Seroxat (Paroxetine): Δόση, Παρενέργειες, Libido, Αύξηση Βάρους & Κρίσεις Πανικού
Seroxat (Paroxetine): Δόση, Παρενέργειες, Libido, Αύξηση Βάρους & Κρίσεις Πανικού
Τελευταία ενημέρωση:
Το Seroxat (paroxetine) είναι αντικαταθλιπτικό τύπου SSRI που χρησιμοποιείται σε κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές, ιδίως σε κρίσεις πανικού. Στο άρθρο θα βρείτε αναλυτικά: δοσολογία, παρενέργειες (libido, βάρος), διακοπή και σύγκριση με άλλα SSRIs.
1
Τι είναι το Seroxat;
Το Seroxat είναι αντικαταθλιπτικό φάρμακο που περιέχει paroxetine και ανήκει στους εκλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs). Χρησιμοποιείται κυρίως για κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές.
Χορηγείται για τη θεραπεία:
- Μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής
- Κρίσεων πανικού
- Γενικευμένης αγχώδους διαταραχής
- Ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής (OCD)
- Κοινωνικής φοβίας
- Διαταραχής μετατραυματικού στρες (PTSD)
Η paroxetine θεωρείται από τα πιο ισχυρά SSRIs με έντονη αγχολυτική δράση. Ωστόσο, συγκριτικά με άλλα φάρμακα της ίδιας κατηγορίας, συνδέεται συχνότερα με:
- Σεξουαλικές παρενέργειες (μείωση libido, καθυστέρηση οργασμού)
- Αύξηση βάρους σε μακροχρόνια χρήση
- Σύνδρομο διακοπής αν διακοπεί απότομα
Το Seroxat είναι αποτελεσματικό αντικαταθλιπτικό, αλλά η διακοπή του πρέπει να γίνεται σταδιακά.
2
Πώς δρα η Paroxetine στον οργανισμό;
Η paroxetine αυξάνει τα επίπεδα σεροτονίνης στον εγκέφαλο, αναστέλλοντας την επαναπρόσληψή της στις νευρικές συνάψεις. Έτσι ενισχύεται η νευροδιαβίβαση που σχετίζεται με τη σταθερότητα της διάθεσης και τον έλεγχο του άγχους.
Η σεροτονίνη συμμετέχει στη ρύθμιση:
- Της διάθεσης
- Του άγχους και της έντασης
- Του ύπνου
- Της σεξουαλικής λειτουργίας
- Της όρεξης και του σωματικού βάρους
Η ενίσχυση της σεροτονινεργικής δραστηριότητας βελτιώνει τα συμπτώματα κατάθλιψης και πανικού. Παράλληλα όμως εξηγεί ορισμένες παρενέργειες, όπως:
- Μείωση libido
- Καθυστέρηση οργασμού
- Αύξηση βάρους σε μακροχρόνια χρήση
Η πλήρης αντικαταθλιπτική δράση δεν εμφανίζεται άμεσα. Απαιτούνται συνήθως 4–8 εβδομάδες.
3
Σε ποιες περιπτώσεις χορηγείται;
Το Seroxat χορηγείται κυρίως για κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν έντονα σωματικά συμπτώματα άγχους.
Ενδείκνυται για:
- Μείζονα καταθλιπτική διαταραχή
- Κρίσεις πανικού (με ή χωρίς αγοραφοβία)
- Γενικευμένη αγχώδη διαταραχή
- Κοινωνική αγχώδη διαταραχή
- Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD)
- Διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD)
Ιδιαίτερα στις κρίσεις πανικού, η paroxetine θεωρείται από τις πιο αποτελεσματικές επιλογές, καθώς μειώνει τόσο τη συχνότητα όσο και την ένταση των επεισοδίων.
Στις κρίσεις πανικού η θεραπεία ξεκινά συχνά με χαμηλότερη δόση για να αποφευχθεί αρχική επιδείνωση άγχους.
4
Δοσολογία Seroxat
Η δοσολογία της paroxetine εξατομικεύεται ανάλογα με τη διάγνωση και την ανταπόκριση. Η έναρξη γίνεται συνήθως με χαμηλή δόση και ακολουθεί σταδιακή τιτλοποίηση.
