menu trigger  menu trigger
analysi-enterikou-mikroviomatos-16s-rrna-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
28/Jan/2026
Μικροβιολογικές Εξετάσεις

Ανάλυση Εντερικού Μικροβιώματος (16S rRNA): Τι Δείχνει, Πότε Γίνεται & Πώς Ερμηνεύεται

Ανάλυση Εντερικού Μικροβιώματος με Αλληλούχιση 16S rRNA: Τι Δείχνει, Πότε Γίνεται & Πώς Ερμηνεύεται

Τελευταία ενημέρωση:

Σύνοψη: Η ανάλυση εντερικού μικροβιώματος με 16S rRNA είναι μοριακή εξέταση κοπράνων που χαρτογραφεί τη βακτηριακή σύσταση του εντέρου. Χρησιμοποιείται σε επίμονα γαστρεντερικά συμπτώματα, μεταβολικές διαταραχές, ανοσολογικά προβλήματα και εξατομικευμένη διατροφική προσέγγιση.


1
Τι είναι το εντερικό μικροβίωμα

Το εντερικό μικροβίωμα αποτελείται από τρισεκατομμύρια μικροοργανισμούς — κυρίως βακτήρια, αλλά και αρχαία και μύκητες — που αποικίζουν κυρίως το παχύ έντερο. Το συνολικό γενετικό τους υλικό υπερβαίνει κατά πολύ το ανθρώπινο γονιδίωμα και λειτουργεί πρακτικά ως ένα «μεταβολικό όργανο» του οργανισμού.

Τα μικρόβια αυτά συμμετέχουν ενεργά στην πέψη σύνθετων υδατανθράκων, στη σύνθεση βιταμινών (όπως η βιταμίνη Κ και ορισμένες του συμπλέγματος Β), στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος και στον ενεργειακό μεταβολισμό.

Η ισορροπία και η ποικιλότητα των βακτηριακών πληθυσμών θεωρούνται βασικοί δείκτες εντερικής υγείας. Όταν αυτή διαταράσσεται (δυσβίωση), αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης γαστρεντερικών, μεταβολικών και χρόνιων φλεγμονωδών διαταραχών.

Τι να θυμάστε: το εντερικό μικροβίωμα λειτουργεί σαν «κρυφό όργανο» του σώματος και επηρεάζει ταυτόχρονα την πέψη, το ανοσοποιητικό και τον μεταβολισμό — γι’ αυτό οι διαταραχές του μπορούν να έχουν συστηματικές επιπτώσεις.


2
Τι είναι η αλληλούχιση 16S rRNA

Η ανάλυση 16S rRNA βασίζεται στην αλληλούχιση ενός συντηρημένου γονιδίου που υπάρχει σε όλα τα βακτήρια, αλλά περιέχει μεταβλητές περιοχές ειδικές για κάθε γένος ή είδος. Το γονίδιο αυτό λειτουργεί σαν «μοριακό αποτύπωμα», επιτρέποντας την αναγνώριση εκατοντάδων βακτηριακών πληθυσμών χωρίς ανάγκη καλλιέργειας.

Η τεχνική εφαρμόζεται με τεχνολογία Next Generation Sequencing (NGS): εξάγεται DNA από δείγμα κοπράνων, ενισχύεται το γονίδιο 16S με PCR και στη συνέχεια αλληλουχίζεται μαζικά.

Το τελικό αποτέλεσμα είναι ένας λεπτομερής χάρτης της βακτηριακής σύστασης του εντέρου, με ποσοστιαία κατανομή γενών και ειδών, καθώς και δείκτες μικροβιακής ποικιλότητας — όχι απλή ανίχνευση μεμονωμένων παθογόνων μικροοργανισμών.

Τι ΔΕΝ δείχνει η εξέταση: η ανάλυση 16S rRNA δεν ανιχνεύει ιούς, δεν αξιολογεί μύκητες με ακρίβεια και δεν παρέχει άμεση πληροφορία για τη λειτουργική δραστηριότητα των βακτηρίων — αποτυπώνει κυρίως τη σύνθεση του μικροβιακού οικοσυστήματος.


3
Πώς γίνεται η εξέταση

Ο εξεταζόμενος συλλέγει μικρή ποσότητα κοπράνων σε αποστειρωμένο δοχείο, συνήθως στο σπίτι, ακολουθώντας συγκεκριμένες οδηγίες ώστε να αποφευχθεί επιμόλυνση του δείγματος.

Στο εργαστήριο πραγματοποιείται εξαγωγή μικροβιακού DNA, ενίσχυση του γονιδίου 16S rRNA με PCR και στη συνέχεια μαζική αλληλούχιση με τεχνολογία Next Generation Sequencing (NGS).

Τα παραγόμενα δεδομένα αναλύονται βιοπληροφορικά, οδηγώντας σε ποσοτική χαρτογράφηση των βακτηριακών γενών και ειδών, καθώς και σε υπολογισμό δεικτών μικροβιακής ποικιλότητας.

Χρόνος αποτελεσμάτων: τα αποτελέσματα της ανάλυσης εντερικού μικροβιώματος είναι συνήθως διαθέσιμα σε 7–14 ημέρες, ανάλογα με το εργαστήριο και τη διαδικασία αλληλούχισης.


4
Τι πληροφορίες λαμβάνουμε

Η εξέταση παρέχει δείκτες βακτηριακής ποικιλότητας, σχετική αφθονία κύριων φυλών (όπως Firmicutes και Bacteroidetes), παρουσία δυνητικά παθογόνων μικροοργανισμών και πιθανή έλλειψη προστατευτικών στελεχών.

Το αποτέλεσμα δεν αποτελεί διάγνωση συγκεκριμένης νόσου, αλλά λειτουργικό προφίλ του εντερικού οικοσυστήματος, το οποίο βοηθά στην κατανόηση πιθανών παθοφυσιολογικών μηχανισμών πίσω από τα συμπτώματα.

Τι να θυμάστε: τα αποτελέσματα ερμηνεύονται πάντα σε συνδυασμό με συμπτώματα, άλλα εργαστηριακά ευρήματα και πλήρες κλινικό ιστορικό.


5
Δυσβίωση – τι σημαίνει

Δυσβίωση ονομάζεται η διαταραχή της φυσιολογικής ισορροπίας μεταξύ ωφέλιμων και επιβαρυντικών βακτηρίων του εντέρου, με ταυτόχρονη μείωση της μικροβιακής ποικιλότητας.

Η κατάσταση αυτή έχει συσχετιστεί με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, παχυσαρκία, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, χρόνιες φλεγμονώδεις καταστάσεις και αυτοάνοσα νοσήματα, χωρίς όμως να αποτελεί από μόνη της διαγνωστικό κριτήριο.

Συχνό κλινικό λάθος: να αντιμετωπίζεται η «δυσβίωση» αποκλειστικά με τυχαία προβιοτικά, χωρίς ιατρική ερμηνεία των αποτελεσμάτων και χωρίς συσχέτιση με τα πραγματικά συμπτώματα του ασθενούς.


6
Πότε ενδείκνυται η ανάλυση εντερικού μικροβιώματος

Η ανάλυση εντερικού μικροβιώματος ενδείκνυται κυρίως σε επίμονα γαστρεντερικά συμπτώματα, όπως φούσκωμα, εναλλαγές διάρροιας–δυσκοιλιότητας και κοιλιακό άλγος, καθώς και σε ασθενείς με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.

Χρησιμοποιείται επίσης σε ανεξήγητη κόπωση, μεταβολικές διαταραχές, επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις ή αυτοάνοσα νοσήματα, αλλά και στο πλαίσιο εξατομικευμένης διατροφικής προσέγγισης, ιδιαίτερα μετά από παρατεταμένη χρήση αντιβιοτικών.

Πότε ΔΕΝ ενδείκνυται: η ανάλυση μικροβιώματος δεν αποτελεί εξέταση πρώτης γραμμής σε οξεία διάρροια, πυρετό ή αιματηρές κενώσεις — σε αυτές τις περιπτώσεις προηγείται στοχευμένος λοιμωξιολογικός έλεγχος.


7
Σύνδεση μικροβιώματος με μεταβολικά νοσήματα

Μεταβολές στη βακτηριακή ποικιλότητα και στη σχετική αφθονία συγκεκριμένων στελεχών έχουν συσχετιστεί με παχυσαρκία, αντίσταση στην ινσουλίνη και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.

Ορισμένα εντερικά βακτήρια επηρεάζουν την ενεργειακή απορρόφηση από την τροφή και τη χαμηλού βαθμού φλεγμονή, δημιουργώντας μεταβολικό περιβάλλον που ευνοεί την ανάπτυξη χρόνιων μεταβολικών νοσημάτων.

Κλινική σημείωση: οι μεταβολικές διαταραχές σχετίζονται με σύνθετους μηχανισμούς· το μικροβίωμα αποτελεί έναν από τους πολλούς παράγοντες και όχι τον μοναδικό καθοριστικό αίτιο.


8
Μικροβίωμα και ανοσοποιητικό σύστημα

Περισσότερο από το 70% του ανοσοποιητικού ιστού εντοπίζεται στο έντερο. Το εντερικό μικροβίωμα «εκπαιδεύει» τα ανοσοκύτταρα, ρυθμίζει τη φλεγμονώδη απάντηση και συμβάλλει στην άμυνα έναντι παθογόνων μικροοργανισμών.

Η δυσβίωση μπορεί να διαταράξει αυτή την ισορροπία, αυξάνοντας την πιθανότητα εμφάνισης αλλεργιών, χρόνιων φλεγμονών και αυτοάνοσων νοσημάτων.

Ανοσολογική παρατήρηση: μεγάλο μέρος της ωρίμανσης του ανοσοποιητικού συμβαίνει τα πρώτα χρόνια ζωής μέσω αλληλεπίδρασης με το εντερικό μικροβίωμα, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει τη μακροπρόθεσμη ανοσολογική ισορροπία.


9
Μικροβίωμα και ψυχική υγεία (άξονας εντέρου–εγκεφάλου)

Ο άξονας εντέρου–εγκεφάλου αποτελεί ένα σύνθετο δίκτυο επικοινωνίας μεταξύ εντερικού μικροβιώματος, ανοσοποιητικού συστήματος και κεντρικού νευρικού συστήματος.

Τα εντερικά βακτήρια συμμετέχουν στη ρύθμιση νευροδιαβιβαστών, όπως η σεροτονίνη και το GABA, καθώς και στην παραγωγή μεταβολιτών που επηρεάζουν τη νευροφλεγμονή.

