Stilnox (Ζολπιδέμη) – Πλήρης οδηγός ασθενούς για την αϋπνία

2️⃣ Πότε μπορεί να σας το συστήσει ο γιατρός;

Ο γιατρός μπορεί να συνταγογραφήσει Stilnox όταν:

• υπάρχει δυσκολία στην έναρξη του ύπνου (αργείτε πολύ να αποκοιμηθείτε),
• η αϋπνία είναι συχνή (πολλές νύχτες την εβδομάδα) και διαρκεί για κάποιο διάστημα,
• η αϋπνία προκαλεί έντονη κούραση, νευρικότητα, δυσκολία συγκέντρωσης την ημέρα,
• έχουν δοκιμαστεί μη φαρμακευτικές μέθοδοι (καλές συνήθειες ύπνου, μείωση καφεΐνης, ρύθμιση ωραρίου)
• και δεν υπάρχει ενεργό ισχυρό ιστορικό εξάρτησης από ουσίες ή σοβαρή αναπνευστική ανεπάρκεια.

Η αξιολόγηση της αϋπνίας γίνεται πάντα εξατομικευμένα. Σε χρόνιες περιπτώσεις, προτιμάται η
γνωσιακή–συμπεριφορική θεραπεία για αϋπνία (CBT-I) ως βασική αντιμετώπιση, με ή χωρίς φαρμακευτική αγωγή.

3️⃣ Πώς λειτουργεί η ζολπιδέμη στον εγκέφαλο;

Η ζολπιδέμη είναι υπνωτικό φάρμακο τύπου ιμιδαζοπυριδίνης. Δρα σε υποδοχείς
GABA_A στον εγκέφαλο (όπως και οι βενζοδιαζεπίνες), αλλά με μεγαλύτερη εκλεκτικότητα για τον
υποτύπο α1, ο οποίος σχετίζεται κυρίως με την έναρξη του ύπνου.

Αποτέλεσμα:

• μειώνει τον χρόνο που χρειάζεται για να αποκοιμηθείτε,
• βελτιώνει τη διάρκεια και τη συνέχεια του ύπνου στα πρώτα στάδια,
• έχει σχετικά γρήγορη έναρξη δράσης (συνήθως μέσα σε 15–30 λεπτά) και
• η δράση της είναι βραχεία, ώστε να περιορίζεται η υπνηλία το επόμενο πρωί (αν και μπορεί να εμφανιστεί).

4️⃣ Μορφές, περιεκτικότητες και δόσεις

Στην Ελλάδα το Stilnox διατίθεται κυρίως ως:

• Επικαλυμμένα δισκία 10 mg ζολπιδέμης (Stilnox 10 mg).

Η συνηθισμένη δόση ενηλίκων είναι:

• 10 mg άπαξ ημερησίως, λίγο πριν την κατάκλιση.

Σε ορισμένους ασθενείς (ιδιαίτερα γυναίκες, άτομα μικρού σωματικού βάρους ή με ηπατική δυσλειτουργία) ο γιατρός μπορεί να
συστήσει χαμηλότερη δόση (π.χ. 5 mg) για μείωση του κινδύνου υπνηλίας την επόμενη ημέρα.

Για ηλικιωμένους ή ασθενείς με ηπατική ανεπάρκεια εφαρμόζονται μικρότερες δόσεις και αυξημένη προσοχή
(βλ. ειδική ενότητα).

5️⃣ Πώς να παίρνετε σωστά το Stilnox

• Λαμβάνετε το δισκίο ολόκληρο με λίγο νερό, ακριβώς πριν ξαπλώσετε.
• Ιδανικά, να έχουν περάσει τουλάχιστον 2–3 ώρες από βαρύ γεύμα, γιατί το φαγητό καθυστερεί την απορρόφηση.
• Πάρτε το φάρμακο μόνο όταν μπορείτε να κοιμηθείτε για τουλάχιστον 7–8 ώρες χωρίς διακοπή
  (π.χ. όχι αν πρέπει να ξυπνήσετε μετά από 4 ώρες για δουλειά ή οδήγηση).
• Μην το παίρνετε ξανά μέσα στην ίδια νύχτα, ακόμη κι αν ξυπνήσετε.
• Αν ξεχάσετε μια δόση και έχει περάσει η «ώρα ύπνου», μην την πάρετε αργότερα – απλώς συνεχίστε
  την επόμενη νύχτα.

