menu trigger  menu trigger
methotrexati-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
15/Jan/2026
Οδηγοί Φαρμάκων

Μεθοτρεξάτη: Δόση, Εξετάσεις Αίματος & Παρενέργειες

Μεθοτρεξάτη (Methotrexate) – Πλήρης Οδηγός Ασθενούς για Αρθρίτιδα, Ψωρίαση & Αυτοάνοσα

Τελευταία ενημέρωση:

Σύντομη περίληψη:
Η μεθοτρεξάτη είναι βασικό φάρμακο για ρευματοειδή αρθρίτιδα, ψωριασική αρθρίτιδα, ψωρίαση και άλλα αυτοάνοσα. Δρα ρυθμίζοντας το ανοσοποιητικό. Λαμβάνεται μία φορά την εβδομάδα και απαιτεί τακτικό αιματολογικό έλεγχο για ασφάλεια.

1

Τι είναι η μεθοτρεξάτη

Η μεθοτρεξάτη (methotrexate) είναι ένα ανοσοτροποποιητικό και αντιφλεγμονώδες φάρμακο
που αποτελεί τη θεραπεία πρώτης γραμμής για τη
ρευματοειδή αρθρίτιδα και βασικό φάρμακο για
ψωριασική αρθρίτιδα, ψωρίαση και άλλα
αυτοάνοσα νοσήματα.

Σε αντίθεση με τη χρήση της σε υψηλές δόσεις στην ογκολογία,
στη ρευματολογία και δερματολογία χορηγείται σε
χαμηλές εβδομαδιαίες δόσεις, με στόχο να
φρενάρει τη δυσλειτουργική υπερδραστηριότητα του ανοσοποιητικού
που καταστρέφει αρθρώσεις, δέρμα και όργανα.

Τι να θυμάστε:
Η μεθοτρεξάτη δεν είναι απλό «παυσίπονο». Είναι φάρμακο τροποποίησης της νόσου (DMARD) που μπορεί να
επιβραδύνει ή να σταματήσει μόνιμες βλάβες στις αρθρώσεις και στους ιστούς.

Στην πράξη, η μεθοτρεξάτη δεν στοχεύει απλώς στη μείωση του πόνου, αλλά
στη τροποποίηση της ίδιας της πορείας της νόσου.
Με απλά λόγια, δεν «καλύπτει» τα συμπτώματα, αλλά
επιβραδύνει τον μηχανισμό που προκαλεί τη φλεγμονή και τη βλάβη
στις αρθρώσεις, στο δέρμα και σε άλλα όργανα.
Αυτός είναι και ο λόγος που χρησιμοποιείται τόσο νωρίς στη ρευματοειδή
και στην ψωριασική αρθρίτιδα.

Ο όρος DMARD σημαίνει «φάρμακο που τροποποιεί την πορεία της νόσου»
(στα ελληνικά: φάρμακο που επιβραδύνει ή σταματά την εξέλιξη της πάθησης).
Σε αντίθεση με τα απλά παυσίπονα ή τα αντιφλεγμονώδη,
τα οποία ανακουφίζουν προσωρινά τον πόνο,
η μεθοτρεξάτη δρα σε βάθος, μειώνοντας τη χρόνια
ανοσολογική επίθεση που καταστρέφει τους ιστούς.

Αυτό έχει μεγάλη πρακτική σημασία για τον ασθενή:
χωρίς έγκαιρη θεραπεία, η συνεχής φλεγμονή μπορεί να οδηγήσει
σε μόνιμες παραμορφώσεις αρθρώσεων,
απώλεια λειτουργικότητας και αναπηρία.
Η μεθοτρεξάτη, όταν λαμβάνεται σωστά και παρακολουθείται με εξετάσεις αίματος,
μπορεί να διατηρήσει την κινητικότητα και να
βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής σε βάθος χρόνου.

Για τον λόγο αυτό, σε πολλές σύγχρονες οδηγίες
η μεθοτρεξάτη θεωρείται το θεμέλιο της θεραπείας
πάνω στο οποίο προστίθενται –αν χρειαστεί–
νεότερα ή πιο εξειδικευμένα φάρμακα.

2

Πώς δρα

Η μεθοτρεξάτη παρεμβαίνει στον μεταβολισμό του φυλλικού οξέος μέσα στα
κύτταρα του ανοσοποιητικού, μειώνοντας την ικανότητά τους να
πολλαπλασιάζονται και να παράγουν φλεγμονώδεις ουσίες.

Το αποτέλεσμα είναι:

  • Μείωση των αυτοάνοσων επιθέσεων στις αρθρώσεις και στο δέρμα
  • Καταστολή των κυτταροκινών που προκαλούν πόνο, οίδημα και καταστροφή ιστών
  • Σταδιακή αναστολή της εξέλιξης της νόσου

Γι’ αυτό η μεθοτρεξάτη δεν δρα άμεσα όπως ένα αναλγητικό, αλλά
χρειάζεται εβδομάδες για να τροποποιήσει το ανοσολογικό προφίλ του οργανισμού.

Σε μοριακό επίπεδο, το φάρμακο αναστέλλει ένζυμα που σχετίζονται με τη
σύνθεση πουρινών και πυριμιδινών – δομικών στοιχείων του DNA.
Αυτό οδηγεί σε επιλεκτική μείωση της δραστηριότητας των ταχέως
διαιρούμενων ανοσοκυττάρων που ευθύνονται για τη χρόνια φλεγμονή.
Στις χαμηλές δόσεις που χρησιμοποιούνται στη ρευματολογία και τη
δερματολογία, αυτή η δράση δεν στοχεύει στην καταστροφή των κυττάρων,
αλλά στη ρύθμιση της παθολογικής ανοσολογικής απάντησης.

Ένα ακόμη σημαντικό αποτέλεσμα είναι η αύξηση της αδενοσίνης
στους ιστούς. Η αδενοσίνη λειτουργεί ως φυσικό
αντιφλεγμονώδες μόριο και συμβάλλει στη μείωση του οιδήματος,
του πόνου και της δυσκαμψίας στις αρθρώσεις.
Αυτός ο μηχανισμός εξηγεί γιατί πολλοί ασθενείς βιώνουν σταδιακή
βελτίωση της κινητικότητας και της ποιότητας ζωής
καθώς προχωρά η θεραπεία.

Κλινικά, η ανοσορρυθμιστική δράση μεταφράζεται σε
μείωση της πρωινής δυσκαμψίας,
λιγότερα επώδυνα και διογκωμένα σημεία στις αρθρώσεις
και καθυστέρηση ή αποτροπή μόνιμων βλαβών.
Σε ασθενείς με ψωρίαση, οδηγεί σε
ελάττωση του πάχους και της ερυθρότητας των πλακών,
ενώ στην ψωριασική αρθρίτιδα περιορίζει τόσο τα δερματικά
όσο και τα αρθρικά συμπτώματα.

Επειδή η δράση της αγωγής είναι συσσωρευτική,
η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από τη συνέπεια στη λήψη
και όχι από μεμονωμένες δόσεις.
Η διακοπή για μεγάλα διαστήματα μπορεί να επιτρέψει
στο ανοσοποιητικό να επανενεργοποιηθεί,
γεγονός που εξηγεί γιατί η σταθερή εβδομαδιαία χορήγηση
είναι κρίσιμη για τη διατήρηση ύφεσης.

Η εξάρτηση από τον ηπατικό και νεφρικό μεταβολισμό
σημαίνει ότι ακόμη και μικρές μεταβολές στη λειτουργία
αυτών των οργάνων μπορούν να αλλάξουν
τη συγκέντρωση του φαρμάκου στο αίμα.
Για τον λόγο αυτό, η εργαστηριακή παρακολούθηση
δεν αφορά μόνο την ασφάλεια,
αλλά και τη βέλτιστη αποτελεσματικότητα της θεραπείας.
Όταν οι εξετάσεις παραμένουν σταθερές,
η αγωγή μπορεί να προσφέρει μακροχρόνιο έλεγχο της νόσου
με σχετικά χαμηλό κίνδυνο επιπλοκών.

Κλινικά σημαντικό:
Η δράση της μεθοτρεξάτης εξαρτάται από τον σωστό μεταβολισμό στο ήπαρ και στα νεφρά,
γι’ αυτό απαιτείται συστηματικός εργαστηριακός έλεγχος κατά τη θεραπεία.


3

Πότε χρησιμοποιείται

Η μεθοτρεξάτη χρησιμοποιείται ως βασικό φάρμακο ελέγχου της νόσου σε χρόνιες
αυτοάνοσες και φλεγμονώδεις παθήσεις, με στόχο όχι απλώς τη μείωση των συμπτωμάτων,
αλλά την αναστολή της καταστροφής ιστών.

Οι κύριες ενδείξεις είναι:

  • Ρευματοειδής αρθρίτιδα – φάρμακο πρώτης γραμμής
  • Ψωριασική αρθρίτιδα
  • Μέτρια έως σοβαρή ψωρίαση που δεν ελέγχεται τοπικά
  • Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (σε επιλεγμένες μορφές)
  • Αγγειίτιδες και άλλα αυτοάνοσα
Γιατί προτιμάται:
Η μεθοτρεξάτη έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τις ακτινολογικές βλάβες και
βελτιώνει τη μακροχρόνια πρόγνωση στη ρευματοειδή αρθρίτιδα περισσότερο από
οποιοδήποτε άλλο κλασικό DMARD.


4

Δοσολογία

Η μεθοτρεξάτη λαμβάνεται αποκλειστικά μία φορά την εβδομάδα.
Η τυπική αρχική δόση είναι 7,5–10 mg, με σταδιακή αύξηση έως
15–25 mg εβδομαδιαίως, ανάλογα με την ανταπόκριση και την ανοχή.

