Βιταμίνη Κ2 (MK-7) – Ο πλήρης οδηγός για οστά, ασβέστιο και καρδιά
στην υγεία των οστών και στην πρόληψη αγγειακής αποτιτάνωσης. Συχνά συνδυάζεται με
βιταμίνη D3 και ασβέστιο σε συμπληρώματα διατροφής, αλλά λίγοι γνωρίζουν πραγματικά πώς λειτουργεί
και πότε έχει νόημα να γίνει έλεγχος ή λήψη συμπληρώματος.Ο παρακάτω οδηγός έχει σκοπό να εξηγήσει με απλή γλώσσα αλλά επιστημονική τεκμηρίωση:
τι είναι η Κ2, σε ποιους είναι χρήσιμη, ποιες τροφές την περιέχουν, τι σημαίνει έλλειψη και πότε έχει νόημα να κάνετε
εργαστηριακό έλεγχο.
- 1️⃣ Τι είναι η Βιταμίνη Κ2 (MK-7);
- 2️⃣ Ρόλος & λειτουργίες της Κ2 στον οργανισμό
- 3️⃣ Ποια η διαφορά Κ1 – Κ2; Τύποι Κ2 (MK-4, MK-7)
- 4️⃣ Βιταμίνη Κ2 και υγεία των οστών
- 5️⃣ Σχέση Βιταμίνης Κ2 με Βιταμίνη D3 & ασβέστιο
- 6️⃣ Βιταμίνη Κ2, καρδιά & αγγεία
- 7️⃣ Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από έλλειψη Κ2;
- 8️⃣ Συμπτώματα & ενδείξεις έλλειψης
- 9️⃣ Τροφές πλούσιες σε Βιταμίνη Κ2
- 1️⃣0️⃣ Συμπληρώματα Βιταμίνης Κ2 (MK-7 / MK-4): μορφές & σωστή χρήση
- 1️⃣1️⃣ Παρενέργειες, αντενδείξεις & αλληλεπιδράσεις
- 1️⃣2️⃣ Εξετάσεις αίματος για τη Βιταμίνη Κ2
- 1️⃣3️⃣ Πότε να γίνεται έλεγχος (εργαστηριακά);
- 1️⃣4️⃣ Συχνές ερωτήσεις (FAQ) για τη Βιταμίνη Κ2
- 1️⃣5️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές
1️⃣ Τι είναι η Βιταμίνη Κ2 (MK-7);
Η βιταμίνη Κ είναι λιποδιαλυτή βιταμίνη που υπάρχει σε δύο βασικές μορφές:
Κ1 (φυλλοκινόνη) και Κ2 (μενακινόνες).
Η Κ1 βρίσκεται κυρίως στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά και σχετίζεται με την πήξη του αίματος,
ενώ η Κ2 παίζει σημαντικό ρόλο στην υγεία των οστών και των αγγείων.
Η βιταμίνη Κ2 δεν είναι μία μόνο ουσία. Αποτελείται από μια ομάδα ενώσεων που ονομάζονται
μενακινόνες (MK-4, MK-7, MK-8, MK-9 κ.λπ.). Στην καθημερινή κλινική πράξη και στα συμπληρώματα
χρησιμοποιείται κυρίως η μορφή MK-7.
Η βιταμίνη Κ2 (ιδίως η MK-7) βοηθά να «καθοδηγείται» το ασβέστιο εκεί που πρέπει
(οστά & δόντια) και να αποφεύγεται η εναπόθεσή του εκεί που δεν πρέπει
(αγγεία & μαλακοί ιστοί).
2️⃣ Ρόλος & λειτουργίες της Κ2 στον οργανισμό
Η βιταμίνη Κ2 δρα ως συνένζυμο σε ένζυμα που ενεργοποιούν συγκεκριμένες πρωτεΐνες μέσω ενός
χημικού βήματος που λέγεται γ-καρβοξυλίωση. Χωρίς αυτό το βήμα, οι πρωτεΐνες αυτές δεν λειτουργούν σωστά.
Οι σημαντικότερες πρωτεΐνες που εξαρτώνται από την Κ2 είναι:
- Οστεοκαλσίνη – εμπλέκεται στην «δέσμευση» του ασβεστίου στο οστό.
