Τελευταία ενημέρωση:
Τελευταία ενημέρωση:
Η αμυλάση και η λιπάση είναι τα δύο βασικά
παγκρεατικά πεπτικά ένζυμα που χρησιμοποιούνται κλινικά
για την αξιολόγηση της παγκρεατικής λειτουργίας και της
παγκρεατικής φλεγμονής.
Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο παράγονται, εκκρίνονται και
καθαρίζονται από τον οργανισμό είναι κρίσιμη για τη σωστή
ερμηνεία των αυξημένων τιμών.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, μόνο μικρές ποσότητες αυτών των ενζύμων
διαφεύγουν στην κυκλοφορία του αίματος.
Όταν όμως το πάγκρεας υποστεί φλεγμονή, ισχαιμία ή απόφραξη,
τα ενδοκυττάρια κυστίδια που περιέχουν τα ένζυμα
ρήγνυνται, επιτρέποντας τη μαζική είσοδό τους στο πλάσμα.
Στην οξεία παγκρεατίτιδα, τα προένζυμα
ενεργοποιούνται εντός του ίδιου του παγκρέατος,
προκαλώντας αυτοπέψη του ιστού.
Αυτό εξηγεί γιατί η λιπάση μπορεί να φτάσει σε
τιμές πολλαπλάσιες του φυσιολογικού και να παραμένει αυξημένη
για περισσότερες ημέρες σε σχέση με την αμυλάση.
Η ολική αμυλάση στο αίμα προέρχεται από δύο κύριες πηγές:
τους σιελογόνους αδένες (S-type) και το
πάγκρεας (P-type).
Η διάκριση αυτή έχει μεγάλη κλινική σημασία όταν
υπάρχει απομονωμένη υπεραμυλασαιμία.
Η S-αμυλάση αυξάνεται σε καταστάσεις όπως
παρωτίτιδα, τραύμα ή φλεγμονή σιελογόνων αδένων,
ενώ η P-αμυλάση αυξάνεται κυρίως σε
παγκρεατίτιδα ή απόφραξη παγκρεατικού πόρου.
Η μακροαμυλάση είναι μια
καλοήθης εργαστηριακή οντότητα
όπου η αμυλάση συνδέεται με
ανοσοσφαιρίνες (IgA ή IgG),
δημιουργώντας μεγάλα σύμπλοκα που
δεν αποβάλλονται από τους νεφρούς.
Αυτό οδηγεί σε χρόνια αυξημένη αμυλάση
χωρίς παγκρεατική νόσο.
Η διάγνωση τίθεται με ειδικές τεχνικές
(π.χ. PEG precipitation)
ή με τον υπολογισμό του
Amylase–Creatinine Clearance Ratio (ACCR),
το οποίο είναι χαμηλό στη μακροαμυλάση.
Η χρόνια υπεραμυλασαιμία ορίζεται ως
επίμονη αύξηση της αμυλάσης
για εβδομάδες ή μήνες,
συχνά χωρίς συμπτώματα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις,
η πιθανότητα οξείας παγκρεατίτιδας
είναι χαμηλή.
Η λιπάση σε αυτές τις καταστάσεις
είναι συνήθως φυσιολογική.
Αυτό βοηθά στη διάκριση
από πραγματική παγκρεατική βλάβη.
Ιστορικά, η αμυλάση
ήταν η πρώτη εξέταση που χρησιμοποιήθηκε
για τη διάγνωση της παγκρεατίτιδας.
Ωστόσο, σύγχρονες μελέτες έδειξαν ότι η
λιπάση έχει
υψηλότερη ευαισθησία και ειδικότητα.
Η αμυλάση μπορεί να αυξηθεί
από δεκάδες μη παγκρεατικές αιτίες,
ενώ η λιπάση σχεδόν πάντα
αντανακλά παγκρεατική παθολογία.
Γι’ αυτό τα σύγχρονα guidelines
συνιστούν λιπάση ως εξέταση πρώτης γραμμής.