Η εβδομαδιαία χορήγηση επιτρέπει:

  • Σταθερή ανοσοτροποποιητική δράση
  • Μείωση της τοξικότητας στο ήπαρ και στον μυελό
  • Καλύτερη συμμόρφωση του ασθενούς
Συχνό κλινικό λάθος:
Η λήψη της μεθοτρεξάτης καθημερινά αντί για εβδομαδιαία είναι
μία από τις συχνότερες αιτίες σοβαρής φαρμακευτικής δηλητηρίασης,
με καταστολή μυελού, στοματίτιδα και ηπατική βλάβη.


5

Πώς λαμβάνεται

Η μεθοτρεξάτη χορηγείται μία φορά την εβδομάδα, πάντα την ίδια ημέρα,
είτε ως δισκίο από το στόμα είτε ως υποδόρια ένεση.

Οι δύο τρόποι δεν είναι ισοδύναμοι:

  • Από το στόμα: πιο εύκολη λήψη, αλλά σε υψηλότερες δόσεις μειώνεται η απορρόφηση
  • Υποδόρια ένεση: σταθερότερη βιοδιαθεσιμότητα, λιγότερη ναυτία, καλύτερη δράση σε μη ανταποκρινομένους

Γι’ αυτό, αν υπάρχουν γαστρεντερικές παρενέργειες ή ανεπαρκής ανταπόκριση,
η μετάβαση σε υποδόρια μορφή συχνά βελτιώνει το αποτέλεσμα χωρίς αύξηση δόσης.

Πρακτική οδηγία:
Η μεθοτρεξάτη να λαμβάνεται πάντα την ίδια ημέρα της εβδομάδας
και το φολικό οξύ σε διαφορετική ημέρα, για μέγιστη ασφάλεια.


6

Πότε φαίνεται αποτέλεσμα

Η μεθοτρεξάτη δεν δρα άμεσα. Τα πρώτα κλινικά οφέλη εμφανίζονται συνήθως
μετά από 4–8 εβδομάδες, ενώ το μέγιστο θεραπευτικό αποτέλεσμα
επιτυγχάνεται στους 3–4 μήνες.

Αυτό αντανακλά τον χρόνο που απαιτείται για να
επαναρρυθμιστεί το ανοσοποιητικό σύστημα
και να μειωθεί η χρόνια φλεγμονή.

Κλινικό μήνυμα:
Η πρόωρη διακοπή λόγω «μη άμεσης δράσης» είναι λάθος.
Η μεθοτρεξάτη πρέπει να αξιολογείται μετά από τουλάχιστον 8–12 εβδομάδες
σε επαρκή δόση.


7

Φολικό οξύ

Η μεθοτρεξάτη δρα μπλοκάροντας τον μεταβολισμό του φυλλικού οξέος στα κύτταρα.
Αυτό είναι απαραίτητο για τη θεραπευτική της δράση, αλλά είναι και ο λόγος
πολλών παρενεργειών.

Γι’ αυτό, σχεδόν όλοι οι ασθενείς λαμβάνουν ταυτόχρονα
συμπλήρωμα φολικού οξέος, το οποίο:

  • Μειώνει τη ναυτία και τη στοματίτιδα
  • Προστατεύει από αναιμία και κυτταροπενίες
  • Μειώνει τον κίνδυνο ηπατικής τοξικότητας

Συνήθως χορηγείται τις ημέρες που δεν λαμβάνεται μεθοτρεξάτη
(π.χ. 1 mg καθημερινά ή 5 mg μία φορά την εβδομάδα σε διαφορετική ημέρα).

Συχνό κλινικό λάθος:
Η λήψη φολικού οξέος την ίδια ημέρα με τη μεθοτρεξάτη μπορεί να
μειώσει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.


8

Εξετάσεις παρακολούθησης

Η μεθοτρεξάτη μπορεί να επηρεάσει το ήπαρ, τον μυελό των οστών και τους νεφρούς.
Γι’ αυτό απαιτείται συστηματικός εργαστηριακός έλεγχος καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπείας.

Οι βασικές εξετάσεις παρακολούθησης είναι:

  • Γενική αίματος (Hb, λευκά, αιμοπετάλια)
  • Ηπατικά ένζυμα (AST, ALT)
  • Κρεατινίνη και eGFR (νεφρική λειτουργία)
  • Αλβουμίνη (έμμεσος δείκτης ηπατικής σύνθεσης)
Γιατί είναι κρίσιμο:
Η μεθοτρεξάτη αποβάλλεται κυρίως από τους νεφρούς και μεταβολίζεται στο ήπαρ.
Μικρές διαταραχές σε αυτά τα όργανα μπορούν να προκαλέσουν απότομη τοξικότητα.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΕξέτασηΤι δείχνειΠότε ανησυχούμεΤι κάνουμε
Λευκά αιμοσφαίριαΆμυνα έναντι λοιμώξεων< 3.000 /μLΔιακοπή – έλεγχος μυελού
ΑιμοπετάλιαΠήξη< 100.000 /μLΔιακοπή φαρμάκου
AST / ALTΗπατική βλάβη> 2–3× ΦΤΜείωση ή διακοπή
ΚρεατινίνηΝεφρική κάθαρσηΆνοδος >30%Μείωση δόσης ή διακοπή

Στην αρχή της θεραπείας οι εξετάσεις γίνονται συνήθως
κάθε 2–4 εβδομάδες, και όταν σταθεροποιηθεί η δόση,
κάθε 2–3 μήνες.

Πότε σταματάμε άμεσα:
Ανεξήγητη αναιμία, έντονη πτώση λευκών ή αιμοπεταλίων, ή
απότομη άνοδος τρανσαμινασών ή κρεατινίνης απαιτούν
άμεση διακοπή και ιατρική αξιολόγηση.


9

Πώς ερμηνεύονται οι εξετάσεις σε ασθενείς με μεθοτρεξάτη

Οι εξετάσεις αίματος στη θεραπεία με μεθοτρεξάτη δεν γίνονται απλώς «για έλεγχο».
Χρησιμοποιούνται για να προβλέψουν επικείμενη τοξικότητα
πριν εμφανιστούν συμπτώματα.

Στην κλινική πράξη, οι περισσότερες σοβαρές επιπλοκές από μεθοτρεξάτη
προηγούνται εργαστηριακά κατά 1–3 εβδομάδες.
Γι’ αυτό η σωστή ερμηνεία των τιμών σώζει ζωές.

Αιμοδιάγραμμα (Γενική αίματος) – τι πραγματικά μας λέει

Η μεθοτρεξάτη καταστέλλει την παραγωγή κυττάρων στο μυελό των οστών.
Το αιμοδιάγραμμα είναι το πιο ευαίσθητο «ραντάρ» τοξικότητας.

  • Λευκά αιμοσφαίρια: πτώση < 3.500/μL σημαίνει αυξημένο κίνδυνο λοιμώξεων
  • Αιμοπετάλια: < 150.000/μL σημαίνει κίνδυνο αιμορραγίας
  • Αιμοσφαιρίνη: πτώση χωρίς αιμορραγία σημαίνει μυελοκαταστολή

Το πιο επικίνδυνο σενάριο είναι η σταδιακή πτώση τιμών μέσα σε 2–3 μετρήσεις,
η οποία δείχνει συσσώρευση του φαρμάκου.

Κλινική παγίδα:
Ένας ασθενής μπορεί να «αισθάνεται καλά» ενώ τα λευκά του πέφτουν επικίνδυνα.
Η καθυστέρηση διακοπής μπορεί να οδηγήσει σε σηψαιμία.

AST και ALT – πότε είναι πραγματικός κίνδυνος

Οι τρανσαμινάσες αυξάνονται συχνά στη θεραπεία με μεθοτρεξάτη.
Όμως δεν έχουν όλες οι αυξήσεις την ίδια σημασία.

  • Έως 2× Φυσιολογικό: παρακολούθηση
  • 2–3×: μείωση δόσης ή προσωρινή διακοπή
  • >3×: υψηλός κίνδυνος ηπατικής βλάβης

Η επικίνδυνη μορφή είναι η επίμονη αύξηση και όχι μια μεμονωμένη αιχμή.

Παράγοντες που επιδεινώνουν την ηπατική τοξικότητα:

  • Αλκοόλ
  • Λιπώδες ήπαρ
  • Διαβήτης
  • Παχυσαρκία

Κρεατινίνη – ο πιο υποτιμημένος δείκτης κινδύνου

Η μεθοτρεξάτη αποβάλλεται κυρίως από τους νεφρούς.
Ακόμη και μικρή επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας μπορεί να προκαλέσει
εκρηκτική αύξηση επιπέδων στο αίμα.

Αύξηση της κρεατινίνης κατά >30% από τη βασική τιμή
θεωρείται κόκκινη σημαία.

Γιατί είναι κρίσιμο:
Η νεφρική ανεπάρκεια είναι η συχνότερη αιτία
αιφνίδιας δηλητηρίασης από μεθοτρεξάτη.

Αλβουμίνη – ο «κρυφός δείκτης» τοξικότητας

Η μεθοτρεξάτη δεσμεύεται στην αλβουμίνη στο αίμα.
Χαμηλή αλβουμίνη σημαίνει περισσότερη
ελεύθερη δραστική ουσία.

Ασθενείς με:

  • Κακή διατροφή
  • Ηπατική νόσο
  • Νεφρωσικό σύνδρομο

έχουν πολύ υψηλότερο κίνδυνο τοξικότητας ακόμη και με «φυσιολογικές» δόσεις.

