👃 Καλλιέργεια Ρινικού Εκκρίματος – Φιλικός Οδηγός για Ασθενείς

📑 Περιεχόμενα

• 1️⃣ Τι είναι η εξέταση;
• 2️⃣ Γιατί ζητείται;
• 3️⃣ Προετοιμασία πριν τη λήψη
• 4️⃣ Πώς λαμβάνεται το δείγμα;
• 5️⃣ Μεταφορά & χρόνος απάντησης
• 6️⃣ Συχνότερα μικρόβια
• 7️⃣ Αντιβιόγραμμα
• 8️⃣ Ερμηνεία αποτελεσμάτων
• 9️⃣ Πότε να την κάνω;
• 🔟 Περιορισμοί & συχνά λάθη
• 1️⃣1️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
• 1️⃣2️⃣ Πού να κάνω εξέταση
• 1️⃣3️⃣ Βιβλιογραφία

1️⃣ Τι είναι η εξέταση;

Η καλλιέργεια ρινικού εκκρίματος είναι μια μικροβιολογική εξέταση που πραγματοποιείται για να εντοπιστούν παθογόνα μικρόβια ή μύκητες που αποικίζουν ή προκαλούν φλεγμονή στο ρινικό βλεννογόνο. Αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διάγνωση ρινίτιδας, ρινοκολπίτιδας και για τον έλεγχο φορείας ανθεκτικών μικροβίων όπως ο MRSA (Staphylococcus aureus ανθεκτικός στη μεθικιλλίνη).

Η διαδικασία βασίζεται στην καλλιέργεια του δείγματος σε ειδικά θρεπτικά υλικά μέσα στο μικροβιολογικό εργαστήριο. Εάν αναπτυχθούν μικροοργανισμοί, αυτοί αναγνωρίζονται και ελέγχεται η ευαισθησία τους σε αντιβιοτικά (αντιβιόγραμμα).

Σε αντίθεση με τη ρινική καλλιέργεια για ιούς, η οποία απαιτεί μοριακές τεχνικές (PCR), η κλασική καλλιέργεια στοχεύει σε βακτήρια και μύκητες. Είναι απλή, ανώδυνη και διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα κατά τη λήψη.

Η εξέταση συνήθως ζητείται από:

• ΩΡΛ ιατρούς σε περιπτώσεις επίμονης ή δύσοσμης ρινόρροιας,
• Πνευμονολόγους ή παθολόγους σε υποψία αποικισμού MRSA,
• Νοσοκομεία για προεγχειρητικό έλεγχο ή επιδημιολογική επιτήρηση,
• Ιδιώτες γιατρούς όταν υπάρχει υποψία μικροβιακής ρινοκολπίτιδας.

Το αποτέλεσμα βοηθά στη διάκριση μεταξύ βακτηριακής και ιογενούς λοίμωξης, αποφεύγοντας περιττή χρήση αντιβιοτικών. Ένα φυσιολογικό αποτέλεσμα (χωρίς ανάπτυξη) υποδεικνύει ότι η αιτία είναι πιθανώς ιογενής ή αλλεργική.

2️⃣ Γιατί ζητείται η εξέταση;

Η καλλιέργεια ρινικού εκκρίματος ζητείται όταν υπάρχει υποψία ότι τα επίμονα ρινικά συμπτώματα οφείλονται σε βακτηριακή λοίμωξη ή όταν πρέπει να διαπιστωθεί αν κάποιος είναι φορέας ανθεκτικού μικροβίου όπως ο MRSA (methicillin-resistant Staphylococcus aureus).

Αποτελεί χρήσιμη εξέταση τόσο στη διάγνωση όσο και στην πρόληψη λοιμώξεων του ανώτερου αναπνευστικού, καθώς και στην επιτήρηση νοσοκομειακών λοιμώξεων.