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
| Ένδειξη | Συνήθης αρχική δόση | Συνήθες θεραπευτικό εύρος |
|---|---|---|
| Κατάθλιψη | 20 mg ημερησίως | 20–50 mg |
| Κρίσεις πανικού | 10 mg αρχικά | 20–50 mg |
| OCD | 20 mg | έως 60 mg |
Η λήψη γίνεται συνήθως μία φορά ημερησίως, συχνά το πρωί. Σε περίπτωση έντονης υπνηλίας μπορεί να προσαρμοστεί η ώρα λήψης κατόπιν ιατρικής οδηγίας.
Στις κρίσεις πανικού προτιμάται χαμηλότερη αρχική δόση για να μειωθεί ο κίνδυνος αρχικής επιδείνωσης άγχους.
5
Το Seroxat επηρεάζει τη libido;
Ναι. Η paroxetine είναι από τα SSRIs με τη μεγαλύτερη πιθανότητα σεξουαλικών παρενεργειών. Μπορεί να προκαλέσει μείωση libido, καθυστέρηση οργασμού ή δυσκολία στύσης.
Ο μηχανισμός σχετίζεται με την αυξημένη σεροτονίνη, η οποία αναστέλλει τα σεξουαλικά αντανακλαστικά και επηρεάζει τα κέντρα ανταμοιβής.
- Μείωση επιθυμίας
- Παράταση χρόνου μέχρι τον οργασμό
- Καθυστέρηση εκσπερμάτισης στους άνδρες
- Μειωμένη διέγερση στις γυναίκες
Συχνότητα: 30–70% ανάλογα με τη μελέτη και τη δόση.
Οι σεξουαλικές παρενέργειες είναι συχνές αλλά συνήθως αναστρέψιμες μετά τη μείωση ή διακοπή του φαρμάκου.
Τι μπορεί να γίνει σε περίπτωση επιμονής:
- Αναμονή 4–6 εβδομάδων (σε ορισμένους βελτιώνεται)
- Προσαρμογή δόσης υπό ιατρική καθοδήγηση
- Αλλαγή σε SSRI με μικρότερη σεξουαλική επιβάρυνση
- Συνδυαστική στρατηγική σε επιλεγμένες περιπτώσεις
6
Προκαλεί αύξηση βάρους το Seroxat;
Ναι, μπορεί να προκαλέσει μέτρια αύξηση βάρους, ιδιαίτερα σε μακροχρόνια χρήση (>6 μήνες).
Στην αρχή της θεραπείας κάποιοι ασθενείς χάνουν βάρος λόγω ναυτίας ή μειωμένης όρεξης. Με την πάροδο του χρόνου όμως:
- Αυξάνεται η όρεξη
- Βελτιώνεται η διάθεση και επανέρχεται η κανονική πρόσληψη τροφής
- Πιθανώς επηρεάζεται ο μεταβολισμός μέσω σεροτονινεργικών μηχανισμών
Μέση αύξηση: 2–5 κιλά σε μακροχρόνια χρήση, με μεγάλες ατομικές διαφορές.
Η αύξηση βάρους δεν οφείλεται πάντα αποκλειστικά στο φάρμακο. Συχνά σχετίζεται με βελτίωση της διάθεσης και αύξηση θερμιδικής πρόσληψης.
Τι βοηθά στον περιορισμό:
- Παρακολούθηση βάρους από τον πρώτο μήνα
- Ήπια τακτική άσκηση
- Περιορισμός απλών υδατανθράκων
- Έλεγχος θυρεοειδικής λειτουργίας σε επιβαρυμένο ιστορικό
7
Seroxat και κρίσεις πανικού
Η paroxetine είναι από τα πλέον τεκμηριωμένα φάρμακα για τη διαταραχή πανικού. Μειώνει τη συχνότητα, την ένταση και τη διάρκεια των κρίσεων, ενώ περιορίζει τον φόβο επανεμφάνισής τους.