- Matrix Gla Protein (MGP) – αναστέλλει την αγγειακή αποτιτάνωση, δηλαδή την εναπόθεση ασβεστίου στα αγγεία.
Με απλά λόγια, η Κ2:
- βοηθά ώστε το ασβέστιο να «κλειδώνει» στα οστά και τα δόντια,
- περιορίζει την παθολογική εναπόθεση ασβεστίου στα αγγεία,
- συμπληρώνει τη δράση της βιταμίνης D3 και του ασβεστίου.
3️⃣ Ποια η διαφορά Κ1 – Κ2; Τύποι Κ2 (MK-4, MK-7)
Βιταμίνη Κ1 (φυλλοκινόνη):
- Πηγή: πράσινα φυλλώδη λαχανικά (σπανάκι, μπρόκολο, μαρούλι κ.λπ.).
- Κύριος ρόλος: συμμετοχή στην πήξη του αίματος.
- Χρόνος ημίσειας ζωής: σχετικά μικρός.
Βιταμίνη Κ2 (μενακινόνες – MK-4, MK-7 κ.ά.):
- Πηγές: ζυμωμένες τροφές, ορισμένα τυριά, προϊόντα ζωικής προέλευσης.
- Ρόλος: ενεργοποίηση πρωτεϊνών που ρυθμίζουν οστική και αγγειακή υγεία.
- Χρόνος ημίσειας ζωής: ειδικά η MK-7 έχει μεγαλύτερη διάρκεια στο αίμα.
Συχνότερες μορφές Κ2 στα συμπληρώματα:
- MK-4 – βραχύτερη δράση, απαιτείται συχνότερη λήψη, χρησιμοποιείται κυρίως στην Ιαπωνία σε υψηλές φαρμακευτικές δόσεις.
- MK-7 – μεγαλύτερη διάρκεια δράσης, επιτρέπει μία δόση την ημέρα, πιο συχνή σε συμπληρώματα Δύσης.
4️⃣ Βιταμίνη Κ2 και υγεία των οστών
Η βιταμίνη Κ2 συμβάλλει στην υγεία των οστών μέσω της ενεργοποίησης της οστεοκαλσίνης.
Η οστεοκαλσίνη «τραβά» το ασβέστιο μέσα στη δομή του οστού και συμβάλλει στη σωστή μεταλλοποίηση.
Ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η επαρκής πρόσληψη Κ2 μπορεί να:
- συμβάλλει στη διατήρηση οστικής πυκνότητας,
- μειώσει τον κίνδυνο καταγμάτων σε ορισμένους πληθυσμούς,
- είναι χρήσιμη συμπληρωματικά σε θεραπεία οστεοπόρωσης (πάντα υπό ιατρική παρακολούθηση).
Η Κ2 δεν αντικαθιστά τη φαρμακευτική αγωγή για οστεοπόρωση.
Μπορεί όμως να αποτελέσει συμπληρωματικό εργαλείο μαζί με βιταμίνη D, ασβέστιο, άσκηση και υγιεινή διατροφή.
5️⃣ Σχέση Βιταμίνης Κ2 με Βιταμίνη D3 & ασβέστιο
Η βιταμίνη D3 αυξάνει:
- την απορρόφηση ασβεστίου από το έντερο,
- τη διαθεσιμότητα ασβεστίου στο αίμα.
Η Κ2 αναλαμβάνει στη συνέχεια να:
- ενεργοποιήσει την οστεοκαλσίνη (ώστε το ασβέστιο να πάει στο οστό),
- ενεργοποιήσει το MGP (ώστε να αποτρέπεται η εναπόθεση ασβεστίου στα αγγεία).
Γι’ αυτό πολλά συμπληρώματα κυκλοφορούν ως «D3 + Κ2». Η λογική είναι ότι:
- η D3 αυξάνει τη διαθέσιμη «πρώτη ύλη»,
- η Κ2 βοηθά στη σωστή κατανομή της.