Κλινικές μελέτες έχουν συσχετίσει τη δυσβίωση με άγχος, καταθλιπτικά συμπτώματα και γνωστικές διαταραχές. Παρ’ όλα αυτά, η ανάλυση μικροβιώματος δεν αποτελεί ψυχιατρικό διαγνωστικό εργαλείο, αλλά συμπληρωματικό δείκτη βιολογικών μηχανισμών.

Κλινική υπενθύμιση: τα ευρήματα του μικροβιώματος μπορούν να υποστηρίξουν την κατανόηση βιολογικών μηχανισμών, αλλά δεν αντικαθιστούν ψυχιατρική αξιολόγηση ή εξειδικευμένο νευρολογικό έλεγχο.


10
Περιορισμοί της μεθόδου 16S rRNA

Η ανάλυση 16S rRNA καταγράφει κυρίως βακτηριακούς πληθυσμούς και δεν ανιχνεύει ιούς ή μύκητες, ούτε παρέχει άμεσες πληροφορίες για τη λειτουργική δραστηριότητα των μικροοργανισμών.

Τα αποτελέσματα εκφράζονται ως σχετικές αναλογίες και όχι απόλυτοι αριθμοί, ενώ μπορούν να επηρεαστούν σημαντικά από πρόσφατες διατροφικές αλλαγές, αντιβιοτικά και άλλα φάρμακα.

Για τον λόγο αυτό, η εξέταση πρέπει πάντα να ερμηνεύεται στο πλαίσιο συνολικής κλινικής αξιολόγησης και όχι απομονωμένα.

Τεχνική υπενθύμιση: η αλληλούχιση 16S rRNA αποτυπώνει τη σύσταση του μικροβιώματος τη χρονική στιγμή της δειγματοληψίας και όχι μόνιμα ή σταθερά χαρακτηριστικά του εντέρου.


11
Προετοιμασία πριν την εξέταση

Για αξιόπιστα αποτελέσματα συνιστάται αποφυγή αντιβιοτικών για τουλάχιστον 3–4 εβδομάδες, διακοπή προβιοτικών συμπληρωμάτων για περίπου 7 ημέρες και αποφυγή καθαρτικών πριν τη συλλογή δείγματος.

Η λήψη γίνεται σε αποστειρωμένο δοχείο, χωρίς επαφή με ούρα ή νερό, ενώ το δείγμα πρέπει να παραδοθεί στο εργαστήριο σύμφωνα με τις οδηγίες συντήρησης.

Πρόσφατες έντονες διατροφικές αλλαγές ή φαρμακευτική αγωγή καλό είναι να αναφέρονται, καθώς μπορεί να επηρεάσουν το μικροβιακό προφίλ.


12
Πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα

Η αξιολόγηση βασίζεται σε δείκτες μικροβιακής ποικιλότητας, παρουσία προστατευτικών στελεχών και επικράτηση δυνητικά παθογόνων μικροοργανισμών.

Η ερμηνεία απαιτεί ιατρική κρίση και συσχέτιση με συμπτώματα, ιστορικό και άλλα εργαστηριακά ευρήματα — όχι αυτοματοποιημένες διατροφικές οδηγίες από λογισμικό.

Στόχος δεν είναι η «τελειοποίηση» αριθμών, αλλά η κατανόηση πιθανών παθοφυσιολογικών μηχανισμών πίσω από τα κλινικά συμπτώματα.


13
Συχνά κλινικά λάθη

Συχνό κλινικό λάθος αποτελεί η λήψη προβιοτικών πριν την εξέταση, γεγονός που αλλοιώνει προσωρινά το μικροβιακό προφίλ και μειώνει τη διαγνωστική αξία των αποτελεσμάτων.

Εξίσου συχνή είναι η ερμηνεία των ευρημάτων χωρίς κλινικό πλαίσιο ή η αυτόματη εφαρμογή διατροφικών οδηγιών από λογισμικό, χωρίς ιατρική αξιολόγηση.

Τέλος, η ανάλυση μικροβιώματος δεν αντικαθιστά ενδοσκοπικό έλεγχο ή στοχευμένες εξετάσεις όταν υπάρχει υποψία οργανικής νόσου.


14
Σε τι διαφέρει από την καλλιέργεια κοπράνων

Η κλασική καλλιέργεια κοπράνων στοχεύει στην ανίχνευση περιορισμένου αριθμού παθογόνων βακτηρίων, κυρίως σε οξείες λοιμώξεις.

Αντίθετα, η αλληλούχιση 16S rRNA χαρτογραφεί συνολικά το μικροβιακό οικοσύστημα του εντέρου, παρέχοντας εικόνα της ισορροπίας μεταξύ ωφέλιμων και επιβαρυντικών πληθυσμών.

Οι δύο εξετάσεις είναι συμπληρωματικές και εξυπηρετούν διαφορετικούς κλινικούς σκοπούς — δεν αποτελούν ανταγωνιστικές μεθόδους.

15 Συχνές Ερωτήσεις

Είναι επώδυνη η εξέταση;

Όχι — απαιτεί μόνο δείγμα κοπράνων στο σπίτι.

Ανιχνεύει παράσιτα;

Όχι αξιόπιστα· απαιτούνται ειδικές παρασιτολογικές εξετάσεις.

Μπορεί να αντικαταστήσει τη γαστροσκόπηση;

Όχι — είναι συμπληρωματικό εργαλείο.

Πόσος χρόνος χρειάζεται για τα αποτελέσματα;

Συνήθως απαιτούνται 7–14 ημέρες, ανάλογα με το εργαστήριο και τη διαδικασία αλληλούχισης.

Μπορώ να κάνω την εξέταση ενώ παίρνω φάρμακα;

Ορισμένα φάρμακα, ιδιαίτερα τα αντιβιοτικά, επηρεάζουν σημαντικά το αποτέλεσμα· καλό είναι να ενημερώνεται πάντα ο ιατρός πριν τη λήψη δείγματος.

Χρειάζεται επανάληψη της εξέτασης;

Σε ορισμένες περιπτώσεις γίνεται επανέλεγχος μετά από διατροφικές παρεμβάσεις ή θεραπεία, ώστε να αξιολογηθεί η μεταβολή του μικροβιακού προφίλ.

16 Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση Ανάλυσης Εντερικού Μικροβιώματος ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

<


17
Βιβλιογραφία

Κατάλογος Εξετάσεων – Μικροβιολογικό Λαμία
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
1. Turnbaugh PJ et al. The human microbiome project. Nature
https://www.nature.com/articles/nature05414
2. Qin J et al. A human gut microbial gene catalogue. Nature
https://www.nature.com/articles/nature08821
3. Integrative HMP Research Network Consortium. Nature
https://www.nature.com/articles/s41586-019-1238-8
4. Cryan JF et al. The microbiota–gut–brain axis. Physiol Rev
https://journals.physiology.org/doi/10.1152/physrev.00018.2018
5. Lynch SV, Pedersen O. The human intestinal microbiome in health and disease. N Engl J Med
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMra1600266
Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
CONTINUE READING
Mayer-Κοπράνων.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
26/Sep/2025
Μικροβιολογικές Εξετάσεις

Mayer κοπράνων: Τι είναι, πότε χρειάζεται, προετοιμασία & ερμηνεία αποτελεσμάτων

1) Τι είναι η Mayer κοπράνων;

Η δοκιμασία Mayer είναι μια κλασική χημική μέθοδος ανίχνευσης απόκρυφου (μη ορατού) αίματος στα κόπρανα. Βοηθά στον εντοπισμό μικροαιμορραγιών από το πεπτικό (π.χ. πολύποδες, αιμορροΐδες, έλκη, φλεγμονή, σπανιότερα κακοήθεια), όταν δεν φαίνεται αίμα με γυμνό μάτι.

Με μια ματιά
• Τύπος εξέτασης: Χημική (παλαιότερη μέθοδος FOBT)
• Σκοπός: Ανίχνευση απόκρυφου αίματος στα κόπρανα
• Δείγμα: Μικρή ποσότητα κοπράνων σε ειδικό δοχείο/κάρτα
• Εναλλακτική νεότερη μέθοδος: FIT (ανοσοχημική)

2) Γιατί ζητείται / Πότε χρειάζεται

Η εξέταση Mayer κοπράνων ζητείται από τον γιατρό ή τον μικροβιολόγο σε διάφορες περιπτώσεις. Στόχος είναι να εντοπιστούν μικροαιμορραγίες στο πεπτικό που δεν είναι ορατές με γυμνό μάτι.

🔎 Κύριες ενδείξεις:

  • Διάγνωση:
    • Διερεύνηση σιδηροπενικής αναιμίας
    • Αξιολόγηση ανεξήγητης κόπωσης ή ζάλης
    • Έλεγχος κοιλιακού άλγους ή αλλαγών στις κενώσεις
  • Πρόληψη:
    • Προληπτικός έλεγχος σε άτομα μέσης/μεγάλης ηλικίας
    • Άτομα με οικογενειακό ιστορικό πολύποδων ή καρκίνου παχέος εντέρου
  • Παρακολούθηση:
    • Έλεγχος ασθενών με φλεγμονώδη νόσο εντέρου (π.χ. Crohn, ελκώδη κολίτιδα)
    • Παρακολούθηση μετά από θεραπεία έλκους ή πολύποδων
💡 Χρήσιμη συμβουλή:
Ακόμα κι αν δεν έχετε συμπτώματα, ο γιατρός μπορεί να συστήσει την εξέταση στο πλαίσιο προληπτικού ελέγχου, ειδικά μετά τα 50 έτη ή εάν υπάρχει επιβαρυμένο οικογενειακό ιστορικό.

3) Προετοιμασία πριν την εξέταση

Για να μειωθούν τα ψευδώς αποτελέσματα, ακολουθήστε για 3 ημέρες πριν τη συλλογή (εκτός αν ο ιατρός σας δώσει άλλη οδηγία):

Συνιστάται να αποφύγετε προσωρινά:
• Κόκκινο κρέας και πλούσιες σε αίμη τροφές
• Ορισμένα λαχανικά με υπεροξειδάσες (π.χ. ραπανάκια) αν σας το ζητήσουμε
• Συμπληρώματα βιταμίνης C υψηλής δόσης
• ΜΣΑΦ/ασπιρίνη (μόνο με ιατρική σύσταση – μη διακόπτετε φάρμακα χωρίς οδηγία)

Ενημερώστε μας για όλα τα φάρμακα/συμπληρώματα που λαμβάνετε.