Η δράση δεν αφορά μόνο το οξύ επεισόδιο, αλλά και:
- τη συνεχή ανησυχία μεταξύ των κρίσεων
- την αποφυγή καταστάσεων (αγοραφοβία)
- την υπερερμηνεία φυσιολογικών σωματικών αισθήσεων
Σε νευροβιολογικό επίπεδο:
- μειώνεται η υπερδραστηριότητα της αμυγδαλής (κέντρο φόβου)
- σταθεροποιείται η δραστηριότητα του αυτόνομου νευρικού συστήματος
- περιορίζονται συμπτώματα όπως ταχυκαρδία, εφίδρωση και δύσπνοια
7α
Είναι αποτελεσματικό για διαταραχή πανικού;
Ναι. Η συγκεκριμένη αγωγή θεωρείται από τις αποτελεσματικότερες επιλογές πρώτης γραμμής, με υψηλά ποσοστά ανταπόκρισης σε κλινικές μελέτες.
Μειώνει:
- τη συχνότητα των επεισοδίων
- την ένταση των σωματικών συμπτωμάτων
- τον καταστροφικό φόβο (“θα πεθάνω / θα λιποθυμήσω”)
- την αγχώδη αναμονή της επόμενης κρίσης
Στόχος της θεραπείας δεν είναι μόνο η εξάλειψη των κρίσεων, αλλά η πλήρης αποκατάσταση λειτουργικότητας και ποιότητας ζωής.
7β
Σε πόσο καιρό δρα η paroxetine στις κρίσεις πανικού;
Η πρώτη βελτίωση μπορεί να φανεί σε 1–2 εβδομάδες, αλλά η πλήρης ανταπόκριση απαιτεί συνήθως 6–12 εβδομάδες.
- Εβδομάδες 1–2: μικρή μείωση έντασης άγχους
- Εβδομάδες 3–4: αρχίζει μείωση συχνότητας επεισοδίων
- Εβδομάδες 8–12: σταθερή θεραπευτική ανταπόκριση
Η σταδιακή δράση είναι αναμενόμενη και δεν υποδηλώνει αποτυχία θεραπείας.
7γ
Στην αρχή μπορεί να αυξηθεί το άγχος;
Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να υπάρξει παροδική αύξηση άγχους τις πρώτες ημέρες. Αυτό σχετίζεται με τη νευροχημική προσαρμογή του εγκεφάλου.
Πιθανές αρχικές εκδηλώσεις:
- ήπια νευρικότητα
- αϋπνία
- αίσθημα εσωτερικής έντασης
Η επιδείνωση είναι συνήθως ήπια και υποχωρεί σταδιακά. Αν επιμένει ή είναι έντονη, απαιτείται ιατρική αξιολόγηση.
7δ
Τι αλλάζει μήνα-μήνα στη διαταραχή πανικού;
Η βελτίωση είναι προοδευτική και όχι απόλυτα γραμμική.
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
| Χρονική φάση | Κλινική μεταβολή | Αναμενόμενο |
|---|---|---|
| 1ος μήνας | Μείωση φόβου σωματικών συμπτωμάτων | Επεισόδια μπορεί να εμφανίζονται αλλά λιγότερο τρομακτικά |
| 2ος μήνας | Μείωση συχνότητας κρίσεων | Ήπια επεισόδια σε έντονο στρες |
| 3ος μήνας | Σταθερή ύφεση για πολλούς ασθενείς | Μικρά υπολείμματα άγχους |
Η απουσία πλήρους βελτίωσης στον πρώτο μήνα δεν σημαίνει αποτυχία θεραπείας.
7στ
Seroxat vs Cipralex για κρίσεις πανικού – Ποιο είναι καλύτερο;
Και τα δύο φάρμακα είναι αποτελεσματικά για διαταραχή πανικού. Η επιλογή εξαρτάται από το προφίλ παρενεργειών και την ανοχή του ασθενούς.
