/κεφοξιτίνη). Αναφορά για κλινδαμυκίνη με D-test όταν η εροιθρομυκίνη είναι R και η κλινδαμυκίνη S. Συνήθως καλή δραστικότητα τριμεθοπρίμης/σουλφομεθοξαζόλης, δοξυκυκλίνης, λινεζολίδης.
Streptococcus pneumoniae: MIC σε πενικιλλίνη και κεφαλοσπορίνες με διαφορετικά κλινικά όρια ανά εστία λοίμωξης. Συχνή αντοχή σε μακρολίδες.
Haemophilus influenzae: Έλεγχος β-λακταμασών· αν θετικό, μειωμένη ανταπόκριση σε αμιγείς αμινοπενικιλλίνες. Πιθανές BLNAR φαινότυποι με αυξημένα MIC στην αμοξικιλλίνη/κλαβουλανικό.
Moraxella catarrhalis: Συνήθως παραγωγός β-λακταμασών· προτιμώνται αμοξικιλλίνη/κλαβουλανικό, κεφαλοσπορίνες, δοξυκυκλίνη.
Pseudomonas aeruginosa: Έλεγχος ευαισθησίας σε piperacillin–tazobactam, ceftazidime, cefepime, ciprofloxacin, carbapenems, aminoglycosides. Αφορά κυρίως νοσοκομειακά περιστατικά ή ανοσοκαταστολή.

🔹 Πώς να διαβάζετε το αποτέλεσμα

S (Susceptible): Υψηλή πιθανότητα κλινικής επιτυχίας με συνήθεις δόσεις.
I (Susceptible, increased exposure): Απαιτείται αυξημένη έκθεση στο φάρμακο (π.χ. μεγαλύτερη δόση/συχνότητα ή βελτιστοποιημένη φαρμακοκινητική).
R (Resistant): Χαμηλή πιθανότητα επιτυχίας· προτιμήστε εναλλακτική.

Παράδειγμα αναφοράς (απλουστευμένο):
S. aureus – Οξακιλλίνη: R → MRSA, Κο-τριμοξαζόλη: S, Δοξυκυκλίνη: S, Κλινδαμυκίνη: S (D-test αρνητικό), Λινεζολίδη: S.

🔹 Επιλογή θεραπείας με βάση το αντιβιόγραμμα

Συνυπολογίστε σημείο λοίμωξης και βιοδιαθεσιμότητα του αντιβιοτικού στον ρινικό βλεννογόνο.
Αποφύγετε αντιβιοτικά χαμηλής διείσδυσης όταν υπάρχει υποψία ρινοκολπίτιδας κόλπων.
Σε αποικισμό MRSA χωρίς ενεργή λοίμωξη συζητείται απολύμανση (decolonization) με μουπιροσίνη 2% ενδορρινικά και αντισηπτικά λουτρά, βάσει ιατρικής οδηγίας.
Σε παιδιά προτιμώνται σχήματα με τεκμηρίωση ασφάλειας και δοσολογία ανά κιλό.

🔹 Σημαντικές διευκρινίσεις

Η παρουσία μικροβίου στη μύτη μπορεί να σημαίνει φορεία και όχι απαραίτητα ενεργή λοίμωξη.
Το εργαστήριο ενδέχεται να εφαρμόζει selective reporting και να μην αναφέρει ευρέος φάσματος φάρμακα όταν υπάρχουν κατάλληλες στενότερες επιλογές.
Τα όρια EUCAST/CLSI ανανεώνονται περιοδικά· η ερμηνεία πρέπει να γίνεται με βάση την ημερομηνία έκδοσης του αποτελέσματος.

📌 Κλινικό σημείωμα: Σε ρινοκολπίτιδα με υποψία H. influenzae παραγωγού β-λακταμασών, η μονοθεραπεία με απλή αμοξικιλλίνη έχει αυξημένο κίνδυνο αποτυχίας· προτιμάται συνδυασμός με κλαβουλανικό ή εναλλακτική βάσει MIC.

8️⃣ Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Η ερμηνεία δεν βασίζεται μόνο στο «τι αναπτύχθηκε», αλλά στο πλαίσιο: συμπτώματα, κλινική εξέταση, απεικόνιση και ανταπόκριση σε αγωγή. Διαφοροποιούμε λοίμωξη από φορεία/αποικισμό.