6️⃣ Βιταμίνη Κ2, καρδιά & αγγεία
Η Κ2 φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο στην πρόληψη της αγγειακής αποτιτάνωσης μέσω της ενεργοποίησης της
Matrix Gla Protein (MGP). Όταν η MGP είναι ανεπαρκώς ενεργοποιημένη, αυξάνεται ο κίνδυνος να αποτίθεται ασβέστιο
στο τοίχωμα των αγγείων.
Μελέτες παρατήρησης έχουν συνδέσει:
- την υψηλότερη πρόσληψη Κ2 με μειωμένο κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβαμάτων,
- υψηλές τιμές του δείκτη dp-ucMGP με αυξημένο κίνδυνο αγγειακής ασβεστοποίησης.
Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή: τα δεδομένα δεν είναι ακόμη τόσο ισχυρά ώστε η Κ2 να θεωρείται «θεραπεία»
για καρδιαγγειακή νόσο. Προς το παρόν, αντιμετωπίζεται ως συμπληρωματικός παράγοντας.
7️⃣ Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από έλλειψη Κ2;
Παρότι δεν υπάρχει καθημερινή ρουτίνα για έλεγχο Κ2, ορισμένες ομάδες μπορεί να έχουν αυξημένο κίνδυνο
λειτουργικής ανεπάρκειας:
- Άτομα με χρόνια ηπατική νόσο ή χοληφόρων.
- Άτομα με δυσαπορρόφηση λιπών (π.χ. κοιλιοκάκη, φλεγμονώδη νόσο εντέρου, μετά από βαριατρική χειρουργική).
- Μακροχρόνια χρήση αντιβιοτικών που διαταράσσουν τη μικροβιακή χλωρίδα.
- Ηλικιωμένοι με φτωχή διατροφή ή χαμηλή πρόσληψη ζωικών/ζυμωμένων τροφών.
- Άτομα που λαμβάνουν αντιπηκτικά ανταγωνιστές βιταμίνης Κ (π.χ. βαρφαρίνη – απαιτείται ειδική ιατρική αξιολόγηση).
8️⃣ Συμπτώματα & ενδείξεις έλλειψης
Δεν υπάρχει «τυπικό» σύμπτωμα αποκλειστικά για την έλλειψη Κ2. Συνήθως τα σημεία σχετίζονται με:
- Οστική υγεία – αυξημένος κίνδυνος οστεοπενίας/οστεοπόρωσης, κατάγματα με μικρό τραυματισμό.
- Πήξη του αίματος – σε σοβαρή έλλειψη Κ (κυρίως Κ1) μπορεί να εμφανιστούν εύκολες μελανιές ή αιμορραγίες.
- Αγγειακή υγεία – μακροχρόνια, λειτουργική ανεπάρκεια μπορεί να συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο αγγειακής ασβεστοποίησης.
Στην πράξη, η υποψία έλλειψης βασίζεται σε:
- συνδυασμό κλινικής εικόνας (οστική/αγγειακή νόσος),
- ιατρικό ιστορικό (ηπατική νόσος, δυσαπορρόφηση, φάρμακα),
- εργαστηριακές εξετάσεις (βλ. παρακάτω κεφάλαια).
9️⃣ Τροφές πλούσιες σε Βιταμίνη Κ2
Η Βιταμίνη Κ2 δεν βρίσκεται σε πολλές «κλασικές» τροφές της δυτικής διατροφής, γι’ αυτό και αρκετοί άνθρωποι μπορεί
να έχουν χαμηλή πρόσληψη χωρίς να το γνωρίζουν. Σε αντίθεση με την Κ1 (πράσινα λαχανικά), η Κ2
βρίσκεται κυρίως σε ζυμωμένα και ζωικά προϊόντα.
🥢 1. Natto – η πιο πλούσια φυσική πηγή Κ2 (MK-7)
Το natto είναι ζυμωμένο προϊόν σόγιας, παραδοσιακό στην Ιαπωνία και εξαιρετικά πλούσιο σε
MK-7. Είναι ουσιαστικά η «πρωταθλήτρια» τροφή σε περιεκτικότητα Βιταμίνης Κ2.
- Περιέχει πολύ υψηλές ποσότητες MK-7 ανά μερίδα.
- Δεν είναι όμως διαδεδομένο στη μεσογειακή διατροφή.