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
| Χαρακτηριστικό | Paroxetine | Escitalopram |
|---|---|---|
| Αποτελεσματικότητα | Πολύ υψηλή | Πολύ υψηλή |
| Σεξουαλικές παρενέργειες | Συχνότερες | Λιγότερο συχνές |
| Αύξηση βάρους | Πιθανή σε μακροχρόνια χρήση | Ηπιότερη τάση |
| Σύνδρομο διακοπής | Πιο έντονο | Ηπιότερο |
8
Παρενέργειες Seroxat
Οι περισσότερες παρενέργειες εμφανίζονται τις πρώτες 1–2 εβδομάδες και συχνά υποχωρούν καθώς ο οργανισμός προσαρμόζεται. Η ένταση ποικίλλει σημαντικά από άτομο σε άτομο.
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
| Συχνότητα | Παρενέργεια | Σχόλιο |
|---|---|---|
| Πολύ συχνή | Ναυτία | Συχνά βελτιώνεται μετά τις πρώτες 7–10 ημέρες |
| Συχνή | Αϋπνία ή υπνηλία | Μπορεί να απαιτηθεί αλλαγή ώρας λήψης |
| Συχνή | Μείωση libido / καθυστέρηση οργασμού | Σχετίζεται με σεροτονινεργική δράση |
| Συχνή | Ξηροστομία, εφίδρωση | Συνήθως ήπιες |
| Λιγότερο συχνή | Αύξηση βάρους | Πιο συχνή σε μακροχρόνια χρήση |
Σοβαρές αλλά σπάνιες παρενέργειες
- Σύνδρομο σεροτονίνης (ιδίως σε συνδυασμό με άλλα σεροτονινεργικά φάρμακα)
- Υπονατριαιμία, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους
- Αυξημένη τάση για αιμορραγία (σε συνδυασμό με αντιπηκτικά ή ΜΣΑΦ)
- Επιδείνωση αυτοκτονικού ιδεασμού σε νέους ασθενείς (κυρίως στην αρχή θεραπείας)
Οποιαδήποτε έντονη μεταβολή διάθεσης, σύγχυση, υψηλός πυρετός ή μυϊκή δυσκαμψία απαιτεί άμεση ιατρική εκτίμηση.
9
Διακοπή Seroxat – Τι πρέπει να γνωρίζετε
Η paroxetine έχει από τα υψηλότερα ποσοστά συνδρόμου διακοπής μεταξύ των SSRIs. Η απότομη διακοπή αυξάνει τον κίνδυνο έντονων συμπτωμάτων.
Γιατί συμβαίνει;
Η paroxetine έχει σχετικά μικρό χρόνο ημιζωής. Όταν διακοπεί απότομα, τα επίπεδα σεροτονίνης μειώνονται γρήγορα, προκαλώντας νευροχημική “αστάθεια”.
Συμπτώματα συνδρόμου διακοπής
- Ζάλη ή αίσθημα αστάθειας
- “Brain zaps” (ηλεκτρικά αισθήματα)
- Ναυτία
- Ευερεθιστότητα
- Έντονο άγχος
- Διαταραχές ύπνου
- Αίσθημα αποπροσωποποίησης
Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως 1–3 ημέρες μετά τη διακοπή και μπορεί να διαρκέσουν ημέρες ή εβδομάδες εάν δεν εφαρμοστεί σταδιακή μείωση.
Η διακοπή πρέπει να γίνεται σταδιακά, με εξατομικευμένο πλάνο και παρακολούθηση για υποτροπή άγχους ή κατάθλιψης.
10
Πλαίσιο σταδιακής διακοπής (γενικές αρχές)
Η σταδιακή μείωση είναι ο ασφαλέστερος τρόπος διακοπής. Το πλάνο προσαρμόζεται στη δόση, τη διάρκεια θεραπείας και το ιστορικό υποτροπών.
- Μείωση δόσης σε βήματα
- Διάρκεια διακοπής από εβδομάδες έως μήνες
- Συστηματική παρακολούθηση συμπτωμάτων
Σε ειδικές περιπτώσεις
- Cross-taper σε άλλο SSRI με μεγαλύτερο χρόνο ημιζωής
- Υποστηρικτική αγωγή για έλεγχο συμπτωμάτων
- Προσωρινή επαναφορά δόσης εάν τα συμπτώματα είναι έντονα
Να αποφευχθεί τόσο το σύνδρομο διακοπής όσο και η υποτροπή της διαταραχής πανικού ή της κατάθλιψης.