🔹 Βασικές αρχές

Λοίμωξη: παθογόνο + συμβατή κλινική εικόνα (πυώδη/δύσοσμα εκκρίματα, πόνος ιγμορείων, πυρετός) ± αυξημένα πυοσφαίρια στο άμεσο παρασκεύασμα.
Αποικισμός: ανεύρεση μικροβίου χωρίς συμπτώματα. Συχνό στη μύτη για S. aureus και συμβιωτικά βακτήρια.
«Καμία ανάπτυξη»: δεν αποκλείει ιογενή ή αλλεργική αιτιολογία ή λήψη πρόσφατης αντιβίωσης.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Εύρημα	Πιθανή σημασία	Τι να συζητήσετε με τον ιατρό
Ανάπτυξη S. aureus (MSSA)	Λοίμωξη ή φορεία	Συμπτώματα; Χρειάζεται στοχευμένη θεραπεία ή απλή παρακολούθηση;
Ανάπτυξη MRSA	Συχνότερα φορεία· κίνδυνος μετάδοσης	Απολύμανση (decolonization) αν υπάρχει χειρουργείο, συχνές λοιμώξεις ή νοσηλεία
H. influenzae / M. catarrhalis	Συχνά παθογόνα ρινοκολπίτιδας	Έλεγχος β-λακταμασών· επιλογή κατάλληλου σχήματος βάσει MIC
P. aeruginosa	Ευκαιριακή λοίμωξη, συχνά σε νοσοκομειακό περιβάλλον ή ανοσοκαταστολή	Απαιτεί εξειδικευμένη αντιμικροβιακή κάλυψη
«Φυσιολογική ρινική χλωρίδα»	Μη παθογόνα βακτήρια	Δεν χρειάζεται αντιβίωση· αναζητήστε αλλεργική/ιογενή αιτιολογία
«Καμία ανάπτυξη»	Απουσία βακτηρίων ή επίδραση αντιβιοτικού	Επανάληψη μετά 48–72 ώρες χωρίς αντιβιοτικά αν τα συμπτώματα επιμένουν

💡 Χρήσιμη συμβουλή: Ζητήστε να δείτε το αντιβιόγραμμα με κατηγορίες S/I/R και τις MIC τιμές όταν υπάρχουν. Οι τιμές βοηθούν σε περιπτώσεις οριακής ευαισθησίας.

🔹 Πότε χρειάζεται επανάληψη

Ελήφθη δείγμα ενώ λάβατε αντιβίωση τις τελευταίες 72 ώρες.
Υπάρχουν έντονα συμπτώματα αλλά δόθηκε «καμία ανάπτυξη».
Υποψία επιμόλυνσης ή ανεπαρκούς δείγματος.

🔹 Απολύμανση (decolonization) MRSA

Εξετάζεται αν: επίκειται χειρουργείο, υπάρχουν υποτροπές λοιμώξεων, ή ο ασθενής ανήκει σε ευάλωτη ομάδα.
Τυπικά σχήματα: μουπιροσίνη 2% ενδορρινικά για 5–10 ημέρες ± χλωρεξιδίνη λουτρά, κατόπιν ιατρικής οδηγίας.

📌 Κλινικό σημείωμα: Η ύπαρξη πυοσφαιρίων στο μικροσκόπιο αυξάνει την πιθανότητα ενεργού λοίμωξης. Η απόφαση για αντιβίωση ανήκει στον θεράποντα και λαμβάνει υπόψη συννοσηρότητες και αλλεργίες.

9️⃣ Πότε να κάνω καλλιέργεια ρινικού εκκρίματος;

Η εξέταση δεν χρειάζεται σε κάθε κοινό κρυολόγημα ή εποχική ρινίτιδα. Ο ιατρός τη ζητά όταν υπάρχουν ενδείξεις βακτηριακής λοίμωξης, επιμένουσας ρινόρροιας ή υποψίας αποικισμού με ανθεκτικό μικρόβιο.

🔹 Όταν υπάρχει υποψία βακτηριακής ρινίτιδας

Πυώδης, παχύρρευστη ή δύσοσμη ρινική έκκριση που επιμένει πάνω από 10 ημέρες.
Πόνος ή πίεση στο πρόσωπο/μέτωπο που δεν υποχωρεί με συνήθη μέτρα.
Πυρετός ή υποτροπιάζοντα επεισόδια ρινοκολπίτιδας (>3 φορές τον χρόνο).