Κλινικό σενάριο πραγματικής ζωής

Ασθενής με ρευματοειδή αρθρίτιδα παίρνει 20 mg μεθοτρεξάτης εβδομαδιαίως.
Μετά από λοίμωξη και αφυδάτωση, η κρεατινίνη ανεβαίνει από 0,9 σε 1,3 mg/dL.
Συνεχίζει κανονικά το φάρμακο.

Δύο εβδομάδες μετά εμφανίζει στοματίτιδα, αναιμία και ουδετεροπενία.
Αυτό δεν είναι «παρενέργεια» — είναι φαρμακευτική δηλητηρίαση.

Αν είχε διακοπεί η μεθοτρεξάτη στο πρώτο εργαστηριακό σήμα,
η επιπλοκή θα είχε προληφθεί.

Συμπέρασμα:
Η ασφάλεια της μεθοτρεξάτης δεν εξαρτάται από τη δόση,
αλλά από τη σωστή και έγκαιρη ερμηνεία των εξετάσεων.


10

Βιολογικοί παράγοντες, λοιμώξεις, εμβόλια & κόπωση

Η συγκεκριμένη αγωγή δεν αποτελεί απλώς ένα «παλαιό» φάρμακο, αλλά παραμένει
θεμέλιο της σύγχρονης θεραπείας πολλών αυτοάνοσων νοσημάτων.
Συχνά λειτουργεί ως βάση πάνω στην οποία προστίθενται νεότερες θεραπείες,
με στόχο καλύτερο έλεγχο της φλεγμονής και μακροχρόνια ύφεση.
Για τον ασθενή, το κρίσιμο σημείο είναι να γνωρίζει πότε η αγωγή
ενισχύει άλλες θεραπείες, πότε απαιτείται προσωρινή παύση
και πώς σχετίζεται με λοιμώξεις, εμβολιασμούς και κόπωση.

Συνδυασμός με βιολογικούς παράγοντες – γιατί χρησιμοποιείται

Στη ρευματολογία και τη δερματολογία, πολλοί ασθενείς λαμβάνουν
βιολογικούς παράγοντες
(anti-TNF, anti-IL-6, αναστολείς JAK κ.ά.).
Σε αρκετές περιπτώσεις, η ταυτόχρονη χορήγηση με κλασικό DMARD:

  • μειώνει τον σχηματισμό αντισωμάτων έναντι του βιολογικού φαρμάκου
  • σταθεροποιεί τη χρόνια φλεγμονή μέσω πολλαπλών μηχανισμών
  • βελτιώνει τη διάρκεια και τη σταθερότητα της ανταπόκρισης

Όταν το αποτέλεσμα ενός βιολογικού φαίνεται να μειώνεται,
η αιτία δεν είναι πάντα αποτυχία της θεραπείας.
Μπορεί να πρόκειται για ανοσολογική προσαρμογή ή ανεπαρκή συνοδό αγωγή.
Η απόφαση για συνδυασμό ή τροποποίηση γίνεται πάντα
με βάση κλινική εικόνα, ασφάλεια και
εργαστηριακή παρακολούθηση.

Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της αγωγής αυτής είναι ότι διαθέτει
προβλέψιμο προφίλ ασφάλειας, όταν τηρείται σωστά το πρωτόκολλο παρακολούθησης.
Οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες σπάνια εμφανίζονται αιφνίδια·
σχεδόν πάντα προηγούνται εργαστηριακές μεταβολές
που μπορούν να ανιχνευθούν έγκαιρα.

Η τακτική παρακολούθηση με γενική αίματος,
ηπατικά ένζυμα και νεφρική λειτουργία
δεν είναι τυπική διαδικασία, αλλά αναπόσπαστο μέρος της θεραπείας.
Η έγκαιρη προσαρμογή της δόσης ή η προσωρινή διακοπή
μπορεί να προλάβει σοβαρή τοξικότητα,
χωρίς απώλεια του θεραπευτικού οφέλους.

Σε μακροχρόνια θεραπεία, ο στόχος δεν είναι μόνο η ύφεση των συμπτωμάτων,
αλλά η σταθερή διατήρηση ελέγχου της νόσου
με τη μικρότερη δυνατή φαρμακευτική επιβάρυνση.
Όταν επιτευχθεί σταθερό αποτέλεσμα, ο θεράπων μπορεί να εξετάσει
σταδιακή μείωση της δόσης, πάντα με βάση τα κλινικά και εργαστηριακά δεδομένα.

Τι να θυμάστε:
Στόχος δεν είναι περισσότερα φάρμακα,
αλλά καλύτερος έλεγχος της νόσου με τη μικρότερη ασφαλή ένταση θεραπείας.

Λοιμώξεις – πότε χρειάζεται αυξημένη προσοχή

Η ανοσοτροποποιητική δράση μπορεί να αυξήσει την ευαισθησία σε λοιμώξεις,
ιδίως σε συνδυασμό με κορτιζόνη ή άλλες θεραπείες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ίωση είναι επικίνδυνη,
αλλά ότι πρέπει να αναγνωρίζονται έγκαιρα ορισμένες κόκκινες σημαίες.

  • πυρετός >38°C ή ρίγος
  • επίμονος βήχας ή δύσπνοια
  • λοίμωξη που επιδεινώνεται αντί να υποχωρεί
  • σημαντική πτώση λευκών στο αιμοδιάγραμμα

Σε ενεργή λοίμωξη, ιδίως όταν απαιτείται αντιβιοτική αγωγή,
η θεραπεία συχνά διακόπτεται προσωρινά.
Η συνέχιση σε περιβάλλον λευκοπενίας αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών.

Πρακτικό μήνυμα:
Πυρετός, αφυδάτωση ή αντιβιοτική αγωγή απαιτούν
άμεση επικοινωνία με τον θεράποντα.

Εμβολιασμοί – τι επιτρέπεται

Τα περισσότερα αδρανοποιημένα εμβόλια
(αντιγριπικό, COVID-19, πνευμονιόκοκκος, τέτανος)
είναι ασφαλή.
Η ανοσολογική απάντηση μπορεί να είναι ελαφρώς μειωμένη,
όχι όμως επικίνδυνη.
Τα ζώντα εμβόλια αποφεύγονται χωρίς ιατρική έγκριση.

Κόπωση – πότε είναι αθώα και πότε όχι

Η κόπωση την ημέρα της λήψης ή την επόμενη είναι συχνή και συνήθως καλοήθης.
Βελτιώνεται με σωστή ενυδάτωση, ρύθμιση φολικού οξέος
και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλαγή τρόπου χορήγησης.

Πότε χρειάζεται έλεγχος:
Κόπωση με ωχρότητα, δύσπνοια ή μελανιές απαιτεί
άμεσο αιμοδιάγραμμα.

11

Συχνά λάθη

Παρά το ότι η μεθοτρεξάτη είναι από τα πιο μελετημένα φάρμακα στη ρευματολογία,
τα παρακάτω λάθη εξακολουθούν να προκαλούν σοβαρή τοξικότητα:

  • Καθημερινή λήψη αντί για εβδομαδιαία
  • Παράλειψη αιματολογικών εξετάσεων
  • Κατανάλωση αλκοόλ κατά τη θεραπεία
  • Λήψη χωρίς φολικό οξύ
  • Συνδυασμός με νεφροτοξικά φάρμακα χωρίς έλεγχο κρεατινίνης
Κλινική πραγματικότητα:
Οι περισσότερες σοβαρές επιπλοκές από μεθοτρεξάτη δεν οφείλονται στο φάρμακο,
αλλά σε λάθος χρήση και ανεπαρκή παρακολούθηση.


12

Παρενέργειες

Οι περισσότερες παρενέργειες της μεθοτρεξάτης είναι
δοσοεξαρτώμενες και βελτιώνονται με
φολικό οξύ ή αλλαγή τρόπου χορήγησης.

Οι συχνότερες είναι:

  • Ναυτία και γαστρεντερική δυσφορία
  • Κόπωση την ημέρα της λήψης
  • Στοματίτιδα (άφθες, ερεθισμός στόματος)
  • Τριχόπτωση (συνήθως ήπια και αναστρέψιμη)
  • Αύξηση τρανσαμινασών στο αίμα
Σημαντικό:
Η ναυτία και η κόπωση δεν σημαίνουν απαραίτητα τοξικότητα.
Αντιμετωπίζονται συχνά με αλλαγή σε υποδόρια μορφή ή ρύθμιση φολικού οξέος.


13

Σοβαροί κίνδυνοι

Η μεθοτρεξάτη είναι γενικά ασφαλής όταν παρακολουθείται σωστά,
αλλά μπορεί να προκαλέσει σοβαρή τοξικότητα αν συσσωρευτεί στον οργανισμό.

Οι κυριότεροι κίνδυνοι είναι:

  • Ηπατοτοξικότητα (αύξηση τρανσαμινασών, ίνωση σε μακροχρόνια χρήση)
  • Καταστολή μυελού των οστών (αναιμία, λευκοπενία, θρομβοπενία)
  • Σοβαρές λοιμώξεις λόγω ανοσοκαταστολής
  • Πνευμονίτιδα από μεθοτρεξάτη (σπάνια αλλά δυνητικά απειλητική)
Red flags – διακοπή και ιατρικός έλεγχος αν εμφανιστούν:
• Πυρετός ή δύσπνοια
• Ανεξήγητες μελανιές ή αιμορραγία
• Έντονη κόπωση ή ωχρότητα
• Σοβαρή στοματίτιδα ή διάρροια


14

Εγκυμοσύνη & γονιμότητα

Η μεθοτρεξάτη είναι ισχυρά τερατογόνος και
απαγορεύεται απολύτως κατά την εγκυμοσύνη.