11
Αλληλεπιδράσεις Seroxat με άλλα φάρμακα
Η paroxetine αναστέλλει το ένζυμο CYP2D6, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει τον μεταβολισμό άλλων φαρμάκων.
Αντενδείκνυται ο συνδυασμός με:
- MAO inhibitors
- Άλλα σεροτονινεργικά φάρμακα σε μη ελεγχόμενο συνδυασμό
- Linezolid
Απαιτείται προσοχή με:
- Tramadol (κίνδυνος συνδρόμου σεροτονίνης)
- Αντιπηκτικά και ΜΣΑΦ (αυξημένος αιμορραγικός κίνδυνος)
- Αντιψυχωσικά
- Β-αναστολείς που μεταβολίζονται μέσω CYP2D6
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
| Κατηγορία | Κίνδυνος | Σχόλιο |
|---|---|---|
| MAOI | Υψηλός | Αντένδειξη |
| Tramadol | Μέτριος–Υψηλός | Κίνδυνος συνδρόμου σεροτονίνης |
| Αντιπηκτικά | Μέτριος | Αυξημένος αιμορραγικός κίνδυνος |
| Β-αναστολείς (CYP2D6) | Μέτριος | Αύξηση επιπέδων φαρμάκου |
Πάντα ενημερώνετε τον ιατρό για όλα τα φάρμακα, φυτικά σκευάσματα ή συμπληρώματα που λαμβάνετε.
12
Seroxat και αλκοόλ
Δεν συνιστάται ο συνδυασμός Seroxat με αλκοόλ. Αν και δεν υπάρχει απόλυτη αντένδειξη σε μικρή περιστασιακή κατανάλωση, ο συνδυασμός μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τόσο την αποτελεσματικότητα όσο και την ασφάλεια της θεραπείας.
Πιθανές επιπτώσεις
- Ενίσχυση υπνηλίας ή ζάλης
- Μείωση συγκέντρωσης και χρόνου αντίδρασης
- Επιδείνωση άγχους ή καταθλιπτικής διάθεσης
- Μείωση αντικαταθλιπτικής αποτελεσματικότητας
- Αυξημένος κίνδυνος παρενεργειών
Η τακτική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να καθυστερήσει τη σταθεροποίηση της διαταραχής πανικού ή της κατάθλιψης.
Αν καταναλώνετε αλκοόλ, συζητήστε το με τον θεράποντα ιατρό ώστε να εκτιμηθεί ο ατομικός κίνδυνος.
13
Seroxat στην εγκυμοσύνη και θηλασμό
Η paroxetine δεν αποτελεί πρώτη επιλογή στην εγκυμοσύνη, ιδιαίτερα στο 1ο τρίμηνο.
Πιθανοί κίνδυνοι
- Συσχέτιση με αυξημένο κίνδυνο καρδιακών ανωμαλιών στο 1ο τρίμηνο
- Σύνδρομο προσαρμογής νεογνού όταν λαμβάνεται στο 3ο τρίμηνο
Η απόφαση για συνέχιση ή αλλαγή θεραπείας βασίζεται σε εξατομικευμένη εκτίμηση κινδύνου–οφέλους, λαμβάνοντας υπόψη τη βαρύτητα της ψυχικής διαταραχής.
Θηλασμός
Μικρές ποσότητες paroxetine περνούν στο μητρικό γάλα. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να θεωρηθεί συμβατή, αλλά απαιτείται ιατρική καθοδήγηση και παρακολούθηση του νεογνού.
14
Χορήγηση σε παιδιά και εφήβους
Η χρήση σε άτομα κάτω των 18 ετών απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή.
Κίνδυνοι
- Αυξημένος κίνδυνος αυτοκτονικού ιδεασμού στην αρχή θεραπείας
- Συμπεριφορικές μεταβολές
- Ευερεθιστότητα ή διέγερση
Χορηγείται μόνο σε συγκεκριμένες ενδείξεις και με στενή ιατρική παρακολούθηση.