🔹 Πριν από χειρουργικές επεμβάσεις

Σε επεμβάσεις ρινός ή παραρρινίων κόλπων για αποκλεισμό φορείας MRSA.
Σε προεγχειρητικό έλεγχο νοσοκομείου, ιδιαίτερα σε επεμβάσεις ΩΡΛ, καρδιοχειρουργικές ή ορθοπεδικές.
Σε ασθενείς με χρόνια συσκευές (π.χ. καθετήρες, ενδοφλέβιες γραμμές, εμφυτεύματα) όπου η φορεία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο λοίμωξης.

🔹 Όταν υπάρχει υποψία φορείας MRSA

Σε νοσηλευτικό και ιατρικό προσωπικό στο πλαίσιο προληπτικού ελέγχου.
Σε ασθενείς με επαναλαμβανόμενα αποστήματα, θυλακίτιδες ή λοιμώξεις δέρματος.
Σε ασθενείς που νοσηλεύονται συχνά ή υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση.

🔹 Άλλες περιπτώσεις όπου συνιστάται

Σε ανοσοκατεσταλμένους (μεταμοσχευμένους, HIV+, σε χημειοθεραπεία).
Σε χρόνιους καπνιστές ή πάσχοντες από ΧΑΠ που παρουσιάζουν συχνές ρινικές φλεγμονές.
Σε παιδιά με συχνές ωτίτιδες ή ρινίτιδες που δεν υποχωρούν με τη συνήθη θεραπεία.

⚠️ Μην κάνετε την εξέταση: Αν έχετε λάβει πρόσφατα αντιβιοτικά (εντός 72 ωρών) ή χρησιμοποιείτε ρινικά σπρέι με αντιβιοτικά· το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ψευδώς αρνητικό.

🔹 Συχνότητα επανάληψης

Σε επιβεβαιωμένο MRSA φορέα, επανέλεγχος μετά από 2–4 εβδομάδες από το τέλος της απολύμανσης.
Σε χρόνιες ρινίτιδες, συνήθως μία φορά τον χρόνο ή όταν αλλάζει το κλινικό προφίλ.

💡 Συμβουλή: Αν τα συμπτώματα επιμένουν πάνω από 10 ημέρες ή επανέρχονται μετά τη θεραπεία, ζητήστε από τον ιατρό καλλιέργεια ρινικού εκκρίματος πριν τη χορήγηση νέας αντιβίωσης.

Η έγκαιρη διάγνωση μέσω καλλιέργειας επιτρέπει στοχευμένη αντιμετώπιση και μειώνει την ανάγκη για περιττά αντιβιοτικά.

🔟 Περιορισμοί & συχνά λάθη

Η καλλιέργεια ρινικού εκκρίματος είναι χρήσιμη, αλλά έχει όρια. Η σωστή ερμηνεία απαιτεί συνδυασμό με την κλινική εικόνα.

🔹 Τι δεν δείχνει πάντα με ακρίβεια

Ιογενείς αιτίες: δεν ανιχνεύονται με κλασική καλλιέργεια. Απαιτούνται μοριακές μέθοδοι (PCR) για ιούς.
Εν τω βάθει κόλποι: η ρινική καλλιέργεια δεν ισοδυναμεί με καλλιέργεια από τους παραρρίνιους κόλπους. Σε αμφιβολία, ο ΩΡΛ μπορεί να ζητήσει στοχευμένη λήψη.
Βιοϋμένες (biofilms): μειώνουν την ανάκτηση μικροβίων και υποεκτιμούν την αντοχή.
Αποικισμός vs λοίμωξη: η παρουσία S. aureus ή συμβιωτικών ειδών μπορεί να σημαίνει φορεία και όχι ενεργό λοίμωξη.

🔹 Παράγοντες που αλλοιώνουν το αποτέλεσμα

Πρόσφατη αντιβίωση (συστηματική ή ρινικά σπρέι με αντιβιοτικό) εντός 48–72 ωρών.
Λανθασμένη τεχνική λήψης (πολύ επιφανειακά, χωρίς επαρκές υλικό).
Καθυστέρηση μεταφοράς >2 ώρες χωρίς ψύξη ή αποθήκευση σε ακατάλληλες θερμοκρασίες.
Επιμόλυνση από τα χέρια ή από το προθάλαμο της ρινός (αισθητικό δέρμα).