Γυναίκες και άνδρες που λαμβάνουν μεθοτρεξάτη πρέπει:

  • Να χρησιμοποιούν αποτελεσματική αντισύλληψη
  • Να διακόπτουν το φάρμακο για τουλάχιστον 3 μήνες πριν από προσπάθεια σύλληψης

Η μεθοτρεξάτη δεν προκαλεί μόνιμη στειρότητα, αλλά
πρέπει να αποβληθεί πλήρως από τον οργανισμό πριν την εγκυμοσύνη.

Κλινικά κρίσιμο:
Ακόμη και μία δόση μεθοτρεξάτης στην εγκυμοσύνη μπορεί να προκαλέσει
σοβαρές εμβρυϊκές ανωμαλίες.


15

Αλκοόλ & διατροφή

Το αλκοόλ και η μεθοτρεξάτη μεταβολίζονται και τα δύο στο
ήπαρ. Ο συνδυασμός τους αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο
ηπατικής τοξικότητας.

Γι’ αυτό συνιστάται:

  • Αποφυγή αλκοόλ κατά τη διάρκεια της θεραπείας
  • Ιδιαίτερα σε ασθενείς με αυξημένες τρανσαμινάσες ή λιπώδες ήπαρ

Σε ό,τι αφορά τη διατροφή, δεν υπάρχουν ειδικοί περιορισμοί,
αλλά προτείνεται:

  • Επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης
  • Διατροφή φιλική προς το ήπαρ (χαμηλά κορεσμένα λιπαρά)
  • Καλή ενυδάτωση για προστασία των νεφρών
Κλινική σύσταση:
Ακόμη και «μέτρια» κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να κάνει τις
τρανσαμινάσες να αυξηθούν και να οδηγήσει σε
αναγκαστική διακοπή της θεραπείας.


16

Διακοπή φαρμάκου

Η απότομη διακοπή της μεθοτρεξάτης χωρίς ιατρική καθοδήγηση
μπορεί να προκαλέσει επανενεργοποίηση της νόσου και
επιδείνωση των συμπτωμάτων.

Η διακοπή ή η μείωση της δόσης γίνεται μόνο:

  • Σε σοβαρές παρενέργειες
  • Σε παθολογικές εξετάσεις αίματος
  • Πριν από προγραμματισμένη εγκυμοσύνη
Σημαντικό:
Σε πολλές περιπτώσεις η λύση δεν είναι η πλήρης διακοπή,
αλλά η προσαρμογή της δόσης ή η αλλαγή σε υποδόρια μορφή.


17

Συχνές Ερωτήσεις

Μπορώ να πίνω αλκοόλ ενώ παίρνω μεθοτρεξάτη;

Όχι. Το αλκοόλ αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο ηπατικής βλάβης.

Είναι η μεθοτρεξάτη χημειοθεραπεία;

Σε χαμηλές δόσεις δρα ως ανοσοτροποποιητικό και όχι ως αντικαρκινικό.

Πόσες φορές την εβδομάδα παίρνω μεθοτρεξάτη;

Μία μόνο φορά την εβδομάδα, πάντα την ίδια ημέρα.

Γιατί χρειάζομαι εξετάσεις αίματος;

Για να ελέγχεται το ήπαρ, ο μυελός των οστών και οι νεφροί και να προλαμβάνεται η τοξικότητα.

Μπορώ να πάθω αναιμία από τη μεθοτρεξάτη;

Ναι, λόγω καταστολής του μυελού, γι’ αυτό ελέγχεται το αιμοδιάγραμμα.

Γιατί πρέπει να παίρνω φολικό οξύ;

Μειώνει τις παρενέργειες χωρίς να καταργεί τη δράση της μεθοτρεξάτης.

Μπορώ να κάνω εμβόλια;

Τα αδρανοποιημένα εμβόλια επιτρέπονται, τα ζώντα όχι χωρίς ιατρική έγκριση.

Μπορώ να μείνω έγκυος ενώ παίρνω μεθοτρεξάτη;

Όχι. Πρέπει να διακοπεί τουλάχιστον 3 μήνες πριν από προσπάθεια σύλληψης.

Πότε πρέπει να σταματήσω το φάρμακο;

Σε παθολογικές εξετάσεις αίματος, σοβαρές λοιμώξεις ή έντονα συμπτώματα τοξικότητας.



18

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων για ασφαλή παρακολούθηση ασθενών που λαμβάνουν μεθοτρεξάτη.

Κλείστε εύκολα εξετάσεις αίματος ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


19

Βιβλιογραφία

1. Methotrexate in rheumatoid arthritis — New England Journal of Medicine

https://www.nejm.org/

2. EULAR recommendations for the management of rheumatoid arthritis — Annals of the Rheumatic Diseases

https://ard.bmj.com/

3. Methotrexate safety monitoring — American College of Rheumatology

https://rheumatology.org/

4. Methotrexate and folic acid supplementation — UpToDate

https://www.uptodate.com/

5. Drug information: Methotrexate — National Library of Medicine (NIH)

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/

6. Κατάλογος Εξετάσεων – Μικροβιολογικό Λαμία

https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
CONTINUE READING
Ομοκυστεΐνη-1200x800.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
20/Oct/2025
Εξετάσεις Αίματος

Ομοκυστεΐνη (Homocysteine) – Τι Είναι, Τιμές, Αίτια και Πώς Μειώνεται | Μικροβιολογικό Λαμία

1) Τι είναι η ομοκυστεΐνη

Η ομοκυστεΐνη είναι ένα αμινοξύ που παράγεται φυσιολογικά κατά τον μεταβολισμό της μεθειονίνης, ενός συστατικού των πρωτεϊνών της διατροφής. Κανονικά, μετατρέπεται σε μη τοξικές μορφές με τη βοήθεια των βιταμινών B12, B6 και φυλλικού οξέος (B9).

🔬 Βιοχημικά:
Η ομοκυστεΐνη ανήκει στα θειούχα αμινοξέα. Η περίσσεια της είναι τοξική για τα ενδοθηλιακά κύτταρα και αυξάνει την οξείδωση της LDL χοληστερόλης.

Όταν υπάρχει έλλειψη αυτών των βιταμινών, γενετικοί πολυμορφισμοί όπως MTHFR C677T, ή νοσήματα (π.χ. νεφρική ανεπάρκεια, υποθυρεοειδισμός), η ομοκυστεΐνη συσσωρεύεται στο αίμα. Αυτή η κατάσταση ονομάζεται υπερομοκυστεϊναιμία και συνδέεται με:

  • Αυξημένο κίνδυνο αθηροσκλήρωσης
  • Επιπλοκές κύησης (αποβολές, προεκλαμψία)
  • Νευρολογικές διαταραχές σε ανεπάρκεια Β12
  • Αυξημένο κίνδυνο θρόμβωσης

📈 Κλινική σημασία:
Η αύξηση της ομοκυστεΐνης θεωρείται ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για καρδιοαγγειακά νοσήματα και εγκεφαλικά επεισόδια.

Η εξέταση ομοκυστεΐνης αίματος χρησιμοποιείται ως εργαλείο πρόληψης και διαγνωστικής διερεύνησης για έλλειψη βιταμινών Β, καρδιαγγειακό κίνδυνο και πιθανή θρομβοφιλία.

💡 Σύντομη σύνοψη:
• Παράγεται από τη μεθειονίνη
• Αυξάνεται με έλλειψη B6, B12, φυλλικού
• Συνδέεται με φλεγμονή και αγγειακή βλάβη
• Μετριέται στο αίμα για πρόληψη κινδύνων

2) Πότε ζητείται η εξέταση Ομοκυστεΐνης

Η μέτρηση της ομοκυστεΐνης αίματος ζητείται όταν υπάρχει υποψία μεταβολικών ή καρδιαγγειακών διαταραχών, καθώς και για την εκτίμηση της κατάστασης των βιταμινών B12, B6 και φυλλικού οξέος.

🧪 Εργαστηριακά:
Η ομοκυστεΐνη μπορεί να μετρηθεί σε ολικό αίμα ή πλάσμα, συνήθως σε δείγμα νηστείας. Το δείγμα πρέπει να ψυχθεί γρήγορα γιατί η ομοκυστεΐνη αυξάνεται τεχνητά αν μείνει σε θερμοκρασία δωματίου.

Συχνότερες ενδείξεις για έλεγχο ομοκυστεΐνης:

  • Διερεύνηση μακροκυτταρικής αναιμίας ή χαμηλής B12/φυλλικού.
  • Έλεγχος θρομβοφιλίας ή θρομβώσεων σε νεαρή ηλικία.
  • Εκτίμηση καρδιαγγειακού κινδύνου σε ασθενείς με οικογενειακό ιστορικό.
  • Παρακολούθηση γυναικών με αποβολές ή προεκλαμψία.
  • Έλεγχος ηλικιωμένων με γνωστική έκπτωση ή νευρολογικά συμπτώματα.
  • Αξιολόγηση μετά από θεραπεία με φολικό/B12 για έλεγχο ανταπόκρισης.

⚠️ Προσοχή:
Η ομοκυστεΐνη μπορεί να επηρεαστεί από φάρμακα όπως μετφορμίνη, μεθοτρεξάτη, φαινυτοΐνη ή από νεφρική δυσλειτουργία. Η ερμηνεία πρέπει να γίνεται πάντα σε συνδυασμό με κλινικά δεδομένα και άλλες εξετάσεις.

Η εξέταση εντάσσεται συχνά σε προληπτικούς ελέγχους για καρδιαγγειακή υγεία, ιδίως όταν συνυπάρχουν αυξημένη LDL, υπέρταση ή διαβήτης.