4) Πώς συλλέγω σωστά δείγμα

  1. Προμηθευτείτε ειδικό δοχείο/κάρτα από το εργαστήριο.
  2. Αποφύγετε επιμόλυνση με ούρα ή νερό λεκάνης. Χρησιμοποιήστε καθαρό υποδοχέα/χαρτί συλλογής.
  3. Με την σπάτουλα πάρτε μικρή ποσότητα από δύο-τρία σημεία του δείγματος.
  4. Κλείστε καλά. Σημειώστε ημερομηνία/ώρα. Φέρτε το στο εργαστήριο εντός της χρονικής οδηγίας που θα σας δώσουμε.
Χρήσιμη συμβουλή: Σε ορισμένα πρωτόκολλα μπορεί να ζητηθούν διαδοχικά δείγματα (π.χ. 2–3 ημέρες). Ακολουθήστε τις εξατομικευμένες οδηγίες μας.

5) Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Η ερμηνεία της εξέτασης Mayer εξαρτάται από το αν ανιχνεύτηκε ή όχι απόκρυφο αίμα στο δείγμα κοπράνων:

✅ Αρνητικό αποτέλεσμα

  • Δεν ανιχνεύτηκε απόκρυφο αίμα στο δείγμα.
  • Συνήθως σημαίνει ότι δεν υπάρχει ενεργή αιμορραγία στο πεπτικό σύστημα.
  • Δεν αποκλείει πλήρως μικροαιμορραγίες που συμβαίνουν διαλείποντα.
  • Εάν υπάρχουν συμπτώματα, μπορεί να χρειαστούν επαναληπτικά δείγματα ή άλλες εξετάσεις.

❗ Θετικό αποτέλεσμα

  • Ανιχνεύτηκε αίμα στο δείγμα κοπράνων.
  • Δεν σημαίνει απαραίτητα κακοήθεια. Συχνά αίτια:
    • Αιμορροΐδες ή ραγάδα πρωκτού
    • Πολύποδες παχέος εντέρου
    • Έλκος στομάχου ή δωδεκαδακτύλου
    • Φλεγμονώδης νόσος εντέρου
    • Χρήση ΜΣΑΦ/ασπιρίνης
  • Χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση και πιθανώς περαιτέρω έλεγχος (π.χ. κολονοσκόπηση, αιματολογικός έλεγχος, απεικονιστικές εξετάσεις).

ℹ️ Τι ακολουθεί μετά την εξέταση

  • Ο μικροβιολόγος θα συζητήσει το αποτέλεσμα με εσάς και τον θεράποντα ιατρό σας.
  • Σε περίπτωση θετικού, συχνά συστήνεται γαστρεντερολογικός έλεγχος (ενδοσκόπηση ή κολονοσκόπηση).
  • Εάν το αποτέλεσμα είναι αρνητικό αλλά υπάρχουν συμπτώματα, μπορεί να γίνει επαναληπτική εξέταση ή να προταθεί η νεότερη μέθοδος FIT.

7) Mayer vs FIT (ανοσοχημική FOBT)

ΧαρακτηριστικόMayer (χημική)FIT (ανοσοχημική)
Τι ανιχνεύειΑιμοσφαιρίνη/αιμοπρωτεΐνες (μη ειδικά)Ανθρώπινη αιμοσφαιρίνη (πιο ειδική)
Διατροφικοί περιορισμοίΣυνήθως απαιτούνταιΣυνήθως δεν απαιτούνται
Ευκολία/ΑκρίβειαΚαλή, με περισσότερες παγίδεςΠιο σύγχρονη & αξιόπιστη
Συνηθισμένη χρήσηΚλασική/παλαιότερη μέθοδοςΕυρέως προτιμάται για screening

Στο εργαστήριό μας θα σας καθοδηγήσουμε στην καταλληλότερη επιλογή με βάση το ιστορικό και την ιατρική σύσταση.

8) Πότε να επικοινωνήσω με γιατρό

Η εξέταση Mayer αποτελεί εργαλείο προληπτικού ελέγχου και διερεύνησης, αλλά δεν αντικαθιστά την ιατρική διάγνωση. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου είναι απαραίτητο να ζητήσετε άμεσα τη συμβουλή του γιατρού σας:

📌 Επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό αν:

  • Το αποτέλεσμα της Mayer είναι θετικό σε 1 ή περισσότερα δείγματα.
  • Παρατηρείτε ορατό αίμα στα κόπρανα ή στο χαρτί.
  • Έχετε ανεξήγητη σιδηροπενική αναιμία (χαμηλή φερριτίνη/αιμοσφαιρίνη).
  • Υπάρχουν επίμονοι πόνοι στην κοιλιά, φούσκωμα, αλλαγές στις κενώσεις (διάρροια ή δυσκοιλιότητα) που διαρκούν > 2 εβδομάδες.
  • Παρουσιάζεται απώλεια βάρους χωρίς προφανή λόγο.
  • Υπάρχει οικογενειακό ιστορικό πολύποδων ή καρκίνου παχέος εντέρου.
  • Έχετε χρόνια νοσήματα του πεπτικού (π.χ. ελκώδης κολίτιδα, νόσος Crohn) και το αποτέλεσμα είναι θετικό.
💡 Συμβουλή: Μην πανικοβάλλεστε σε ένα μεμονωμένο θετικό αποτέλεσμα. Συχνά υπάρχουν καλοήθεις αιτίες (αιμορροΐδες, ραγάδες). Ο γιατρός θα εκτιμήσει αν χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος (π.χ. κολονοσκόπηση).

 

9) FAQ – Συχνές Ερωτήσεις

Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση Mayer;

Όχι, δεν απαιτείται νηστεία. Ωστόσο, για 2–3 ημέρες πριν τη συλλογή καλό είναι να αποφύγετε ορισμένες τροφές (κόκκινο κρέας, ραπανάκια, μπρόκολο) που μπορεί να αλλοιώσουν το αποτέλεσμα.

Πονάει ή είναι επικίνδυνη η εξέταση;

Η δοκιμασία Mayer είναι ανώδυνη και απόλυτα ασφαλής. Απαιτεί μόνο σωστή συλλογή μικρής ποσότητας κοπράνων σε ειδικό δοχείο ή κάρτα.

Αν βγει θετική η Mayer, σημαίνει σίγουρα καρκίνο;

Όχι. Ένα θετικό αποτέλεσμα δείχνει ότι υπάρχει αίμα στα κόπρανα, αλλά οι αιτίες μπορεί να είναι πολλές και καλοήθεις (αιμορροΐδες, ραγάδες, πολύποδες, γαστρίτιδα, έλκος). Ο γιατρός θα εκτιμήσει αν απαιτείται περαιτέρω έλεγχος (π.χ. κολονοσκόπηση).

Πόσα δείγματα χρειάζονται;

Συνήθως ζητείται 1 δείγμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις όμως μπορεί να ζητηθούν διαδοχικά δείγματα από 2–3 ημέρες για πιο αξιόπιστο αποτέλεσμα.

Μπορεί η βιταμίνη C να επηρεάσει το αποτέλεσμα;

Ναι. Υψηλές δόσεις βιταμίνης C (>250 mg/ημέρα) μπορούν να δώσουν ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα. Καλό είναι να ενημερώσετε τον γιατρό/μικροβιολόγο για όλα τα συμπληρώματα που παίρνετε.

Είναι καλύτερο το FIT από τη Mayer;

Το FIT (ανοσοχημική μέθοδος) είναι πιο σύγχρονο και ειδικό για ανθρώπινη αιμοσφαιρίνη. Συνήθως δεν απαιτεί διατροφικούς περιορισμούς και προτιμάται για προληπτικό έλεγχο. Η Mayer όμως παραμένει χρήσιμη σε αρκετά εργαστήρια.

Μπορώ να κάνω την εξέταση στην εγκυμοσύνη;

Ναι, η εξέταση είναι ασφαλής και στην εγκυμοσύνη. Ωστόσο, αν υπάρχει αιμορραγία (π.χ. από αιμορροΐδες), ενημερώστε τον γυναικολόγο και τον μικροβιολόγο σας για σωστή ερμηνεία.

Τι να κάνω αν το αποτέλεσμα βγει ασαφές ή οριακό;

Σε οριακά ή ασαφή αποτελέσματα συνιστάται επαναληπτική εξέταση ή επιπλέον μέθοδοι (π.χ. FIT, κολονοσκόπηση). Μιλήστε με τον γιατρό σας πριν ανησυχήσετε.

Χρειάζεστε εξέταση Mayer ή FIT; Είμαστε εδώ για να βοηθήσουμε.

Τηλέφωνο: +30-22310-66841
Ώρες: 07:00–13:30

© mikrobiologikolamia.gr

CONTINUE READING
Καλπροτεκτίνη-κοπράνων-Οδηγός-για-ασθενής-1200x800.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
06/Sep/2025
Μικροβιολογικές Εξετάσεις

Καλπροτεκτίνη Κοπράνων – Τι Δείχνει, Τιμές & IBD

Καλπροτεκτίνη Κοπράνων – Εξέταση Φλεγμονής στο Έντερο

Τελευταία ενημέρωση:

Σύντομη περίληψη:
Η καλπροτεκτίνη κοπράνων είναι δείκτης εντερικής φλεγμονής.
Χρησιμοποιείται κυρίως για να βοηθήσει στη διάκριση φλεγμονώδους νόσου εντέρου (IBD) (νόσος Crohn/ελκώδης κολίτιδα)
από λειτουργικά συμπτώματα (π.χ. ευερέθιστο έντερο), και για παρακολούθηση της δραστηριότητας σε IBD.


1

Τι είναι η καλπροτεκτίνη κοπράνων

Η καλπροτεκτίνη είναι μια πρωτεΐνη που βρίσκεται κυρίως μέσα στα
ουδετερόφιλα λευκά αιμοσφαίρια.
Όταν το έντερο εμφανίζει φλεγμονή, τα ουδετερόφιλα μεταναστεύουν στον εντερικό βλεννογόνο
και απελευθερώνουν καλπροτεκτίνη, η οποία στη συνέχεια αποβάλλεται στα κόπρανα.

Γι’ αυτό η καλπροτεκτίνη κοπράνων λειτουργεί ως
ποσοτικός δείκτης ενεργής εντερικής φλεγμονής και όχι απλώς ως γενικό σύμπτωμα.
Όσο περισσότερη φλεγμονή υπάρχει στο έντερο, τόσο υψηλότερη είναι συνήθως η τιμή.