🔹 Συχνά λάθη ασθενών

Χρήση ρινικών πλύσεων λίγο πριν τη λήψη που «αραιώνουν» το μικροβιακό φορτίο.
Διακοπή αντιβίωσης μόνο για 12–24 ώρες. Συνήθως χρειάζονται 48–72 ώρες αποχής, αν είναι κλινικά ασφαλές.
Αναμονή για «αποστειρωμένο» αποτέλεσμα πριν την έναρξη απαραίτητης θεραπείας. Η απόφαση είναι ιατρική και εξατομικευμένη.

🔹 Συχνά λάθη επαγγελματιών υγείας

Ερμηνεία φορείας ως λοίμωξη και άσκοπη χορήγηση αντιβίωσης.
Μη αναφορά κλινικής ένδειξης/πιθανού παθογόνου στο παραπεμπτικό.
Παράλειψη ελέγχου μηχανισμών αντοχής (π.χ. MRSA, β-λακταμάσες) όταν ενδείκνυται.

🔹 Πότε να ζητήσετε επανέλεγχο ή άλλη μέθοδο

Εμμένοντα συμπτώματα με «καμία ανάπτυξη» παρά σωστή αποχή από αντιβιοτικά.
Ύποπτη ρινοκολπίτιδα κόλπων με ασυμφωνία κλινικής εικόνας–εύρημα.
Συχνές υποτροπές ή ανοσοκαταστολή → εξετάστε PCR για ιούς/άτυπα ή στοχευμένη λήψη από κόλπους.

Σύνοψη: Η ρινική καλλιέργεια είναι εργαλείο απόφασης, όχι απόφαση. Συνδυάζεται με συμπτώματα, απεικόνιση και το αντιβιόγραμμα.

1️⃣1️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Χρειάζεται νηστεία ή ειδική προετοιμασία;

Όχι. Δεν απαιτείται νηστεία. Αποφύγετε ρινικά σπρέι με αντιβιοτικά/αντισηπτικά για 48–72 ώρες και ρινικές πλύσεις για 4–6 ώρες πριν.

Πονάει η λήψη;

Είναι ανώδυνη και διαρκεί δευτερόλεπτα. Μπορεί να νιώσετε ήπιο γαργάλημα ή φτέρνισμα για λίγο.

Πόσο διαρκεί μέχρι να βγει το αποτέλεσμα;

Συνήθως 24–48 ώρες για κοινά βακτήρια. Έως 72 ώρες σε ανθεκτικά στελέχη ή ειδικά αιτήματα. Μυκητολογική ταυτοποίηση μπορεί να χρειαστεί έως 5 ημέρες.

Επηρεάζουν τα αντιβιοτικά το αποτέλεσμα;

Ναι. Ιδανικά λήψη πριν την έναρξη αντιβίωσης ή μετά από αποχή 48–72 ωρών, εφόσον είναι κλινικά ασφαλές.

Είναι ασφαλής στην κύηση και στα παιδιά;

Ναι. Πρόκειται για επιφανειακό επίχρισμα. Χρησιμοποιούνται παιδιατρικοί στυλεοί σε βρέφη/παιδιά.

Τι σημαίνει «Φυσιολογική ρινική χλωρίδα»;

Ανιχνεύθηκαν μη παθογόνα βακτήρια. Δεν απαιτείται αντιβίωση. Συζητήστε αλλεργική ή ιογενή αιτιολογία.

Αν βγει MRSA, σημαίνει ότι έχω λοίμωξη;

Όχι πάντα. Συχνά δηλώνει φορεία. Ο ιατρός κρίνει αν χρειάζεται απολύμανση (decolonization) ειδικά προεγχειρητικά ή αν υπάρχουν υποτροπές.

Ποια η διαφορά ρινικού επιχρίσματος από ρινοφαρυγγικό;

Το ρινικό είναι πιο επιφανειακό και αφορά κυρίως βακτήρια/μύκητες. Το ρινοφαρυγγικό λαμβάνεται βαθύτερα και χρησιμοποιείται συχνά για ιούς με PCR.

Μπορώ να κάνω την εξέταση ενώ έχω συνάχι;

Ναι, αλλά αν είναι ιογενές, η καλλιέργεια μπορεί να βγει αρνητική. Ο ιατρός θα συνεκτιμήσει συμπτώματα και ευρήματα.