15
Εργαστηριακές επιπτώσεις και εξετάσεις
Η paroxetine δεν επηρεάζει άμεσα τις περισσότερες συνήθεις αιματολογικές ή βιοχημικές εξετάσεις. Ωστόσο, σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών μπορεί να παρατηρηθούν έμμεσες μεταβολές που απαιτούν κλινική εγρήγορση.
Πιθανές εργαστηριακές μεταβολές
- Ήπια υπονατριαιμία (κυρίως σε ηλικιωμένους, αφυδατωμένους ή σε συγχορήγηση διουρητικών)
- Αυξημένη αιμορραγική τάση λόγω αναστολής πρόσληψης σεροτονίνης στα αιμοπετάλια
- Σπάνια ήπιες μεταβολές ηπατικών ενζύμων
Ποιοι ασθενείς χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση;
- Ηλικιωμένοι (>65 ετών)
- Ασθενείς με καρδιακή ή νεφρική νόσο
- Άτομα που λαμβάνουν διουρητικά ή αντιπηκτικά
- Ασθενείς με ιστορικό διαταραχών ηλεκτρολυτών
Συνιστώμενη παρακολούθηση
- Έλεγχος νατρίου ορού σε ηλικιωμένους ή σε εμφάνιση σύγχυσης/αστάθειας
- Παρακολούθηση σωματικού βάρους σε μακροχρόνια χρήση
- Έλεγχος INR όταν συγχορηγούνται αντιπηκτικά
- Κλινική αξιολόγηση για σημεία αιμορραγίας (μώλωπες, ρινορραγίες)
Σε εμφάνιση σύγχυσης, πονοκεφάλου, ναυτίας ή αστάθειας σε ηλικιωμένο ασθενή που λαμβάνει Seroxat, πρέπει να ελέγχεται άμεσα το νάτριο ορού.
16 Seroxat vs άλλα SSRIs
Η paroxetine είναι πιο αγχολυτική αλλά με περισσότερες παρενέργειες διακοπής.
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
| Φάρμακο | Libido | Βάρος | Σύνδρομο διακοπής |
|---|---|---|---|
| Paroxetine | Υψηλό | Μέτριο | Υψηλό |
| Escitalopram | Μέτριο | Χαμηλό–Μέτριο | Χαμηλό |
| Sertraline | Μέτριο | Χαμηλό | Μέτριο |
Η επιλογή φαρμάκου εξατομικεύεται βάσει:
Συμπτωμάτων
Προηγούμενης ανταπόκρισης
Ανεπιθύμητων ενεργειών
16
Seroxat vs άλλα SSRIs
Η paroxetine (Seroxat) είναι από τα SSRIs με ισχυρή αγχολυτική δράση, αλλά συνοδεύεται συχνότερα από σεξουαλικές παρενέργειες και εντονότερο σύνδρομο διακοπής σε σχέση με άλλα SSRIs. Η “καλύτερη” επιλογή δεν είναι ίδια για όλους: εξαρτάται από συμπτώματα, συννοσηρότητες και ανεκτικότητα.
Αν προτεραιότητα είναι η ισχυρή αντι-πανικού/αγχολυτική δράση, η paroxetine είναι πολύ αποτελεσματική.
Αν προτεραιότητα είναι η καλύτερη ανεκτικότητα ή η ευκολότερη διακοπή, συχνά επιλέγονται άλλα SSRIs.