6️⃣ Διάρκεια θεραπείας & διακοπή

Η θεραπεία με Stilnox πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο βραχεία:

• συνήθως μερικές ημέρες έως 2 εβδομάδες,
• μέγιστη διάρκεια (συμπεριλαμβανομένης της σταδιακής διακοπής) έως περίπου 4 εβδομάδες, εκτός ειδικών περιπτώσεων.

Η παρατεταμένη χρήση αυξάνει τον κίνδυνο ανοχής, εξάρτησης και «rebound» αϋπνίας όταν διακοπεί.

Η διακοπή, ειδικά μετά από μεγαλύτερη χρήση, πρέπει να γίνεται σταδιακά σύμφωνα με το πλάνο που θα σας δώσει
ο γιατρός (μείωση δόσης ή λήψη μέρα παρά μέρα).

7️⃣ Συχνές παρενέργειες

Όπως όλα τα φάρμακα, έτσι και το Stilnox μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες. Οι πιο συχνές (ιδίως τις πρώτες ημέρες) είναι:

• Υπνηλία ή «μαστούρα» την επόμενη ημέρα.
• Ζάλη, αστάθεια βάδισης, αίσθημα «βαριού κεφαλιού».
• Κεφαλαλγία.
• Ναυτία, διάρροια ή στομαχικές ενοχλήσεις.
• Ξηροστομία ή περίεργη γεύση στο στόμα.
• Διαταραχές μνήμης (ιδίως αν μείνετε ξύπνιοι μετά τη λήψη).

Πολλές από τις παραπάνω είναι ήπιες και υποχωρούν καθώς ο οργανισμός προσαρμόζεται. Αν όμως επιμένουν ή είναι ενοχλητικές,
ενημερώστε τον γιατρό σας. Μπορεί να χρειαστεί μείωση δόσης ή αλλαγή θεραπείας.

8️⃣ Σοβαρές παρενέργειες & πότε να ανησυχήσετε

Σπανιότερα, η ζολπιδέμη μπορεί να προκαλέσει πιο σοβαρά φαινόμενα, όπως:

• Σύνθετες συμπεριφορές ύπνου: περπάτημα στον ύπνο, οδήγηση, φαγητό, τηλεφωνήματα ή άλλες ενέργειες
  ενώ δεν είστε πλήρως ξύπνιοι, με αμνησία για το συμβάν.
• Αλλαγές συμπεριφοράς: επιθετικότητα, διέγερση, ευερεθιστότητα, παράδοξο άγχος.
• Ψυχιατρικά συμπτώματα: σύγχυση, αποπροσανατολισμός, παραλήρημα, ψευδαισθήσεις.
• Κατάθλιψη ή επιδείνωση υπάρχουσας κατάθλιψης, σπάνια με αυτοκτονικό ιδεασμό.
• Αλλεργικές αντιδράσεις: οίδημα προσώπου/γλώσσας, δύσπνοια, εξάνθημα – πιθανή εικόνα αναφυλαξίας.
• Αναπνευστική καταστολή σε άτομα με χρόνια αναπνευστική νόσο ή υπνική άπνοια.

Αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν:

• έχετε δύσπνοια, οίδημα, δυσκολία στην κατάποση ή στην αναπνοή,
• παρατηρήσετε έντονες αλλαγές συμπεριφοράς, ψευδαισθήσεις ή ιδέες αυτοκτονίας,
• σας περιγράψουν ότι κάνατε επικίνδυνες πράξεις στον ύπνο (π.χ. οδήγηση) που δεν θυμάστε.

9️⃣ Αντενδείξεις & ειδικές προφυλάξεις

Το Stilnox δεν πρέπει να λαμβάνεται σε περιπτώσεις όπως:

• Υπερευαισθησία στη ζολπιδέμη ή σε οποιοδήποτε συστατικό του φαρμάκου.
• Σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια (κίνδυνος εγκεφαλοπάθειας).
• Σύνδρομο υπνικής άπνοιας μη θεραπευμένο.
• Μυασθένεια gravis.
• Οξεία ή σοβαρή αναπνευστική ανεπάρκεια.
• Ηλικία κάτω των 18 ετών (δεν συνιστάται).