Τι να θυμάστε:
Η καλπροτεκτίνη δεν δείχνει ποια νόσο έχετε, αλλά δείχνει
αν το έντερο είναι φλεγμονώδες ή όχι.
Αυτό βοηθά τον γιατρό να ξεχωρίσει αν τα συμπτώματα προέρχονται από οργανική νόσο (π.χ. IBD)
ή από λειτουργική διαταραχή.


2

Γιατί γίνεται η εξέταση και πότε ζητείται

Η καλπροτεκτίνη ζητείται κυρίως όταν κάποιος έχει
επίμονα ή υποτροπιάζοντα εντερικά συμπτώματα, όπως
διάρροια, κοιλιακό πόνο, φούσκωμα, αίμα ή βλέννα στα κόπρανα και ανεξήγητη απώλεια βάρους.

Ο βασικός λόγος που γίνεται η εξέταση είναι για να απαντήσει σε ένα κρίσιμο ερώτημα:
«Υπάρχει φλεγμονή στο έντερο ή όχι;»

  • Αν η καλπροτεκτίνη είναι χαμηλή, είναι πιο πιθανό τα συμπτώματα να οφείλονται σε
    λειτουργική διαταραχή, όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS).
  • Αν η καλπροτεκτίνη είναι αυξημένη, αυξάνεται η πιθανότητα
    φλεγμονώδους νόσου του εντέρου (νόσος Crohn, ελκώδης κολίτιδα) ή άλλης οργανικής φλεγμονής.
Κλινικό νόημα:
Η καλπροτεκτίνη χρησιμοποιείται σαν
“φίλτρο” πριν από ενδοσκόπηση.
Σε πολλούς ασθενείς μπορεί να αποφευχθούν περιττές κολονοσκοπήσεις όταν η τιμή είναι χαμηλή,
ενώ οι αυξημένες τιμές κατευθύνουν σωστά τον περαιτέρω έλεγχο.


3

Σε ποιους είναι ιδιαίτερα χρήσιμη

Η καλπροτεκτίνη δεν είναι εξέταση «ρουτίνας», αλλά είναι εξαιρετικά χρήσιμη σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών
όπου πρέπει να απαντηθεί το ερώτημα «υπάρχει φλεγμονή στο έντερο;».

  • Σε άτομα με επίμονα ή υποτροπιάζοντα συμπτώματα
    (διάρροια, κοιλιακό πόνο, φούσκωμα), όπου πρέπει να ξεχωρίσει
    πιθανή IBD από λειτουργικό πρόβλημα (π.χ. IBS).
  • Σε ασθενείς με ήδη διαγνωσμένη νόσο Crohn ή ελκώδη κολίτιδα,
    για παρακολούθηση ύφεσης ή υποτροπής.
  • Μετά από έναρξη ή αλλαγή θεραπείας,
    ώστε να εκτιμηθεί αντικειμενικά αν υπάρχει
    υποχώρηση της εντερικής φλεγμονής.
Κλινική αξία:
Σε πολλές περιπτώσεις η καλπροτεκτίνη επιτρέπει
ασφαλή παρακολούθηση χωρίς επαναλαμβανόμενες κολονοσκοπήσεις,
ιδιαίτερα σε ασθενείς με IBD σε ύφεση.


4

Προετοιμασία πριν από την εξέταση

Για τη μέτρηση καλπροτεκτίνης δεν απαιτείται νηστεία ούτε ειδική δίαιτα.
Ωστόσο, η σωστή ερμηνεία προϋποθέτει να γνωρίζει ο γιατρός
ορισμένους παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα.

  • ΜΣΑΦ (π.χ. ιβουπροφαίνη, ναπροξένη, ασπιρίνη σε υψηλές δόσεις)
    μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να προκαλέσουν
    παροδική αύξηση της καλπροτεκτίνης.
  • Πρόσφατη γαστρεντερίτιδα ή αντιβιοτικά
    μπορούν να ανεβάσουν προσωρινά τις τιμές λόγω ερεθισμού του εντερικού βλεννογόνου.
  • Αίμα στα κόπρανα από αιμορροΐδες ή ραγάδα
    μπορεί να δυσκολέψει την ερμηνεία και πρέπει να λαμβάνεται υπόψη.
Πρακτικό:
Αν υπήρξε πρόσφατα έντονη διάρροια, λοίμωξη ή λήψη ΜΣΑΦ,
ο θεράπων μπορεί να συστήσει
επανάληψη της εξέτασης μετά από λίγες εβδομάδες
για πιο αξιόπιστο αποτέλεσμα.


5

Πώς συλλέγεται σωστά το δείγμα

Η σωστή συλλογή είναι κρίσιμη για την αξιοπιστία της καλπροτεκτίνης.
Ακόμη και μικρή επιμόλυνση με νερό ή ούρα μπορεί να αλλοιώσει το αποτέλεσμα.

  1. Προμηθευτείτε ειδικό δοχείο συλλογής από το εργαστήριο.
  2. Κενώστε σε καθαρή και στεγνή επιφάνεια ή ειδικό σκεύος (όχι στο νερό της λεκάνης).
  3. Αποφύγετε την επαφή του δείγματος με νερό, ούρα ή χαρτί υγείας.
  4. Συλλέξτε μικρή ποσότητα (συνήθως αρκεί ένα μικρό τμήμα).
  5. Κλείστε καλά το δοχείο και σημειώστε όνομα και ημερομηνία.
  6. Παραδώστε το στο εργαστήριο το συντομότερο ή φυλάξτε το στο ψυγείο (2–8°C) μέχρι την παράδοση, σύμφωνα με τις οδηγίες.
Σημείωση:
Αν έχετε έμμηνο ρύση ή αιμορραγία από αιμορροΐδες ή ραγάδα,
ενημερώστε το εργαστήριο πριν τη συλλογή,
καθώς μπορεί να επηρεάσει την ερμηνεία της τιμής.


6

Πότε βγαίνουν τα αποτελέσματα

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η καλπροτεκτίνη κοπράνων εκδίδεται
εντός 1 εργάσιμης ημέρας.
Ο ακριβής χρόνος εξαρτάται από τον αναλυτή και τη ροή του εργαστηρίου.

Χρήσιμο:
Σε ασθενείς με IBD, τα αποτελέσματα χρησιμοποιούνται συχνά για
σύγκριση με προηγούμενες τιμές ώστε να εκτιμηθεί αν υπάρχει βελτίωση ή επιδείνωση της φλεγμονής.


7

Τιμές αναφοράς και τι σημαίνουν

Η καλπροτεκτίνη μετριέται συνήθως σε μg/g κοπράνων.
Τα ακριβή όρια εξαρτώνται από τη μέθοδο του εργαστηρίου, όμως στην κλινική πράξη
χρησιμοποιούνται ευρέως οι παρακάτω ζώνες ερμηνείας.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΚατηγορίαΕπίπεδα (ενδεικτικά)Τι δείχνουνΠρακτική ερμηνεία
Χαμηλή< 50 μg/gΔεν ανιχνεύεται σημαντική εντερική φλεγμονήΤα συμπτώματα είναι πιο συμβατά με λειτουργική διαταραχή (π.χ. IBS),
αν δεν υπάρχουν ανησυχητικά σημεία
Οριακή50–200 μg/gΉπια ή αβέβαιη φλεγμονώδης δραστηριότηταΣυχνά απαιτείται επανάληψη ή εκτίμηση παραγόντων όπως
λοιμώξεις, φάρμακα ή πρόσφατη διάρροια
Υψηλή> 200 μg/gΥψηλή πιθανότητα ενεργής εντερικής φλεγμονήςΑπαιτείται συνήθως γαστρεντερολογική εκτίμηση και περαιτέρω διερεύνηση
Σημαντικό:
Η καλπροτεκτίνη χρησιμοποιείται για
εκτίμηση πιθανότητας φλεγμονής και παρακολούθηση,
όχι ως αυτόνομο διαγνωστικό τεστ.
Η τελική απόφαση βασίζεται πάντα στο σύνολο
συμπτωμάτων, ιστορικού και άλλων εξετάσεων.


8

Οριακή τιμή: τι κάνουμε συνήθως

Η οριακή καλπροτεκτίνη (50–200 μg/g) είναι συχνή και
δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει χρόνια φλεγμονώδης νόσος.
Συνήθως υποδηλώνει ήπια ή παροδική εντερική φλεγμονή.

Στην πράξη, ο θεράπων εκτιμά:

  • αν υπήρξε πρόσφατη γαστρεντερίτιδα ή λοίμωξη,
  • αν έχουν ληφθεί ΜΣΑΦ ή άλλα φάρμακα που ερεθίζουν το έντερο,
  • αν συνυπάρχουν «κόκκινες σημαίες» (αίμα, πυρετός, απώλεια βάρους, αναιμία).

Σε πολλές περιπτώσεις συστήνεται
επαναληπτική μέτρηση σε 2–6 εβδομάδες,
όταν έχει υποχωρήσει τυχόν παροδικός ερεθισμός,
ώστε να φανεί αν η τιμή ομαλοποιείται ή παραμένει αυξημένη.


9

Υψηλή τιμή: πιθανά αίτια και επόμενα βήματα

Όταν η καλπροτεκτίνη είναι υψηλή (>200 μg/g),
η πιθανότητα ενεργής εντερικής φλεγμονής αυξάνεται σημαντικά.
Ωστόσο, το εύρημα δεν είναι ειδικό για μία μόνο νόσο.

Συχνά αίτια περιλαμβάνουν:

  • Φλεγμονώδη νόσο εντέρου (IBD) – νόσος Crohn ή ελκώδης κολίτιδα,
  • Λοιμώξεις του εντέρου (βακτηριακές ή ιογενείς),
  • Εκκολπωματίτιδα ή άλλες φλεγμονώδεις καταστάσεις του παχέος εντέρου,
  • Φαρμακευτικός ή μηχανικός ερεθισμός του εντερικού βλεννογόνου.

Σε αυτή την περίπτωση απαιτείται συνήθως
γαστρεντερολογική αξιολόγηση
και, ανάλογα με την κλινική εικόνα,
μπορεί να χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις ή ενδοσκόπηση
για να εντοπιστεί η αιτία της φλεγμονής.