- Συχνά αναφέρεται στην επιστημονική βιβλιογραφία ως πρότυπη πηγή Κ2.
🧀 2. Τυριά – ειδικά σκληρά & ζυμωμένα
Πολλά σκληρά και ημίσκληρα τυριά περιέχουν σημαντικές ποσότητες Βιταμίνης Κ2, κυρίως σε μορφές
MK-8 και MK-9. Η περιεκτικότητα εξαρτάται από:
- τον τύπο του τυριού,
- το είδος των βακτηρίων που χρησιμοποιούνται στη ζύμωση,
- τη διάρκεια ωρίμανσης.
Γενικά, παλαιωμένα τυριά και ορισμένα ευρωπαϊκά τυριά μπορεί να είναι σχετικά καλές πηγές Κ2.
🥛 3. Ζυμωμένα γαλακτοκομικά
Ορισμένα ζυμωμένα γαλακτοκομικά προϊόντα (π.χ. κάποια γιαούρτια ή παραδοσιακές ζύμες) μπορεί να
περιέχουν μικρότερες ποσότητες Κ2, ανάλογα πάντα με τη μέθοδο παραγωγής.
- Η περιεκτικότητα δεν είναι πάντα σταθερή.
- Δεν λογίζονται ως «πολύ πλούσιες» πηγές, αλλά συμβάλλουν στη συνολική πρόσληψη.
🥩 4. Κρέας & εντόσθια
Ορισμένα προϊόντα ζωικής προέλευσης περιέχουν Κ2, κυρίως:
- Συκώτι και άλλα εντόσθια.
- Κάποια είδη κρέατος (ιδίως από ζώα εκτατικής εκτροφής).
Η περιεκτικότητα ποικίλλει και εξαρτάται από:
- το είδος του ζώου,
- τη διατροφή του (βοσκή vs συμβατικές ζωοτροφές),
- τον τρόπο επεξεργασίας.
🥚 5. Αυγά – κυρίως ο κρόκος
Ο κρόκος αυγού περιέχει μικρές ποσότητες Βιταμίνης Κ2.
Δεν επαρκεί ως μόνη πηγή, αλλά σε ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο συμβάλλει στη συνολική πρόσληψη.
📌 Τι σημαίνει αυτό στην πράξη για τον μέσο άνθρωπο;
- Όσοι καταναλώνουν ποιοτικά τυριά, αυγά και κάποια ζυμωμένα προϊόντα, πιθανώς λαμβάνουν μέτρια ποσότητα Κ2.
- Όσοι έχουν πολύ περιορισμένη ζωική πρόσληψη ή «δυτικού τύπου» επεξεργασμένη διατροφή μπορεί να έχουν χαμηλότερη πρόσληψη.
- Η παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή, με μέτρο, βοηθά στη συνολική ισορροπία, αλλά δεν είναι «σούπερ πλούσια» ειδικά σε Κ2.
Δεν χρειάζεται όλοι να στοχεύουν σε «υπερβολικά» υψηλή πρόσληψη Κ2 μέσω τροφής ή συμπληρωμάτων.
Μια ποικίλη μεσογειακή διατροφή με καλά τυριά, αυγά και, όπου είναι ανεκτό, κάποια ζυμωμένα προϊόντα,
καλύπτει τις ανάγκες πολλών υγιών ενηλίκων.
1️⃣0️⃣ Συμπληρώματα Βιταμίνης Κ2 (MK-7 / MK-4): μορφές, απορρόφηση & σωστή χρήση
Τα συμπληρώματα Βιταμίνης Κ2 κυκλοφορούν κυρίως σε δύο μορφές: MK-7 και MK-4.
Η επιλογή εξαρτάται από τον στόχο, τη διάρκεια δράσης και τη συνολική αγωγή του ασθενούς.
Η παρακάτω ενότητα αποτελεί γενική ενημέρωση και όχι εξατομικευμένη ιατρική οδηγία.
🔹 MK-7 – Η πιο συχνή επιλογή σε συμπληρώματα
- Προέρχεται συνήθως από ζύμωση (natto).
- Έχει μεγάλο χρόνο ημίσειας ζωής → επιτρέπει μία δόση ημερησίως.