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε:

• ασθενείς με ιστορικό κατάχρησης αλκοόλ ή ουσιών,
• άτομα με κατάθλιψη ή άλλες ψυχιατρικές διαταραχές,
• ηλικιωμένους (αυξημένος κίνδυνος πτώσεων, σύγχυσης),
• ασθενείς με ήπια–μέτρια ηπατική ή νεφρική δυσλειτουργία.

1️⃣0️⃣ Αλληλεπιδράσεις & αλκοόλ

Η ζολπιδέμη ενισχύει την κατασταλτική δράση άλλων φαρμάκων που επιβραδύνουν το κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως:

• Βενζοδιαζεπίνες και άλλα υπνωτικά.
• Αντιψυχωσικά, ορισμένα αντικαταθλιπτικά.
• Οπιοειδή αναλγητικά (κωδεΐνη, μορφίνη κ.λπ.).
• Αντιισταμινικά 1ης γενιάς (κατασταλτικά).

Φάρμακα που επηρεάζουν τα ηπατικά ένζυμα (CYP3A4) μπορεί να αυξήσουν ή να μειώσουν τα επίπεδα της ζολπιδέμης.

1️⃣1️⃣ Εγκυμοσύνη, ηλικιωμένοι & οδήγηση

Εγκυμοσύνη & θηλασμός

• Η ζολπιδέμη δεν συνιστάται στην εγκυμοσύνη, ειδικά στο 1ο τρίμηνο και κοντά στον τοκετό.
• Περνά στο μητρικό γάλα· ο θηλασμός γενικά δεν συνιστάται σε μητέρες που λαμβάνουν Stilnox.
• Αν προγραμματίζετε εγκυμοσύνη ή μείνετε έγκυος, ενημερώστε άμεσα τον γιατρό σας.

Ηλικιωμένοι

Οι ηλικιωμένοι είναι πιο ευάλωτοι σε καταστολή, πτώσεις, σύγχυση και γνωστικές διαταραχές.
Συνήθως απαιτούνται μικρότερες δόσεις και στενή παρακολούθηση.

Οδήγηση & χειρισμός μηχανημάτων

Την επόμενη μέρα από τη λήψη Stilnox μπορεί να υπάρχει:

• υπνηλία,
• επιβράδυνση αντιδράσεων,
• διαταραχή συγκέντρωσης και μνήμης.

Γι’ αυτό:

• αποφύγετε οδήγηση ή χειρισμό επικίνδυνων μηχανημάτων,
• μην αναλαμβάνετε εργασίες που απαιτούν απόλυτη εγρήγορση, ιδίως τις πρωινές ώρες.

1️⃣2️⃣ Εξάρτηση, ανοχή & κατάχρηση

Η ζολπιδέμη μπορεί να προκαλέσει ανοχή (μειωμένη αποτελεσματικότητα με τον χρόνο) και
σωματική ή ψυχολογική εξάρτηση, ιδιαίτερα:

• όταν λαμβάνεται σε υψηλές δόσεις,
• για μεγάλο χρονικό διάστημα,
• σε άτομα με ιστορικό εξάρτησης από ουσίες ή αλκοόλ.

Η απότομη διακοπή μετά από παρατεταμένη χρήση μπορεί να προκαλέσει:

• επανεμφάνιση ή επιδείνωση της αϋπνίας («rebound insomnia»),
• άγχος, ευερεθιστότητα, τρόμο, σπάνια σπασμούς.

Για να μειωθεί ο κίνδυνος:

• χρησιμοποιήστε το φάρμακο στην ελάχιστη αποτελεσματική δόση,
• για όσο το δυνατόν συντομότερο διάστημα,
• ακολουθήστε σταδιακό σχήμα διακοπής που θα σας δώσει ο γιατρός.

.

1️⃣4️⃣ Συχνές ερωτήσεις (FAQ)