Ρενίνη.jpg

Ρενίνη: Ορμόνη Ρύθμισης της Πίεσης & Αναλογία Αλδοστερόνη/Ρενίνη (ARR)

📌 Περιεχόμενα

  • Τι είναι η Ρενίνη;

  • Το Σύστημα RAAS

  • Μορφές Μέτρησης Ρενίνης

  • Καταστάσεις με Χαμηλή Ρενίνη

  • Πότε Εξετάζεται η Ρενίνη;

  • Φυσιολογικές Τιμές Ρενίνης

  • Αναλογία Αλδοστερόνης / Ρενίνης (ARR)

  • Παθολογικές Καταστάσεις

  • Φάρμακα που Επηρεάζουν τη Ρενίνη

  • Παραδείγματα Εργαστηριακών Αποτελεσμάτων

  • Ρενίνη και RAAS Blockers

  • 📅 Συμβουλές για την Εξέταση Ρενίνης

  • ❤️ Ρενίνη και Καρδιακή Ανεπάρκεια

  • 🧪 Συσχέτιση με Άλλες Ορμόνες

  • Συγκριτικός Πίνακας Διαφορικής Διάγνωσης

  • 🔬 Κλινικά Παραδείγματα

  • 📌 Σύνδεση με Εξέταση Αλδοστερόνης

  • Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

  • Βιβλιογραφία


🔬 Τι είναι η Ρενίνη;

Η ρενίνη είναι ένα ένζυμο και ορμόνη που παράγεται και απελευθερώνεται από τα παρασπειραματικά κύτταρα των νεφρών, κυρίως ως απάντηση σε χαμηλή αρτηριακή πίεση, υπονατριαιμία ή διέγερση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος.

Ο κύριος ρόλος της ρενίνης είναι να ενεργοποιήσει το σύστημα RAAS (Renin-Angiotensin-Aldosterone System), ένα κρίσιμο σύστημα ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης και της ισορροπίας υγρών/ηλεκτρολυτών. Συγκεκριμένα:

  • Η ρενίνη μετατρέπει το αγγειοτενσινογόνο (που παράγεται από το ήπαρ) σε αγγειοτενσίνη Ι.
  • Η αγγειοτενσίνη Ι μετατρέπεται σε αγγειοτενσίνη ΙΙ με τη δράση του ACE (Angiotensin-Converting Enzyme).
  • Η αγγειοτενσίνη ΙΙ προκαλεί ισχυρή αγγειοσυστολή και διεγείρει τα επινεφρίδια να εκκρίνουν αλδοστερόνη.

Η όλη διαδικασία οδηγεί σε αύξηση της αρτηριακής πίεσης και κατακράτηση νατρίου και νερού, αποκαθιστώντας την αιμοδυναμική ισορροπία.


🧬 Τι είναι το Σύστημα RAAS (Renin–Angiotensin–Aldosterone System);

Το Σύστημα Ρενίνης–Αγγειοτενσίνης–Αλδοστερόνης (RAAS) είναι ένας ορμονικός μηχανισμός ελέγχου της αρτηριακής πίεσης, του όγκου αίματος και της ισορροπίας νατρίου–καλίου. Αποτελεί κρίσιμο ρυθμιστή της αιμοδυναμικής σταθερότητας, με ενεργοποίηση σε περιπτώσεις υπότασης, υπονατριαιμίας ή υποογκαιμίας.


⚙️ Πώς λειτουργεί το RAAS; — Βήμα προς Βήμα

  1. Νεφρικό Ερέθισμα
    Όταν μειώνεται η πίεση στον προσαγωγό αρτηριόλιο, η διήθηση νατρίου, ή αυξάνεται η συμπαθητική διέγερση, τα κυτταρα Juxtaglomerular (JG) του νεφρού εκκρίνουν ρενίνη.

  2. Ρενίνη → Αγγειοτενσινογόνο → Αγγειοτενσίνη Ι
    Η ρενίνη είναι ένζυμο που μετατρέπει το αγγειοτενσινογόνο (απόπαραγωγή του ήπατος) σε αγγειοτενσίνη Ι.

  3. ACE → Αγγειοτενσίνη ΙΙ
    Η ΑCE (Μετατρεπτικό Ένζυμο της Αγγειοτενσίνης), κυρίως στους πνεύμονες, μετατρέπει την αγγειοτενσίνη Ι σε αγγειοτενσίνη ΙΙ, ισχυρό αγγειοσυσπαστικό.

  4. Αγγειοτενσίνη ΙΙ → Δράσεις

    • Αγγειοσύσπαση → αυξάνει την πίεση.

    • Διέγερση του φλοιού των επινεφριδίων → έκκριση αλδοστερόνης.

    • Έκκριση ADH (αντιδιουρητικής ορμόνης) από την υπόφυση.

    • Διέγερση δίψας μέσω του υποθαλάμου.

  5. Αλδοστερόνη → Νεφρική Κατακράτηση Νατρίου και Νερού
    Η αλδοστερόνη δίνει εντολή στα αθροιστικά σωληνάρια των νεφρών να κατακρατούν Na⁺ και H₂O και να αποβάλλουν Κ⁺, αυξάνοντας τον όγκο αίματος.


📌 Κεντρικά Όργανα που Συμμετέχουν

ΌργανοΡόλος στο RAAS
ΝεφρόςΑνιχνεύει πίεση/όγκο → εκκρίνει ρενίνη
ΉπαρΠαράγει αγγειοτενσινογόνο
Πνεύμονας/ΕνδοθήλιοΠαράγει ACE
ΕπινεφρίδιαΠαράγουν αλδοστερόνη
Υπόφυση / ΥποθάλαμοςADH, δίψα
ΑγγείαΑνταποκρίνονται με αγγειοσύσπαση

🧪 Πότε Ενεργοποιείται το RAAS;

ΚατάστασηΕρέθισμα Ενεργοποίησης
Υπόταση↓ Αιματική πίεση στον προσαγωγό αρτηριόλιο
Υπονατριαιμία↓ Νατρίου στον άπω εσπειραμένο σωληνάρια
Απώλεια όγκουΑφυδάτωση, αιμορραγία
Συμπαθητική διέγερσηΔιέγερση β-1 υποδοχέων στο νεφρό

🧠 Κλινική Σημασία

Το RAAS:

  • 📈 Ρυθμίζει την αρτηριακή πίεση.

  • 💧 Διαχειρίζεται την ισορροπία υγρών και ηλεκτρολυτών.