🔹 Κύριες ιατρικές ενδείξεις

• Χρόνια ή υποτροπιάζουσα ρινίτιδα / ρινοκολπίτιδα με πυώδεις ή δύσοσμες εκκρίσεις.
• Αποτυχία εμπειρικής αντιβιοτικής αγωγής ή επιδείνωση μετά τη θεραπεία.
• Προεγχειρητικός έλεγχος σε ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε επεμβάσεις κεφαλής ή τραχήλου.
• Έλεγχος φορείας MRSA σε νοσηλευτικό προσωπικό, αιμοκαθαιρόμενους ή χρόνια πάσχοντες.
• Ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς (μεταμοσχευμένοι, HIV+, χημειοθεραπεία).
• Βρέφη και παιδιά με συχνές ρινίτιδες ή ωτίτιδες.

🔹 Προληπτικός έλεγχος (screening)

Η καλλιέργεια μπορεί να γίνει ακόμη και χωρίς συμπτώματα, σε προληπτικό πλαίσιο:

• Σε νοσοκομεία πριν την εισαγωγή σε μονάδες εντατικής ή χειρουργεία.
• Σε ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό για περιοδικό έλεγχο αποικισμού MRSA.
• Σε ασθενείς με επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού.

🔹 Ενδεικτικές καταστάσεις όπου βοηθά η εξέταση

3️⃣ Προετοιμασία πριν τη λήψη

Η σωστή προετοιμασία είναι σημαντική ώστε το δείγμα να είναι αντιπροσωπευτικό και να μη δοθεί ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα. Οι παρακάτω οδηγίες διασφαλίζουν αξιόπιστη καλλιέργεια.

🔹 Πριν την εξέταση

• Αποφύγετε τη χρήση ρινικών σπρέι που περιέχουν αντιβιοτικά ή αντισηπτικά για τουλάχιστον 48–72 ώρες πριν τη λήψη.
• Μην κάνετε ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ορό ή άλλα διαλύματα για 4–6 ώρες πριν την εξέταση.
• Αποφύγετε την εφαρμογή τοπικών κορτικοστεροειδών ή αποσυμφορητικών (π.χ. οξυμεταζολίνη) την ίδια ημέρα.
• Ενημερώστε το μικροβιολογικό εργαστήριο για κάθε πρόσφατη αντιβιοτική θεραπεία (π.χ. αμοξικιλλίνη, κλαριθρομυκίνη, κεφαλοσπορίνες) και πότε ολοκληρώθηκε.
• Σε μικρά παιδιά, ο καθαρισμός της μύτης πρέπει να γίνεται εξωτερικά, χωρίς βαθιά εισαγωγή μπατονέτας ή χαρτιού.

🔹 Την ημέρα της εξέτασης

• Δεν απαιτείται νηστεία. Η εξέταση μπορεί να γίνει οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας.
• Δεν προκαλεί πόνο. Ο ασθενής κάθεται αναπαυτικά και η διαδικασία διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα.
• Αν υπάρχει έντονη συμφόρηση, συνιστάται ήπια αναρρόφηση της μύτης (χωρίς πλύση) πριν τη λήψη, μόνο εφόσον το επιτρέψει ο ιατρός.

🔹 Για νοσηλευόμενους ασθενείς

Σε νοσοκομειακά περιβάλλοντα, η καλλιέργεια πρέπει να λαμβάνεται πριν την έναρξη ή αλλαγή αντιβιοτικής αγωγής, ώστε να αποφευχθεί αλλοίωση του αποτελέσματος. Το δείγμα καταγράφεται στο ιστορικό του ασθενούς και αποστέλλεται άμεσα στο εργαστήριο.

Η προσεκτική τήρηση των οδηγιών εξασφαλίζει ότι η καλλιέργεια θα αποδώσει αξιόπιστα ευρήματα και θα καθοδηγήσει σωστά τη θεραπεία.

4️⃣ Πώς λαμβάνεται το δείγμα;

Η λήψη του δείγματος για καλλιέργεια ρινικού εκκρίματος είναι ανώδυνη, σύντομη και γίνεται από εξειδικευμένο προσωπικό στο μικροβιολογικό εργαστήριο ή στο ιατρείο. Στόχος είναι να συλλεχθεί επαρκής ποσότητα βλέννης ή επιχρίσματος από τον ρινικό βλεννογόνο, ώστε να αναπτυχθούν τα υπεύθυνα μικρόβια.