💡 Χρήσιμη υπενθύμιση:
• Ιδανικά, η εξέταση γίνεται σε νηστεία 8–12 ωρών.
• Το δείγμα μεταφέρεται άμεσα στο εργαστήριο.
• Ο επανέλεγχος συνιστάται μετά από 6–12 εβδομάδες θεραπείας ή αλλαγών στη διατροφή.

3) Φυσιολογικές τιμές Ομοκυστεΐνης

Οι φυσιολογικές τιμές ομοκυστεΐνης στο αίμα εξαρτώνται από το φύλο, την ηλικία και τη μεθοδολογία του εργαστηρίου. Συνήθως εκφράζονται σε μmol/L.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

ΚατηγορίαΤιμή (μmol/L)Ερμηνεία
Φυσιολογική5 – 15Εντός φυσιολογικού εύρους
Ήπια αύξηση15 – 30Διατροφική ανεπάρκεια ή ήπια νεφρική δυσλειτουργία
Μέτρια αύξηση30 – 100Πιθανή ανεπάρκεια B12/φολικού ή MTHFR πολυμορφισμός
Σοβαρή αύξηση> 100Σπάνια γενετικά σύνδρομα μεταβολισμού μεθειονίνης

📊 Ερμηνεία:
Οι χαμηλές τιμές (<5 μmol/L) δεν έχουν παθολογική σημασία. Οι αυξημένες απαιτούν διερεύνηση για βιταμίνες B12, B6 και φυλλικό.

Οι τιμές μπορεί να είναι ελαφρώς υψηλότερες στους άνδρες και να αυξάνονται με την ηλικία. Επίσης, η νηστεία, η κατανάλωση καφέ ή η φλεγμονή μπορεί να επηρεάσουν προσωρινά τη μέτρηση.

⚠️ Κλινική παρατήρηση:
Σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο, ακόμα και επίπεδα 10–12 μmol/L μπορεί να θεωρηθούν αυξημένα και να χρειάζονται παρέμβαση.

💡 Θυμηθείτε:
• Οι φυσιολογικές τιμές ποικίλλουν ανά εργαστήριο.
• Ελέγχετε ταυτόχρονα B12 και φυλλικό.
• Επανέλεγχος μετά από θεραπεία ή διατροφική βελτίωση προτείνεται.

4) Υψηλή Ομοκυστεΐνη – Συχνές Αιτίες

Η αυξημένη συγκέντρωση ομοκυστεΐνης στο αίμα (υπερομοκυστεϊναιμία) αποτελεί αποτέλεσμα ανεπάρκειας βιταμινών, μεταβολικών διαταραχών ή φαρμακευτικών επιδράσεων. Εμφανίζεται σε περίπου 5–10% του γενικού πληθυσμού.

🔬 Ορισμός:
Υπερομοκυστεϊναιμία θεωρείται συνήθως επίπεδο >15 μmol/L σε ενήλικες νηστείας. Τα αίτια διακρίνονται σε διατροφικά, γενετικά και δευτεροπαθή.

Διατροφικά αίτια

  • Ανεπάρκεια φυλλικού οξέος
  • Ανεπάρκεια βιταμίνης B12
  • Ανεπάρκεια βιταμίνης B6
  • Χορτοφαγική ή αυστηρά vegan διατροφή χωρίς εμπλουτισμένες τροφές

⚠️ Κίνδυνος:
Η παρατεταμένη ανεπάρκεια Β12 μπορεί να προκαλέσει νευρολογικές βλάβες και μακροκυτταρική αναιμία ακόμη και αν η ομοκυστεΐνη είναι μόνο ήπια αυξημένη.

Γενετικοί παράγοντες

  • MTHFR πολυμορφισμοί (π.χ. C677T, A1298C) μειώνουν τη μετατροπή φολικού στην ενεργή μορφή του.
  • Σπάνιες κληρονομικές διαταραχές του ενζύμου cystathionine β-synthase προκαλούν πολύ υψηλά επίπεδα (>100 μmol/L).

Δευτεροπαθή αίτια

  • Νεφρική ανεπάρκεια (μειωμένος καθαρισμός ομοκυστεΐνης)
  • Υποθυρεοειδισμός
  • Σακχαρώδης διαβήτης
  • Φάρμακα: μεθοτρεξάτη, φαινυτοΐνη, μετφορμίνη, καρβαμαζεπίνη, τοπιραμάτη
  • Υπερβολική κατανάλωση καφέ ή αλκοόλ
  • Κάπνισμα και καθιστική ζωή

💡 Κλινική Σημείωση:
• Στους περισσότερους ασθενείς η αιτία είναι ανεπάρκεια φολικού ή Β12.
• Η διόρθωση της ανεπάρκειας μειώνει τα επίπεδα μέσα σε 4–8 εβδομάδες.
• Η πολύ υψηλή ομοκυστεΐνη (>50 μmol/L) χρειάζεται πλήρη μεταβολικό έλεγχο.

Η διάγνωση βασίζεται στη συσχέτιση των εργαστηριακών ευρημάτων με το ιστορικό, τις διατροφικές συνήθειες και άλλες αιματολογικές παραμέτρους, όπως B12, φυλλικό, TSH, κρεατινίνη.

5) Ομοκυστεΐνη και Βιταμίνες B12 & Φολικό Οξύ

Η ομοκυστεΐνη μετατρέπεται σε μεθειονίνη μέσω μιας διαδικασίας που απαιτεί τις βιταμίνες B12 και φολικό οξύ (B9) ως συμπαράγοντες. Παράλληλα, η βιταμίνη B6 είναι απαραίτητη για την εναλλακτική οδό μετατροπής της σε κυσταθειονίνη. Η έλλειψη έστω μίας από αυτές τις βιταμίνες προκαλεί αύξηση της ομοκυστεΐνης στο αίμα.

🔬 Μεταβολικές Οδοί:

  • Ομοκυστεΐνη → Μεθειονίνη (με τη βοήθεια B12 & φολικού)
  • Ομοκυστεΐνη → Κυσταθειονίνη (με τη βοήθεια B6)

Η σωστή λειτουργία και των δύο οδών είναι απαραίτητη για τη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων ομοκυστεΐνης.

Φολικό Οξύ (Βιταμίνη B9)

Το φολικό οξύ συμμετέχει στη μεθυλίωση DNA και στον σχηματισμό ερυθρών αιμοσφαιρίων. Έλλειψή του οδηγεί σε μακροκυτταρική αναιμία και αύξηση ομοκυστεΐνης. Εντοπίζεται σε πράσινα φυλλώδη λαχανικά, όσπρια και εμπλουτισμένα δημητριακά.

💚 Συμβουλή:
Η επαρκής πρόσληψη φολικού (≥400 mcg/ημέρα) πριν και κατά την εγκυμοσύνη προλαμβάνει δυσπλασίες του νευρικού σωλήνα και μειώνει τον κίνδυνο υπερομοκυστεϊναιμίας.

Βιταμίνη B12 (Κοβαλαμίνη)

Η B12 βρίσκεται κυρίως σε ζωικές τροφές (κρέας, ψάρι, γαλακτοκομικά). Ανεπάρκεια εμφανίζεται σε αυστηρούς χορτοφάγους, ηλικιωμένους ή ασθενείς με δυσαπορρόφηση (π.χ. γαστρίτιδα, νόσος Crohn, χρήση μετφορμίνης).

⚠️ Σημαντικό:
Η λήψη μόνο φολικού μπορεί να «κρύψει» την ανεπάρκεια B12. Η ομοκυστεΐνη ίσως μειωθεί, αλλά η νευρολογική βλάβη από έλλειψη B12 συνεχίζει να εξελίσσεται.

Βιταμίνη B6 (Πυριδοξίνη)

Η Β6 εμπλέκεται στην απομάκρυνση της ομοκυστεΐνης μέσω του ενζύμου cystathionine β-synthase. Η ανεπάρκειά της επιδεινώνει την αύξηση ομοκυστεΐνης, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει χαμηλό φολικό ή B12.

📘 Εργαστηριακός έλεγχος:
Κατά τη διερεύνηση υψηλής ομοκυστεΐνης, συνιστάται ο παράλληλος έλεγχος:

  • Ολικής Β12 (ή μεθυλμαλονικού οξέος για μεγαλύτερη ακρίβεια)
  • Φολικού οξέος στον ορό
  • Βιταμίνης B6 σε ειδικές περιπτώσεις

Η έγκαιρη αναπλήρωση των βιταμινών οδηγεί σε σημαντική μείωση της ομοκυστεΐνης μέσα σε λίγες εβδομάδες, ενώ η επίδραση είναι μεγαλύτερη όταν συνδυάζονται όλα τα απαραίτητα συστατικά.

6) Ομοκυστεΐνη και Καρδιαγγειακός Κίνδυνος

Η αυξημένη ομοκυστεΐνη έχει αναγνωριστεί ως ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για αθηροσκλήρωση, έμφραγμα μυοκαρδίου και εγκεφαλικό επεισόδιο. Προκαλεί οξειδωτικό στρες και δυσλειτουργία του ενδοθηλίου, οδηγώντας σε αγγειακή φλεγμονή και σχηματισμό πλακών.

🔬 Παθοφυσιολογία:
Η ομοκυστεΐνη προάγει:

  • Οξείδωση LDL χοληστερόλης
  • Μείωση παραγωγής μονοξειδίου του αζώτου (NO)
  • Αύξηση θρομβογόνων παραγόντων
  • Πάχυνση και αστάθεια των αθηρωματικών πλακών

Μετα-αναλύσεις δείχνουν ότι κάθε αύξηση ομοκυστεΐνης κατά 5 μmol/L σχετίζεται με περίπου 20% υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακού επεισοδίου. Ωστόσο, η μείωση μέσω συμπληρωμάτων φολικού και Β12 δεν έχει πάντα αποδείξει αντίστοιχη μείωση συμβάντων.