Η ερμηνεία της
αμυλάσης
και της
λιπάσης
εξαρτάται όχι μόνο από την παθολογία,
αλλά και από εργαστηριακούς και προαναλυτικούς παράγοντες
που μπορούν να αλλοιώσουν τις τιμές.
Η παρουσία αυξημένης
αμυλάσης
και/ή
λιπάσης
δεν σημαίνει αυτομάτως παγκρεατίτιδα.
Η διαφορική διάγνωση
είναι ευρεία και απαιτεί
συνδυασμό εργαστηριακών και κλινικών δεδομένων.
Η ερμηνεία της
αμυλάσης
και της
λιπάσης
βελτιώνεται σημαντικά όταν
συνδυάζεται με άλλους
βιοδείκτες φλεγμονής και αιτιολογίας.
Η διάγνωση της οξείας παγκρεατίτιδας
βασίζεται στα
Revised Atlanta Criteria,
τα οποία ενσωματώνουν
αμυλάση,
λιπάση
και κλινικά δεδομένα.
Η λιπάση προτιμάται πλέον
ως εργαστηριακός δείκτης,
ενώ η απεικόνιση
χρησιμοποιείται για επιπλοκές
και αιτιολογία.
Η χρήση της
αμυλάσης
ως διαγνωστικού δείκτη
ξεκίνησε στις αρχές του 20ού αιώνα.
Για δεκαετίες αποτέλεσε
το βασικό εργαστηριακό εργαλείο
για την παγκρεατίτιδα.
Με την ανάπτυξη πιο ειδικών
αναλυτικών μεθόδων,
η
λιπάση
αναδείχθηκε ως
ανώτερος δείκτης
λόγω της
παγκρεατικής της ειδικότητας
και της μεγαλύτερης
διαγνωστικής διάρκειας.
Η αξιολόγηση αυξημένης
αμυλάσης και λιπάσης
πρέπει να ακολουθεί
δομημένο αλγόριθμο
ώστε να αποφεύγονται
λάθη και καθυστερήσεις.
Η αμυλάση χρησιμοποιείται κυρίως
για υποστηρικτική πληροφόρηση
ή για αναγνώριση
μακροαμυλάσης.
Σε ορισμένες ομάδες ασθενών,
η ερμηνεία της αμυλάσης
και της λιπάσης απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή,
καθώς η κάθαρση και η βασική γραμμή
διαφέρουν.
Στην εγκυμοσύνη,
ιδίως στο 1ο τρίμηνο,
η
αμυλάση
μπορεί να αυξηθεί
χωρίς παθολογία,
ενώ στους ηλικιωμένους
υπάρχει μεγαλύτερη
συχνότητα
σιωπηρής παγκρεατικής νόσου.
Η αμυλάση και η
λιπάση είναι τα δύο βασικά
παγκρεατικά ένζυμα που μετρώνται στο αίμα όταν υπάρχει
υποψία παγκρεατικής βλάβης.
Η αμυλάση διασπά τους υδατάνθρακες, ενώ η λιπάση τα λιπίδια.
Στην κλινική πράξη, η
λιπάση θεωρείται
πιο ειδικός δείκτης παγκρεατίτιδας,
ενώ η
αμυλάση μπορεί να αυξηθεί
και από μη παγκρεατικές αιτίες
(σιελογόνοι αδένες, νεφρά, έντερο).
Υπό φυσιολογικές συνθήκες,
μόνο μικρές ποσότητες αμυλάσης
και λιπάσης περνούν στην κυκλοφορία.
Όταν όμως το πάγκρεας φλεγμαίνει, τραυματίζεται
ή αποφράσσεται,
τα ένζυμα «διαρρέουν» στο αίμα.
Στην οξεία παγκρεατίτιδα,
η πρόωρη ενεργοποίηση των πεπτικών ενζύμων
μέσα στον ίδιο τον αδένα
οδηγεί σε
αυτοπέψη και μαζική απελευθέρωση
λιπάσης και αμυλάσης.