🔹 Διαδικασία λήψης

1. Ο ασθενής κάθεται με ελαφρώς γερμένο το κεφάλι προς τα πίσω.
2. Ο επαγγελματίας υγείας χρησιμοποιεί έναν αποστειρωμένο στυλεό (βαμβακοφόρο) με μαλακή άκρη και μέσο μεταφοράς (τύπου Amies ή Stuarts).
3. Εισάγει προσεκτικά τον στυλεό στο ρουθούνι (περίπου 1–2 cm) ακολουθώντας το έδαφος της ρινικής θαλάμης και αποφεύγοντας τον τραυματισμό.
4. Περιστρέφει τον στυλεό 3–5 φορές κοντά στο ρινικό διάφραγμα ή σε σημείο με ορατή έκκριση.
5. Επαναλαμβάνει τη διαδικασία και στο άλλο ρουθούνι, εφόσον ζητηθεί από το πρωτόκολλο.
6. Τοποθετεί τον στυλεό στο αποστειρωμένο σωληνάριο μεταφοράς, σφραγίζει και επισημαίνει το δείγμα με τα πλήρη στοιχεία του ασθενούς.
7. Το δείγμα αποστέλλεται άμεσα στο εργαστήριο για καλλιέργεια εντός 2 ωρών.

🔹 Ειδικές περιπτώσεις

• Βρέφη και μικρά παιδιά: Χρησιμοποιείται λεπτός παιδιατρικός στυλεός και η διαδικασία διαρκεί λιγότερο από 10 δευτερόλεπτα.
• Νοσηλευόμενοι ασθενείς: Το δείγμα λαμβάνεται από εξειδικευμένο νοσηλευτή με χρήση προστατευτικού εξοπλισμού.
• Ανοσοκατεσταλμένοι: Μπορεί να χρειαστεί ταυτόχρονη λήψη δείγματος και από το φάρυγγα για πληρέστερο έλεγχο αποικισμού.

🔹 Μετά τη λήψη

Δεν χρειάζεται κάποια ειδική φροντίδα μετά τη λήψη. Ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει άμεσα στις δραστηριότητές του. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να παρουσιαστεί ελαφρύ γαργάλημα ή προσωρινό φτάρνισμα, που υποχωρεί σε λίγα λεπτά.

🔹 Συχνά λάθη που πρέπει να αποφεύγονται

• Λήψη δείγματος πολύ επιφανειακά (δεν περιέχει αρκετό μικροβιακό φορτίο).
• Χρήση μολυσμένου ή μη αποστειρωμένου στυλεού.
• Καθυστέρηση αποστολής του δείγματος >2 ώρες χωρίς ψύξη.
• Ελλιπής σήμανση δείγματος ή παραπεμπτικού (π.χ. απουσία ημερομηνίας ή κλινικής ένδειξης).

🔹 Ποιότητα δείγματος

Η αξιοπιστία της καλλιέργειας εξαρτάται από τη σωστή λήψη και τη γρήγορη μεταφορά. Εάν το δείγμα είναι ανεπαρκές ή επιμολυνθεί, το αποτέλεσμα μπορεί να χαρακτηριστεί «μη αντιπροσωπευτικό» και να χρειαστεί επανάληψη.

5️⃣ Μεταφορά & χρόνος απάντησης

Η σωστή μεταφορά και επεξεργασία του δείγματος είναι καθοριστικής σημασίας για την αξιοπιστία της καλλιέργειας. Το ρινικό επίχρισμα πρέπει να φθάσει στο μικροβιολογικό εργαστήριο όσο το δυνατόν γρηγορότερα μετά τη λήψη.

🔹 Συνθήκες μεταφοράς

• Το δείγμα πρέπει να μεταφερθεί εντός 2 ωρών από τη λήψη στο εργαστήριο.
• Αν προβλέπεται καθυστέρηση, το δείγμα φυλάσσεται σε θερμοκρασία 2–8 °C (ψύξη) και αποστέλλεται το αργότερο εντός 24 ωρών.
• Το σωληνάριο μεταφοράς πρέπει να παραμένει σφραγισμένο και όρθιο για να αποτραπεί διαρροή ή μόλυνση.
• Απαγορεύεται η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες ή άμεσο ηλιακό φως, καθώς επηρεάζει τη βιωσιμότητα των μικροβίων.