⚠️ Κλινική Επισήμανση:
Η ομοκυστεΐνη αποτελεί δείκτη κινδύνου και όχι πάντα αιτία. Η θεραπευτική παρέμβαση επικεντρώνεται κυρίως στη διόρθωση των ανεπάρκειων βιταμινών, χωρίς να αντικαθιστά τα μέτρα πρόληψης (δίαιτα, άσκηση, διακοπή καπνίσματος).

Σχέση με άλλους βιοδείκτες

Η ομοκυστεΐνη συνδυάζεται με άλλους δείκτες φλεγμονής ή αγγειακού κινδύνου, όπως:

  • CRP (C-αντιδρώσα πρωτεΐνη) – δείκτης φλεγμονής
  • LDL χοληστερόλη – κύριος λιπιδαιμικός στόχος
  • Lp(a) – γενετικός δείκτης κινδύνου για στεφανιαία νόσο
  • Αρτηριακή πίεση και γλυκόζη νηστείας

💡 Κλινική Πρακτική:
• Η ομοκυστεΐνη χρησιμοποιείται ως συμπληρωματικός δείκτης κινδύνου.
• Δεν αντικαθιστά τους κλασικούς δείκτες (χοληστερόλη, πίεση).
• Η μείωσή της με βιταμίνες μπορεί να έχει ευεργετική επίδραση σε ασθενείς με χαμηλά επίπεδα φολικού ή Β12.
• Ο συνδυασμός υγιεινής διατροφής, άσκησης και ελέγχου λιπιδίων είναι το πιο αποτελεσματικό μέτρο.

Συνεπώς, η ομοκυστεΐνη αποτελεί χρήσιμο εργαστηριακό δείκτη για την εκτίμηση συνολικού αγγειακού κινδύνου, ειδικά όταν εξετάζεται στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης πρόληψης.

7) Ομοκυστεΐνη και Εγκυμοσύνη

Κατά την εγκυμοσύνη, τα επίπεδα ομοκυστεΐνης μειώνονται φυσιολογικά λόγω ορμονικών αλλαγών και αυξημένων αναγκών σε βιταμίνες του συμπλέγματος Β. Παρόλα αυτά, σε ορισμένες περιπτώσεις η ομοκυστεΐνη μπορεί να παραμένει αυξημένη και να συνδέεται με επιπλοκές κύησης.

🔬 Φυσιολογικά επίπεδα στην κύηση:

  • 1ο τρίμηνο: 3–8 μmol/L
  • 2ο τρίμηνο: 2–6 μmol/L
  • 3ο τρίμηνο: 3–7 μmol/L

Οι τιμές επανέρχονται στα προ της εγκυμοσύνης επίπεδα περίπου 2–3 μήνες μετά τον τοκετό.

Η αυξημένη ομοκυστεΐνη στην εγκυμοσύνη έχει συσχετιστεί με:

  • Αυτόματες αποβολές
  • Προεκλαμψία και υπέρταση κύησης
  • Αποκόλληση πλακούντα
  • Καθυστέρηση ενδομήτριας ανάπτυξης (IUGR)
  • Θρομβοφιλία κύησης

⚠️ Προειδοποίηση:
Οι υψηλές τιμές ομοκυστεΐνης (>10 μmol/L) σε εγκύους πρέπει να διερευνώνται. Συχνά συνυπάρχει ανεπάρκεια φυλλικού ή B12 και χρειάζεται έγκαιρη αναπλήρωση υπό ιατρική καθοδήγηση.

Ρόλος φολικού και βιταμινών στην κύηση

Η επάρκεια φολικού πριν τη σύλληψη και κατά το πρώτο τρίμηνο είναι κρίσιμη για την πρόληψη ανωμαλιών νευρικού σωλήνα στο έμβρυο. Η συνιστώμενη πρόσληψη είναι τουλάχιστον 400 mcg ημερησίως, ενώ σε γυναίκες με ιστορικό αποβολών ή προεκλαμψίας μπορεί να απαιτούνται υψηλότερες δόσεις.

💡 Κλινική Συμβουλή:
• Ο προληπτικός έλεγχος ομοκυστεΐνης είναι χρήσιμος σε γυναίκες με επαναλαμβανόμενες αποβολές ή ιστορικό προεκλαμψίας.
• Η αναπλήρωση με φολικό και B12 συνήθως ομαλοποιεί τα επίπεδα.
• Η αποφυγή καπνίσματος και υπερβολικής καφεΐνης είναι σημαντική για τη ρύθμιση των επιπέδων.

Η παρακολούθηση της ομοκυστεΐνης αποτελεί μέρος της συνολικής φροντίδας στην κύηση, ειδικά σε περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου θρομβοφιλίας ή ανεξήγητων αποβολών.

8) Πώς Μειώνεται η Ομοκυστεΐνη

Η μείωση της ομοκυστεΐνης επιτυγχάνεται με στοχευμένες αλλαγές στη διατροφή, τη χορήγηση βιταμινών και τη βελτίωση συνηθειών που επηρεάζουν τον μεταβολισμό των αμινοξέων. Στόχος είναι η ομαλοποίηση των επιπέδων κάτω από 12–15 μmol/L.

🔬 Κύριες παρεμβάσεις:

  • Επαρκής πρόσληψη φυλλικού οξέος (B9)
  • Αναπλήρωση βιταμίνης B12 (ενδομυϊκά ή από το στόμα)
  • Χορήγηση βιταμίνης B6 όπου απαιτείται
  • Διόρθωση θυρεοειδικής ή νεφρικής δυσλειτουργίας

1️⃣ Διατροφή πλούσια σε φολικό & βιταμίνες Β

Η υιοθέτηση μιας ισορροπημένης διατροφής με φυσικές πηγές φολικού και βιταμινών Β είναι το πρώτο βήμα για τη μείωση της ομοκυστεΐνης:

  • Πράσινα φυλλώδη λαχανικά (σπανάκι, μπρόκολο, μαρούλι)
  • Όσπρια (φακές, ρεβίθια, φασόλια)
  • Εσπεριδοειδή, αβοκάντο, μπανάνες
  • Συκώτι, αυγά, ψάρι, άπαχο κρέας (πηγές Β12)
  • Ξηροί καρποί και δημητριακά ολικής άλεσης (πηγές Β6)

💚 Διατροφική Συμβουλή:
Ο συνδυασμός φολικού και B12 έχει συνεργική δράση στη μείωση της ομοκυστεΐνης. Η έλλειψη έστω μιας από τις δύο περιορίζει την αποτελεσματικότητα της άλλης.

2️⃣ Συμπληρώματα βιταμινών

Σε περιπτώσεις που η διατροφή δεν επαρκεί, συνιστάται φαρμακευτική συμπλήρωση:

  • Φολικό οξύ: 400–800 mcg/ημέρα
  • Βιταμίνη B12: 250–1000 mcg/ημέρα (ή ενέσιμα ανάλογα με την απορρόφηση)
  • Βιταμίνη B6: 10–25 mg/ημέρα

Η διάρκεια θεραπείας εξαρτάται από την αιτία. Συνήθως παρατηρείται βελτίωση σε 4–8 εβδομάδες και επανέλεγχος σε 2–3 μήνες.

⚠️ Προσοχή:
Η αλόγιστη χρήση συμπληρωμάτων χωρίς έλεγχο μπορεί να οδηγήσει σε υπερβιταμίνωση ή να «καλύψει» σοβαρές παθολογικές αιτίες (π.χ. κακοήθεια, δυσαπορρόφηση).

3️⃣ Τρόπος ζωής

  • Διακοπή καπνίσματος
  • Περιορισμός καφεΐνης και αλκοόλ
  • Τακτική άσκηση (30΄ ημερησίως)
  • Διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους
  • Αποφυγή υπερβολικής κατανάλωσης επεξεργασμένων τροφών

📘 Παρακολούθηση:
• Επανέλεγχος ομοκυστεΐνης μετά από 8–12 εβδομάδες.
• Αν επιμένει η αύξηση, απαιτείται διερεύνηση MTHFR, TSH και νεφρικής λειτουργίας.
• Η συντήρηση επιτυγχάνεται με ισορροπημένη διατροφή και περιοδικό έλεγχο.

Η συνδυαστική προσέγγιση με διατροφή, βιταμίνες και αλλαγή τρόπου ζωής προσφέρει μακροχρόνια σταθεροποίηση των τιμών και βελτίωση του αγγειακού προφίλ.

9) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

❓ Τι σημαίνει υψηλή ομοκυστεΐνη; Είναι επικίνδυνη;
Η αυξημένη ομοκυστεΐνη (>15 μmol/L) σχετίζεται με αυξημένο καρδιαγγειακό και θρομβωτικό κίνδυνο. Δεν αποτελεί νόσο από μόνη της, αλλά ένδειξη ότι υπάρχουν ελλείψεις βιταμινών ή μεταβολική δυσλειτουργία που πρέπει να διερευνηθεί.
🧪 Πρέπει να είμαι νηστικός πριν την εξέταση;
Ναι. Η ομοκυστεΐνη συνήθως μετριέται μετά από 8–12 ώρες νηστείας για να διασφαλιστεί ακρίβεια. Το δείγμα πρέπει να αποσταλεί άμεσα στο εργαστήριο για αποφυγή τεχνητής αύξησης.
💊 Μπορώ να πάρω φολικό χωρίς έλεγχο;
Όχι χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Αν και το φολικό είναι ασφαλές, μπορεί να καλύψει ανεπάρκεια Β12 προκαλώντας νευρολογικές βλάβες χωρίς να εμφανίζεται αναιμία. Χρειάζεται πρώτα εργαστηριακή μέτρηση.
🧬 Τι σημαίνει “MTHFR μετάλλαξη”;
Είναι γενετική παραλλαγή που μειώνει τη δραστηριότητα του ενζύμου μεθυλενοτετραϋδροφολική ρεδουκτάση. Μπορεί να αυξήσει ήπια την ομοκυστεΐνη. Δεν απαιτεί πάντα θεραπεία, αλλά επαρκής πρόσληψη φολικού είναι σημαντική.
🩺 Μπορεί να προληφθεί η αύξηση της ομοκυστεΐνης;
Ναι. Με ισορροπημένη διατροφή, επαρκείς βιταμίνες του συμπλέγματος Β, διακοπή καπνίσματος και τακτική φυσική δραστηριότητα. Ο περιοδικός έλεγχος στο πλαίσιο προληπτικών εξετάσεων βοηθά στην έγκαιρη παρέμβαση.
📉 Πόσο γρήγορα πέφτει η ομοκυστεΐνη μετά τη θεραπεία;
Συνήθως μειώνεται μέσα σε 4–8 εβδομάδες μετά την έναρξη φολικού και βιταμινών Β12/B6. Επανέλεγχος προτείνεται στους 2–3 μήνες.
👩‍🍼 Έχει σημασία στην εγκυμοσύνη;
Ναι. Αυξημένη ομοκυστεΐνη μπορεί να προκαλέσει προεκλαμψία, αποβολές ή καθυστέρηση ανάπτυξης εμβρύου. Ο έλεγχος και η επάρκεια φολικού οξέος είναι βασικά προληπτικά μέτρα.
🧠 Υπάρχει σχέση με τη μνήμη ή τη διάθεση;
Ναι, έμμεσα. Αυξημένα επίπεδα σχετίζονται με γνωστική έκπτωση και κατάθλιψη, λόγω επιδράσεων στον μεταβολισμό του φολικού και της Β12 που συμμετέχουν στη σύνθεση νευροδιαβιβαστών.
📆 Κάθε πότε πρέπει να ελέγχω την ομοκυστεΐνη;
Συνήθως μία φορά ετησίως στο πλαίσιο προληπτικού ελέγχου ή κάθε 6–12 μήνες αν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου (π.χ. ανεπάρκεια Β12, οικογενειακό ιστορικό θρόμβωσης).

💡 Συνοπτικά:
• Η ομοκυστεΐνη είναι δείκτης μεταβολισμού των βιταμινών Β.
• Αυξάνεται σε ελλείψεις ή φλεγμονές.
• Ελέγχεται απλά με αιμοληψία.
• Ρυθμίζεται εύκολα με σωστή διατροφή και συμπληρώματα.

10) ⏱️ Σε 30’’ – Τι να Θυμάστε

  • Η ομοκυστεΐνη είναι δείκτης μεταβολισμού της μεθειονίνης και εξαρτάται από τις βιταμίνες B6, B12 και φολικό οξύ.
  • Η υψηλή ομοκυστεΐνη αυξάνει τον κίνδυνο αθηροσκλήρωσης, θρόμβωσης και επιπλοκών κύησης.
  • Η συχνότερη αιτία είναι η ανεπάρκεια βιταμινών Β και διορθώνεται με διατροφή ή συμπληρώματα.
  • Η μείωση των τιμών επιτυγχάνεται σε 4–8 εβδομάδες με σωστή καθοδήγηση.
  • Η εξέταση είναι απλή αιμοληψία και ενδείκνυται σε καρδιαγγειακό κίνδυνο ή υπογονιμότητα/κύηση.

📊 Εργαστηριακή υπενθύμιση:

  • Φυσιολογικές τιμές: 5–15 μmol/L
  • Ιδανικά επίπεδα για πρόληψη: <12 μmol/L
  • Επανέλεγχος μετά τη θεραπεία: σε 2–3 μήνες

💡 Συμβουλή για τον ασθενή:
Τρώτε πράσινα λαχανικά και όσπρια καθημερινά, αποφύγετε το κάπνισμα, και συζητήστε με τον ιατρό σας αν χρειάζεστε συμπλήρωμα φολικού ή Β12.

⚠️ Να θυμάστε:
Η ομοκυστεΐνη δεν είναι νόσος, αλλά σήμα προειδοποίησης για την αγγειακή και μεταβολική υγεία. Η έγκαιρη παρέμβαση προλαμβάνει μακροχρόνιες επιπλοκές.

Κλείστε εύκολα εξέταση Ομοκυστεΐνη ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

  11) 📚 Βιβλιογραφία & Πηγές

  • Refsum H, et al. Clinical implications of hyperhomocysteinemia. N Engl J Med. 1998;338:119–126. Πηγή
  • Homocysteine Studies Collaboration. Homocysteine and risk of ischemic heart disease and stroke. JAMA. 2002;288(16):2015–2022. Πηγή
  • Smith AD, Refsum H. Homocysteine, B Vitamins, and Cognitive Impairment. Annu Rev Nutr. 2016;36:211–239. PubMed
  • World Health Organization (WHO). Vitamin and mineral requirements in human nutrition. 2nd Edition. Geneva: WHO/FAO; 2004. Πηγή
  • Clarke R et al. Homocysteine and vascular disease: review of published results of the homocysteine-lowering trials. J Inherit Metab Dis. 2011;34(1):83–91. PubMed
  • van Guldener C, Stehouwer CD. Homocysteine metabolism in renal disease. Clin Chem Lab Med. 2003;41(11):1412–1417.
  • Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ). Υλικό ενημέρωσης ασθενών – Πρόληψη καρδιαγγειακού κινδύνου. www.hcs.gr
  • Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης. Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη Δυσλιπιδαιμία 2023. www.atherosclerosis.gr
  • Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ). Διατροφικές συστάσεις και μικροθρεπτικά συστατικά. www.eody.gov.gr
CONTINUE READING
Εξετάσεις-Αίματος-για-Βιταμίνες.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
04/Oct/2025
Βιταμίνες & Ιχνοστοιχεία

Εξετάσεις Αίματος για Βιταμίνες: Πότε Χρειάζονται, Προετοιμασία & Αποτελέσματα

Εξετάσεις Αίματος για Βιταμίνες – Φιλικός Οδηγός Ασθενών

🧪 Σε 1 λεπτό:

  • Οι εξετάσεις αίματος για βιταμίνες ανιχνεύουν ελλείψεις ή υπερδοσολογία.
  • Οι συχνότερα ελεγχόμενες βιταμίνες είναι η βιταμίνη D, η B12 και το φυλλικό οξύ.
  • Η σωστή προετοιμασία πριν την αιμοληψία αυξάνει την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.
  • Η ερμηνεία των τιμών πρέπει πάντα να γίνεται από ιατρό.

1. Τι είναι οι εξετάσεις αίματος για βιταμίνες

Οι εξετάσεις αίματος για βιταμίνες είναι βιοχημικές ή ανοσοχημικές
μετρήσεις που προσδιορίζουν τις συγκεντρώσεις υδατοδιαλυτών και
λιποδιαλυτών βιταμινών στον ορό ή στο πλάσμα.

Για αναλυτική λίστα και διαθεσιμότητα, μπορείτε να δείτε τον
κατάλογο εξετάσεων αίματος για βιταμίνες.

Οι συχνότερα ελεγχόμενες παράμετροι περιλαμβάνουν την
25-υδροξυβιταμίνη D (δείκτης αποθηκών βιταμίνης D),
τη βιταμίνη B12 (κοβαλαμίνη), το φυλλικό οξύ,
καθώς και, σε ειδικές περιπτώσεις, τις βιταμίνες A, E και K.

Οι εξετάσεις αυτές χρησιμοποιούνται για:

  • Διάγνωση ελλείψεων (π.χ. υποβιταμίνωση D, ανεπάρκεια B12).
  • Παρακολούθηση θεραπείας με συμπληρώματα ή ενέσιμα σκευάσματα.
  • Εκτίμηση διατροφικής κατάστασης σε ειδικές ομάδες πληθυσμού.
  • Ανίχνευση υπερβιταμινώσεων σε περιπτώσεις υπερβολικής λήψης συμπληρωμάτων.

Το δείγμα λαμβάνεται με απλή φλεβική αιμοληψία.
Η ανάλυση πραγματοποιείται σε σύγχρονους αναλυτές
(ανοσοχημικές μέθοδοι, HPLC ή LC-MS/MS, ανάλογα με τη βιταμίνη).

2. Σε ποιους συνιστώνται

Οι εξετάσεις αίματος για βιταμίνες συνιστώνται όταν υπάρχει
υποψία έλλειψης, υπερβιταμίνωσης ή ανάγκη παρακολούθησης θεραπείας.

  • Άτομα με συμπτώματα έλλειψης: κόπωση, μυϊκή αδυναμία, αναιμία, νευρολογικές διαταραχές.
  • Έγκυες και θηλάζουσες: αυξημένες ανάγκες σε φυλλικό οξύ, B12 και βιταμίνη D.
  • Ηλικιωμένοι: μειωμένη απορρόφηση B12 και αυξημένος κίνδυνος υποβιταμίνωσης D.
  • Ασθενείς με χρόνιες παθήσεις: νοσήματα δυσαπορρόφησης, νεφρική ή ηπατική νόσο.
  • Άτομα σε ειδικές δίαιτες: vegan/vegetarian ή υποθερμιδικές δίαιτες.
  • Λήψη φαρμάκων: ουσίες που επηρεάζουν τον μεταβολισμό βιταμινών.
  • Προληπτικός έλεγχος: στο πλαίσιο γενικού check-up ή πριν την έναρξη συμπληρωμάτων.