  • ⚖️ Συμμετέχει σε παθολογικές καταστάσεις όπως:

    • Πρωτοπαθής και δευτεροπαθής υπεραλδοστερονισμός

    • Νεφρική στένωση

    • Καρδιακή ανεπάρκεια

    • Ανθεκτική υπέρταση

    • Σύνδρομο Conn

    • Νόσος Addison (ανεπάρκεια RAAS)


💊 RAAS Blockers: Πού Δρουν;

Τάξη ΦαρμάκωνΣημείο ΠαρέμβασηςΠαραδείγματα
DRIs (Άμεσοι Αναστολείς Ρενίνης)Αναστέλλουν τη ρενίνη (έμμεσα μπλοκάρουν τον σχηματισμό A-I)Aliskiren
ACE-I (Αναστολείς του Μετατρεπτικού Ενζύμου της Αγγειοτενσίνης)Αναστέλλουν τη μετατροπή A-I → A-IIEnalapril, Lisinopril, Ramipril
ARBs (Αναστολείς Υποδοχέων Αγγειοτενσίνης ΙΙ)Αναστέλλουν τη σύνδεση της A-II στους υποδοχείς AT1Losartan, Valsartan, Olmesartan
MRA (Ανταγωνιστές Υποδοχέων Αλδοστερόνης)Αναστέλλουν τη δράση της αλδοστερόνης στα σωληνάριαSpironolactone, Eplerenone

🧾 Συνοπτική Ροή του RAAS (Διαγραμματική)

↓ Πίεση/Όγκος ➜ Ρενίνη (νεφρός) ➜ Αγγειοτενσινογόνο (ήπαρ) ➜ Αγγειοτενσίνη Ι ➜ Αγγειοτενσίνη ΙΙ ➜ Αγγειοσύσπαση + Αλδοστερόνη ➜ Κατακράτηση Na⁺/H₂O ➜ ↑ Πίεση


🧠 Τι να Θυμάστε

  • Η ρενίνη είναι ο εκκινητής αλλά όχι το μόνο ρυθμιστικό στοιχείο του RAAS.

  • Η αγγειοτενσίνη ΙΙ είναι ο κυρίαρχος εκτελεστής αγγειοσύσπασης.

  • Η αλδοστερόνη είναι υπεύθυνη για την κατακράτηση νατρίου και νερού.

  • Το RAAS επηρεάζεται από πολλά φάρμακα που χρησιμοποιούνται στην υπέρταση, καρδιακή ανεπάρκεια, νεφρική νόσο.


🧪 Μορφές Μέτρησης Ρενίνης

  • PRA: Μετρά τη δραστικότητα της ρενίνης (παραγωγή αγγειοτενσίνης Ι)

  • DRC: Άμεση συγκέντρωση ρενίνης στο πλάσμα

Οι δύο μέθοδοι δίνουν συχνά παρόμοιες αλλά όχι ταυτόσημες πληροφορίες.


📉 Καταστάσεις με Χαμηλή Ρενίνη

  • Πρωτοπαθής υπεραλδοστερονισμός (νόσος Conn)

  • Σύνδρομο Liddle

  • Στένωση νεφρικής αρτηρίας (συχνά μονόπλευρη)

  • Χρόνια νεφρική νόσος

    🧪 Πότε Εξετάζεται η Ρενίνη;

    Η ρενίνη εξετάζεται σε περιπτώσεις:

    • Ανθεκτικής υπέρτασης, ειδικά σε νεαρά άτομα

    • Υποκαλιαιμίας με φυσιολογική νεφρική λειτουργία

    • Υποψίας πρωτοπαθούς υπεραλδοστερονισμού (νόσος Conn)

    • Πιθανού συνδρόμου Addison

    • Όγκου (ρενίνωμα)


    📊 Φυσιολογικές Τιμές Ρενίνης (ng/mL/hr)

    Θέση ΣώματοςΤιμέςΠαρατήρηση
    Ύπτια0.15 – 2.33Πρωινή ώρα, χωρίς διουρητικά
    Όρθια1.31 – 3.95Μετά από >60 λεπτά όρθιας στάσης

    ⚖️ Αναλογία Αλδοστερόνης / Ρενίνης (ARR)

    Η αναλογία ARR >20 με αλδοστερόνη >15 ng/dL είναι ισχυρά ενδεικτική νόσου Conn.

    ΑλδοστερόνηΡενίνηARRΣυμπέρασμα
    200.367Ύποπτο Conn
    182.57.2Φυσιολογική
    3.55.50.6Πιθανό Addison

    ⚠️ Παθολογικές Καταστάσεις που Σχετίζονται με τη Ρενίνη

    Η ρενίνη αποτελεί κρίσιμο δείκτη για τη διαγνωστική προσέγγιση υπέρτασης, ηλεκτρολυτικών διαταραχών και ενδοκρινικών νοσημάτων. Οι μεταβολές στα επίπεδα ρενίνης (αυξημένη ή κατασταλμένη) μπορούν να καθοδηγήσουν τον ιατρό ως προς την αιτιολογία και την εντόπιση της παθολογίας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο διαταραχών του συστήματος RAAS.


    🔼 Αυξημένα Επίπεδα Ρενίνης – Πιθανές Καταστάσεις

    ΠαθολογίαΧαρακτηριστικάΣυνοδά Ευρήματα
    Δευτεροπαθής ΥπεραλδοστερονισμόςΑυξημένη ρενίνη → αυξημένη αλδοστερόνηΥποκαλιαιμία, υπέρταση
    Νεφραγγειακή Υπέρταση↓ Νεφρική αιμάτωση → ↑ ρενίνηΑνθεκτική υπέρταση, μονόπλευρη ατροφία νεφρού
    Κακοήθης ΥπέρτασηΙσχαιμία νεφρών → υπερέκκριση ρενίνηςΑμφιβληστροειδοπάθεια, καρδιονεφρική βλάβη
    Addison (ανεπάρκεια επινεφριδίων)↓ κορτιζόλη → ↑ ACTH → ↑ ρενίνηΥπονατριαιμία, υπερκαλιαιμία, υπόταση
    Reninoma (νεφρικός όγκος)Όγκος παραγωγής ρενίνηςΥπέρταση, υποκαλιαιμία, εντοπισμένη βλάβη σε CT/MRI
    ΔιουρητικάΑπώλεια όγκου → ↑ ρενίνηΥποκαλιαιμία, ήπια μεταβολική αλκάλωση
    Καρδιακή Ανεπάρκεια↓ Νεφρική ροή → ↑ ρενίνηΟίδημα, δύσπνοια, ↑ BNP

    🔽 Μειωμένα Επίπεδα Ρενίνης – Πιθανές Καταστάσεις

    ΠαθολογίαΧαρακτηριστικάΣυνοδά Ευρήματα
    Σύνδρομο Conn (Πρωτοπαθής Υπεραλδοστερονισμός)Αυξημένη αλδοστερόνηκαταστολή ρενίνηςΥποκαλιαιμία, υπέρταση, ↑ ARR
    Χρόνια Νεφρική ΝόσοςΒλάβη JG κυττάρων → ↓ ρενίνηΔιαταραχή GFR, ↑ κρεατινίνη
    Σύνδρομο CushingΥψηλή κορτιζόλη → αναστολή RAAS↑ Γλυκόζη, υπέρταση, παχυσαρκία
    Υπέρκατανάλωση ΝατρίουΥπερφόρτωση Na⁺ → καταστολή RAASΦυσιολογική/υψηλή πίεση, οίδημα
    Λήψη β-ΑναστολέωνΑναστολή β-1 υποδοχέων → ↓ ρενίνηΜείωση πίεσης, βραδυκαρδία
    Σύνδρομο GordonΥπέρταση + υπερκαλιαιμία με ↓ ρενίνη/αλδοστερόνηΔιαταραχή Na⁺/K⁺, γενετική αιτιολογία