10

Χαμηλή/φυσιολογική τιμή: τι σημαίνει για τα συμπτώματα

Όταν η καλπροτεκτίνη είναι χαμηλή (<50 μg/g),
η πιθανότητα ενεργής εντερικής φλεγμονής είναι μικρή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι «δεν υπάρχει πρόβλημα»,
αλλά ότι τα συμπτώματα είναι πιο πιθανό να σχετίζονται με
λειτουργικές διαταραχές (π.χ. σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου)
ή άλλες μη φλεγμονώδεις αιτίες.

Σε αυτή την περίπτωση, ο γιατρός εστιάζει περισσότερο σε
διατροφικούς, λειτουργικούς ή μικροβιακούς παράγοντες
και λιγότερο σε φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου.


11

Ψευδώς αυξημένη καλπροτεκτίνη: συχνές παγίδες

Η καλπροτεκτίνη μπορεί να αυξηθεί χωρίς να υπάρχει
χρόνια φλεγμονώδης νόσος του εντέρου.
Αυτό ονομάζεται ψευδώς θετική αύξηση και είναι συχνό στην κλινική πράξη.

Οι πιο συχνοί λόγοι είναι:

  • Οξείες λοιμώξεις (ιογενής ή βακτηριακή γαστρεντερίτιδα).
  • Πρόσφατη χρήση ΜΣΑΦ (ιβουπροφαίνη, ναπροξένη, κ.ά.).
  • Αιμορραγία, ραγάδες ή έντονος τοπικός ερεθισμός του εντέρου.

Γι’ αυτό, ειδικά όταν η αύξηση είναι ήπια ή οριακή,
ο σωστός χρονισμός της εξέτασης και η συνολική
κλινική εικόνα του ασθενούς
είναι καθοριστικοί για τη σωστή ερμηνεία.


12

Καλπροτεκτίνη σε παιδιά

Η καλπροτεκτίνη κοπράνων χρησιμοποιείται ευρέως και στην παιδιατρική,
καθώς είναι μη επεμβατική και αποφεύγει περιττές ενδοσκοπήσεις σε παιδιά με χρόνια συμπτώματα.

Στα βρέφη και μικρά παιδιά οι φυσιολογικές τιμές μπορεί να είναι
υψηλότερες σε σχέση με τους ενήλικες,
λόγω της ανωριμότητας του εντερικού ανοσοποιητικού συστήματος.
Γι’ αυτό η ερμηνεία πρέπει πάντα να γίνεται με βάση
την ηλικία, τα συμπτώματα και την παιδιατρική εκτίμηση.

Σε μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους,
η καλπροτεκτίνη είναι πολύ χρήσιμη για τη διάκριση
φλεγμονώδους νόσου εντέρου από
λειτουργικές γαστρεντερικές διαταραχές.


13

Παρακολούθηση IBD: γιατί βοηθάει

Σε ασθενείς με νόσο Crohn ή ελκώδη κολίτιδα,
η καλπροτεκτίνη είναι από τους πιο χρήσιμους
μη επεμβατικούς δείκτες δραστηριότητας νόσου.

Η πτώση της τιμής υποδηλώνει συνήθως
ύφεση της εντερικής φλεγμονής,
ενώ η άνοδος μπορεί να προειδοποιεί
υποτροπή πριν ακόμη εμφανιστούν έντονα συμπτώματα.

Γι’ αυτό, η τάση της καλπροτεκτίνης στο χρόνο
(σειρά μετρήσεων) είναι συχνά πιο σημαντική
από ένα μεμονωμένο αποτέλεσμα
για τη ρύθμιση και προσαρμογή της θεραπείας.


14

Καλπροτεκτίνη vs CRP – ποια δείχνει το έντερο

Η CRP είναι ένας γενικός δείκτης φλεγμονής στο αίμα και αυξάνεται
όταν υπάρχει φλεγμονή οπουδήποτε στο σώμα
(λοιμώξεις, πνευμονία, ουρολοιμώξεις, ρευματικά νοσήματα κ.ά.).
Δεν δείχνει όμως πού βρίσκεται η φλεγμονή.

Αντίθετα, η καλπροτεκτίνη κοπράνων αντανακλά
ειδικά τη φλεγμονή στον εντερικό βλεννογόνο,
καθώς προέρχεται από τα ουδετερόφιλα κύτταρα που
μεταναστεύουν στο έντερο όταν υπάρχει τοπική φλεγμονώδης δραστηριότητα.

Έτσι, ένας ασθενής μπορεί να έχει
φυσιολογική CRP αλλά
υψηλή καλπροτεκτίνη,
όταν η φλεγμονή είναι περιορισμένη στο παχύ έντερο
(π.χ. ήπια ελκώδης κολίτιδα ή Crohn χωρίς συστηματική αντίδραση).

Για τον λόγο αυτό, στις
φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου (IBD)
η καλπροτεκτίνη θεωρείται
πιο ευαίσθητος δείκτης ενεργότητας της νόσου
σε σχέση με τις εξετάσεις αίματος όπως η CRP ή η ΤΚΕ,
ιδιαίτερα για την παρακολούθηση ύφεσης και πρώιμης υποτροπής.


15

Διάρροια και καλπροτεκτίνη

Σε ασθενείς με χρόνια ή υποτροπιάζουσα διάρροια,
η καλπροτεκτίνη αποτελεί έναν από τους πιο αξιόπιστους
βιοδείκτες διαλογής (triage)
για να ξεχωρίσει αν το πρόβλημα είναι
φλεγμονώδες (π.χ. νόσος Crohn, ελκώδης κολίτιδα)
ή λειτουργικό (π.χ. σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου – IBS).

Όταν η τιμή είναι χαμηλή,
η πιθανότητα ενεργής IBD είναι μικρή
και ο έλεγχος κατευθύνεται προς
δυσανεξίες (λακτόζη, φρουκτόζη),
διαταραχές μικροβιώματος
και διαταραχές κινητικότητας του εντέρου,
αποφεύγοντας συχνά περιττές κολονοσκοπήσεις.

Αντίθετα, αυξημένη καλπροτεκτίνη
σε ασθενή με χρόνια διάρροια
αποτελεί ισχυρή ένδειξη οργανικής φλεγμονής
και συνήθως οδηγεί σε
ενδοσκοπικό έλεγχο (κολονοσκόπηση)
για να εντοπιστεί με ακρίβεια η αιτία.


16

Σχέση με μικροβίωμα

Το εντερικό μικροβίωμα ρυθμίζει τον εντερικό φραγμό και τη φλεγμονώδη απόκριση.
Μετά από αντιβιοτικά ή λοιμώξεις
μπορεί να εμφανιστεί
ήπια αύξηση καλπροτεκτίνης χωρίς οργανική νόσο.

Σε τέτοιες περιπτώσεις συστήνεται
επανάληψη σε 2–4 εβδομάδες.


Η διατροφή δεν αυξάνει άμεσα την καλπροτεκτίνη,
αλλά επηρεάζει το έντερο μέσω
του μικροβιώματος, της κινητικότητας και της διαπερατότητας του εντερικού φραγμού.

Στο σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS), οι δίαιτες
χαμηλές σε FODMAP μειώνουν τα συμπτώματα
(φούσκωμα, αέρια, διάρροια, κοιλιακό πόνο)
χωρίς να μειώνουν την καλπροτεκτίνη,
κάτι που δείχνει ότι δεν πρόκειται για φλεγμονώδη νόσο.

Τα FODMAP είναι ζυμώσιμοι υδατάνθρακες που απορροφώνται δύσκολα και
παράγουν αέρια και υγρά στο έντερο:

  • Φρουκτόζη (μέλι, μήλα, αχλάδια, χυμοί)
  • Λακτόζη (γάλα, μαλακά τυριά)
  • Φρουκτάνες (σιτάρι, κρεμμύδι, σκόρδο)
  • Γαλακτάνες (όσπρια)
  • Πολυόλες (σορβιτόλη, μαννιτόλη σε «χωρίς ζάχαρη» προϊόντα)

Όταν αυτά περιορίζονται, τα συμπτώματα βελτιώνονται,
αλλά η καλπροτεκτίνη παραμένει φυσιολογική — επιβεβαιώνοντας ότι
το πρόβλημα είναι λειτουργικό και όχι φλεγμονώδες.

Αντίθετα, στη φλεγμονώδη νόσο εντέρου (IBD),
η μείωση της καλπροτεκτίνης
συνοδεύει πραγματική υποχώρηση της φλεγμονής,
ανεξάρτητα από το αν ακολουθείται δίαιτα χαμηλή σε FODMAP ή όχι.
Γι’ αυτό η καλπροτεκτίνη χρησιμοποιείται για να ξεχωρίσει
δίαιτα που «ηρεμεί τα συμπτώματα» από
θεραπεία που ελέγχει τη νόσο.


18

Πρόγνωση και υποτροπές

Στην φλεγμονώδη νόσο του εντέρου (IBD), η άνοδος της καλπροτεκτίνης
μπορεί να προηγείται των κλινικών συμπτωμάτων κατά 4–8 εβδομάδες.
Αυτό σημαίνει ότι η εξέταση λειτουργεί ως
«πρώιμο καμπανάκι» υποτροπής
πριν εμφανιστούν διάρροια, πόνος ή αίμα στα κόπρανα.

Κλινικά, αυτό επιτρέπει στον γαστρεντερολόγο να
προσαρμόσει έγκαιρα τη θεραπεία
(π.χ. αύξηση δόσης, αλλαγή βιολογικού ή έλεγχο συμμόρφωσης),
μειώνοντας τον κίνδυνο
σοβαρής έξαρσης και νοσηλείας.

Αντίθετα, σταθερά χαμηλές τιμές καλπροτεκτίνης
συνδέονται με
μακροχρόνια ύφεση, λιγότερες υποτροπές
και χαμηλότερη πιθανότητα ενδοσκοπικής επιδείνωσης.

Γι’ αυτό η καλπροτεκτίνη δεν είναι απλώς διαγνωστικό εργαλείο,
αλλά δείκτης πρόγνωσης και στρατηγικής παρακολούθησης,
που βοηθά στη λήψη αποφάσεων
για το αν μια θεραπεία είναι πραγματικά επαρκής ή χρειάζεται αναθεώρηση.


