Ρενίνη: Ορμόνη Ρύθμισης της Πίεσης & Αναλογία Αλδοστερόνη/Ρενίνη (ARR)
📌 Περιεχόμενα
Τι είναι η Ρενίνη;
Το Σύστημα RAAS
Μορφές Μέτρησης Ρενίνης
Καταστάσεις με Χαμηλή Ρενίνη
Πότε Εξετάζεται η Ρενίνη;
Φυσιολογικές Τιμές Ρενίνης
Αναλογία Αλδοστερόνης / Ρενίνης (ARR)
Παθολογικές Καταστάσεις
Φάρμακα που Επηρεάζουν τη Ρενίνη
Παραδείγματα Εργαστηριακών Αποτελεσμάτων
Ρενίνη και RAAS Blockers
📅 Συμβουλές για την Εξέταση Ρενίνης
❤️ Ρενίνη και Καρδιακή Ανεπάρκεια
🧪 Συσχέτιση με Άλλες Ορμόνες
Συγκριτικός Πίνακας Διαφορικής Διάγνωσης
🔬 Κλινικά Παραδείγματα
📌 Σύνδεση με Εξέταση Αλδοστερόνης
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Βιβλιογραφία
🔬 Τι είναι η Ρενίνη;
Η ρενίνη είναι ένα ένζυμο και ορμόνη που παράγεται και απελευθερώνεται από τα παρασπειραματικά κύτταρα των νεφρών, κυρίως ως απάντηση σε χαμηλή αρτηριακή πίεση, υπονατριαιμία ή διέγερση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος.
Ο κύριος ρόλος της ρενίνης είναι να ενεργοποιήσει το σύστημα RAAS (Renin-Angiotensin-Aldosterone System), ένα κρίσιμο σύστημα ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης και της ισορροπίας υγρών/ηλεκτρολυτών. Συγκεκριμένα:
- Η ρενίνη μετατρέπει το αγγειοτενσινογόνο (που παράγεται από το ήπαρ) σε αγγειοτενσίνη Ι.
- Η αγγειοτενσίνη Ι μετατρέπεται σε αγγειοτενσίνη ΙΙ με τη δράση του ACE (Angiotensin-Converting Enzyme).
- Η αγγειοτενσίνη ΙΙ προκαλεί ισχυρή αγγειοσυστολή και διεγείρει τα επινεφρίδια να εκκρίνουν αλδοστερόνη.
Η όλη διαδικασία οδηγεί σε αύξηση της αρτηριακής πίεσης και κατακράτηση νατρίου και νερού, αποκαθιστώντας την αιμοδυναμική ισορροπία.
🧬 Τι είναι το Σύστημα RAAS (Renin–Angiotensin–Aldosterone System);
Το Σύστημα Ρενίνης–Αγγειοτενσίνης–Αλδοστερόνης (RAAS) είναι ένας ορμονικός μηχανισμός ελέγχου της αρτηριακής πίεσης, του όγκου αίματος και της ισορροπίας νατρίου–καλίου. Αποτελεί κρίσιμο ρυθμιστή της αιμοδυναμικής σταθερότητας, με ενεργοποίηση σε περιπτώσεις υπότασης, υπονατριαιμίας ή υποογκαιμίας.
⚙️ Πώς λειτουργεί το RAAS; — Βήμα προς Βήμα
Νεφρικό Ερέθισμα
Όταν μειώνεται η πίεση στον προσαγωγό αρτηριόλιο, η διήθηση νατρίου, ή αυξάνεται η συμπαθητική διέγερση, τα κυτταρα Juxtaglomerular (JG) του νεφρού εκκρίνουν ρενίνη.Ρενίνη → Αγγειοτενσινογόνο → Αγγειοτενσίνη Ι
Η ρενίνη είναι ένζυμο που μετατρέπει το αγγειοτενσινογόνο (απόπαραγωγή του ήπατος) σε αγγειοτενσίνη Ι.ACE → Αγγειοτενσίνη ΙΙ
Η ΑCE (Μετατρεπτικό Ένζυμο της Αγγειοτενσίνης), κυρίως στους πνεύμονες, μετατρέπει την αγγειοτενσίνη Ι σε αγγειοτενσίνη ΙΙ, ισχυρό αγγειοσυσπαστικό.Αγγειοτενσίνη ΙΙ → Δράσεις
Αγγειοσύσπαση → αυξάνει την πίεση.