    📌 Χρήση του Δείκτη ARR (Aldosterone / Renin Ratio)

    Ο λόγος Αλδοστερόνης / Ρενίνης (ARR) είναι βασικό εργαλείο για τη διαγνωστική προσέγγιση των νοσημάτων αυτών:

    • Υψηλός ARR → υποψία πρωτοπαθούς υπεραλδοστερονισμού

    • Χαμηλός ARR με υψηλή ρενίνη και αλδοστερόνη → δευτεροπαθής

    • Χαμηλή ρενίνη + χαμηλή αλδοστερόνη → σύνδρομα απευαισθησίας/αναστολής RAAS

    🧠 Προσοχή: Οι φυσιολογικές τιμές ARR εξαρτώνται από τη μέθοδο μέτρησης (PRA vs DRC) και τις μονάδες.


    💡 Κλινικά Παραδείγματα

    • 👨‍⚕️ Άνδρας 50 ετών με υποκαλιαιμία και υπέρταση → ARR = 60 → πιθανό σύνδρομο Conn

    • 👩‍⚕️ Γυναίκα με ανθεκτική υπέρταση και βρουμισμένη νεφρική αρτηρία στο Doppler → υψηλή ρενίνη → πιθανή νεφραγγειακή υπέρταση

    • 🧒 Παιδί με υπέρταση και υποκαλιαιμία → υψηλή ρενίνη, υψηλή αλδοστερόνη → πιθανό reninoma ή CAH

    💊 Φάρμακα που Επηρεάζουν τη Ρενίνη

    Η έκκριση και τα επίπεδα της ρενίνης στο αίμα μπορούν να επηρεαστούν σημαντικά από διάφορα φαρμακευτικά σκευάσματα. Η γνώση αυτών των επιδράσεων είναι κρίσιμη για την ορθή αξιολόγηση των εργαστηριακών αποτελεσμάτων, αλλά και για την κατανόηση της παθοφυσιολογίας της υπέρτασης και των ενδοκρινικών διαταραχών.

    🔼 Φάρμακα που Αυξάνουν τη Ρενίνη

    Κατηγορία ΦαρμάκουΠαραδείγματαΜηχανισμός
    ΔιουρητικάFurosemide, HydrochlorothiazideΕλάττωση όγκου πλάσματος → ενεργοποίηση RAAS
    Αναστολείς ACEEnalapril, RamiprilΑναστολή Angiotensin II → αύξηση ρενίνης μέσω ανατροφοδότησης
    Αναστολείς ARBLosartan, ValsartanΜπλοκάρουν την A-II → αντιρροπιστική αύξηση ρενίνης
    Αναστολείς DRIAliskirenΑναστέλλουν άμεσα τη ρενίνη αλλά αυξάνεται η κυκλοφορούσα μορφή
    ΑγγειοδιασταλτικάHydralazine, MinoxidilΜείωση αγγειακής αντίστασης → ενεργοποίηση RAAS
    Ανταγωνιστές ασβεστίουNifedipineΠτώση πίεσης → αύξηση ρενίνης
    ΟρμόνεςΠρογεστερόνη, ΚορτιζόληΕπιδρούν στην αρτηριακή πίεση και στη διούρηση
    ΣυμπαθομιμητικάDobutamine, IsoproterenolΔιέγερση β-υποδοχέων στα νεφρά

    🧠 Κλινικό σημείωμα: Η ρενίνη μπορεί να αυξηθεί ως αντιρροπιστική απάντηση στη φαρμακολογική αναστολή του συστήματος RAAS.


    🔽 Φάρμακα που Μειώνουν τη Ρενίνη

    Κατηγορία ΦαρμάκουΠαραδείγματαΜηχανισμός
    Β-ΑναστολείςAtenolol, MetoprololΑναστολή β-1 υποδοχέων → μείωση έκκρισης ρενίνης
    Αντιυπερτασικά κεντρικής δράσηςClonidine, MethyldopaΜείωση συμπαθητικής δραστηριότητας → λιγότερη ρενίνη
    ΜΣΑΦIbuprofen, IndomethacinΑναστολή προσταγλανδινών → λιγότερη διέγερση της ρενίνης
    ΣτεροειδήFludrocortisoneΑύξηση κατακράτησης Na⁺ → καταστολή RAAS

    ⚠️ Προσοχή: Σε υποψία πρωτοπαθούς υπεραλδοστερονισμού, η χρήση β-αναστολέων μπορεί να “κρύψει” τα αυξημένα επίπεδα αλδοστερόνης μέσω καταστολής της ρενίνης.


    🧪 Σημασία για την Ερμηνεία της Εξέτασης Ρενίνης

    Η φαρμακευτική αγωγή του ασθενούς πρέπει πάντα να λαμβάνεται υπόψη κατά την εκτίμηση της ρενίνης και του λόγου αλδοστερόνη/ρενίνη (ARR), ιδιαίτερα σε διαγνωστικούς ελέγχους για:

    • Πρωτοπαθή αλδοστερονισμό (σύνδρομο Conn)

    • Δευτεροπαθή υπεραλδοστερονισμό

    • Ανεπάρκεια του φλοιού των επινεφριδίων (Addison)

    • Αναστολή του άξονα RAAS από φαρμακευτικά αίτια

    💡 Τι Προτείνεται στην Κλινική Πράξη;

    • Διακοπή διουρητικών, ACE-I, ARB και β-αναστολέων για 2–4 εβδομάδες πριν τη μέτρηση ρενίνης, όπου είναι δυνατόν.

    • Αναπλήρωση με φάρμακα που δεν επηρεάζουν σημαντικά τη ρενίνη (π.χ. verapamil, hydralazine, doxazosin).

    • Καταγραφή πλήρους λίστας φαρμάκων πριν την εξέταση ρενίνης.

    📈 Παραδείγματα Εργαστηριακών Τιμών


    🔐Ρενίνη και Φάρμακα που Αναστέλλουν το Σύστημα RAAS (RAAS Blockers)

    Το Σύστημα Ρενίνης-Αγγειοτενσίνης-Αλδοστερόνης (RAAS) αποτελεί θεμελιώδη άξονα ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης, της ισορροπίας υγρών/ηλεκτρολυτών και της νεφρικής αιμάτωσης. Η ρενίνη είναι το πρώτο ένζυμο της αλυσίδας και η έκκρισή της ρυθμίζεται κυρίως από νεφρικά και αιμοδυναμικά ερεθίσματα, καθώς και από νευροορμονικούς μηχανισμούς.