Χρειάζεται ραντεβού;

Συνιστάται ραντεβού για γρήγορη εξυπηρέτηση και σωστή προετοιμασία. Επικοινωνήστε πριν τη λήψη για οδηγίες αποχής από σπρέι/αντιβιοτικά.

Μπορώ να ξεπλύνω τη μύτη μου πριν τη λήψη;

Αποφύγετε ρινικές πλύσεις τουλάχιστον 4–6 ώρες πριν, γιατί μειώνουν το μικροβιακό φορτίο και επηρεάζουν την ανάκτηση.

Πότε χρειάζεται επανάληψη καλλιέργειας;

Όταν υπάρχει «καμία ανάπτυξη» αλλά επίμονα συμπτώματα, μετά από απολύμανση MRSA (2–4 εβδομάδες αργότερα), ή αν το πρώτο δείγμα ήταν ανεπαρκές.

Τι είναι το αντιβιόγραμμα;

Έλεγχος ευαισθησίας του μικροβίου στα αντιβιοτικά με κατηγορίες S/I/R. Καθοδηγεί τη στοχευμένη θεραπεία.

Τι να φέρω την ημέρα της εξέτασης;

Παραπεμπτικό/ιατρικό σημείωμα, λίστα φαρμάκων, πληροφορίες για πρόσφατη αντιβίωση και αλλεργίες.

Μπορώ να κάνω την καλλιέργεια στο σπίτι;

Η λήψη πρέπει να γίνεται από εκπαιδευμένο προσωπικό για να διασφαλίζεται σωστή τεχνική και αποφυγή επιμόλυνσης.

1️⃣2️⃣ Πού να κάνω την εξέταση;

Η καλλιέργεια ρινικού εκκρίματος πραγματοποιείται σε πιστοποιημένα μικροβιολογικά εργαστήρια από εξειδικευμένο προσωπικό. Η αξιοπιστία εξαρτάται από τη σωστή λήψη, μεταφορά και ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

Θέλετε να προγραμματίσετε εξέταση ρινικού εκκρίματος ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις;

📘 Κατάλογος Εξετάσεων

📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Στο Μικροβιολογικό Λαμία η εξέταση πραγματοποιείται με πιστοποιημένα πρωτόκολλα ποιότητας, άμεση έκδοση αποτελεσμάτων και δυνατότητα ηλεκτρονικής αποστολής τους στον θεράποντα ιατρό.

💡 Συμβουλή: Αν έχετε κάνει πρόσφατα αντιβίωση, ενημερώστε το εργαστήριο. Ο βιοπαθολόγος θα υποδείξει την κατάλληλη χρονική στιγμή για τη λήψη.

1️⃣3️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

ΕΟΔΥ – Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας: Οδηγίες για επιτήρηση και απολύμανση φορείας MRSA.
🔗 https://eody.gov.gr/katigories/mrsa/
Ελληνική Εταιρεία Κλινικής Μικροβιολογίας & Μικροβιολογικών Εργαστηρίων (ΕΕΚΜΜΕ): Οδηγίες λήψης ρινικού επιχρίσματος και ερμηνείας αντιβιογραμμάτων.
🔗 https://eekmme.org.gr/
EUCAST – European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing: Breakpoint tables for interpretation of MICs and zone diameters.
🔗 https://www.eucast.org/clinical_breakpoints/
CLSI – Clinical and Laboratory Standards Institute: Performance Standards for Antimicrobial Susceptibility Testing, 33rd Edition.
🔗 https://clsi.org/standards/products/microbiology/documents/m100/
CDC – Centers for Disease Control and Prevention: Laboratory guidance for MRSA screening and infection control.
🔗 https://www.cdc.gov/mrsa/lab/index.html
Mandell, Douglas, and Bennett’s Principles and Practice of Infectious Diseases, 9th Edition: Chapter on Staphylococcal Infections and Nasal Carriage.
🔗 Elsevier – Mandell, Douglas & Bennett
Brook I. et al.: Bacteriology of chronic sinusitis in adults and children. *The Laryngoscope*, 2005.
🔗 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15933514/
Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος: Ορθολογική χρήση αντιβιοτικών στην κοινότητα.
🔗 https://pis.gr/odigies-antiviotika/
Μικροβιολογικό Λαμία – Εξετάσεις: Πληροφορίες για καλλιέργεια ρινικού εκκρίματος και λοιπές εξετάσεις.
🔗 https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/