Διέγερση του φλοιού των επινεφριδίων → έκκριση αλδοστερόνης.
Έκκριση ADH (αντιδιουρητικής ορμόνης) από την υπόφυση.
Διέγερση δίψας μέσω του υποθαλάμου.
Αλδοστερόνη → Νεφρική Κατακράτηση Νατρίου και Νερού
Η αλδοστερόνη δίνει εντολή στα αθροιστικά σωληνάρια των νεφρών να κατακρατούν Na⁺ και H₂O και να αποβάλλουν Κ⁺, αυξάνοντας τον όγκο αίματος.
📌 Κεντρικά Όργανα που Συμμετέχουν
| Όργανο | Ρόλος στο RAAS |
|---|---|
| Νεφρός | Ανιχνεύει πίεση/όγκο → εκκρίνει ρενίνη |
| Ήπαρ | Παράγει αγγειοτενσινογόνο |
| Πνεύμονας/Ενδοθήλιο | Παράγει ACE |
| Επινεφρίδια | Παράγουν αλδοστερόνη |
| Υπόφυση / Υποθάλαμος | ADH, δίψα |
| Αγγεία | Ανταποκρίνονται με αγγειοσύσπαση |
🧪 Πότε Ενεργοποιείται το RAAS;
| Κατάσταση | Ερέθισμα Ενεργοποίησης |
|---|---|
| Υπόταση | ↓ Αιματική πίεση στον προσαγωγό αρτηριόλιο |
| Υπονατριαιμία | ↓ Νατρίου στον άπω εσπειραμένο σωληνάρια |
| Απώλεια όγκου | Αφυδάτωση, αιμορραγία |
| Συμπαθητική διέγερση | Διέγερση β-1 υποδοχέων στο νεφρό |
🧠 Κλινική Σημασία
Το RAAS:
📈 Ρυθμίζει την αρτηριακή πίεση.
💧 Διαχειρίζεται την ισορροπία υγρών και ηλεκτρολυτών.
⚖️ Συμμετέχει σε παθολογικές καταστάσεις όπως:
Πρωτοπαθής και δευτεροπαθής υπεραλδοστερονισμός
Νεφρική στένωση
Καρδιακή ανεπάρκεια
Ανθεκτική υπέρταση
Σύνδρομο Conn
Νόσος Addison (ανεπάρκεια RAAS)
💊 RAAS Blockers: Πού Δρουν;
| Τάξη Φαρμάκων | Σημείο Παρέμβασης | Παραδείγματα |
|---|---|---|
| DRIs (Άμεσοι Αναστολείς Ρενίνης) | Αναστέλλουν τη ρενίνη (έμμεσα μπλοκάρουν τον σχηματισμό A-I) | Aliskiren |
| ACE-I (Αναστολείς του Μετατρεπτικού Ενζύμου της Αγγειοτενσίνης) | Αναστέλλουν τη μετατροπή A-I → A-II | Enalapril, Lisinopril, Ramipril |
| ARBs (Αναστολείς Υποδοχέων Αγγειοτενσίνης ΙΙ) | Αναστέλλουν τη σύνδεση της A-II στους υποδοχείς AT1 | Losartan, Valsartan, Olmesartan |
| MRA (Ανταγωνιστές Υποδοχέων Αλδοστερόνης) | Αναστέλλουν τη δράση της αλδοστερόνης στα σωληνάρια | Spironolactone, Eplerenone |
🧾 Συνοπτική Ροή του RAAS (Διαγραμματική)
↓ Πίεση/Όγκος ➜ Ρενίνη (νεφρός) ➜ Αγγειοτενσινογόνο (ήπαρ) ➜ Αγγειοτενσίνη Ι ➜ Αγγειοτενσίνη ΙΙ ➜ Αγγειοσύσπαση + Αλδοστερόνη ➜ Κατακράτηση Na⁺/H₂O ➜ ↑ Πίεση
🧠 Τι να Θυμάστε
Η ρενίνη είναι ο εκκινητής αλλά όχι το μόνο ρυθμιστικό στοιχείο του RAAS.
Η αγγειοτενσίνη ΙΙ είναι ο κυρίαρχος εκτελεστής αγγειοσύσπασης.
Η αλδοστερόνη είναι υπεύθυνη για την κατακράτηση νατρίου και νερού.
Το RAAS επηρεάζεται από πολλά φάρμακα που χρησιμοποιούνται στην υπέρταση, καρδιακή ανεπάρκεια, νεφρική νόσο.