    Οι RAAS Blockers στοχεύουν σε διαφορετικά σημεία του άξονα, αλλά όλοι έχουν ως αποτέλεσμα την αναστολή της δράσης της αγγειοτενσίνης ΙΙ ή της αλδοστερόνης, οδηγώντας συχνά σε αντανακλαστική αύξηση της ρενίνης.

    Οι RAAS αναστολείς αυξάνουν τα επίπεδα ρενίνης αλλά μπλοκάρουν τη δράση της αγγειοτενσίνης II και της αλδοστερόνης.

    🛑 RAAS Blockers – Κατηγορίες και Δράση

    ΚατηγορίαΠαραδείγματαΣημείο ΔράσηςΕπίδραση στη Ρενίνη
    ACE Inhibitors (Αναστολείς ΜΕΑ)Enalapril, Lisinopril, RamiprilΜετατροπή Angiotensin I → Angiotensin IIΑύξηση (λόγω έλλειψης ΑΤΙΙ και απουσίας ανασταλτικής ανατροφοδότησης)
    ARBs (Αναστολείς Υποδοχέα ΑΤΙΙ)Losartan, Valsartan, OlmesartanΥποδοχείς Αγγειοτενσίνης II (AT1)Αύξηση (δεν αναστέλλουν την παραγωγή ρενίνης αλλά τη δράση της ΑΤΙΙ)
    DRIs (Άμεσοι Αναστολείς Ρενίνης)AliskirenΡενίνη → Αγγειοτενσινογόνο → Angiotensin IΑύξηση (αντανακλαστική λόγω μείωσης της AII, αλλά μη δραστική ρενίνη)
    Mineralocorticoid Receptor AntagonistsSpironolactone, EplerenoneΥποδοχέας αλδοστερόνης στα νεφράΑύξηση (λόγω αυξημένης απώλειας Na⁺)

    ⚙️ Παθοφυσιολογική Εξήγηση

    Όταν μπλοκάρεται ο RAAS, ειδικά η παραγωγή ή η δράση της Angiotensin II, καταργείται η φυσιολογική ανασταλτική ανατροφοδότηση που αυτή ασκεί στη ρενίνη. Το αποτέλεσμα είναι:

    • Αντανακλαστική αύξηση της ρενίνης (συχνά 2x–10x).

    • Η ρενίνη όμως δεν οδηγεί στην παραγωγή AII → λειτουργικά αναποτελεσματική.

    • Σε DRI (όπως το Aliskiren), η ρενίνη αναστέλλεται ως ένζυμο, αλλά τα επίπεδα της κυκλοφορούσας (inert) ρενίνης αυξάνονται.


    📌 Κλινική Σημασία

    1. Η αύξηση της ρενίνης από RAAS blockers είναι φυσιολογική και αναμενόμενη.

    2. Σε διαγνωστικές εξετάσεις για σύνδρομο Conn (πρωτοπαθής αλδοστερονισμός), η λήψη RAAS blockers πρέπει να διακόπτεται για 2–4 εβδομάδες.

    3. Η ρενίνη που αυξάνεται δεν σημαίνει αυξημένη δραστικότητα RAAS αν το τελικό αποτέλεσμα (AII, αλδοστερόνη) μπλοκάρεται.

    4. Προσοχή στην ερμηνεία της ARR (αλδοστερόνη/ρενίνη) σε ασθενείς που λαμβάνουν αυτούς τους αναστολείς.


    🧪 Παράδειγμα μετρήσεων σε RAAS Blockade

    Φαρμακευτική ΚατάστασηΡενίνηΑλδοστερόνηARR (λόγος)
    Χωρίς RAAS blockerΧαμηλή/φυσιολογικήΥψηλή (σε Conn)Υψηλός ARR
    Με ACE-I ή ARBΑυξημένηΜειωμένηΧαμηλός ARR → Ψευδώς φυσιολογικός

    🧠 Συμπέρασμα

    Οι RAAS blockers επηρεάζουν τη ρενίνη δραστικά και προβλέψιμα. Η αύξησή της είναι αποτέλεσμα της φαρμακολογικής παρέμβασης και δεν αποτελεί παθολογική ένδειξη από μόνη της. Η ερμηνεία των επιπέδων πρέπει πάντα να λαμβάνει υπόψη τη φαρμακευτική αγωγή.

    📅 Συμβουλές για Ακριβή Μέτρηση Ρενίνης

    Η μέτρηση ρενίνης χρησιμοποιείται για τη διάγνωση παθήσεων του άξονα RAAS, όπως:

    • Πρωτοπαθής υπεραλδοστερονισμός (σύνδρομο Conn)

    • Δευτεροπαθής υπεραλδοστερονισμός

    • Νόσος Addison (ανεπάρκεια επινεφριδίων)

    • Ανθεκτική υπέρταση

    • Υποψία φαιοχρωμοκυτώματος/νεφραγγειακής υπέρτασης

    Ωστόσο, η ερμηνεία της ρενίνης είναι εξαιρετικά ευαίσθητη σε παραμέτρους λήψης, στάσης σώματος, θεραπευτική αγωγή και ηλεκτρολυτικές καταστάσεις. Για αυτό απαιτείται προσεκτική προετοιμασία.


    ✅ Τι να Προσέξετε Πριν την Εξέταση

    ΠαράγονταςΟδηγία
    Φαρμακευτική ΑγωγήΙδανικά διακοπή ACE-I, ARB, διουρητικών, β-αναστολέων 2–4 εβδομάδες πριν, πάντα σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό.
    Θέση ΣώματοςΚαθορίζεται από το εργαστήριο: συνήθως ορθοστασία για 1–2 ώρες ή κατάκλιση για 30 λεπτά.
    Ώρα ΛήψηςΠρωινές ώρες, μεταξύ 08:00 και 10:00. Συνιστάται νηστεία 8–12 ωρών.
    Διατροφή / ΝάτριοΑποφυγή ακραίας πρόσληψης νατρίου ή νηστείας με υπονατριαιμία τις προηγούμενες 48 ώρες.
    Υγρά / ΕνυδάτωσηΦυσιολογική πρόσληψη υγρών 1–2 ημέρες πριν. Όχι αφυδάτωση ή υπερφόρτωση.
    Στρες / ΆσκησηΑποφυγή έντονης σωματικής δραστηριότητας ή ψυχικής έντασης πριν την εξέταση.
    Για λόγο ARRΑπαραίτητη αποχή από καφεΐνη και ομαλοποιημένη πρόσληψη αλατιού τις προηγούμενες 5–7 ημέρες.

    ⏱️ Διαδικασία Εξέτασης

    1. Λήψη αίματος από περιφερική φλέβα.

    2. Αναφορά της στάσης σώματος (π.χ. ύπτια ή καθιστή).

    3. Αν ζητείται πλάσμα δραστικότητας ρενίνης (PRA), απαιτείται ειδικός σωλήνας.