Οι φυσιολογικές τιμές για την
αμυλάση
και τη
λιπάση
εξαρτώνται από τη μέθοδο
και το εργαστήριο,
αλλά υπάρχουν τυπικά
κλινικά αποδεκτά εύρη.
| Εξέταση | Τυπικό εύρος | Κλινική σημασία |
|---|---|---|
| Αμυλάση ορού | 30–110 U/L | Ευαίσθητη αλλά μη ειδική |
| Λιπάση ορού | 10–60 U/L | Πιο ειδική για πάγκρεας |
Τιμές > 3× του ανώτερου φυσιολογικού,
ιδίως για τη λιπάση,
είναι
ισχυρά ενδεικτικές οξείας παγκρεατίτιδας
όταν συνυπάρχουν συμπτώματα.
Η αύξηση της
αμυλάσης
ή της
λιπάσης
δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση.
Δείχνει ότι υπάρχει
ερεθισμός ή βλάβη
στο πάγκρεας
ή σε όργανα που επηρεάζουν
την αποβολή των ενζύμων.
Οι αυξήσεις χωρίζονται
σε ήπιες, μέτριες
και σημαντικές (>3×),
με την τελευταία κατηγορία
να σχετίζεται συχνότερα
με οξεία παγκρεατίτιδα.
Η πιο συχνή και κλινικά σημαντική αιτία είναι η
οξεία παγκρεατίτιδα.
Ωστόσο, ιδιαίτερα για την αμυλάση,
υπάρχουν πολλές
μη παγκρεατικές αιτίες.
| Κατηγορία | Αμυλάση | Λιπάση |
|---|---|---|
| Οξεία παγκρεατίτιδα | ↑↑ | ↑↑↑ |
| Χρόνια παγκρεατίτιδα | ↔ ή ↑ | ↔ ή ↑ |
| Νεφρική ανεπάρκεια | ↑ | ↔ ή ↑ |
| Σιελογόνοι αδένες | ↑↑ | Φυσιολογική |
Η οξεία παγκρεατίτιδα είναι η συχνότερη αιτία
έντονης αύξησης των παγκρεατικών ενζύμων.
Συνήθως εκδηλώνεται με
ξαφνικό, έντονο πόνο
στο πάνω μέρος της κοιλιάς,
που συχνά αντανακλά προς την πλάτη.
Συνοδεύεται συχνά από
ναυτία, εμέτους και κακουχία.
Η έγκαιρη αναγνώριση είναι κρίσιμη,
καθώς σοβαρές μορφές
μπορεί να είναι απειλητικές για τη ζωή.
Η οξεία και η χρόνια παγκρεατίτιδα
είναι διαφορετικές καταστάσεις
με διαφορετική παθοφυσιολογία και πορεία.
| Χαρακτηριστικό | Οξεία | Χρόνια |
|---|---|---|
| Πόνος | Ξαφνικός, έντονος | Υποτροπιάζων, επίμονος |
| Ένζυμα | Συνήθως πολύ αυξημένα | Συχνά φυσιολογικά |
| Απεικόνιση | Οίδημα, φλεγμονή | Ίνωση, ασβεστώσεις |
Όταν τα παγκρεατικά ένζυμα είναι αυξημένα
χωρίς τυπική εικόνα παγκρεατίτιδας,
πρέπει να εξετάζονται
μη παγκρεατικές αιτίες.
Αυτό ισχύει ιδιαίτερα
όταν η λιπάση είναι φυσιολογική.
| Όργανο / Κατάσταση | Μηχανισμός αύξησης |
|---|---|
| Σιελογόνοι αδένες | Παρωτίτιδα, φλεγμονή |
| Νεφροί | Μειωμένη κάθαρση ενζύμων |
| Έντερο | Ισχαιμία, διάτρηση |
| Γυναικολογικά | Έκτοπη κύηση, κύστεις |
Δεν έχουν όλες οι αυξήσεις την ίδια κλινική βαρύτητα.