🧪 Μορφές Μέτρησης Ρενίνης
PRA: Μετρά τη δραστικότητα της ρενίνης (παραγωγή αγγειοτενσίνης Ι)
DRC: Άμεση συγκέντρωση ρενίνης στο πλάσμα
Οι δύο μέθοδοι δίνουν συχνά παρόμοιες αλλά όχι ταυτόσημες πληροφορίες.
📉 Καταστάσεις με Χαμηλή Ρενίνη
Πρωτοπαθής υπεραλδοστερονισμός (νόσος Conn)
Σύνδρομο Liddle
Στένωση νεφρικής αρτηρίας (συχνά μονόπλευρη)
Χρόνια νεφρική νόσος
🧪 Πότε Εξετάζεται η Ρενίνη;
Η ρενίνη εξετάζεται σε περιπτώσεις:
Ανθεκτικής υπέρτασης, ειδικά σε νεαρά άτομα
Υποκαλιαιμίας με φυσιολογική νεφρική λειτουργία
Υποψίας πρωτοπαθούς υπεραλδοστερονισμού (νόσος Conn)
Πιθανού συνδρόμου Addison
Όγκου (ρενίνωμα)
📊 Φυσιολογικές Τιμές Ρενίνης (ng/mL/hr)
Θέση Σώματος Τιμές Παρατήρηση Ύπτια 0.15 – 2.33 Πρωινή ώρα, χωρίς διουρητικά Όρθια 1.31 – 3.95 Μετά από >60 λεπτά όρθιας στάσης ⚖️ Αναλογία Αλδοστερόνης / Ρενίνης (ARR)
Η αναλογία ARR >20 με αλδοστερόνη >15 ng/dL είναι ισχυρά ενδεικτική νόσου Conn.
Αλδοστερόνη Ρενίνη ARR Συμπέρασμα 20 0.3 67 Ύποπτο Conn 18 2.5 7.2 Φυσιολογική 3.5 5.5 0.6 Πιθανό Addison ⚠️ Παθολογικές Καταστάσεις που Σχετίζονται με τη Ρενίνη
Η ρενίνη αποτελεί κρίσιμο δείκτη για τη διαγνωστική προσέγγιση υπέρτασης, ηλεκτρολυτικών διαταραχών και ενδοκρινικών νοσημάτων. Οι μεταβολές στα επίπεδα ρενίνης (αυξημένη ή κατασταλμένη) μπορούν να καθοδηγήσουν τον ιατρό ως προς την αιτιολογία και την εντόπιση της παθολογίας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο διαταραχών του συστήματος RAAS.
🔼 Αυξημένα Επίπεδα Ρενίνης – Πιθανές Καταστάσεις
Παθολογία Χαρακτηριστικά Συνοδά Ευρήματα Δευτεροπαθής Υπεραλδοστερονισμός Αυξημένη ρενίνη → αυξημένη αλδοστερόνη Υποκαλιαιμία, υπέρταση Νεφραγγειακή Υπέρταση ↓ Νεφρική αιμάτωση → ↑ ρενίνη Ανθεκτική υπέρταση, μονόπλευρη ατροφία νεφρού Κακοήθης Υπέρταση Ισχαιμία νεφρών → υπερέκκριση ρενίνης Αμφιβληστροειδοπάθεια, καρδιονεφρική βλάβη Addison (ανεπάρκεια επινεφριδίων) ↓ κορτιζόλη → ↑ ACTH → ↑ ρενίνη Υπονατριαιμία, υπερκαλιαιμία, υπόταση Reninoma (νεφρικός όγκος) Όγκος παραγωγής ρενίνης Υπέρταση, υποκαλιαιμία, εντοπισμένη βλάβη σε CT/MRI Διουρητικά Απώλεια όγκου → ↑ ρενίνη Υποκαλιαιμία, ήπια μεταβολική αλκάλωση Καρδιακή Ανεπάρκεια ↓ Νεφρική ροή → ↑ ρενίνη Οίδημα, δύσπνοια, ↑ BNP 🔽 Μειωμένα Επίπεδα Ρενίνης – Πιθανές Καταστάσεις