19

Πότε χρειάζεται άμεση επικοινωνία με γιατρό

Ζητήστε άμεσα ιατρική αξιολόγηση (ή προσέλθετε στα ΤΕΠ) αν συνυπάρχουν
ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω:

  • Έντονο ή συνεχές αίμα στα κόπρανα
  • Υψηλός ή επίμονος πυρετός
  • Σοβαρός ή επιδεινούμενος κοιλιακός πόνος
  • Σημαντική αφυδάτωση (λίγα ούρα, έντονη αδυναμία)
  • Λιποθυμικά επεισόδια ή ζάλη
  • Ταχεία ή ανεξήγητη απώλεια βάρους
Στόχος:
Να αποκλειστεί γρήγορα σοβαρή
φλεγμονώδης αιτία ή επιπλοκή
που χρειάζεται άμεση διάγνωση και θεραπεία.


20

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Η εξέταση πονάει;

Όχι, γίνεται σε δείγμα κοπράνων και δεν απαιτεί αιμοληψία ή ενδοσκόπηση.

Χρειάζεται νηστεία ή ειδική δίαιτα;

Όχι, δεν απαιτείται νηστεία ή ειδική δίαιτα πριν τη συλλογή του δείγματος.

Μπορούν φάρμακα να επηρεάσουν το αποτέλεσμα;

Ναι, ΜΣΑΦ και πρόσφατη γαστρεντερίτιδα μπορούν να προκαλέσουν παροδική αύξηση της καλπροτεκτίνης χωρίς να υπάρχει χρόνια εντερική νόσος.

Υψηλή καλπροτεκτίνη σημαίνει πάντα Crohn ή ελκώδη κολίτιδα;

Όχι, μπορεί να αυξηθεί και σε λοιμώξεις ή άλλες φλεγμονώδεις καταστάσεις και χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.

Πότε χρειάζεται επανάληψη της εξέτασης;

Συνήθως όταν η τιμή είναι οριακή ή όταν παρακολουθείται φλεγμονώδης νόσος του εντέρου.

Μπορεί το άγχος ή το στρες να αυξήσουν την καλπροτεκτίνη;

Το στρες μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα αλλά από μόνο του δεν προκαλεί πραγματική εντερική φλεγμονή.

Αν η καλπροτεκτίνη είναι φυσιολογική, αποκλείεται εντελώς η IBD;

Μια φυσιολογική τιμή κάνει πολύ απίθανη την ενεργή νόσο αλλά δεν την αποκλείει απολύτως αν τα συμπτώματα επιμένουν.

Κάθε πότε επαναλαμβάνεται σε ασθενείς με IBD;

Συνήθως κάθε 2–6 μήνες ή μετά από αλλαγή θεραπείας για έλεγχο της φλεγμονής.

Οι πληροφορίες είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν ιατρική διάγνωση ή καθοδήγηση.


21

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση καλπροτεκτίνης κοπράνων ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


22

Βιβλιογραφία

1. Walsham NE, Sherwood RA. Fecal calprotectin in inflammatory bowel disease. Clin Exp Gastroenterol. 2016.

2. van Rheenen PF, Van de Vijver E, Fidler V. Faecal calprotectin for screening of patients with suspected inflammatory bowel disease. BMJ. 2010.

3. NICE. Faecal calprotectin diagnostic tests for inflammatory diseases of the bowel (DG11).

4. Mayo Clinic Laboratories. Calprotectin, Feces – Test Catalog.

5. Μικροβιολογικό Λαμία – Κατάλογος Εξετάσεων.

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
CONTINUE READING
ΚΑΛΠΡΟΤΕΚΤΙΝΗ.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
13/Jun/2025
Μικροβιολογικές Εξετάσεις

Καλπροτεκτίνη – Ο Απόλυτος Βιοδείκτης Φλεγμονής στο Έντερο



Καλπροτεκτίνη Κοπράνων (Fecal Calprotectin): Πλήρης Οδηγός Εξέτασης & Ερμηνείας Αποτελεσμάτων

🔍 Τι δείχνει η εξέταση;

Η καλπροτεκτίνη κοπράνων είναι ο πιο αξιόπιστος μη επεμβατικός δείκτης εντερικής φλεγμονής.
Βοηθά στη διάκριση IBD (Νόσος Crohn, Ελκώδης Κολίτιδα) από
IBS (Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου), στη διάγνωση, καθώς και στην παρακολούθηση εξάρσεων και ύφεσης.

Μια χαμηλή τιμή πρακτικά αποκλείει οργανική φλεγμονή και μειώνει την ανάγκη για
άμεση κολονοσκόπηση, ενώ μια υψηλή τιμή δείχνει ενεργή φλεγμονή που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

Την τιμή μπορεί να επηρεάσουν: λοιμώξεις,
μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (NSAIDs), ερεθισμός του βλεννογόνου,
καθώς και φλεγμονώδεις παθήσεις όπως IBD. Για ακριβή ερμηνεία απαιτείται ιατρική αξιολόγηση.

⏱ Χρόνος αποτελεσμάτων: Συνήθως μέσα σε 24 ώρες.
🧪 Είδος δείγματος: Πρόσφατο δείγμα κοπράνων.
📌 Χωρίς νηστεία: Η εξέταση δεν απαιτεί καμία ειδική προετοιμασία.





1️⃣ Εισαγωγή

Η Καλπροτεκτίνη Κοπράνων αποτελεί σήμερα τη σημαντικότερη μη επεμβατική εξέταση για την ανίχνευση
εντερικής φλεγμονής. Χρησιμοποιείται ευρέως στη διάκριση μεταξύ:

  • Φλεγμονωδών νοσημάτων του εντέρου (IBD), όπως Νόσος Crohn & Ελκώδης Κολίτιδα
  • Λειτουργικών διαταραχών όπως το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου (IBS)

Η εξέταση είναι απλή, ανώδυνη και βασίζεται στη μέτρηση μιας πρωτεΐνης που βρίσκεται αυξημένη στα κόπρανα όταν στο έντερο
αναπτύσσεται φλεγμονή. Η εξέταση καλπροτεκτίνης κοπράνων βοηθά στη διάγνωση και παρακολούθηση των Φλεγμονωδών Νόσων του
Εντέρου (ΦΝΕ / IBD).

Γιατί είναι σημαντική:
Η καλπροτεκτίνη επιτρέπει την έγκαιρη διάγνωση, βοηθά στην παρακολούθηση της πορείας
των φλεγμονωδών νοσημάτων και συχνά μειώνει την ανάγκη για άμεση κολονοσκόπηση.

Αποτελεί βασικό εργαλείο για γαστρεντερολόγους, παθολόγους και γενικούς ιατρούς, αλλά και για ασθενείς που θέλουν να
παρακολουθούν σωστά τη νόσο τους.



2️⃣ Τι είναι η Καλπροτεκτίνη;

Η καλπροτεκτίνη είναι μια πρωτεΐνη που απελευθερώνεται από τα ουδετερόφιλα λευκά αιμοσφαίρια.
Τα ουδετερόφιλα συγκεντρώνονται στο εντερικό τοίχωμα όταν υπάρχει φλεγμονή, και η καλπροτεκτίνη,
ως μέρος της κυτταρικής τους δομής, καταλήγει στα κόπρανα.

Όσο πιο έντονη η φλεγμονή, τόσο περισσότερα ουδετερόφιλα ενεργοποιούνται → τόσο υψηλότερη η τιμή καλπροτεκτίνης.

Σημαντικό: Η καλπροτεκτίνη δεν αυξάνεται σε λειτουργικές διαταραχές όπως IBS.
Αυτό τη κάνει εξαιρετική για τη διαφορική διάγνωση.

Είναι σταθερή πρωτεΐνη, δεν διασπάται εύκολα, και μπορεί να μετρηθεί με ακρίβεια στο εργαστήριο ακόμη και ώρες μετά
τη συλλογή του δείγματος.



3️⃣ Πώς λειτουργεί ως δείκτης φλεγμονής;

Η καλπροτεκτίνη δρα ως άμεσος αντικατοπτρισμός της φλεγμονής στο έντερο.
Δεν μετράει απλώς την ανοσολογική απάντηση, αλλά τη φυσική παρουσία ουδετεροφίλων στη φλεγμονώδη περιοχή.

Ο μηχανισμός:

  1. Εμφανίζεται ερέθισμα → το ανοσοποιητικό κινητοποιεί ουδετερόφιλα.
  2. Τα ουδετερόφιλα προσκολλώνται στο εντερικό επιθήλιο.
  3. Απελευθερώνουν καλπροτεκτίνη στο εντερικό τοίχωμα.
  4. Η πρωτεΐνη αποβάλλεται στα κόπρανα → ανίχνευση στο εργαστήριο.

Έτσι, η τιμή της καλπροτεκτίνης αντανακλά ακριβώς τη φλεγμονώδη διεργασία που λαμβάνει χώρα στο παχύ
ή λεπτό έντερο.

Κλινικό πλεονέκτημα: Αυξάνεται μόνο σε οργανική φλεγμονή → όχι σε ψυχογενή/λειτουργικά αίτια.

Για αυτό η εξέταση αποτελεί αναπόσπαστο εργαλείο παρακολούθησης σε ασθενείς με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου.



4️⃣ Πότε ζητείται η εξέταση Καλπροτεκτίνης;

Η εξέταση καλπροτεκτίνης κοπράνων αποτελεί πλέον βασικό εργαλείο στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια φροντίδα υγείας.
Ζητείται σε οποιαδήποτε κατάσταση όπου χρειάζεται να διαπιστωθεί αν υπάρχει οργανική φλεγμονή στο έντερο.

Οι κυριότερες ενδείξεις είναι:

  • Υποψία Φλεγμονωδών Νοσημάτων του Εντέρου (IBD) – Νόσος Crohn ή Ελκώδης Κολίτιδα.
  • Διάκριση από IBS (Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου),
    το οποίο δεν προκαλεί αύξηση καλπροτεκτίνης.
  • Αξιολόγηση συμπτωμάτων όπως:
    • επίμονη διάρροια
    • βλέννη ή αίμα στα κόπρανα
    • κοιλιακό άλγος
    • ανεξήγητη απώλεια βάρους
    • νυχτερινή αφύπνιση λόγω συμπτωμάτων
  • Παρακολούθηση θεραπείας – εκτίμηση ύφεσης ή υποτροπής σε IBD.
  • Έλεγχος μετά από έξαρση για να φανεί αν η φλεγμονή υποχωρεί.
  • Αποφυγή άσκοπης κολονοσκόπησης
    όταν η τιμή είναι χαμηλή και τα συμπτώματα ήπια.

Σε πολλές περιπτώσεις, η σωστή χρήση της καλπροτεκτίνης μειώνει την ανάγκη για επεμβατικές εξετάσεις.