- Συχνότερη επιλογή για υποστήριξη οστικής και αγγειακής υγείας.
- Συνδυάζεται συχνά με βιταμίνη D3 και ασβέστιο.
🔹 MK-4 – Βραχύτερης δράσης
- Χρόνος ημίσειας ζωής πολύ μικρότερος από το MK-7.
- Σε ορισμένα πρωτόκολλα απαιτεί πολλαπλές δόσεις ημερησίως.
- Χρησιμοποιείται κυρίως στην Ιαπωνία σε ειδικά θεραπευτικά σχήματα οστεοπόρωσης.
🔹 Ποια μορφή είναι καλύτερη;
Για τους περισσότερους ενήλικες η μορφή MK-7 θεωρείται πιο πρακτική και σταθερή.
Η MK-4 μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συγκεκριμένες καταστάσεις, αλλά όχι συνήθως σε συμπληρώματα γενικού πληθυσμού.
💊 Τυπικές ποσότητες σε συμπληρώματα (γενική ενημέρωση)
- Σκευάσματα MK-7: 45–200 μg / ημέρα.
- Σκευάσματα MK-4: πολύ υψηλότερες ποσότητες, αλλά χρησιμοποιούνται σπάνια εκτός ειδικής ιατρικής παρακολούθησης.
Η αποτελεσματικότητα των συμπληρωμάτων συχνά εξαρτάται από:
- την υποκείμενη οστική ή αγγειακή κατάσταση,
- τη λήψη βιταμίνης D3,
- τη συνολική διατροφή σε λιπαρά,
- πιθανές ηπατικές ή γαστρεντερικές διαταραχές.
🧴 Υγρή ή κάψουλα;
- Η κάψουλα είναι η πιο σταθερή μορφή MK-7.
- Τα υγρά σκευάσματα απορροφώνται γρήγορα αλλά μπορεί να περιέχουν έλαια ή πρόσθετα.
- Η απορρόφηση είναι καλύτερη όταν λαμβάνεται με γεύμα που περιέχει λίπος.
⚠️ Προσοχή σε αλληλεπιδράσεις
- Βαρφαρίνη / Sintrom: απαγορεύεται η λήψη Κ2 χωρίς ιατρό. Μπορεί να μεταβάλει το INR.
- Μακροχρόνια αντιβιοτικά: μπορεί να επηρεάσουν τη σύνθεση μενακινόνων από την εντερική χλωρίδα.
- Συνδυασμός με υψηλές δόσεις D3: προτιμάται ιατρική παρακολούθηση σε άτομα με αγγειακή νόσο.
📝 Πότε ΔΕΝ χρειάζεται συμπλήρωμα
- Σε υγιείς ενήλικες με κανονική διατροφή πλούσια σε τυριά, αυγά, ζυμωμένες τροφές.
- Σε άτομα χωρίς οστική νόσο, χωρίς παράγοντες κινδύνου και χωρίς αγγειακές αποτιτανώσεις.
- Όταν υπάρχει λήψη αντιπηκτικών – απαιτείται πάντα ιατρική καθοδήγηση.
Τα συμπληρώματα Βιταμίνης Κ2 έχουν νόημα κυρίως σε ενήλικες με οστική νόσο,
αγγειακή αποτιτάνωση, δυσαπορρόφηση λιπών ή όταν λαμβάνουν
υψηλές δόσεις D3. Σε υγιείς ενήλικες συχνά αρκεί η διατροφή.
1️⃣1️⃣ Παρενέργειες, αντενδείξεις & αλληλεπιδράσεις
Η Βιταμίνη Κ2 θεωρείται γενικά ασφαλής όταν λαμβάνεται στις συνηθισμένες δόσεις που υπάρχουν στα
συμπληρώματα διατροφής. Ωστόσο, όπως κάθε βιοδραστική ουσία, μπορεί να παρουσιάσει ανεπιθύμητες ενέργειες ή να
αλληλεπιδράσει με φάρμακα, ιδιαίτερα σε άτομα με υποκείμενες παθήσεις.
🔸 Πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες
- Ήπιες γαστρεντερικές ενοχλήσεις (ναυτία, φούσκωμα, δυσπεψία), συνήθως παροδικές.