Παθολογία Χαρακτηριστικά Συνοδά Ευρήματα Σύνδρομο Conn (Πρωτοπαθής Υπεραλδοστερονισμός) Αυξημένη αλδοστερόνη → καταστολή ρενίνης Υποκαλιαιμία, υπέρταση, ↑ ARR Χρόνια Νεφρική Νόσος Βλάβη JG κυττάρων → ↓ ρενίνη Διαταραχή GFR, ↑ κρεατινίνη Σύνδρομο Cushing Υψηλή κορτιζόλη → αναστολή RAAS ↑ Γλυκόζη, υπέρταση, παχυσαρκία Υπέρκατανάλωση Νατρίου Υπερφόρτωση Na⁺ → καταστολή RAAS Φυσιολογική/υψηλή πίεση, οίδημα Λήψη β-Αναστολέων Αναστολή β-1 υποδοχέων → ↓ ρενίνη Μείωση πίεσης, βραδυκαρδία Σύνδρομο Gordon Υπέρταση + υπερκαλιαιμία με ↓ ρενίνη/αλδοστερόνη Διαταραχή Na⁺/K⁺, γενετική αιτιολογία 📌 Χρήση του Δείκτη ARR (Aldosterone / Renin Ratio)
Ο λόγος Αλδοστερόνης / Ρενίνης (ARR) είναι βασικό εργαλείο για τη διαγνωστική προσέγγιση των νοσημάτων αυτών:
Υψηλός ARR → υποψία πρωτοπαθούς υπεραλδοστερονισμού
Χαμηλός ARR με υψηλή ρενίνη και αλδοστερόνη → δευτεροπαθής
Χαμηλή ρενίνη + χαμηλή αλδοστερόνη → σύνδρομα απευαισθησίας/αναστολής RAAS
🧠 Προσοχή: Οι φυσιολογικές τιμές ARR εξαρτώνται από τη μέθοδο μέτρησης (PRA vs DRC) και τις μονάδες.
💡 Κλινικά Παραδείγματα
👨⚕️ Άνδρας 50 ετών με υποκαλιαιμία και υπέρταση → ARR = 60 → πιθανό σύνδρομο Conn
👩⚕️ Γυναίκα με ανθεκτική υπέρταση και βρουμισμένη νεφρική αρτηρία στο Doppler → υψηλή ρενίνη → πιθανή νεφραγγειακή υπέρταση
🧒 Παιδί με υπέρταση και υποκαλιαιμία → υψηλή ρενίνη, υψηλή αλδοστερόνη → πιθανό reninoma ή CAH
💊 Φάρμακα που Επηρεάζουν τη Ρενίνη
Η έκκριση και τα επίπεδα της ρενίνης στο αίμα μπορούν να επηρεαστούν σημαντικά από διάφορα φαρμακευτικά σκευάσματα. Η γνώση αυτών των επιδράσεων είναι κρίσιμη για την ορθή αξιολόγηση των εργαστηριακών αποτελεσμάτων, αλλά και για την κατανόηση της παθοφυσιολογίας της υπέρτασης και των ενδοκρινικών διαταραχών.
🔼 Φάρμακα που Αυξάνουν τη Ρενίνη
Κατηγορία Φαρμάκου Παραδείγματα Μηχανισμός Διουρητικά Furosemide, Hydrochlorothiazide Ελάττωση όγκου πλάσματος → ενεργοποίηση RAAS Αναστολείς ACE Enalapril, Ramipril Αναστολή Angiotensin II → αύξηση ρενίνης μέσω ανατροφοδότησης Αναστολείς ARB Losartan, Valsartan Μπλοκάρουν την A-II → αντιρροπιστική αύξηση ρενίνης Αναστολείς DRI Aliskiren Αναστέλλουν άμεσα τη ρενίνη αλλά αυξάνεται η κυκλοφορούσα μορφή Αγγειοδιασταλτικά Hydralazine, Minoxidil Μείωση αγγειακής αντίστασης → ενεργοποίηση RAAS Ανταγωνιστές ασβεστίου Nifedipine Πτώση πίεσης → αύξηση ρενίνης Ορμόνες Προγεστερόνη, Κορτιζόλη Επιδρούν στην αρτηριακή πίεση και στη διούρηση Συμπαθομιμητικά Dobutamine, Isoproterenol Διέγερση β-υποδοχέων στα νεφρά 🧠 Κλινικό σημείωμα: Η ρενίνη μπορεί να αυξηθεί ως αντιρροπιστική απάντηση στη φαρμακολογική αναστολή του συστήματος RAAS.