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
| SSRI | Libido (τάση) | Βάρος (τάση) | Σύνδρομο διακοπής | Σχόλιο (συνήθης κλινική εικόνα) |
|---|---|---|---|---|
| Paroxetine | Υψηλότερη πιθανότητα | Μέτρια (κυρίως μακροχρόνια) | Υψηλό | Ισχυρή αγχολυτική/αντι-πανικού δράση, αλλά “δύσκολη” διακοπή |
| Escitalopram | Μέτρια | Χαμηλή–Μέτρια | Χαμηλό–Μέτριο | Συχνά πολύ καλή ανεκτικότητα, “καθαρό” προφίλ |
| Sertraline | Μέτρια | Χαμηλή | Μέτριο | Συχνή επιλογή σε άγχος/κατάθλιψη, καλή ισορροπία αποτελεσματικότητας–ανεκτικότητας |
| Fluoxetine | Μέτρια | Χαμηλή | Χαμηλό | Μεγαλύτερος χρόνος ημιζωής → συνήθως πιο “ήπια” διακοπή |
Πώς εξατομικεύεται η επιλογή
- Κυρίαρχα συμπτώματα: πανικός, κατάθλιψη, κοινωνικό άγχος, OCD
- Προηγούμενη ανταπόκριση: τι “δούλεψε” στο παρελθόν
- Ανεπιθύμητες ενέργειες: libido, βάρος, ύπνος
- Στόχος διακοπής: αν υπάρχει πιθανότητα ανάγκης διακοπής στο μέλλον, προτιμάται συχνά SSRI με ηπιότερο withdrawal
Να αλλάζει SSRI “πολύ νωρίς” (π.χ. πριν τις 6–8 εβδομάδες), ειδικά στον πανικό, όπου η πλήρης ανταπόκριση μπορεί να καθυστερήσει.
17
Ερμηνεία εξετάσεων & Παρακολούθηση
Η παρακολούθηση κατά τη μακροχρόνια λήψη Seroxat είναι κυρίως κλινική, όμως σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών απαιτείται και στοχευμένος εργαστηριακός έλεγχος. Στόχος είναι η έγκαιρη ανίχνευση ηλεκτρολυτικών διαταραχών, αιμορραγικού κινδύνου ή μεταβολικών μεταβολών που μπορεί να επηρεάσουν την ασφάλεια της θεραπείας.
Βασικές εξετάσεις που μπορεί να ζητηθούν
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
| Εξέταση | Γιατί ελέγχεται | Πότε συνιστάται |
|---|---|---|
| Νάτριο ορού (Na⁺) | Κίνδυνος υπονατριαιμίας λόγω SIADH, ιδίως σε ηλικιωμένους | Σε σύγχυση, πονοκέφαλο, αστάθεια, ναυτία ή σε συγχορήγηση διουρητικών |
| Γενική αίματος | Έμμεση εκτίμηση αιμορραγικού κινδύνου | Σε μώλωπες, ρινορραγίες ή συγχορήγηση ΜΣΑΦ/αντιπηκτικών |
| INR (σε ασθενείς με αντιπηκτικά) | Αυξημένος αιμορραγικός κίνδυνος λόγω δράσης στα αιμοπετάλια | Μετά από έναρξη ή αλλαγή δόσης |
| TSH | Διαφορική διάγνωση κόπωσης/μεταβολών διάθεσης | Σε ανεξήγητη αύξηση βάρους ή εμμένουσα κόπωση |
| Γλυκόζη / Λιπιδαιμικό προφίλ | Μεταβολικές μεταβολές σε μακροχρόνια χρήση | Σε παρατεταμένη θεραπεία >12 μηνών |
Ερμηνεία αποτελεσμάτων στην κλινική πράξη
- Ήπια πτώση νατρίου (π.χ. 132–134 mmol/L) σε ηλικιωμένο με συμπτώματα απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.
- Ανεξήγητοι μώλωπες με φυσιολογικά αιμοπετάλια μπορεί να σχετίζονται με τη δράση της paroxetine στη λειτουργία τους.
- Μεταβολές βάρους πρέπει να αξιολογούνται συνολικά (διάθεση, διατροφή, θυρεοειδής).
Η συνδυασμένη κλινική και εργαστηριακή παρακολούθηση μειώνει τον κίνδυνο επιπλοκών και επιτρέπει ασφαλή, μακροχρόνια θεραπεία.
Η αξιολόγηση ηλεκτρολυτών, γενικής αίματος ή INR γίνεται σε συνδυασμό με το κλινικό ιστορικό και τη φαρμακευτική αγωγή, ώστε να διαχωρίζεται μια φαρμακογενής μεταβολή από άλλη παθολογία.
18
Πότε να επικοινωνήσετε άμεσα με ιατρό
Ορισμένα συμπτώματα απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.