- Κεφαλαλγία ή αίσθημα δυσφορίας σε ευαίσθητα άτομα.
- Αλλεργική αντίδραση (πολύ σπάνια) με εξάνθημα ή κνησμό.
- Σε υψηλές δόσεις μπορεί να προκληθεί αυξημένη ευαισθησία σε όσους λαμβάνουν παράλληλα D3 ή ασβέστιο.
🔸 Αντενδείξεις – πότε απαιτείται προσοχή
Η λήψη Κ2 χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση όταν συντρέχουν οι παρακάτω λόγοι:
- Λήψη αντιπηκτικών ανταγωνιστών βιταμίνης Κ (όπως βαρφαρίνη / Sintrom).
Η Κ2 μπορεί να επηρεάσει σημαντικά το INR και απαγορεύεται η λήψη χωρίς ιατρική παρακολούθηση. - Σοβαρή ηπατική νόσος, όπου μπορεί να διαταραχθεί ο μεταβολισμός των βιταμινών Κ.
- Γνωστή αλλεργία στη βιταμίνη Κ2 ή σε έκδοχα των συμπληρωμάτων.
- Κύηση & θηλασμός: θεωρείται γενικά ασφαλής μέσω διατροφής, αλλά τα συμπληρώματα πρέπει να αξιολογούνται ατομικά.
🔸 Φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις
Ορισμένα φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν την απορρόφηση ή τη δράση της Κ2:
- Αντιπηκτικά (βαρφαρίνη) – Απαιτείται στενή παρακολούθηση INR. Δεν λαμβάνεται Κ2 χωρίς ιατρική οδηγία.
- Μακροχρόνια αντιβιοτικά – μειώνουν τη μικροβιακή χλωρίδα που συνθέτει μενακινόνες (μορφές Κ2).
- Αντιεπιληπτικά – ορισμένα επηρεάζουν τον μεταβολισμό βιταμίνης Κ.
- Συμπληρώματα υψηλής δόσης D3 – καλό είναι να χρησιμοποιούνται υπό καθοδήγηση ώστε να διασφαλίζεται σωστή ισορροπία ασβεστίου–Κ2–D3.
🔸 Συχνές απορίες ασθενών
Μπορεί η Κ2 να προκαλέσει υπερπήξη;
Όχι. Η Κ2 δεν αυξάνει τον κίνδυνο θρόμβωσης σε υγιή άτομα. Η δράση της αφορά την ενεργοποίηση πρωτεϊνών που
σχετίζονται με οστά και αγγεία, όχι τον σχηματισμό θρόμβων. Προσοχή απαιτείται μόνο όταν λαμβάνονται
αντιπηκτικά.
Χρειάζεται “διάλειμμα” από τα συμπληρώματα Κ2;
Στις συνήθεις δόσεις δεν υπάρχουν δεδομένα που να δείχνουν ανάγκη για διαλείμματα.
Ωστόσο, η λήψη πρέπει πάντα να βασίζεται σε πραγματική ανάγκη και όχι σε γενική χρήση χωρίς λόγο.
Είναι ασφαλής η μακροχρόνια χρήση;
Τα μέχρι τώρα δεδομένα δείχνουν καλή ασφάλεια για μακροχρόνια χρήση MK-7, αλλά πάντα μετά από αξιολόγηση του
συνολικού ιατρικού ιστορικού και παρακολούθηση όταν υπάρχουν παράλληλες αγωγές.
Η Βιταμίνη Κ2 είναι ασφαλής για το ευρύ κοινό, αλλά δεν ενδείκνυται η τυχαία λήψη συμπληρώματος.
Πάντα εξετάζουμε διατροφή, φάρμακα και παράγοντες κινδύνου πριν αποφασίσουμε.
1️⃣2️⃣ Εξετάσεις αίματος για τη Βιταμίνη Κ2
Στην καθημερινή κλινική πράξη δεν υπάρχει μια απλή, ρουτίνας εξέταση που να μετρά κατευθείαν τη
βιταμίνη Κ2 στο αίμα, όπως π.χ. συμβαίνει με τη βιταμίνη D (25-OH D).