🔽 Φάρμακα που Μειώνουν τη Ρενίνη
Κατηγορία Φαρμάκου Παραδείγματα Μηχανισμός Β-Αναστολείς Atenolol, Metoprolol Αναστολή β-1 υποδοχέων → μείωση έκκρισης ρενίνης Αντιυπερτασικά κεντρικής δράσης Clonidine, Methyldopa Μείωση συμπαθητικής δραστηριότητας → λιγότερη ρενίνη ΜΣΑΦ Ibuprofen, Indomethacin Αναστολή προσταγλανδινών → λιγότερη διέγερση της ρενίνης Στεροειδή Fludrocortisone Αύξηση κατακράτησης Na⁺ → καταστολή RAAS ⚠️ Προσοχή: Σε υποψία πρωτοπαθούς υπεραλδοστερονισμού, η χρήση β-αναστολέων μπορεί να “κρύψει” τα αυξημένα επίπεδα αλδοστερόνης μέσω καταστολής της ρενίνης.
🧪 Σημασία για την Ερμηνεία της Εξέτασης Ρενίνης
Η φαρμακευτική αγωγή του ασθενούς πρέπει πάντα να λαμβάνεται υπόψη κατά την εκτίμηση της ρενίνης και του λόγου αλδοστερόνη/ρενίνη (ARR), ιδιαίτερα σε διαγνωστικούς ελέγχους για:
Πρωτοπαθή αλδοστερονισμό (σύνδρομο Conn)
Δευτεροπαθή υπεραλδοστερονισμό
Ανεπάρκεια του φλοιού των επινεφριδίων (Addison)
Αναστολή του άξονα RAAS από φαρμακευτικά αίτια
💡 Τι Προτείνεται στην Κλινική Πράξη;
Διακοπή διουρητικών, ACE-I, ARB και β-αναστολέων για 2–4 εβδομάδες πριν τη μέτρηση ρενίνης, όπου είναι δυνατόν.
Αναπλήρωση με φάρμακα που δεν επηρεάζουν σημαντικά τη ρενίνη (π.χ. verapamil, hydralazine, doxazosin).
Καταγραφή πλήρους λίστας φαρμάκων πριν την εξέταση ρενίνης.
📈 Παραδείγματα Εργαστηριακών Τιμών
Ρενίνη: 0.2 → Αλδοστερόνη: 20 → ARR: 100 → Νόσος Conn
Ρενίνη: 8.5 → Αλδοστερόνη: 1.2 → Addison
🔐Ρενίνη και Φάρμακα που Αναστέλλουν το Σύστημα RAAS (RAAS Blockers)
Το Σύστημα Ρενίνης-Αγγειοτενσίνης-Αλδοστερόνης (RAAS) αποτελεί θεμελιώδη άξονα ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης, της ισορροπίας υγρών/ηλεκτρολυτών και της νεφρικής αιμάτωσης. Η ρενίνη είναι το πρώτο ένζυμο της αλυσίδας και η έκκρισή της ρυθμίζεται κυρίως από νεφρικά και αιμοδυναμικά ερεθίσματα, καθώς και από νευροορμονικούς μηχανισμούς.
Οι RAAS Blockers στοχεύουν σε διαφορετικά σημεία του άξονα, αλλά όλοι έχουν ως αποτέλεσμα την αναστολή της δράσης της αγγειοτενσίνης ΙΙ ή της αλδοστερόνης, οδηγώντας συχνά σε αντανακλαστική αύξηση της ρενίνης.
Οι RAAS αναστολείς αυξάνουν τα επίπεδα ρενίνης αλλά μπλοκάρουν τη δράση της αγγειοτενσίνης II και της αλδοστερόνης.