Η σημασία εξαρτάται από
το ύψος της τιμής,
την παρουσία συμπτωμάτων
και το ποιο ένζυμο είναι αυξημένο.
| Εύρημα | Πρακτική ερμηνεία |
|---|---|
| Λιπάση > 3× ULN | Ισχυρή ένδειξη οξείας παγκρεατίτιδας (με συμβατά συμπτώματα) |
| Αμυλάση > 3×, λιπάση φυσιολογική | Συχνά μη παγκρεατική αιτία (π.χ. σιελογόνοι/νεφρά) |
| Ήπια αύξηση χωρίς συμπτώματα | Συνήθως παροδικό ή χαμηλής σημασίας, χρειάζεται επανέλεγχο |
Αν τα παγκρεατικά ένζυμα είναι αυξημένα,
η επόμενη κίνηση εξαρτάται από
το πώς αισθάνεστε
και από το
πόσο υψηλές είναι οι τιμές.
Πολλές αιτίες αύξησης παγκρεατικών ενζύμων
συνδέονται με παράγοντες που μπορούν να
ελεγχθούν.
Στόχος είναι να μειωθεί ο «ερεθισμός» του παγκρέατος
και να προληφθούν υποτροπές.
Ναι. Συχνά οφείλεται σε σιελογόνους αδένες, νεφρική δυσλειτουργία ή μακροαμυλάση και δεν σχετίζεται με πάγκρεας.
Η λιπάση, γιατί είναι πιο ειδική για το πάγκρεας και παραμένει αυξημένη περισσότερο από την αμυλάση.
Σε μεγάλο βαθμό ναι· μια φυσιολογική λιπάση καθιστά την κλινικά σημαντική παγκρεατίτιδα πολύ απίθανη.
Η αμυλάση αυξάνεται μέσα σε ώρες, ενώ η λιπάση αυξάνεται και παραμένει υψηλή για περισσότερες ημέρες.
Όχι. Αν υπάρχει τυπικός πόνος και λιπάση >3×, η διάγνωση τίθεται εργαστηριακά και η αξονική κρατείται για επιπλοκές.
Ναι. Η υπερβολική κατανάλωση είναι από τις συχνότερες αιτίες παγκρεατίτιδας και αύξησης ενζύμων.
Τελευταία ενημέρωση:
Η αμυλάση είναι ένζυμο που διασπά το άμυλο και τους σύνθετους
υδατάνθρακες σε απλούστερα σάκχαρα ώστε να μπορούν να απορροφηθούν από το έντερο.
Αποτελεί βασικό στοιχείο της πεπτικής λειτουργίας και κυκλοφορεί στο αίμα
σε μικρές φυσιολογικές ποσότητες.
Παράγεται κυρίως από το πάγκρεας και τους
σιελογόνους αδένες και εκκρίνεται τόσο στο πεπτικό σύστημα
όσο και στο αίμα.
Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι αμυλάσης:
Στην καθημερινή κλινική πράξη μετριέται συνήθως η
ολική αμυλάση, ενώ σε ειδικές περιπτώσεις
μπορεί να γίνει και διαχωρισμός των ισοενζύμων
για να φανεί αν η αύξηση προέρχεται από το πάγκρεας ή από τους σιελογόνους.
Η εξέταση μπορεί να γίνει σε αίμα και σε ούρα,
με διαφορετική διαγνωστική αξία σε κάθε περίπτωση.
Η εξέταση αμυλάσης δείχνει αν υπάρχει
φλεγμονή, ερεθισμός ή βλάβη στο πάγκρεας
ή στους σιελογόνους αδένες.
Όταν τα κύτταρα αυτών των οργάνων τραυματίζονται,
η αμυλάση διαρρέει στο αίμα και οι τιμές της αυξάνονται.
Στην πράξη χρησιμοποιείται κυρίως για τη
διερεύνηση οξέος κοιλιακού πόνου
και ειδικά για την υποψία οξείας παγκρεατίτιδας.