4.1 Σε ποιους ασθενείς είναι ιδιαίτερα χρήσιμη η εξέταση;

Η καλπροτεκτίνη κοπράνων είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε ασθενείς που παρουσιάζουν συμπτώματα από το γαστρεντερικό,
αλλά η κλινική εικόνα δεν είναι ξεκάθαρη. Στην πράξη, βοηθά πολύ στις παρακάτω κατηγορίες:

  • Νεαρούς ενήλικες με παρατεταμένη διάρροια, κοιλιακό άλγος, απώλεια βάρους ή αίμα στα κόπρανα,
    όπου υπάρχει υποψία για φλεγμονώδη νόσο του εντέρου.
  • Ασθενείς με υποτροπιάζοντα επεισόδια διάρροιας, που μέχρι τώρα είχαν χαρακτηριστεί
    ως «σπαστική κολίτιδα», χωρίς όμως σαφή τεκμηρίωση.
  • Άτομα με οικογενειακό ιστορικό IBD, όπου υπάρχει αυξημένη εγρήγορση για εντερική φλεγμονή
    και χρειάζεται ένας μη επεμβατικός δείκτης για έλεγχο.
  • Ασθενείς που διστάζουν να κάνουν κολονοσκόπηση, αλλά πρέπει να αποκλειστεί σοβαρή οργανική νόσος
    πριν αποφασιστεί αν είναι ασφαλές να καθυστερήσει η ενδοσκόπηση.
  • Άτομα με χρόνια ή διαλείπουσα διάρροια, στους οποίους η κλινική εικόνα δεν επαρκεί για σαφή
    διάγνωση και ο γιατρός χρειάζεται έναν «οδηγό» για το αν πρέπει να προχωρήσει σε περαιτέρω διερεύνηση.

Στις παραπάνω περιπτώσεις, μια χαμηλή καλπροτεκτίνη καθησυχάζει και επιτρέπει μια πιο συντηρητική
προσέγγιση, ενώ μια σημαντικά αυξημένη τιμή καθιστά σχεδόν απαραίτητη την περαιτέρω διερεύνηση
με ενδοσκόπηση.

4.2 Χρήση σε ασθενείς με ήδη διαγνωσμένη IBD

Σε ασθενείς με γνωστή Νόσο Crohn ή Ελκώδη Κολίτιδα, η καλπροτεκτίνη παίζει καθοριστικό ρόλο στην καθημερινή
παρακολούθηση της νόσου. Δεν χρησιμοποιείται μόνο όταν υπάρχει έξαρση, αλλά και σε περιόδους που ο ασθενής νιώθει
σχετικά καλά.

  • Αξιολόγηση πραγματικής ύφεσης: πολλοί ασθενείς μπορεί να νιώθουν κλινικά καλύτερα,
    αλλά να παραμένει «σιωπηλή» φλεγμονή στο έντερο. Η καλπροτεκτίνη βοηθά να διαπιστωθεί αν η ύφεση είναι
    πραγματικά βλεννογονική ή μόνο συμπτωματική.
  • Προβλεπτικός ρόλος: η σταδιακή αύξηση της καλπροτεκτίνης στους μήνες πριν από μια κλινική έξαρση
    μπορεί να λειτουργήσει ως «καμπανάκι», δίνοντας τη δυνατότητα έγκαιρης παρέμβασης από τον γαστρεντερολόγο.
  • Αξιολόγηση αλλαγής θεραπείας: όταν τροποποιείται η αγωγή (π.χ. έναρξη βιολογικού,
    αύξηση δόσης ή αλλαγή σχήματος), η μείωση της καλπροτεκτίνης μέσα σε μερικούς μήνες αποτελεί ένδειξη ανταπόκρισης.

Έτσι, η εξέταση δεν είναι μόνο διαγνωστική, αλλά και ένα πολύτιμο εργαλείο
μακροχρόνιας παρακολούθησης και εξατομίκευσης της θεραπείας.



5️⃣ Τιμές αναφοράς & Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Η τιμή της καλπροτεκτίνης εκφράζεται σε μg/g κοπράνων. Όσο υψηλότερη η τιμή, τόσο πιθανότερη η ύπαρξη ενεργού
φλεγμονής στο έντερο.

↔️ Σύρετε οριζόντια σε κινητό για να δείτε όλες τις στήλες

Τιμή (μg/g)ΕρμηνείαΚλινική σημασία
< 50Φυσιολογική τιμήΑποκλείει εντερική φλεγμονή· πιθανό IBS
50 – 200Οριακή/ήπια αύξησηΧρειάζεται επανέλεγχος σε 4–8 εβδομάδες
200 – 500Σημαντική αύξησηΠιθανή ενεργή εντερική φλεγμονή (IBD)
> 500Πολύ υψηλή τιμήΙσχυρή ένδειξη σοβαρής φλεγμονής ή έξαρσης IBD
Σημείωση: Στα παιδιά, οι φυσιολογικές τιμές μπορεί να είναι υψηλότερες, ιδίως κάτω του 1 έτους.

Πότε ανησυχούμε περισσότερο;
Τιμές > 250–300 μg/g σχεδόν πάντα υποδηλώνουν οργανική φλεγμονή.
Σε τιμές > 500 μg/g, η πιθανότητα σοβαρής έξαρσης IBD είναι υψηλή.



6️⃣ Αιτίες αυξημένης Καλπροτεκτίνης

Η αυξημένη καλπροτεκτίνη δεν σημαίνει πάντα IBD, αλλά υποδηλώνει ότι υπάρχει κάποιου βαθμού φλεγμονή.

Οι συχνότερες αιτίες περιλαμβάνουν:

  • Φλεγμονώδη Νόσο του Εντέρου (IBD) – Νόσος Crohn, Ελκώδης Κολίτιδα.
  • Λοιμώξεις του εντέρου – ιογενείς, βακτηριακές, παρασιτικές.
  • Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (NSAIDs) όπως ιβουπροφαίνη, δικλοφενάκη.
  • Εντερικοί πολύποδες (μερικές φορές).
  • Καρκίνος παχέος εντέρου – συνήθως σε μεγαλύτερες ηλικίες, με συνοδά συμπτώματα.
  • Γαστρεντερίτιδα – συχνή αιτία παροδικής αύξησης.
  • Φάρμακα που επηρεάζουν το βλεννογόνο (π.χ. ορισμένα αντιβιοτικά).
  • Κοιλιοκάκη σε ενεργό στάδιο.
  • Εντεροπάθεια από ΜΣΑΦ.

Σε συμπτώματα που μοιάζουν με IBS αλλά με ήπια αύξηση καλπροτεκτίνης, ακολουθεί επανέλεγχος 4–8 εβδομάδες αργότερα.

🔎 Διαφορική διάγνωση (IBD, IBS & λοιμώξεις)

Η κατανόηση της διαφοράς ανάμεσα σε IBD και λειτουργικές διαταραχές είναι κρίσιμη για τη σωστή ερμηνεία της καλπροτεκτίνης.

1) IBD (Crohn / Ελκώδης Κολίτιδα)

  • Αυξημένη καλπροτεκτίνη: συχνά > 200–300 μg/g
  • Αιμορραγικά κόπρανα
  • Συστηματικά συμπτώματα: πυρετός, κόπωση, απώλεια βάρους
  • Νυχτερινή διάρροια
  • Αναιμία/υποθρεψία

2) IBS (Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου)

  • Φυσιολογική καλπροτεκτίνη (< 50 μg/g)
  • Συμπτώματα συχνά σχετιζόμενα με στρες
  • Απουσία νυχτερινών συμπτωμάτων
  • Καμία οργανική βλάβη στην ενδοσκόπηση

3) Λοιμώξεις εντέρου

  • Αύξηση καλπροτεκτίνης ως απόκριση στη φλεγμονή
  • Εμφάνιση βλέννης ή αίματος ανάλογα με τον παθογόνο
  • Συνήθως παροδική αύξηση που υποχωρεί με την ίαση
Κλινικό σημείο:
Η καλπροτεκτίνη δεν δείχνει την αιτία — δείχνει την ύπαρξη φλεγμονής.
Η διάγνωση γίνεται με συνδυασμό συμπτωμάτων, εργαστηριακών εξετάσεων και ενδοσκοπικού ελέγχου όπου χρειάζεται.



7️⃣ Προετοιμασία & συλλογή δείγματος

7.1 Προετοιμασία για την εξέταση

Η εξέταση καλπροτεκτίνης κοπράνων είναι απλή και δεν απαιτεί περίπλοκη προετοιμασία.
Παρόλα αυτά, υπάρχουν ορισμένες οδηγίες που βελτιώνουν την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.

Τι ΔΕΝ απαιτείται:

  • Δεν απαιτείται νηστεία.
  • Δεν επηρεάζεται από τα περισσότερα τρόφιμα.
  • Δεν χρειάζεται ειδική διατροφή προηγούμενων ημερών.

Τι συνιστάται να αποφεύγεται (εφόσον είναι εφικτό):

  • Αντιβιοτικά τις τελευταίες 5–7 ημέρες.
  • Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (NSAIDs), π.χ. ιβουπροφαίνη.
  • Αντιδιαρροϊκά ή καθαρτικά την προηγούμενη ημέρα.

Αν ο ασθενής λαμβάνει θεραπεία για IBD, η εξέταση πραγματοποιείται σε συμφωνία με τον θεράποντα ιατρό.

7.2 Σωστή συλλογή δείγματος κοπράνων

Η σωστή συλλογή του δείγματος είναι πολύ σημαντική για την αξιοπιστία της εξέτασης. Η διαδικασία είναι απλή:

  1. Χρησιμοποιήστε καθαρό, στεγνό δοχείο συλλογής που παρέχει το εργαστήριο.
  2. Αποφύγετε την επαφή του δείγματος με νερό ή ούρα.
  3. Με τη σπάτουλα, συλλέξτε μικρή ποσότητα κοπράνων (μέγεθος περίπου ενός φουντουκιού).
  4. Κλείστε καλά το δοχείο.
  5. Παραδώστε το δείγμα στο εργαστήριο την ίδια ημέρα.
Χρήσιμη συμβουλή:
Αν η παράδοση την ίδια ημέρα δεν είναι εφικτή, το δείγμα μπορεί να διατηρηθεί στο ψυγείο (4°C) για λίγες ώρες.

Το εργαστήριο πραγματοποιεί τη μέτρηση με ανοσολογική μέθοδο, όπως ELISA ή ποσοτική ανοσοχρωματογραφία,
εξασφαλίζοντας ακριβή αποτελέσματα.