🛑 RAAS Blockers – Κατηγορίες και Δράση
Κατηγορία Παραδείγματα Σημείο Δράσης Επίδραση στη Ρενίνη ACE Inhibitors (Αναστολείς ΜΕΑ) Enalapril, Lisinopril, Ramipril Μετατροπή Angiotensin I → Angiotensin II Αύξηση (λόγω έλλειψης ΑΤΙΙ και απουσίας ανασταλτικής ανατροφοδότησης) ARBs (Αναστολείς Υποδοχέα ΑΤΙΙ) Losartan, Valsartan, Olmesartan Υποδοχείς Αγγειοτενσίνης II (AT1) Αύξηση (δεν αναστέλλουν την παραγωγή ρενίνης αλλά τη δράση της ΑΤΙΙ) DRIs (Άμεσοι Αναστολείς Ρενίνης) Aliskiren Ρενίνη → Αγγειοτενσινογόνο → Angiotensin I Αύξηση (αντανακλαστική λόγω μείωσης της AII, αλλά μη δραστική ρενίνη) Mineralocorticoid Receptor Antagonists Spironolactone, Eplerenone Υποδοχέας αλδοστερόνης στα νεφρά Αύξηση (λόγω αυξημένης απώλειας Na⁺) ⚙️ Παθοφυσιολογική Εξήγηση
Όταν μπλοκάρεται ο RAAS, ειδικά η παραγωγή ή η δράση της Angiotensin II, καταργείται η φυσιολογική ανασταλτική ανατροφοδότηση που αυτή ασκεί στη ρενίνη. Το αποτέλεσμα είναι:
Αντανακλαστική αύξηση της ρενίνης (συχνά 2x–10x).
Η ρενίνη όμως δεν οδηγεί στην παραγωγή AII → λειτουργικά αναποτελεσματική.
Σε DRI (όπως το Aliskiren), η ρενίνη αναστέλλεται ως ένζυμο, αλλά τα επίπεδα της κυκλοφορούσας (inert) ρενίνης αυξάνονται.
📌 Κλινική Σημασία
Η αύξηση της ρενίνης από RAAS blockers είναι φυσιολογική και αναμενόμενη.
Σε διαγνωστικές εξετάσεις για σύνδρομο Conn (πρωτοπαθής αλδοστερονισμός), η λήψη RAAS blockers πρέπει να διακόπτεται για 2–4 εβδομάδες.
Η ρενίνη που αυξάνεται δεν σημαίνει αυξημένη δραστικότητα RAAS αν το τελικό αποτέλεσμα (AII, αλδοστερόνη) μπλοκάρεται.
Προσοχή στην ερμηνεία της ARR (αλδοστερόνη/ρενίνη) σε ασθενείς που λαμβάνουν αυτούς τους αναστολείς.
🧪 Παράδειγμα μετρήσεων σε RAAS Blockade
Φαρμακευτική Κατάσταση Ρενίνη Αλδοστερόνη ARR (λόγος) Χωρίς RAAS blocker Χαμηλή/φυσιολογική Υψηλή (σε Conn) Υψηλός ARR Με ACE-I ή ARB Αυξημένη Μειωμένη Χαμηλός ARR → Ψευδώς φυσιολογικός 🧠 Συμπέρασμα
Οι RAAS blockers επηρεάζουν τη ρενίνη δραστικά και προβλέψιμα. Η αύξησή της είναι αποτέλεσμα της φαρμακολογικής παρέμβασης και δεν αποτελεί παθολογική ένδειξη από μόνη της. Η ερμηνεία των επιπέδων πρέπει πάντα να λαμβάνει υπόψη τη φαρμακευτική αγωγή.
📅 Συμβουλές για Ακριβή Μέτρηση Ρενίνης
Η μέτρηση ρενίνης χρησιμοποιείται για τη διάγνωση παθήσεων του άξονα RAAS, όπως:
Πρωτοπαθής υπεραλδοστερονισμός (σύνδρομο Conn)
Δευτεροπαθής υπεραλδοστερονισμός
Νόσος Addison (ανεπάρκεια επινεφριδίων)
Ανθεκτική υπέρταση
Υποψία φαιοχρωμοκυτώματος/νεφραγγειακής υπέρτασης
Ωστόσο, η ερμηνεία της ρενίνης είναι εξαιρετικά ευαίσθητη σε παραμέτρους λήψης, στάσης σώματος, θεραπευτική αγωγή και ηλεκτρολυτικές καταστάσεις. Για αυτό απαιτείται προσεκτική προετοιμασία.