Η εξέταση δεν χρησιμοποιείται για προληπτικό έλεγχο,
αλλά για διάγνωση ή παρακολούθηση οξείας κατάστασης.
| Εξέταση | Φυσιολογικές τιμές |
|---|---|
| Ολική αμυλάση ορού | 30–110 U/L |
| Παγκρεατική αμυλάση | 13–53 U/L |
| Αμυλάση ούρων 24ώρου | 1–17 U/h/kg |
Τα φυσιολογικά όρια μπορεί να διαφέρουν ελαφρά ανάλογα με τη μέθοδο και το εργαστήριο.
Στην κλινική πράξη, τιμές πάνω από 3 φορές το ανώτερο φυσιολογικό
είναι ιδιαίτερα ύποπτες για οξεία παγκρεατίτιδα.
Η αμυλάση θεωρείται παθολογικά αυξημένη όταν ξεπερνά το
ανώτερο φυσιολογικό όριο του εργαστηρίου.
Στην κλινική πράξη όμως, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι
μεγάλες αυξήσεις.
Τιμές >3 φορές πάνω από το ανώτερο φυσιολογικό όριο
(π.χ. >330 U/L αν το όριο είναι 110)
θεωρούνται ισχυρή ένδειξη παγκρεατικής βλάβης,
ιδίως όταν συνοδεύονται από
κοιλιακό πόνο και αυξημένη λιπάση.
Η αυξημένη αμυλάση είναι ένα από τα συχνότερα παθολογικά ευρήματα στις εξετάσεις αίματος.
Στις περισσότερες περιπτώσεις σχετίζεται με το πάγκρεας,
όμως δεν σημαίνει πάντα παγκρεατίτιδα.
Η αμυλάση μπορεί να αυξηθεί είτε επειδή
παράγεται σε υπερβολική ποσότητα
(π.χ. φλεγμονή, απόφραξη πόρων, βλάβη κυττάρων),
είτε επειδή
δεν αποβάλλεται σωστά από τους νεφρούς.
Για τον λόγο αυτό, η αμυλάση πρέπει πάντα να
ερμηνεύεται σε συνδυασμό
με τη λιπάση, τα συμπτώματα του ασθενούς
και, όταν χρειάζεται, τον απεικονιστικό έλεγχο.
Η αμυλάση δεν ερμηνεύεται με απόλυτους αριθμούς.
Αξιολογείται πάντα σε σχέση με το
ανώτερο φυσιολογικό όριο του εργαστηρίου και με βάση την
κλινική εικόνα (πόνος, ναυτία/έμετοι, ευαισθησία στην κοιλιά)
και τους συνοδούς δείκτες (ιδίως τη λιπάση).
Παράδειγμα: αν το ανώτερο φυσιολογικό όριο είναι 110 U/L,
τιμές >330 U/L (δηλαδή πάνω από τριπλάσιες)
θεωρούνται κλινικά σημαντικές.
Σε αυτό το πλαίσιο, η λιπάση είναι ο πιο αξιόπιστος συνοδός δείκτης,
ενώ η απεικόνιση (υπέρηχος ή αξονική) καθορίζεται από τα συμπτώματα και τη βαρύτητα.
Στην αμυλάση ούρων, μια σημαντική αύξηση μπορεί να υποστηρίξει
καθυστερημένη ή παρατεταμένη παγκρεατική διαρροή,
ιδιαίτερα όταν η αμυλάση αίματος έχει ήδη υποχωρήσει.
Η τελική ερμηνεία παραμένει πάντα συνδυαστική
(συμπτώματα, λιπάση, νεφρική λειτουργία, απεικόνιση όπου χρειάζεται).
Η αυξημένη αμυλάση προέρχεται κυρίως από το πάγκρεας ή τους
σιελογόνους αδένες, αλλά επηρεάζεται επίσης από τη
νεφρική κάθαρση και καταστάσεις του πεπτικού.
Η κλινική αξία της εξαρτάται από το μέγεθος της αύξησης,
τη χρονική της εξέλιξη και τη συνύπαρξη συμπτωμάτων.
Η συχνότερη και κλινικά σημαντικότερη αιτία.