🔹 Διαδικασία στο μικροβιολογικό εργαστήριο

1. Το δείγμα επαλείφεται (ενοφθαλμίζεται) σε επιλεγμένα θρεπτικά υλικά, όπως:
   • Blood agar (γενική ανάπτυξη βακτηρίων)
   • MacConkey agar (εντεροβακτήρια)
   • Chocolate agar (παθογόνα του ανώτερου αναπνευστικού)
   • Mannitol Salt agar (επιλεκτικό για σταφυλόκοκκο)
2. Οι πλάκες επωάζονται στους 35–37 °C για 18–48 ώρες σε αερόβιες συνθήκες.
3. Ακολουθεί ταυτοποίηση με βιοχημικές ή αυτοματοποιημένες μεθόδους (π.χ. MALDI-TOF, VITEK).
4. Εφόσον ανιχνευθεί ανάπτυξη, πραγματοποιείται αντιβιόγραμμα για να καθοριστεί η ευαισθησία στα αντιβιοτικά.

🔹 Χρόνος αποτελεσμάτων

• Για τα συνήθη βακτήρια: 24–48 ώρες μετά τη λήψη.
• Για ανθεκτικά ή αργά αναπτυσσόμενα στελέχη (π.χ. MRSA): 48–72 ώρες.
• Σε υποψία μυκητίασης (Aspergillus, Candida): έως 5 ημέρες για πλήρη ταυτοποίηση.

🔹 Ενημέρωση ασθενούς

Το αποτέλεσμα αποστέλλεται στον θεράποντα ιατρό, συνήθως σε 1 έως 3 εργάσιμες ημέρες. Αν ανιχνευθεί παθογόνο, το αντιβιόγραμμα υποδεικνύει τα κατάλληλα αντιβιοτικά για στοχευμένη θεραπεία.

6️⃣ Συχνότερα μικρόβια

Η καλλιέργεια ρινικού εκκρίματος μπορεί να αποκαλύψει διάφορα παθογόνα ή ευκαιριακά βακτήρια που αποικίζουν τον ρινικό βλεννογόνο. Μερικά προκαλούν ενεργές λοιμώξεις, ενώ άλλα αποτελούν απλώς φορείς χωρίς συμπτώματα.

🔹 Παράγοντες που επηρεάζουν την παρουσία μικροβίων

• Πρόσφατη χρήση αντιβιοτικών ή ρινικών σπρέι με αντισηπτικά.
• Συνυπάρχουσα αλλεργική ρινίτιδα ή ιογενής λοίμωξη.
• Κακή τεχνική λήψης δείγματος (πολύ επιφανειακά ή ανεπαρκές υλικό).
• Ανοσοκαταστολή ή χρόνια νοσήματα (π.χ. σακχαρώδης διαβήτης).

🔹 Φυσιολογική χλωρίδα

Η μύτη φυσιολογικά φιλοξενεί μη παθογόνα βακτήρια, όπως Staphylococcus epidermidis, Corynebacterium spp. και Micrococcus spp.. Η παρουσία τους δεν απαιτεί αγωγή και θεωρείται φυσιολογική.

7️⃣ Αντιβιόγραμμα

Το αντιβιόγραμμα δείχνει σε ποια αντιβιοτικά είναι ευαίσθητο (S), ενδιάμεσο (I) ή ανθεκτικό (R) το απομονωθέν μικρόβιο, βάσει ορίων που ορίζουν διεθνή πρότυπα (EUCAST ή CLSI). Ο ιατρός επιλέγει θεραπεία με βάση την κλινική εικόνα, το σημείο λοίμωξης και τις κατηγορίες S/I/R.

🔹 Μέθοδοι που χρησιμοποιούνται

• Δισκία διάχυσης (Kirby–Bauer): Αναφέρονται ζώνες αναστολής σε mm και μετατρέπονται σε S/I/R.
• MIC (ελάχιστη ανασταλτική συγκέντρωση): Τιμές σε mg/L που συγκρίνονται με κλινικά όρια EUCAST/CLSI.
• Αυτοματοποιημένα συστήματα: π.χ. VITEK, Phoenix, Microscan. Παράγουν MIC/SIR και έλεγχο μηχανισμών αντοχής.