✅ Τι να Προσέξετε Πριν την Εξέταση
Παράγοντας Οδηγία Φαρμακευτική Αγωγή Ιδανικά διακοπή ACE-I, ARB, διουρητικών, β-αναστολέων 2–4 εβδομάδες πριν, πάντα σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό. Θέση Σώματος Καθορίζεται από το εργαστήριο: συνήθως ορθοστασία για 1–2 ώρες ή κατάκλιση για 30 λεπτά. Ώρα Λήψης Πρωινές ώρες, μεταξύ 08:00 και 10:00. Συνιστάται νηστεία 8–12 ωρών. Διατροφή / Νάτριο Αποφυγή ακραίας πρόσληψης νατρίου ή νηστείας με υπονατριαιμία τις προηγούμενες 48 ώρες. Υγρά / Ενυδάτωση Φυσιολογική πρόσληψη υγρών 1–2 ημέρες πριν. Όχι αφυδάτωση ή υπερφόρτωση. Στρες / Άσκηση Αποφυγή έντονης σωματικής δραστηριότητας ή ψυχικής έντασης πριν την εξέταση. Για λόγο ARR Απαραίτητη αποχή από καφεΐνη και ομαλοποιημένη πρόσληψη αλατιού τις προηγούμενες 5–7 ημέρες. ⏱️ Διαδικασία Εξέτασης
Λήψη αίματος από περιφερική φλέβα.
Αναφορά της στάσης σώματος (π.χ. ύπτια ή καθιστή).
Αν ζητείται πλάσμα δραστικότητας ρενίνης (PRA), απαιτείται ειδικός σωλήνας.
Συχνά συνδυάζεται με:
Μέτρηση αλδοστερόνης
Νάτριο, κάλιο, ACTH, κορτιζόλη
⚠️ Πότε τα Αποτελέσματα Είναι Μη Αξιόπιστα;
Υπό αγωγή με φάρμακα που τροποποιούν το RAAS
Σε υπονατριαιμία ή υποκαλιαιμία
Σε αφυδάτωση
Με λανθασμένη θέση σώματος
Εάν δεν καταγράφεται η φαρμακευτική αγωγή
💡 Extra Tips
Αν δεν μπορεί να διακοπεί η φαρμακευτική αγωγή, να σημειώνεται σαφώς στο έντυπο/παραπεμπτικό.
Σε υποψία σύνδρομου Conn, ο λόγος αλδοστερόνης/ρενίνης (ARR) είναι πιο αξιόπιστος από τις απόλυτες τιμές.
Το PRA (Plasma Renin Activity) και η συγκέντρωση ρενίνης (Direct Renin Concentration, DRC) δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα — πρέπει να αξιολογούνται με ξεχωριστά όρια.
❤️ Ρενίνη και Καρδιακή Ανεπάρκεια
Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια παθολογική κατάσταση στην οποία μειώνεται η ικανότητα της καρδιάς να προωθεί επαρκώς το αίμα. Η υποαιμάτωση των νεφρών ενεργοποιεί το σύστημα RAAS μέσω αύξησης της ρενίνης, με αποτέλεσμα:
- Αύξηση της αγγειοτενσίνης ΙΙ → ισχυρή αγγειοσυστολή
- Έκκριση αλδοστερόνης → κατακράτηση νατρίου και ύδατος
- Αύξηση προφόρτισης (preload) → επιδείνωση οιδήματος
Η συνεχής διέγερση του RAAS συμβάλλει σε αναδιαμόρφωση του μυοκαρδίου και εξέλιξη της καρδιακής ανεπάρκειας. Για τον λόγο αυτό, η ρύθμιση της ρενίνης και του RAAS με φαρμακευτική αγωγή (π.χ. ACEi, ARBs, MRAs) είναι βασική στρατηγική στη θεραπεία.
🧪 Συσχέτιση με Άλλες Ορμόνες
BNP: αντιρροπιστική δράση σε σχέση με ρενίνη
ACTH: επηρεάζει έμμεσα αλδοστερόνη
ADH: συνεργεί στην κατακράτηση ύδατος
Ινσουλίνη: συσχέτιση με ενεργοποίηση RAAS σε μεταβολικό σύνδρομο
🧬 Συγκριτικός Πίνακας: Conn – Addison – Ρενίνωμα
Κατάσταση Ρενίνη Αλδοστερόνη Κάλιο Conn ↓ ↑ ↓ Addison ↑ ↓ ↑ Ρενίνωμα ↑↑ ↑ ↓ 🔬 Κλινικά Παραδείγματα
Άνδρας 38 ετών: ARR 83 → Conn
Γυναίκα 55 ετών: ρενίνη 8.5 → Addison
Νεαρός 25 ετών: ρενίνη 15, αλδοστερόνη 18 → ρενίνωμα
📌 Σύνδεση με Εξέταση Αλδοστερόνης
Η αναλογία ARR χρειάζεται ταυτόχρονη μέτρηση ρενίνης και αλδοστερόνης.