Η αμυλάση αυξάνεται 2–12 ώρες μετά την έναρξη του πόνου,
κορυφώνεται σε 24–30 ώρες και συνήθως επιστρέφει στο φυσιολογικό
μέσα σε 3–5 ημέρες.
Συχνά συνοδεύεται από αυξημένη λιπάση και
φλεγμονώδεις δείκτες.
Σε έξαρση μπορεί να αυξηθεί, αλλά σε προχωρημένα στάδια μπορεί να είναι
φυσιολογική λόγω εξάντλησης των ενζυμοπαραγωγών κυττάρων.
Σε αυτή την περίπτωση, η λιπάση και η απεικόνιση έχουν μεγαλύτερη διαγνωστική αξία.
Λίθος ή όγκος μπορεί να προκαλέσει παλινδρόμηση παγκρεατικών υγρών
και διαρροή ενζύμων στο αίμα, με αποτέλεσμα απότομη αύξηση της αμυλάσης.
Η παρωτίτιδα, ο τραυματισμός ή η φλεγμονή αυξάνουν τη
σιελογενή αμυλάση χωρίς παγκρεατική νόσο.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η παγκρεατική ισομορφή παραμένει φυσιολογική.
Η αμυλάση αποβάλλεται από τους νεφρούς.
Όταν μειώνεται η νεφρική κάθαρση,
τα επίπεδα στο αίμα αυξάνονται χωρίς πραγματική υπερπαραγωγή.
Περιτονίτιδα, διάτρηση έλκους, εντερική απόφραξη,
εξωμήτριος κύηση, ορισμένες κακοήθειες και
φάρμακα (διουρητικά, οπιοειδή, κορτικοστεροειδή)
μπορούν επίσης να προκαλέσουν αύξηση.
Η αμυλάση δεν ερμηνεύεται ποτέ μεμονωμένα.
Η διαγνωστική της αξία προκύπτει από τον συνδυασμό με
συμπτώματα (τυπικός επιγαστρικός πόνος που αντανακλά στη ράχη, έμετοι),
τη λιπάση, τους δείκτες φλεγμονής (CRP, λευκά)
και, όπου χρειάζεται, την απεικόνιση.
Η χρονική πορεία είναι κρίσιμη:
η αμυλάση ανεβαίνει γρήγορα και πέφτει νωρίς.
Σε καθυστερημένη προσέλευση μπορεί να είναι φυσιολογική,
ενώ η λιπάση ή η αμυλάση ούρων παραμένουν αυξημένες.
Η λιπάση είναι πιο ειδική για το πάγκρεας και
παραμένει αυξημένη περισσότερο από την αμυλάση.
Για αυτόν τον λόγο, στις περισσότερες σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες
θεωρείται ο προτιμώμενος βιοχημικός δείκτης
για τη διάγνωση της οξείας παγκρεατίτιδας.
Για την πλήρη επιστημονική ανάλυση των παγκρεατικών ενζύμων
και τη σωστή ερμηνεία τους σε συνδυασμό με συμπτώματα και απεικόνιση,
δείτε το αναλυτικό επιστημονικό άρθρο:
Αμυλάση & Λιπάση – Αυξημένες Τιμές και Κλινική Ερμηνεία.
Η αμυλάση μπορεί να αυξηθεί και από
σιελογόνους αδένες ή
νεφρική δυσλειτουργία,
ενώ η λιπάση σχετίζεται σχεδόν αποκλειστικά με το πάγκρεας.
Η αμυλάση αίματος μετριέται στον ορό μετά από απλή αιμοληψία. Είναι εξέταση γρήγορη και χρήσιμη όταν υπάρχει οξύ κοιλιακό άλγος και υποψία παγκρεατίτιδας ή άλλης οξείας κοιλιακής πάθησης.
Η ερμηνεία γίνεται πάντα σε συνδυασμό με λιπάση, κλινική εικόνα και, όπου χρειάζεται, απεικόνιση. Σε καθυστερημένη προσέλευση (μετά από μερικές ημέρες), η αμυλάση αίματος μπορεί να έχει ήδη επιστρέψει στο φυσιολογικό ακόμα και αν υπήρξε επεισόδιο παγκρεατίτιδας.