    4. Συχνά συνδυάζεται με:


    ⚠️ Πότε τα Αποτελέσματα Είναι Μη Αξιόπιστα;

    • Υπό αγωγή με φάρμακα που τροποποιούν το RAAS

    • Σε υπονατριαιμία ή υποκαλιαιμία

    • Σε αφυδάτωση

    • Με λανθασμένη θέση σώματος

    • Εάν δεν καταγράφεται η φαρμακευτική αγωγή


    💡 Extra Tips

    • Αν δεν μπορεί να διακοπεί η φαρμακευτική αγωγή, να σημειώνεται σαφώς στο έντυπο/παραπεμπτικό.

    • Σε υποψία σύνδρομου Conn, ο λόγος αλδοστερόνης/ρενίνης (ARR) είναι πιο αξιόπιστος από τις απόλυτες τιμές.

    • Το PRA (Plasma Renin Activity) και η συγκέντρωση ρενίνης (Direct Renin Concentration, DRC) δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα — πρέπει να αξιολογούνται με ξεχωριστά όρια.


    ❤️ Ρενίνη και Καρδιακή Ανεπάρκεια

    Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια παθολογική κατάσταση στην οποία μειώνεται η ικανότητα της καρδιάς να προωθεί επαρκώς το αίμα. Η υποαιμάτωση των νεφρών ενεργοποιεί το σύστημα RAAS μέσω αύξησης της ρενίνης, με αποτέλεσμα:

    • Αύξηση της αγγειοτενσίνης ΙΙ → ισχυρή αγγειοσυστολή
    • Έκκριση αλδοστερόνης → κατακράτηση νατρίου και ύδατος
    • Αύξηση προφόρτισης (preload) → επιδείνωση οιδήματος

    Η συνεχής διέγερση του RAAS συμβάλλει σε αναδιαμόρφωση του μυοκαρδίου και εξέλιξη της καρδιακής ανεπάρκειας. Για τον λόγο αυτό, η ρύθμιση της ρενίνης και του RAAS με φαρμακευτική αγωγή (π.χ. ACEi, ARBs, MRAs) είναι βασική στρατηγική στη θεραπεία.


    🧪 Συσχέτιση με Άλλες Ορμόνες

    • BNP: αντιρροπιστική δράση σε σχέση με ρενίνη

    • ACTH: επηρεάζει έμμεσα αλδοστερόνη

    • ADH: συνεργεί στην κατακράτηση ύδατος

    • Ινσουλίνη: συσχέτιση με ενεργοποίηση RAAS σε μεταβολικό σύνδρομο


    🧬 Συγκριτικός Πίνακας: Conn – Addison – Ρενίνωμα

    ΚατάστασηΡενίνηΑλδοστερόνηΚάλιο
    Conn
    Addison
    Ρενίνωμα↑↑

    🔬 Κλινικά Παραδείγματα

    • Άνδρας 38 ετών: ARR 83 → Conn

    • Γυναίκα 55 ετών: ρενίνη 8.5 → Addison

    • Νεαρός 25 ετών: ρενίνη 15, αλδοστερόνη 18 → ρενίνωμα


    📌 Σύνδεση με Εξέταση Αλδοστερόνης

    Η αναλογία ARR χρειάζεται ταυτόχρονη μέτρηση ρενίνης και αλδοστερόνης.

    🔗 Δες επίσης

❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Τι είναι η ρενίνη;

Η ρενίνη είναι ένα ένζυμο που εκκρίνεται από τα νεφρά και ρυθμίζει την αρτηριακή πίεση μέσω του συστήματος RAAS.

Γιατί είναι σημαντική η αναλογία αλδοστερόνης/ρενίνης (ARR);

Η υψηλή αναλογία ARR μπορεί να υποδεικνύει πρωτοπαθή υπεραλδοστερονισμό (νόσος Conn), μια αιτία δευτεροπαθούς υπέρτασης.

Ποια φάρμακα επηρεάζουν τη ρενίνη;

Οι β-αναστολείς μειώνουν τη ρενίνη. Τα διουρητικά, ACE inhibitors και ARBs την αυξάνουν. Η σπιρονολακτόνη την αυξάνει επίσης.

Μπορώ να κάνω την εξέταση ενώ λαμβάνω φαρμακευτική αγωγή;

Ιδανικά η εξέταση γίνεται μετά από διακοπή ορισμένων φαρμάκων, πάντα με οδηγία γιατρού, γιατί αλλοιώνουν τα αποτελέσματα.

Πότε γίνεται η μέτρηση της ρενίνης;

Το πρωί, σε ύπτια και έπειτα σε όρθια στάση. Απαιτείται νηστεία και ισορροπημένη πρόσληψη νατρίου.

Τι σημαίνει υψηλή ρενίνη και χαμηλή αλδοστερόνη;

Μπορεί να υποδεικνύει ανεπάρκεια επινεφριδίων (Addison) ή χρήση διουρητικών.

Υπάρχουν γενετικές διαταραχές που επηρεάζουν τη ρενίνη;

Ναι, όπως το σύνδρομο Liddle, που προκαλεί καταστολή της ρενίνης και της αλδοστερόνης με υπέρταση και υποκαλιαιμία.

Πώς σχετίζεται η ρενίνη με την καρδιακή ανεπάρκεια;

Σε καρδιακή ανεπάρκεια αυξάνεται η ρενίνη λόγω μειωμένης νεφρικής αιμάτωσης, οδηγώντας σε κατακράτηση νατρίου και υγρών.

Τι άλλο πρέπει να μετρηθεί μαζί με τη ρενίνη;

Η αλδοστερόνη είναι απαραίτητη για υπολογισμό του ARR. Συχνά ελέγχονται και επίπεδα καλίου, νατρίου και κορτιζόλης.

Ποιες παθήσεις σχετίζονται με πολύ υψηλή ρενίνη;

Ρενίνωμα, αιμορραγία, Addison, ανθεκτική καρδιακή ανεπάρκεια, στένωση νεφρικής αρτηρίας.

🔗 Δες επίσης

📚 Βιβλιογραφία

    • Williams Textbook of Endocrinology, 14th Edition
    • Funder JW et al. “The Management of Primary Aldosteronism: Case Detection, Diagnosis, and Treatment.” J Clin Endocrinol Metab. 2016;101(5):1889–1916.
    • Gheorghiade M, Braunwald E. “RAAS inhibition in heart failure: current experience and future perspectives.” Am J Cardiol. 2013;111(7):1035–1041.
    • Young WF Jr. “Primary Aldosteronism: Renaissance of a Syndrome.” Clin Endocrinol (Oxf). 2007;66(5):607–618.
    • Ελληνική Ενδοκρινολογική Εταιρεία – endo.gr
    • UpToDate – Renin and the physiology of the RAAS (τελευταία πρόσβαση: Ιούλιος 2025)

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΤΕ ΜΑΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ !!

https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/


kortizoli-exetasi-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

Κορτιζόλη (Ορμόνη του Στρες) – Εξέταση Αίματος: Τι Δείχνει, Τιμές, Συμπτώματα & Ρύθμιση

Τελευταία ενημέρωση:

Σύντομη περίληψη:
Η κορτιζόλη είναι ορμόνη των επινεφριδίων με φυσιολογικό κιρκαδικό ρυθμό (υψηλότερη πρωί, χαμηλότερη βράδυ).
Η εξέταση κορτιζόλης (αίμα/σίελος/ούρα 24ώρου) βοηθά στη διερεύνηση υπερκορτιζολαιμίας (π.χ. σύνδρομο Cushing),
υποκορτιζολαιμίας (π.χ. νόσος Addison) και διαταραχών του άξονα HPA.