Ωστόσο υπάρχουν έμμεσοι βιοδείκτες που χρησιμοποιούνται κυρίως στην έρευνα και σε εξειδικευμένα κέντρα.
🔬 1. PIVKA-II (Protein Induced by Vitamin K Absence)
Μετρά μια μορφή πρωτεΐνης πήξης (προθρομβίνη) που αυξάνεται σε λειτουργική έλλειψη βιταμίνης Κ.
Είναι ο πιο γνωστός δείκτης ανεπάρκειας βιταμίνης Κ γενικά (Κ1 και Κ2).
🔬 2. dp-ucMGP (dephospho-uncarboxylated Matrix Gla Protein)
Είναι ειδικός δείκτης για την κατάσταση της Κ2 στα αγγεία. Η μη ενεργοποιημένη μορφή MGP (dp-ucMGP)
αυξάνεται όταν δεν υπάρχει αρκετή Κ2 για να την ενεργοποιήσει.
Υψηλές τιμές συσχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο αγγειακής αποτιτάνωσης.
🔬 3. ucOC (under-carboxylated Osteocalcin)
Μετρά την μη ενεργοποιημένη οστεοκαλσίνη. Όταν η τιμή της είναι αυξημένη, σημαίνει ότι ο οργανισμός
μπορεί να μην έχει επαρκή Κ2 για να ενεργοποιήσει την οστεοκαλσίνη – και άρα το ασβέστιο μπορεί να μην ενσωματώνεται
ιδανικά στο οστό.
🧪 4. Συνοδευτικές εξετάσεις
- INR / PT – παρατείνεται σε σημαντική έλλειψη βιταμίνης Κ (κυρίως Κ1).
- Ασβέστιο, Φώσφορος, ALP – δίνουν εικόνα για τον οστικό μεταβολισμό.
- 25-OH Βιταμίνη D – απαραίτητη για τον συνδυασμό με Κ2.
Αν ο γιατρός σας μιλήσει για «έλεγχο Κ2», συνήθως εννοεί συνδυασμό εξετάσεων που αποτυπώνουν
οστική και αγγειακή υγεία, όχι μια απλή μεμονωμένη τιμή όπως στη βιταμίνη D.
1️⃣3️⃣ Πότε να γίνεται έλεγχος (εργαστηριακά);
Μέχρι σήμερα, οι εξειδικευμένες εξετάσεις για Κ2 (π.χ. dp-ucMGP, ucOC) δεν αποτελούν τυπικό μέρος του
προληπτικού check-up. Μπορεί όμως να ληφθούν υπόψη σε επιλεγμένες περιπτώσεις, μετά από συνεννόηση με
ειδικό ιατρό.
Πότε μπορεί να συζητηθεί εργαστηριακός έλεγχος;
- Σε ασθενείς με οστεοπόρωση ή πολλαπλά κατάγματα, παρά τη θεραπεία.
- Σε άτομα με αυξημένη αγγειακή αποτιτάνωση (π.χ. σε απεικονιστικό έλεγχο) σε νεαρή ή μέση ηλικία.
- Σε χρόνιες παθήσεις γαστρεντερικού με δυσαπορρόφηση λιπών.
- Σε άτομα που λαμβάνουν μακροχρόνια υψηλές δόσεις D3 και ασβεστίου, όπου υπάρχει θεωρητικά κίνδυνος
εναπόθεσης ασβεστίου αν η Κ2 είναι ανεπαρκής. - Στο πλαίσιο ερευνητικών πρωτοκόλλων ή εξειδικευμένων ιατρείων οστικής/αγγειακής υγείας.
Πότε προτιμάμε απλώς κλινική εκτίμηση;
Στους περισσότερους ανθρώπους, ο γιατρός θα βασιστεί σε:
- κλινικό ιστορικό (οστική πυκνότητα, κατάγματα, καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου),
- γενικές εξετάσεις αίματος (ασβέστιο, φωσφόρος, ALP, βιταμίνη D, ηπατική λειτουργία),
- απεικονιστικές εξετάσεις (π.χ. DEXA, αγγειακός έλεγχος όπου χρειάζεται).