🔗 Δες επίσης
- 📌 Εξέταση Αλδοστερόνης – Πότε και γιατί τη μετράμε; Συμπτώματα, τιμές και ερμηνεία
- 📌 Σύνδρομο Conn (Πρωτοπαθής Υπεραλδοστερονισμός) – Αίτια, διάγνωση και θεραπεία
- 📌 Νόσος Addison – Πρωτοπαθής ανεπάρκεια επινεφριδίων: Κλινικά σημεία και διαγνωστικά βήματα
- 📌 RAAS – Πώς λειτουργεί το Σύστημα Ρενίνης-Αγγειοτενσίνης-Αλδοστερόνης και γιατί είναι τόσο κρίσιμο;
❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Τι είναι η ρενίνη;
Η ρενίνη είναι ένα ένζυμο που εκκρίνεται από τα νεφρά και ρυθμίζει την αρτηριακή πίεση μέσω του συστήματος RAAS.
Γιατί είναι σημαντική η αναλογία αλδοστερόνης/ρενίνης (ARR);
Η υψηλή αναλογία ARR μπορεί να υποδεικνύει πρωτοπαθή υπεραλδοστερονισμό (νόσος Conn), μια αιτία δευτεροπαθούς υπέρτασης.
Ποια φάρμακα επηρεάζουν τη ρενίνη;
Οι β-αναστολείς μειώνουν τη ρενίνη. Τα διουρητικά, ACE inhibitors και ARBs την αυξάνουν. Η σπιρονολακτόνη την αυξάνει επίσης.
Μπορώ να κάνω την εξέταση ενώ λαμβάνω φαρμακευτική αγωγή;
Ιδανικά η εξέταση γίνεται μετά από διακοπή ορισμένων φαρμάκων, πάντα με οδηγία γιατρού, γιατί αλλοιώνουν τα αποτελέσματα.
Πότε γίνεται η μέτρηση της ρενίνης;
Το πρωί, σε ύπτια και έπειτα σε όρθια στάση. Απαιτείται νηστεία και ισορροπημένη πρόσληψη νατρίου.
Τι σημαίνει υψηλή ρενίνη και χαμηλή αλδοστερόνη;
Μπορεί να υποδεικνύει ανεπάρκεια επινεφριδίων (Addison) ή χρήση διουρητικών.
Υπάρχουν γενετικές διαταραχές που επηρεάζουν τη ρενίνη;
Ναι, όπως το σύνδρομο Liddle, που προκαλεί καταστολή της ρενίνης και της αλδοστερόνης με υπέρταση και υποκαλιαιμία.
Πώς σχετίζεται η ρενίνη με την καρδιακή ανεπάρκεια;
Σε καρδιακή ανεπάρκεια αυξάνεται η ρενίνη λόγω μειωμένης νεφρικής αιμάτωσης, οδηγώντας σε κατακράτηση νατρίου και υγρών.
Τι άλλο πρέπει να μετρηθεί μαζί με τη ρενίνη;
Η αλδοστερόνη είναι απαραίτητη για υπολογισμό του ARR. Συχνά ελέγχονται και επίπεδα καλίου, νατρίου και κορτιζόλης.
Ποιες παθήσεις σχετίζονται με πολύ υψηλή ρενίνη;
Ρενίνωμα, αιμορραγία, Addison, ανθεκτική καρδιακή ανεπάρκεια, στένωση νεφρικής αρτηρίας.
🔗 Δες επίσης
- Εξέταση Αλδοστερόνης
- Σύνδρομο Conn (Πρωτοπαθής Υπεραλδοστερονισμός)
- Νόσος Addison
- RAAS – Σύστημα Ρενίνης-Αγγειοτενσίνης-Αλδοστερόνης
📚 Βιβλιογραφία
- Williams Textbook of Endocrinology, 14th Edition
- Funder JW et al. “The Management of Primary Aldosteronism: Case Detection, Diagnosis, and Treatment.” J Clin Endocrinol Metab. 2016;101(5):1889–1916.
- Gheorghiade M, Braunwald E. “RAAS inhibition in heart failure: current experience and future perspectives.” Am J Cardiol. 2013;111(7):1035–1041.
- Young WF Jr. “Primary Aldosteronism: Renaissance of a Syndrome.” Clin Endocrinol (Oxf). 2007;66(5):607–618.
- Ελληνική Ενδοκρινολογική Εταιρεία – endo.gr
- UpToDate – Renin and the physiology of the RAAS (τελευταία πρόσβαση: Ιούλιος 2025)