1

Τι είναι η κορτιζόλη

Η κορτιζόλη είναι γλυκοκορτικοειδής ορμόνη που παράγεται στον φλοιό των επινεφριδίων. Συμμετέχει στη ρύθμιση της γλυκόζης, της αρτηριακής πίεσης, της φλεγμονής/ανοσολογικής απόκρισης και της προσαρμογής του οργανισμού σε σωματικό ή ψυχολογικό στρες.

Τι να θυμάστε:
Η ίδια «τιμή κορτιζόλης» μπορεί να είναι φυσιολογική ή παθολογική ανάλογα με την ώρα δειγματοληψίας και το κλινικό πλαίσιο.


2

Πώς παράγεται: ο άξονας HPA

Η παραγωγή κορτιζόλης ελέγχεται από τον άξονα Υποθάλαμος–Υπόφυση–Επινεφρίδια (HPA). Ο υποθάλαμος εκκρίνει CRH, η υπόφυση εκκρίνει ACTH και τα επινεφρίδια παράγουν κορτιζόλη. Η κορτιζόλη «φρενάρει» CRH/ACTH μέσω αρνητικής ανατροφοδότησης, ώστε να διατηρείται ισορροπία.


3

Κιρκαδικός ρυθμός: γιατί μετράει η ώρα

Η κορτιζόλη έχει φυσιολογικό κιρκαδικό ρυθμό: κορυφώνεται νωρίς το πρωί (περίπου 07:00–09:00) και μειώνεται σταδιακά μέχρι να είναι πολύ χαμηλή αργά το βράδυ. Αυτός ο ρυθμός συγχρονίζεται με τον ύπνο, το φως και τον άξονα HPA.

Γι’ αυτό η πρωινή κορτιζόλη και η βραδινή/μεσονύκτια κορτιζόλη δεν είναι εναλλάξιμες εξετάσεις: η πρώτη ελέγχει αν ο οργανισμός μπορεί να παράγει επαρκή κορτιζόλη, ενώ η δεύτερη ελέγχει αν αυτή καταστέλλεται φυσιολογικά — κρίσιμο στη διάγνωση του συνδρόμου Cushing.


4

Πότε μετράμε κορτιζόλη

Η μέτρηση κορτιζόλης ζητείται όταν υπάρχει υποψία διαταραχής των επινεφριδίων ή του άξονα HPA, όπως:

  • Υπερκορτιζολαιμία (π.χ. σύνδρομο Cushing)
  • Υποκορτιζολαιμία (π.χ. νόσος Addison, επινεφριδιακή ανεπάρκεια)
  • Καταστολή HPA μετά από μακροχρόνια χρήση κορτικοστεροειδών

Κλινικά, ο έλεγχος βοηθά στη διερεύνηση επίμονης κόπωσης, υπότασης, ανεξήγητης αύξησης ή απώλειας βάρους, υπογλυκαιμιών ή αλλαγών στην αρτηριακή πίεση, πάντα σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα και άλλες ορμόνες (π.χ. ACTH).


5

Τύποι εξετάσεων κορτιζόλης

Η κορτιζόλη μπορεί να μετρηθεί σε αίμα, σίελο ή ούρα 24ώρου. Η επιλογή δείγματος εξαρτάται από το κλινικό ερώτημα: έλεγχος κιρκαδικού ρυθμού, διερεύνηση υπερκορτιζολαιμίας (π.χ. Cushing) ή επινεφριδιακής ανεπάρκειας.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΕξέτασηΤι αξιολογείΠότε είναι χρήσιμη
Κορτιζόλη ορού (πρωινή / βραδινή)Κιρκαδική διακύμανση και βασική παραγωγήΑρχικός έλεγχος και εκτίμηση HPA άξονα
Κορτιζόλη σιέλου (late-night)Νυχτερινή καταστολή κορτιζόληςΙδιαίτερα ευαίσθητη για σύνδρομο Cushing
Ελεύθερη κορτιζόλη ούρων 24ώρουΣυνολική παραγωγή κορτιζόλης σε 24 ώρεςΤεκμηρίωση υπερκορτιζολαιμίας
ACTHΣήμα από την υπόφυση προς τα επινεφρίδιαΔιάκριση πρωτοπαθούς από δευτεροπαθή ανεπάρκεια
Δοκιμασίες διέγερσης ή καταστολήςΔυναμική λειτουργία άξονα HPAΣτοχευμένη διερεύνηση Cushing ή επινεφριδιακής ανεπάρκειας


6

Φυσιολογικές τιμές κορτιζόλης

Οι «φυσιολογικές τιμές κορτιζόλης» εξαρτώνται από την ώρα λήψης και τον τύπο δείγματος. Για τον λόγο αυτό, μία τιμή μπορεί να είναι φυσιολογική το πρωί αλλά παθολογική αν ληφθεί τη νύχτα. Τα παρακάτω εύρη είναι ενδεικτικά και μπορεί να διαφέρουν ανά εργαστήριο και μέθοδο.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΔείγμαΏραΕνδεικτικό εύρος
Κορτιζόλη ορού07:00–09:00περίπου 5–25 μg/dL
Κορτιζόλη ορού23:00–00:00συνήθως < 5 μg/dL
Κορτιζόλη σιέλου (late-night)23:00–01:00χαμηλή (όριο εξαρτάται από τη μέθοδο)
Ελεύθερη κορτιζόλη ούρων 24ώρου24 ώρεςεύρος ανά μέθοδο και εργαστήριο


7

Υψηλή κορτιζόλη: τι σημαίνει

Η υψηλή κορτιζόλη μπορεί να είναι παροδική (π.χ. οξύ στρες, κακός ύπνος, έντονη άσκηση, οξεία νόσος) ή να αντικατοπτρίζει παρατεταμένη υπερκορτιζολαιμία, όπως στο σύνδρομο Cushing.

Κλινικά μπορεί να σχετίζεται με αύξηση βάρους στον κορμό, υπέρταση, υπεργλυκαιμία, μυϊκή αδυναμία και διαταραχές ύπνου. Ωστόσο, μία μεμονωμένη υψηλή τιμή δεν αρκεί για διάγνωση.

Η διερεύνηση γίνεται με συνδυασμό εξετάσεων — όπως κορτιζόλη σιέλου late-night, ελεύθερη κορτιζόλη ούρων 24ώρου και δοκιμασία καταστολής με δεξαμεθαζόνη — σύμφωνα με ιατρικό πρωτόκολλο.