Χρειάζεται όλοι να κάνουν εξετάσεις για Κ2;
Όχι. Προς το παρόν, οι εξετάσεις για Κ2 δεν προτείνονται ως μαζικός προληπτικός έλεγχος του γενικού πληθυσμού.
Έχουν θέση κυρίως σε υψηλού κινδύνου ασθενείς και σε εξειδικευμένα κέντρα, μετά από αξιολόγηση ειδικού.
1️⃣4️⃣ Συχνές ερωτήσεις (FAQ) για τη Βιταμίνη Κ2
Τι διαφορά έχει η Βιταμίνη Κ1 από την Κ2;
Η Βιταμίνη Κ1 (φυλλοκινόνη) βρίσκεται κυρίως στα πράσινα λαχανικά και σχετίζεται κυρίως με την
πήξη του αίματος.
Η Βιταμίνη Κ2 (μενακινόνες – MK-4, MK-7 κ.λπ.) βρίσκεται σε ζυμωμένες και ζωικές τροφές και
συνδέεται περισσότερο με την υγεία των οστών και των αγγείων, μέσω ενεργοποίησης πρωτεϊνών όπως
η οστεοκαλσίνη και η Matrix Gla Protein (MGP).
Πρέπει να παίρνω συμπλήρωμα Βιταμίνης Κ2 μαζί με τη Βιταμίνη D3;
Η Βιταμίνη D3 αυξάνει την απορρόφηση ασβεστίου, ενώ η Κ2 βοηθά να κατευθυνθεί το ασβέστιο
κυρίως στα οστά και όχι στα αγγεία.
Σε ορισμένους ασθενείς ο συνδυασμός D3 + K2 μπορεί να είναι χρήσιμος, ειδικά στην οστική υγεία, αλλά η ανάγκη
για συμπλήρωμα πρέπει πάντα να αξιολογείται ατομικά από τον θεράποντα ιατρό.
Υπάρχει απλή εξέταση αίματος για τα επίπεδα Βιταμίνης Κ2;
Προς το παρόν δεν υπάρχει καθιερωμένη, απλή εξέταση ρουτίνας που να μετρά άμεσα τη Βιταμίνη Κ2 όπως
συμβαίνει με τη βιταμίνη D (25-OH D).
Χρησιμοποιούνται κυρίως έμμεσοι δείκτες όπως PIVKA-II, dp-ucMGP και ucOC, συνήθως σε
εξειδικευμένα εργαστήρια ή ερευνητικά κέντρα.
Ποιες τροφές είναι πιο πλούσιες σε Βιταμίνη Κ2;
Οι πλουσιότερες τροφές σε Κ2 είναι το natto (ζυμωμένο προϊόν σόγιας, πολύ υψηλή περιεκτικότητα MK-7),
ορισμένα σκληρά και παλαιωμένα τυριά, κάποια ζυμωμένα γαλακτοκομικά, το
συκώτι και άλλα εντόσθια, καθώς και ο κρόκος αυγού σε μικρότερες ποσότητες.
Είναι ασφαλές να πάρω Βιταμίνη Κ2 αν λαμβάνω αντιπηκτικά;
Αν λαμβάνετε αντιπηκτικά τύπου βαρφαρίνης / Sintrom, η λήψη συμπληρωμάτων Κ2 μπορεί να
επηρεάσει το INR και την αποτελεσματικότητα της αντιπηκτικής αγωγής.
Σε αυτή την περίπτωση δεν επιτρέπεται να ξεκινήσετε Κ2 μόνοι σας – απαιτείται στενή
συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό και συχνός εργαστηριακός έλεγχος.
1️⃣5️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές
- National Institutes of Health (NIH) – Vitamin K Fact Sheet
- Vermeer C. et al. – Vitamin K2 and the Calcium Paradox
- European Food Safety Authority (EFSA) – Scientific Opinion on Vitamin K2 (menaquinones)
- Schurgers LJ, Beulens JWJ – The role of menaquinones (vitamin K2) in human health
- International Osteoporosis Foundation – Nutrition and Bone Health
- European Society of Cardiology – Cardiovascular Prevention Guidelines
- UpToDate – Overview of vitamin K
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