8️⃣ Πότε χρειάζεται επανάληψη της εξέτασης;

Η επανάληψη της εξέτασης εξαρτάται από την κλινική εικόνα και τη διάγνωση. Οι συνηθέστερες συστάσεις:

  • Ήπια αυξημένη τιμή (50–200 μg/g): επανέλεγχος σε 4–8 εβδομάδες.
  • Σημαντικά αυξημένη τιμή (>200 μg/g): περαιτέρω διερεύνηση, πιθανή ενδοσκόπηση.
  • Παρακολούθηση ήδη γνωστής IBD: κάθε 2–3 μήνες ή σύμφωνα με οδηγίες γαστρεντερολόγου.
  • Μετά από θεραπευτική αλλαγή: επανέλεγχος για αξιολόγηση ανταπόκρισης.
  • Μετά από έξαρση: επανέλεγχος ώστε να επιβεβαιωθεί ότι υποχώρησε η φλεγμονή.

Σε ασθενείς με χρόνια νόσο, η καλπροτεκτίνη λειτουργεί ως “χάρτης πορείας” που βοηθά στην προσαρμογή και εξατομίκευση
της θεραπείας.



9️⃣ Ποιος είναι ο ρόλος της διατροφής;

Η καλπροτεκτίνη δεν επηρεάζεται άμεσα από την καθημερινή διατροφή, όμως η συνολική εντερική υγεία επηρεάζει έντονα τα
επίπεδα φλεγμονής.

Σε άτομα με IBD, βοηθούν:

  • Μεσογειακή διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες όταν δεν υπάρχει έξαρση.
  • Ω-3 λιπαρά (ψάρια, λιναρόσπορος).
  • Μείωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων.
  • Αποφυγή αλκοόλ σε περιόδους έξαρσης.
  • Μικρά, συχνά γεύματα σε περιόδους συμπτωμάτων.

Σε οξείες εξάρσεις:

  • Αποφυγή οσπρίων
  • Περιορισμός λαχανικών με ίνες
  • Αποφυγή τηγανητών και λιπαρών
Σημαντικό:
Η διατροφή βοηθά στη διαχείριση των συμπτωμάτων, αλλά δεν αντικαθιστά τη φαρμακευτική αγωγή.

📌 Κλινικά παραδείγματα και σενάρια

Τα παρακάτω σενάρια δείχνουν πώς χρησιμοποιείται η καλπροτεκτίνη στην καθημερινή πράξη.

📌 Παράδειγμα 1 — Ύποπτο IBS

Νεαρός ενήλικας με φούσκωμα, διαλείπουσα διάρροια και άγχος.
Καλπροτεκτίνη: 20 μg/g → ένδειξη IBS → δεν χρειάζεται ενδοσκόπηση.

📌 Παράδειγμα 2 — Πιθανή Ελκώδης Κολίτιδα

Άτομο με αίμα στα κόπρανα, βλέννες, συχνοουρία.
Καλπροτεκτίνη: 450 μg/g → υψηλή πιθανότητα IBD → απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση.

📌 Παράδειγμα 3 — Παρακολούθηση Crohn

Ασθενής σε θεραπεία βιολογικού παράγοντα.
Καλπροτεκτίνη πριν τη θεραπεία: 680 μg/g.
3 μήνες μετά: 120 μg/g → σημαντική βελτίωση → καλή ανταπόκριση.

📌 Παράδειγμα 4 — Λοίμωξη

Διάρροια 2 ημερών μετά από γεύμα εκτός σπιτιού.
Καλπροτεκτίνη: 160 μg/g → πιθανή λοιμώδης αιτία → επανέλεγχος μετά από 7–10 ημέρες.



🔟 Συμπέρασμα

Η εξέταση καλπροτεκτίνης είναι το πιο αξιόπιστο, μη επεμβατικό εργαλείο για την εκτίμηση της εντερικής φλεγμονής.
Παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για:

  • διάγνωση IBD,
  • διάκριση από IBS,
  • παρακολούθηση της θεραπείας,
  • ανίχνευση υποτροπής,
  • εκτίμηση θεραπευτικής ανταπόκρισης.

Με σωστή χρήση, η καλπροτεκτίνη μειώνει την ανάγκη για επεμβατικές εξετάσεις και επιτρέπει πιο στοχευμένη
ιατρική φροντίδα.

Συνοψίζοντας:
Η καλπροτεκτίνη λειτουργεί ως “βιολογικός φάρος” που αποκαλύπτει τι συμβαίνει πραγματικά στο έντερο.



1️⃣1️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση καλπροτεκτίνης;

Όχι. Η εξέταση καλπροτεκτίνης κοπράνων δεν απαιτεί νηστεία. Μπορείτε να φάτε και να πιείτε κανονικά,
εκτός αν ο γιατρός σας δώσει διαφορετικές οδηγίες για κάποιον άλλο λόγο.

Μπορεί η διατροφή να επηρεάσει την τιμή της καλπροτεκτίνης;

Η καθημερινή διατροφή δεν επηρεάζει άμεσα την τιμή της καλπροτεκτίνης. Η τιμή αντικατοπτρίζει κυρίως την ύπαρξη
ή όχι φλεγμονής στο έντερο. Ωστόσο, η συνολική υγιεινή διατροφή βοηθά στη ρύθμιση των συμπτωμάτων
και στη γενικότερη υγεία του εντέρου.

Αν η καλπροτεκτίνη είναι υψηλή, σημαίνει σίγουρα Νόσο Crohn ή Ελκώδη Κολίτιδα;

Όχι. Η αυξημένη καλπροτεκτίνη υποδηλώνει ότι υπάρχει φλεγμονή, αλλά όχι απαραίτητα IBD.
Μπορεί να οφείλεται και σε λοιμώξεις, φάρμακα (NSAIDs), προσωρινό ερεθισμό ή άλλες παθήσεις.
Η τελική διάγνωση γίνεται από τον γιατρό με βάση το ιστορικό, την κλινική εικόνα και,
όπου χρειάζεται, ενδοσκοπικό έλεγχο.

Χρειάζεται κολονοσκόπηση αν η τιμή είναι φυσιολογική (<50 μg/g);

Σε ασθενείς με ήπια συμπτώματα και φυσιολογική καλπροτεκτίνη, η πιθανότητα σοβαρής οργανικής νόσου
είναι πολύ μικρή και συνήθως δεν χρειάζεται άμεση κολονοσκόπηση.
Ωστόσο, ο τελικός λόγος ανήκει πάντα στον θεράποντα ιατρό.

Πόσο γρήγορα βγαίνουν τα αποτελέσματα;

Συνήθως τα αποτελέσματα είναι διαθέσιμα μέσα σε 1 εργάσιμη ημέρα, ανάλογα με το εργαστήριο και τον τρόπο ανάλυσης.

Μπορεί να γίνει η εξέταση σε παιδιά;

Ναι. Η καλπροτεκτίνη χρησιμοποιείται ευρέως και στην παιδιατρική. Οι φυσιολογικές τιμές μπορεί να είναι λίγο
υψηλότερες στα μικρά παιδιά, γι’ αυτό η ερμηνεία πρέπει να γίνεται πάντοτε από παιδίατρο ή γαστρεντερολόγο.

Αν η τιμή είναι οριακά αυξημένη (50–200 μg/g), τι κάνω;

Συνήθως συνιστάται επανέλεγχος σε 4–8 εβδομάδες. Αν τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται,
ο γιατρός μπορεί να ζητήσει επιπλέον εξετάσεις.

Η εξέταση καλπροτεκτίνης αντικαθιστά την κολονοσκόπηση;

Όχι. Η καλπροτεκτίνη είναι εξαιρετικό εργαλείο για screening και παρακολούθηση, αλλά δεν
αντικαθιστά την ενδοσκόπηση όταν υπάρχει σοβαρή υποψία οργανικής νόσου. Χρησιμοποιείται για να αποφασιστεί
πιο στοχευμένα πότε χρειάζεται κολονοσκόπηση.

Μπορώ να κάνω την εξέταση αν παίρνω ήδη θεραπεία για IBD;

Ναι. Στην πραγματικότητα, η καλπροτεκτίνη χρησιμοποιείται πολύ συχνά για
παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία. Ο γιατρός σας θα καθορίσει τη συχνότητα ελέγχου.

Ποια φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν την τιμή;

Κυρίως τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (NSAIDs) και ορισμένα φάρμακα που ερεθίζουν τον εντερικό
βλεννογόνο. Αν έχετε απορίες, ενημερώστε τον γιατρό ή το εργαστήριο για όλα τα φάρμακα που λαμβάνετε.



1️⃣2️⃣ Κλείστε Εξέταση Καλπροτεκτίνης

Κλείστε εύκολα εξέταση Καλπροτεκτίνης ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30



1️⃣3️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

Konikoff MR, Denson LA. Role of fecal calprotectin in pediatric inflammatory bowel disease.
Inflamm Bowel Dis. 2006;12(6):598–605.
PubMed

D’Haens G, Ferrante M, Vermeire S, et al. Fecal calprotectin is a surrogate marker for mucosal healing in Crohn’s disease.
Gastroenterology. 2012;142(7):1427–1434.
PubMed

Van Rheenen PF, Van de Vijver E, Fidler V. Faecal calprotectin for screening of patients with suspected inflammatory bowel disease:
diagnostic meta-analysis. BMJ. 2010;341:c3369.
PubMed

Mosli MH, Zou G, Garg SK, et al. C-Reactive Protein, Fecal Calprotectin, and Stool Lactoferrin for Detection of Endoscopic Activity
in Symptomatic Inflammatory Bowel Disease Patients: A Systematic Review and Meta-analysis.
Am J Gastroenterol. 2015;110(6):802–819.
PubMed


Ελληνική Γαστρεντερολογική Εταιρεία (ΕΓΕ). Κατευθυντήριες οδηγίες για τα Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου.
hsg.gr

Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ). Οδηγίες για τη διαχείριση γαστρεντερικών λοιμώξεων και διάρροιας.
eody.gov.gr

Υπουργείο Υγείας – Οδηγίες για νοσήματα του πεπτικού & διαγνωστικούς ελέγχους.
moh.gov.gr



Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


CONTINUE READING

Το Εργαστήριό μας

Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.

Social Networks

Facebook
Twitter

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Επικοινωνία

22310 66841
6972 860905
Έσλιν 19, Λαμία 35100
©2025 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

©2023 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

Μικροβιολογικό Λαμία
Powered by  GDPR Cookie Compliance
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.