8

Χαμηλή κορτιζόλη: τι σημαίνει

Η χαμηλή κορτιζόλη εγείρει υποψία επινεφριδιακής ανεπάρκειας ή καταστολής του άξονα HPA, συχνά μετά από παρατεταμένη χρήση κορτικοστεροειδών.

Μπορεί να εκδηλώνεται με κόπωση, ζάλη, χαμηλή αρτηριακή πίεση, υπογλυκαιμίες ή απώλεια βάρους. Η ερμηνεία γίνεται πάντα σε συνδυασμό με ACTH, νάτριο και κάλιο, και συχνά απαιτείται δοκιμασία διέγερσης (π.χ. Synacthen) για επιβεβαίωση.


9

Προετοιμασία πριν την εξέταση

Η σωστή προετοιμασία μειώνει τον κίνδυνο ψευδώς αυξημένων ή ψευδώς χαμηλών τιμών κορτιζόλης, ιδιαίτερα στην πρωινή αιμοληψία.

  • Ξυπνήστε τουλάχιστον 30–60 λεπτά πριν από τη λήψη.
  • Κοιμηθείτε επαρκώς το προηγούμενο βράδυ· ο κακός ύπνος αλλοιώνει τον κιρκαδικό ρυθμό.
  • Αποφύγετε έντονη άσκηση, καφέ και στρεσογόνες καταστάσεις πριν την εξέταση.
  • Τηρήστε νηστεία μόνο αν σας έχει ζητηθεί.
  • Ενημερώστε για φάρμακα, ειδικά κορτικοστεροειδή, ορμονικές θεραπείες ή αντισυλληπτικά.


10

Παράγοντες που επηρεάζουν την τιμή

Η κορτιζόλη επηρεάζεται έντονα από την ώρα, τον ύπνο, το οξύ στρες και φαρμακευτικούς ή ορμονικούς παράγοντες. Γι’ αυτό μία μεμονωμένη μέτρηση μπορεί να είναι παραπλανητική και συχνά απαιτείται επαναληπτικός έλεγχος ή διαφορετικός τύπος δείγματος.

  • Ώρα δειγματοληψίας και διαταραχή κιρκαδικού ρυθμού.
  • Κακή ποιότητα ύπνου ή εργασία σε νυχτερινές βάρδιες.
  • Έντονη άσκηση, οξύ στρες, οξεία νόσος ή λοίμωξη.
  • Κορτικοστεροειδή, ορισμένες ορμονικές θεραπείες και άλλες αγωγές (κατόπιν ιατρικής αξιολόγησης).


11

Κορτιζόλη και στρες

Η κορτιζόλη αυξάνεται φυσιολογικά όταν ο οργανισμός χρειάζεται ενέργεια και εγρήγορση. Το πρόβλημα προκύπτει όταν το στρες είναι χρόνιο και συνοδεύεται από κακό ύπνο, ακανόνιστη διατροφή ή υπερκόπωση, γιατί μπορεί να αλλοιώσει τη φυσιολογική ημερήσια διακύμανση.

Σε τέτοιες καταστάσεις, μία πρωινή μέτρηση μπορεί να βγει υψηλή χωρίς να υπάρχει ενδοκρινική νόσος, γι’ αυτό συχνά απαιτείται επαναληπτικός έλεγχος ή νυχτερινή κορτιζόλη σιέλου για σωστή αξιολόγηση.


12

Κορτιζόλη και ύπνος

Ο ύπνος «κουμπώνει» με τον κιρκαδικό ρυθμό της κορτιζόλης. Αν η κορτιζόλη παραμένει υψηλή αργά το βράδυ, μπορεί να δυσκολεύει την είσοδο στον ύπνο και να οδηγεί σε ρηχό ή διακεκομμένο ύπνο.

Αντίστροφα, ο ανεπαρκής ύπνος μπορεί να ανεβάσει την πρωινή κορτιζόλη και να διαταράξει τον ημερήσιο ρυθμό, επηρεάζοντας έτσι και την αξιοπιστία της εξέτασης.

Κλινικό νόημα:
Όταν υπάρχει αϋπνία ή διαταραγμένος ύπνος, μια «υψηλή πρωινή κορτιζόλη» μπορεί να μην αντιπροσωπεύει ενδοκρινική νόσο αλλά διαταραχή του κιρκαδικού ρυθμού, γι’ αυτό συχνά χρειάζεται επαναληπτική μέτρηση ή νυχτερινή εξέταση.


13

Φυσική ρύθμιση: διατροφή και συνήθειες

Η «ρύθμιση κορτιζόλης» στην πράξη σχετίζεται κυρίως με σταθερό ύπνο, σταθερό ωράριο, ήπια άσκηση και ισορροπημένη διατροφή. Δεν αντικαθιστά τη θεραπεία όταν υπάρχει ενδοκρινική νόσος, αλλά βοηθά στη φυσιολογική λειτουργία του άξονα HPA.

Οι απότομες αιχμές καφεΐνης, η υπερβολική ζάχαρη και η συνεχής υπερδιέγερση αργά το βράδυ μπορούν να επιδεινώσουν τη νυχτερινή καταστολή της κορτιζόλης.

Συχνό πρακτικό λάθος:
Έλεγχος κορτιζόλης σε ημέρα με πολύ κακό ύπνο ή έντονο στρες και εξαγωγή συμπεράσματος από μία μόνο τιμή χωρίς επανάληψη ή σωστή ώρα λήψης.


14

Πότε πρέπει να ανησυχήσω

Αν υπάρχουν επίμονα συμπτώματα όπως σημαντική υπόταση, έντονη κόπωση με ζάλη, υπογλυκαιμίες, ανεξήγητη απώλεια ή αύξηση βάρους ή εικόνα παρατεταμένης υπερκορτιζολαιμίας, απαιτείται αξιολόγηση από ιατρό με στοχευμένες επιβεβαιωτικές δοκιμασίες.

Επείγουσα εκτίμηση χρειάζεται όταν υπάρχει κλινική εικόνα οξείας επινεφριδιακής ανεπάρκειας (π.χ. έντονη αδυναμία, σύγχυση, σοβαρή υπόταση, εμέτοι).


15

Κλινική ερμηνεία αποτελεσμάτων κορτιζόλης

Η ερμηνεία της εξέτασης κορτιζόλης δεν γίνεται ποτέ μεμονωμένα. Ακόμη και μία τιμή εκτός ορίων δεν αρκεί για διάγνωση αν δεν ληφθούν υπόψη η ώρα λήψης, η κλινική εικόνα και τα συνοδά εργαστηριακά ευρήματα. Στην πράξη, ο ιατρός αξιολογεί αν η απόκλιση είναι παροδική (π.χ. στρες, κακός ύπνος, λοίμωξη) ή αν υποδηλώνει ενδοκρινική διαταραχή.