- Σκέψεις αυτοτραυματισμού ή επιδείνωση καταθλιπτικής διάθεσης
- Σοβαρή ανησυχία, έντονη διέγερση ή σύγχυση
- Συμπτώματα συνδρόμου σεροτονίνης (πυρετός, μυϊκή δυσκαμψία, τρόμος, ταχυκαρδία)
- Έντονη αλλεργική αντίδραση (οίδημα, δύσπνοια, εξάνθημα)
- Αιμορραγικά επεισόδια χωρίς προφανή αιτία
19
Διάρκεια θεραπείας
Η ελάχιστη διάρκεια θεραπείας μετά την ύφεση των συμπτωμάτων είναι συνήθως 6 μήνες.
Σε διαταραχή πανικού ή επαναλαμβανόμενα επεισόδια κατάθλιψης, μπορεί να απαιτηθεί:
- Θεραπεία 12 μηνών ή περισσότερο
- Μακροχρόνια (πολυετής) αγωγή σε συχνές υποτροπές
Η απόφαση για συνέχιση ή διακοπή βασίζεται σε:
- Ιστορικό υποτροπών
- Βαρύτητα αρχικών συμπτωμάτων
- Ανταπόκριση στη θεραπεία
- Ανοχή στις παρενέργειες
Να διατηρηθεί η ύφεση και να μειωθεί ο κίνδυνος νέου επεισοδίου, χωρίς περιττή παρατεταμένη φαρμακευτική επιβάρυνση.
20
Συμπέρασμα
Το Seroxat (paroxetine) είναι ένα αποτελεσματικό αντικαταθλιπτικό και αγχολυτικό φάρμακο, με ιδιαίτερη ένδειξη στη διαταραχή πανικού. Μειώνει τη συχνότητα και την ένταση των κρίσεων, περιορίζει τον φόβο επανεμφάνισης και συμβάλλει στη σταθεροποίηση της διάθεσης.
Ωστόσο, συγκριτικά με άλλα SSRIs, σχετίζεται με:
- Υψηλότερη πιθανότητα σεξουαλικών παρενεργειών
- Μεγαλύτερο κίνδυνο συνδρόμου διακοπής
- Πιθανή αύξηση βάρους σε μακροχρόνια χρήση
Η επιλογή αντικαταθλιπτικού πρέπει να είναι εξατομικευμένη, με βάση τα συμπτώματα, το ιστορικό, την ανοχή και τις προτεραιότητες του ασθενούς.
21
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Σε πόσες μέρες δρα το Seroxat;
Η αρχική βελτίωση εμφανίζεται σε 1–2 εβδομάδες, ενώ η πλήρης θεραπευτική δράση συνήθως απαιτεί 4–8 εβδομάδες.
Ποιο προκαλεί λιγότερη αύξηση βάρους, Seroxat ή Cipralex;
Το Cipralex (escitalopram) έχει γενικά ηπιότερη τάση αύξησης βάρους σε σύγκριση με το Seroxat, ιδιαίτερα σε μακροχρόνια χρήση.
Μειώνει το Seroxat τη libido;
Ναι, η paroxetine σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα μείωσης libido και καθυστέρησης οργασμού σε σχέση με άλλα SSRIs.
Μπορώ να διακόψω το Seroxat απότομα;
Όχι, η απότομη διακοπή μπορεί να προκαλέσει σύνδρομο διακοπής με ζάλη, άγχος και «brain zaps», γι’ αυτό απαιτείται σταδιακή μείωση.
Είναι αποτελεσματικό το Seroxat στις κρίσεις πανικού;
Ναι, αποτελεί μία από τις αποτελεσματικότερες επιλογές για τη μείωση της συχνότητας και της έντασης των κρίσεων πανικού.
Πόσο καιρό πρέπει να το παίρνω μετά τη βελτίωση;
Μετά την ύφεση των συμπτωμάτων, η αγωγή συνήθως συνεχίζεται για τουλάχιστον 6 μήνες ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος υποτροπής.
22
Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία
Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
https://www.bmj.com/
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
