Φαινυτοΐνη (Phenytoin): Εξέταση Επιπέδων στο Αίμα 🧪
Τι είναι η φαινυτοΐνη, γιατί μετράμε τα επίπεδά της στο αίμα, ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές και τι σημαίνει αν είναι υψηλά ή χαμηλά.
Η μέτρηση επιπέδων στο αίμα είναι απαραίτητη γιατί έχει στενό θεραπευτικό εύρος και χρειάζεται προσεκτική παρακολούθηση.
📑 Περιεχόμενα
- 1️⃣ Τι είναι η Φαινυτοΐνη;
- 2️⃣ Σε ποιες παθήσεις χρησιμοποιείται;
- 3️⃣ Γιατί γίνεται η εξέταση;
- 4️⃣ Φυσιολογικά επίπεδα (Θεραπευτικό εύρος)
- 5️⃣ Χαμηλά επίπεδα – Ανεπαρκής δράση
- 6️⃣ Υψηλά επίπεδα – Τοξικότητα
- 7️⃣ Παράγοντες που επηρεάζουν τα επίπεδα
- 8️⃣ Συμπτώματα υπερδοσολογίας
- 9️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
- 1️⃣0️⃣ 📌 Σε 1 λεπτό – Τι να θυμάστε
1️⃣ Τι είναι η Φαινυτοΐνη;
Η φαινυτοΐνη (phenytoin) είναι ένα από τα παλαιότερα και πιο γνωστά αντιεπιληπτικά φάρμακα.
Χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες για τον έλεγχο των κρίσεων και εξακολουθεί να συνταγογραφείται σε πολλές περιπτώσεις.
Λειτουργεί επηρεάζοντας τη δραστηριότητα των νευρώνων, σταθεροποιώντας την ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου.
2️⃣ Σε ποιες παθήσεις χρησιμοποιείται;
- Επιληψία: για τον έλεγχο γενικευμένων και μερικών κρίσεων.
- Πρόληψη επιληπτικών κρίσεων μετά από κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις ή χειρουργικές επεμβάσεις.
- Σπανιότερα, για άλλες νευρολογικές καταστάσεις υπό ιατρική παρακολούθηση.
3️⃣ Γιατί γίνεται η εξέταση;
Η εξέταση αίματος για φαινυτοΐνη ζητείται για να:
- Διασφαλιστεί ότι το φάρμακο βρίσκεται σε θεραπευτικά επίπεδα.
- Αποφευχθεί η τοξικότητα που μπορεί να είναι επικίνδυνη.
- Εκτιμηθεί αν χαμηλά επίπεδα εξηγούν επανεμφάνιση κρίσεων.
- Προσαρμοστεί η δόση ανάλογα με την ηλικία, την ηπατική και τη νεφρική λειτουργία.
4️⃣ Φυσιολογικά επίπεδα (Θεραπευτικό εύρος)
Θεραπευτικό εύρος φαινυτοΐνης στο αίμα:
- 10 – 20 μg/mL για συνολικά επίπεδα.
- 1 – 2 μg/mL για ελεύθερη φαινυτοΐνη (σε ειδικές περιπτώσεις).
*Επίπεδα >20 μg/mL συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο τοξικότητας.
5️⃣ Χαμηλά επίπεδα – Ανεπαρκής δράση
Αν τα επίπεδα είναι χαμηλότερα από το θεραπευτικό εύρος, η φαινυτοΐνη μπορεί να μην είναι αποτελεσματική.
Αυτό οδηγεί σε:
- Συνεχιζόμενες ή συχνές επιληπτικές κρίσεις.
- Ανεπαρκή προστασία μετά από κρανιοεγκεφαλική κάκωση.
- Αστάθεια στη θεραπεία.
6️⃣ Υψηλά επίπεδα – Τοξικότητα
Υψηλά επίπεδα φαινυτοΐνης μπορεί να προκαλέσουν:
- Ναυτία, έμετο, ίλιγγο.
- Διπλωπία, αστάθεια στο βάδισμα.
- Διαταραχές ομιλίας.
- Σε σοβαρές περιπτώσεις: κώμα.
7️⃣ Παράγοντες που επηρεάζουν τα επίπεδα
Τα επίπεδα φαινυτοΐνης επηρεάζονται από:
- Ηπατική λειτουργία: Μεταβολίζεται στο ήπαρ.
- Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα: Πολλά αντιεπιληπτικά και αντιβιοτικά αλλάζουν τα επίπεδα.
- Ηλικία: Παιδιά και ηλικιωμένοι χρειάζονται προσαρμογή δόσης.
- Εγκυμοσύνη: Μπορεί να μειώσει τα επίπεδα, χρειάζεται στενή παρακολούθηση.
8️⃣ Συμπτώματα υπερδοσολογίας
Η υπερδοσολογία φαινυτοΐνης μπορεί να είναι απειλητική. Συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- Απώλεια ισορροπίας.
- Σύγχυση.
- Νυσταγμό (ακούσιες κινήσεις ματιών).
- Σπασμούς (παράδοξα, σε υπερβολικά υψηλά επίπεδα).
9️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
❓ Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση φαινυτοΐνης;
👉 Όχι απαραίτητα, αλλά καλό είναι η αιμοληψία να γίνεται το πρωί και πριν την επόμενη δόση.
❓ Κάθε πότε πρέπει να γίνεται η μέτρηση;
👉 Στην αρχή της θεραπείας πιο συχνά (κάθε 1–2 εβδομάδες), μετά περιοδικά (κάθε 3–6 μήνες).
❓ Ποιες τιμές θεωρούνται επικίνδυνες;
👉 Επίπεδα >20 μg/mL μπορεί να προκαλέσουν τοξικότητα με νευρολογικά συμπτώματα.
❓ Μπορεί η εγκυμοσύνη να επηρεάσει τα επίπεδα;
👉 Ναι, συχνά μειώνονται, άρα χρειάζεται στενή ιατρική παρακολούθηση.
❓ Είναι συνηθισμένη εξέταση;
👉 Ναι, σε όλους τους ασθενείς που λαμβάνουν χρόνια θεραπεία με φαινυτοΐνη.
1️⃣0️⃣ 📌 Σε 1 λεπτό – Τι να θυμάστε
- Η φαινυτοΐνη είναι αντιεπιληπτικό φάρμακο με στενό θεραπευτικό εύρος.
- Απαιτεί τακτική παρακολούθηση επιπέδων στο αίμα.
- Φυσιολογικά επίπεδα: 10 – 20 μg/mL.
- Υψηλά επίπεδα → τοξικότητα, χαμηλά επίπεδα → ανεπαρκής δράση.
- Ηπατική λειτουργία, εγκυμοσύνη και φάρμακα επηρεάζουν σημαντικά τα επίπεδα.
Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Για ακριβή διάγνωση και θεραπεία, συμβουλευτείτε τον/την θεράποντα ιατρό.
🔎 Θέλετε παρακολούθηση αντιεπιληπτικών φαρμάκων στο αίμα;
Η μέτρηση Φαινυτοΐνης μπορεί να συνδυαστεί με άλλες εξετάσεις όπως
Γενική Αίματος,
Ουρία και
Νεφρική Λειτουργία.
📑 Θέλετε περισσότερες πληροφορίες;
Δείτε τον πλήρη Κατάλογο Εξετάσεων στο
Μικροβιολογικό Λαμίας – mikrobiologikolamia.gr,
με όλες τις απαραίτητες εξετάσεις για την παρακολούθηση της υγείας σας.