Για παράδειγμα, μια υψηλή πρωινή κορτιζόλη σε ασθενή που κοιμήθηκε ελάχιστα ή βίωσε έντονο άγχος την προηγούμενη ημέρα μπορεί να είναι φυσιολογική αντίδραση. Αν όμως η κορτιζόλη παραμένει αυξημένη και στη νυχτερινή μέτρηση ή στα ούρα 24ώρου, τότε αυξάνεται η υποψία υπερκορτιζολαιμίας.

Αντίστοιχα, μια χαμηλή πρωινή κορτιζόλη μπορεί να είναι αποτέλεσμα καταστολής μετά από θεραπεία με κορτικοστεροειδή ή να υποδηλώνει επινεφριδιακή ανεπάρκεια. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο έλεγχος με ACTH και δυναμικές δοκιμασίες είναι καθοριστικός για τη σωστή διάγνωση.

Στην κλινική πράξη, οι πιο χρήσιμες πληροφορίες προκύπτουν όταν η κορτιζόλη αξιολογείται μαζί με άλλους δείκτες όπως νάτριο, κάλιο, γλυκόζη και ACTH. Αυτό επιτρέπει στον ιατρό να διακρίνει αν πρόκειται για πρωτοπαθή διαταραχή των επινεφριδίων ή για δευτεροπαθή διαταραχή λόγω υπόφυσης.

Τέλος, πρέπει να τονιστεί ότι πολλές καταστάσεις που μιμούνται συμπτώματα «υψηλής κορτιζόλης» (κόπωση, αύξηση βάρους, άγχος) δεν οφείλονται σε ενδοκρινική νόσο. Γι’ αυτό η εξέταση κορτιζόλης χρησιμοποιείται για να αποκλείσει ή να επιβεβαιώσει συγκεκριμένες παθολογίες και όχι για γενικό έλεγχο στρες.


16

Τι σημαίνει πρακτικά το αποτέλεσμα της εξέτασης

Η εξέταση κορτιζόλης δεν είναι “καλή ή κακή” από μόνη της. Το αποτέλεσμα χρησιμοποιείται για να αποφασιστεί αν χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος και ποια κατεύθυνση πρέπει να ακολουθήσει ο ιατρός.

Αν η πρωινή κορτιζόλη είναι φυσιολογική
Συνήθως αποκλείεται σοβαρή επινεφριδιακή ανεπάρκεια. Αν τα συμπτώματα επιμένουν, ο έλεγχος μπορεί να συνεχιστεί με άλλες ορμόνες ή με έλεγχο στρες και ύπνου.
Αν η κορτιζόλη είναι χαμηλή
Συνήθως απαιτείται έλεγχος ACTH και συχνά δοκιμασία διέγερσης για να διαπιστωθεί αν πρόκειται για επινεφριδιακή ανεπάρκεια ή για καταστολή λόγω φαρμάκων.
Αν η κορτιζόλη είναι υψηλή
Η επόμενη κίνηση δεν είναι θεραπεία αλλά επιβεβαίωση με νυχτερινή κορτιζόλη σιέλου, ούρα 24ώρου ή δοκιμασία δεξαμεθαζόνης για αποκλεισμό συνδρόμου Cushing.

Αυτός ο βηματικός τρόπος ερμηνείας αποτρέπει λανθασμένες διαγνώσεις και άσκοπη ανησυχία, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε εξετάσεις που επηρεάζονται τόσο έντονα από το στρες και τον ύπνο.


17

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Ποια είναι η καλύτερη ώρα για εξέταση κορτιζόλης;

Η πρωινή μέτρηση γίνεται συνήθως 07:00–09:00, αλλά ο θεράπων μπορεί να ζητήσει και βραδινή ή σίελο late-night ανάλογα με την υποψία.

Μπορεί το στρες να ανεβάσει την κορτιζόλη σε μία εξέταση;

Ναι, οξύ στρες και κακός ύπνος μπορούν να αυξήσουν την κορτιζόλη και να αλλοιώσουν την ερμηνεία μιας μεμονωμένης μέτρησης.

Τι σημαίνει χαμηλή πρωινή κορτιζόλη;

Χαμηλή πρωινή κορτιζόλη μπορεί να σχετίζεται με επινεφριδιακή ανεπάρκεια ή καταστολή άξονα HPA και συνήθως χρειάζεται έλεγχος με ACTH/δυναμικές δοκιμασίες.

Η κορτιζόλη μετριέται και σε σίελο;

Ναι, η κορτιζόλη σιέλου late-night χρησιμοποιείται συχνά για αξιολόγηση της νυχτερινής καταστολής σε υποψία υπερκορτιζολαιμίας.

Ποια φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν την κορτιζόλη;

Κορτικοστεροειδή και ορισμένες ορμονικές/φαρμακευτικές αγωγές μπορεί να επηρεάσουν την κορτιζόλη, γι’ αυτό ενημερώστε τον ιατρό πριν τον έλεγχο.

Πρέπει να είμαι νηστικός για την εξέταση κορτιζόλης;

Συνήθως όχι, αλλά ορισμένα εργαστήρια ή πρωτόκολλα ζητούν νηστεία· ακολουθήστε τις οδηγίες του θεράποντος ή του εργαστηρίου.

Μπορεί ο κακός ύπνος να επηρεάσει το αποτέλεσμα;

Ναι, ο ανεπαρκής ή διακεκομμένος ύπνος μπορεί να αυξήσει την πρωινή κορτιζόλη και να αλλοιώσει τον κιρκαδικό ρυθμό.

Αρκεί μία μέτρηση κορτιζόλης για διάγνωση;

Όχι· συνήθως απαιτείται συνδυασμός εξετάσεων και επαναληπτικός έλεγχος για ασφαλή διάγνωση.

Τι είναι η δοκιμασία δεξαμεθαζόνης;

Είναι δοκιμασία καταστολής που χρησιμοποιείται για να φανεί αν η κορτιζόλη μειώνεται φυσιολογικά σε υποψία συνδρόμου Cushing.

Η κορτιζόλη σχετίζεται με το άγχος και την κατάθλιψη;

Το χρόνιο στρες και οι διαταραχές διάθεσης μπορούν να επηρεάσουν τον άξονα HPA και τις τιμές κορτιζόλης, χωρίς απαραίτητα να υπάρχει ενδοκρινική νόσος.


18

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση Κορτιζόλης ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


19

Βιβλιογραφία

1. Tsigos C, Chrousos GP. Hypothalamic–pituitary–adrenal axis, neuroendocrine factors and stress. J Psychosom Res.

2. Sapolsky RM, Romero LM, Munck AU. How do glucocorticoids influence stress responses? Endocr Rev.

3. MedlinePlus. Cortisol test. U.S. National Library of Medicine.

6. Κατάλογος εξετάσεων Μικροβιολογικού Λαμία.

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Το Εργαστήριό μας

Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.

Social Networks

Facebook
Twitter

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Επικοινωνία

22310 66841
6972 860905
Έσλιν 19, Λαμία 35100
©2025 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

©2023 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

Μικροβιολογικό Λαμία
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.