Η αμυλάση ούρων μετρά την ποσότητα του ενζύμου που αποβάλλεται από τα νεφρά
και χρησιμοποιείται κυρίως για να επιβεβαιώσει ή να παρακολουθήσει παγκρεατική βλάβη
όταν η αμυλάση αίματος είναι αυξημένη ή αμφίβολη.
Σε ορισμένες περιπτώσεις παραμένει αυξημένη περισσότερο χρόνο από την αμυλάση ορού,
οπότε βοηθά στη διάγνωση παγκρεατίτιδας που δεν ανιχνεύεται πλέον στο αίμα.
Σε αντίθεση με το αίμα, η αμυλάση στα ούρα μπορεί να παραμείνει αυξημένη
έως και 7–10 ημέρες μετά από επεισόδιο παγκρεατίτιδας,
δίνοντας μεγαλύτερο διαγνωστικό «παράθυρο».
Παρότι η αμυλάση είναι κλασική εξέταση για το πάγκρεας,
δεν είναι ειδική και μπορεί να αυξηθεί σε πολλές καταστάσεις
που δεν σχετίζονται με παγκρεατίτιδα.
Για τον λόγο αυτό, ένα παθολογικό αποτέλεσμα
πρέπει πάντα να συνδυάζεται με κλινική εικόνα και άλλες εξετάσεις.
Για τον λόγο αυτό, σε ύποπτα ή αμφίβολα περιστατικά
η λιπάση και η αξονική ή υπερηχογράφημα
έχουν πολύ μεγαλύτερη διαγνωστική αξία από την αμυλάση μόνη της.
Η αμυλάση είναι εύκολη εξέταση,
αλλά παρερμηνεύεται συχνά, οδηγώντας είτε σε
λανθασμένες διαγνώσεις είτε σε
άσκοπες απεικονίσεις και ανησυχία.
Ο σωστός τρόπος χρήσης της αμυλάσης είναι ως
μέρος διαγνωστικού συνόλου μαζί με
συμπτώματα, λιπάση και απεικονιστικό έλεγχο.
Η τιμή της αμυλάσης δεν εξαρτάται μόνο από το πάγκρεας.
Υπάρχουν αρκετοί παράγοντες που μπορούν να την αυξήσουν ή να τη μειώσουν,
χωρίς να υπάρχει πραγματική παγκρεατική νόσος.
Όχι. Η αμυλάση μπορεί να αυξηθεί από σιελογόνους αδένες, νεφρική δυσλειτουργία, φάρμακα ή άλλες κοιλιακές παθήσεις.
Η λιπάση είναι πιο ειδική και παραμένει αυξημένη περισσότερο χρόνο από την αμυλάση.
Όχι. Σε όψιμη ή βαριά παγκρεατίτιδα η αμυλάση μπορεί να έχει ήδη επανέλθει στο φυσιολογικό.
Όχι σημαντικά. Μπορεί όμως να επηρεαστεί έμμεσα από αλκοόλ ή οξέα κοιλιακά επεισόδια.
Η αμυλάση αυξάνεται μέσα σε 6–12 ώρες από την έναρξη του πόνου και κορυφώνεται τις πρώτες 24 ώρες.
Ναι, σε όψιμη προσέλευση ή σοβαρή παγκρεατική βλάβη η αμυλάση μπορεί να έχει ήδη επανέλθει στο φυσιολογικό.
Συνήθως σχετίζεται με μη παγκρεατικές αιτίες όπως νεφρική λειτουργία, φάρμακα ή μακροαμυλασαιμία.
Ναι, η λιπάση είναι πιο ειδική για το πάγκρεας και αυξάνει σημαντικά την ακρίβεια της διάγνωσης.
Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
1. Acute pancreatitis – diagnosis and management, UpToDate
2. Amylase test, Mayo Clinic Laboratories
3. Amylase and lipase tests, MedlinePlus
4. Διαθέσιμες εξετάσεις αμυλάσης στο εργαστήριό μας
Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.