Ο στοχευμένος εργαστηριακός έλεγχος επιτρέπει την τεκμηριωμένη
διάγνωση και τη σωστή προσαρμογή της διατροφής ή της θεραπείας.

3. Ποιες βιταμίνες ελέγχονται

Οι συχνότερες βιταμίνες που ελέγχονται στο αίμα
στον προληπτικό ή διαγνωστικό έλεγχο είναι οι ακόλουθες:

  • Βιταμίνη D (25-OH D): εκτίμηση αποθηκών βιταμίνης D, σχετίζεται με οστά, μύες και ανοσία.
  • Βιταμίνη B12: ανεπάρκεια → αναιμία, νευρολογικά συμπτώματα.
  • Φυλλικό οξύ: κρίσιμο για αιμοποίηση και εγκυμοσύνη.
  • Βιταμίνη A: έλεγχος σε δυσαπορρόφηση ή υπερβιταμίνωση.
  • Βιταμίνη E: αντιοξειδωτική, έλεγχος σε δυσαπορρόφηση λιπών.
  • Βιταμίνη K: σχετίζεται με την πήξη του αίματος.

4. Προετοιμασία πριν την εξέταση

Η σωστή προετοιμασία πριν από τις εξετάσεις αίματος για βιταμίνες
είναι σημαντική για την ακρίβεια και τη συγκρισιμότητα των αποτελεσμάτων.
Οι βασικές οδηγίες περιλαμβάνουν:

  • Νηστεία:
    Συνιστάται νηστεία 8–12 ωρών για τις
    λιποδιαλυτές βιταμίνες (A, D, E, K),
    ώστε να μειωθεί η επίδραση των λιπιδίων του γεύματος.
    Για υδατοδιαλυτές βιταμίνες (B12, φυλλικό οξύ),
    η νηστεία δεν είναι απολύτως απαραίτητη,
    αλλά προτιμάται πρωινή αιμοληψία.
  • Αποφυγή συμπληρωμάτων:
    Εφόσον το επιτρέπει ο θεράπων ιατρός,
    συνιστάται διακοπή βιταμινών ή πολυβιταμινών
    24–48 ώρες πριν την αιμοληψία,
    ώστε να αποτυπωθούν τα πραγματικά επίπεδα
    και όχι η πρόσφατη λήψη.
  • Σωματική άσκηση:
    Αποφύγετε έντονη άσκηση την προηγούμενη ημέρα,
    καθώς μπορεί να επηρεάσει παροδικά
    ορισμένους βιοχημικούς δείκτες.

Σε περιπτώσεις θεραπευτικής παρακολούθησης
(π.χ. ενέσιμη βιταμίνη B12 ή υψηλές δόσεις βιταμίνης D),
ο χρόνος της αιμοληψίας πρέπει να καθορίζεται
σε συνεννόηση με τον ιατρό.

5. Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων αίματος για βιταμίνες
πρέπει να γίνεται πάντα από ιατρό,
καθώς οι φυσιολογικές τιμές επηρεάζονται
από την ηλικία, το φύλο, την εγκυμοσύνη,
την κλινική κατάσταση και τη μέθοδο μέτρησης.

  • Χαμηλά επίπεδα:
    Υποδηλώνουν έλλειψη ή ανεπαρκή πρόσληψη/απορρόφηση.
    Για παράδειγμα, χαμηλή 25-OH βιταμίνη D
    σχετίζεται με διαταραχές οστικού μεταβολισμού,
    ενώ χαμηλή βιταμίνη B12 μπορεί να προκαλέσει
    αναιμία ή νευρολογικά συμπτώματα.
  • Υψηλά επίπεδα:
    Συνήθως οφείλονται σε υπερβολική λήψη συμπληρωμάτων.
    Η υπέρβαση των φυσιολογικών ορίων,
    ιδιαίτερα στις λιποδιαλυτές βιταμίνες,
    μπορεί να έχει τοξικές επιπτώσεις
    και απαιτεί ιατρική αξιολόγηση.
  • Επανέλεγχος:
    Σε περίπτωση θεραπείας,
    συνιστάται επανέλεγχος μετά από
    2–3 μήνες,
    ώστε να αξιολογηθεί η ανταπόκριση
    και να προσαρμοστεί η αγωγή.

Τα εύρη αναφοράς διαφέρουν μεταξύ εργαστηρίων
λόγω διαφορετικών αναλυτικών μεθόδων.
Γι’ αυτό τα αποτελέσματα πρέπει να συγκρίνονται
πάντα με τα όρια του ίδιου εργαστηρίου
και όχι με τιμές από άλλες πηγές.

6. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Παρακάτω απαντάμε στις συχνότερες ερωτήσεις που δεχόμαστε
σχετικά με τις εξετάσεις αίματος για βιταμίνες
στο μικροβιολογικό εργαστήριο.

Χρειάζεται νηστεία για όλες τις βιταμίνες;

Όχι για όλες. Η νηστεία συνιστάται κυρίως για τις
λιποδιαλυτές βιταμίνες (A, D, E, K),
ώστε να μειωθεί η επίδραση των λιπιδίων του γεύματος.
Για τη βιταμίνη B12 και το φυλλικό οξύ
δεν είναι απολύτως απαραίτητη,
αλλά προτιμάται η αιμοληψία τις πρωινές ώρες
για μεγαλύτερη σταθερότητα των τιμών.

Πρέπει να διακόψω τα συμπληρώματα πριν την εξέταση;

Συνιστάται, εφόσον το εγκρίνει ο θεράπων ιατρός,
να διακοπούν τα συμπληρώματα βιταμινών
24–48 ώρες πριν την αιμοληψία.
Έτσι αποτυπώνονται πιο αξιόπιστα
τα πραγματικά επίπεδα στον οργανισμό
και όχι η πρόσφατη λήψη.

Κάθε πότε χρειάζεται να επαναλαμβάνω τον έλεγχο;

Σε περίπτωση θεραπείας υποκατάστασης
ή γνωστής έλλειψης,
ο επανέλεγχος συνιστάται μετά από
2–3 μήνες,
ώστε να αξιολογηθεί η ανταπόκριση.
Σε προληπτικό έλεγχο,
μία φορά τον χρόνο είναι συνήθως επαρκής,
εκτός αν εμφανιστούν νέα συμπτώματα.

Πόσο γρήγορα παίρνω τα αποτελέσματα;

Για τις πιο συχνές εξετάσεις
(βιταμίνη D, B12, φυλλικό οξύ),
τα αποτελέσματα είναι διαθέσιμα
σε 1–2 εργάσιμες ημέρες.
Για ειδικές βιταμίνες που απαιτούν
μεθόδους υψηλής ακρίβειας
(π.χ. LC-MS/MS για βιταμίνη A ή E),
ο χρόνος μπορεί να φτάσει
τις 3–5 εργάσιμες ημέρες.

Πώς γίνεται η αιμοληψία;

Η αιμοληψία γίνεται με
απλή φλεβική λήψη αίματος
από το χέρι, όπως σε κάθε
τυπική βιοχημική εξέταση.
Δεν απαιτείται ιδιαίτερη προετοιμασία
πέρα από τις οδηγίες για νηστεία
και αποφυγή συμπληρωμάτων.

Γιατί οι τιμές αναφοράς διαφέρουν μεταξύ εργαστηρίων;

Οι τιμές αναφοράς εξαρτώνται από
τη μέθοδο μέτρησης
(ανοσοχημικές τεχνικές, HPLC, LC-MS/MS)
και τον αναλυτή που χρησιμοποιείται.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό
να συγκρίνετε τα αποτελέσματά σας
με τα όρια του ίδιου εργαστηρίου.

Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τα επίπεδα βιταμινών;

Η διατροφή, η απορρόφηση από το έντερο,
η ηπατική και νεφρική λειτουργία,
η ηλικία, η εγκυμοσύνη,
η λήψη φαρμάκων
και γενετικοί παράγοντες
μπορούν να επηρεάσουν
τις συγκεντρώσεις βιταμινών.

Τι είναι η υπερβιταμίνωση;

Η υπερβιταμίνωση είναι
τοξική κατάσταση που προκαλείται
από υπερβολική λήψη συμπληρωμάτων,
κυρίως λιποδιαλυτών βιταμινών
(A, D, E, K).
Μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές
και απαιτεί άμεση διακοπή
και ιατρική παρακολούθηση.

7. Προγραμματισμός Εξέτασης


Κλείστε εύκολα εξετάσεις αίματος για βιταμίνες
ή δείτε τον πλήρη κατάλογο εξετάσεων:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

8. Βιβλιογραφία

World Health Organization (WHO).
Micronutrient deficiencies.
Link
National Health Service (NHS).
Vitamins and minerals overview.
Link
NIH – Office of Dietary Supplements.
Dietary Supplement Fact Sheets.
Link
O’Leary F, Samman S.
Vitamin B12 in health and disease.
Nutrients.
PubMed
Allen LH.
Causes of vitamin deficiencies in humans.
Am J Clin Nutr.
PubMed
ΕΟΔΥ.
Διατροφή & μικροθρεπτικά συστατικά.
Link
Μικροβιολογικό Λαμία.
Κατάλογος εργαστηριακών εξετάσεων βιταμινών.
Link

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος,
Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας
Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

CONTINUE READING

Το Εργαστήριό μας

Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.

Social Networks

Facebook
Twitter

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Επικοινωνία

22310 66841
6972 860905
Έσλιν 19, Λαμία 35100
©2025 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

©2023 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

Μικροβιολογικό Λαμία
Powered by  GDPR Cookie Compliance
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.