🔹 Τυπικά ευρήματα ανά μικρόβιο στη ρινική καλλιέργεια

• Staphylococcus aureus: Έλεγχος για MRSA (αντοχή σε οξακιλλίνη/κεφοξιτίνη). Αναφορά για κλινδαμυκίνη με D-test όταν η εροιθρομυκίνη είναι R και η κλινδαμυκίνη S. Συνήθως καλή δραστικότητα τριμεθοπρίμης/σουλφομεθοξαζόλης, δοξυκυκλίνης, λινεζολίδης.
• Streptococcus pneumoniae: MIC σε πενικιλλίνη και κεφαλοσπορίνες με διαφορετικά κλινικά όρια ανά εστία λοίμωξης. Συχνή αντοχή σε μακρολίδες.
• Haemophilus influenzae: Έλεγχος β-λακταμασών· αν θετικό, μειωμένη ανταπόκριση σε αμιγείς αμινοπενικιλλίνες. Πιθανές BLNAR φαινότυποι με αυξημένα MIC στην αμοξικιλλίνη/κλαβουλανικό.
• Moraxella catarrhalis: Συνήθως παραγωγός β-λακταμασών· προτιμώνται αμοξικιλλίνη/κλαβουλανικό, κεφαλοσπορίνες, δοξυκυκλίνη.
• Pseudomonas aeruginosa: Έλεγχος ευαισθησίας σε piperacillin–tazobactam, ceftazidime, cefepime, ciprofloxacin, carbapenems, aminoglycosides. Αφορά κυρίως νοσοκομειακά περιστατικά ή ανοσοκαταστολή.

🔹 Πώς να διαβάζετε το αποτέλεσμα

• S (Susceptible): Υψηλή πιθανότητα κλινικής επιτυχίας με συνήθεις δόσεις.
• I (Susceptible, increased exposure): Απαιτείται αυξημένη έκθεση στο φάρμακο (π.χ. μεγαλύτερη δόση/συχνότητα ή βελτιστοποιημένη φαρμακοκινητική).
• R (Resistant): Χαμηλή πιθανότητα επιτυχίας· προτιμήστε εναλλακτική.

🔹 Επιλογή θεραπείας με βάση το αντιβιόγραμμα

• Συνυπολογίστε σημείο λοίμωξης και βιοδιαθεσιμότητα του αντιβιοτικού στον ρινικό βλεννογόνο.
• Αποφύγετε αντιβιοτικά χαμηλής διείσδυσης όταν υπάρχει υποψία ρινοκολπίτιδας κόλπων.
• Σε αποικισμό MRSA χωρίς ενεργή λοίμωξη συζητείται απολύμανση (decolonization) με μουπιροσίνη 2% ενδορρινικά και αντισηπτικά λουτρά, βάσει ιατρικής οδηγίας.
• Σε παιδιά προτιμώνται σχήματα με τεκμηρίωση ασφάλειας και δοσολογία ανά κιλό.

🔹 Σημαντικές διευκρινίσεις

• Η παρουσία μικροβίου στη μύτη μπορεί να σημαίνει φορεία και όχι απαραίτητα ενεργή λοίμωξη.
• Το εργαστήριο ενδέχεται να εφαρμόζει selective reporting και να μην αναφέρει ευρέος φάσματος φάρμακα όταν υπάρχουν κατάλληλες στενότερες επιλογές.
• Τα όρια EUCAST/CLSI ανανεώνονται περιοδικά· η ερμηνεία πρέπει να γίνεται με βάση την ημερομηνία έκδοσης του αποτελέσματος.

8️⃣ Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Η ερμηνεία δεν βασίζεται μόνο στο «τι αναπτύχθηκε», αλλά στο πλαίσιο: συμπτώματα, κλινική εξέταση, απεικόνιση και ανταπόκριση σε αγωγή. Διαφοροποιούμε λοίμωξη από φορεία/αποικισμό.

🔹 Βασικές αρχές

• Λοίμωξη: παθογόνο + συμβατή κλινική εικόνα (πυώδη/δύσοσμα εκκρίματα, πόνος ιγμορείων, πυρετός) ± αυξημένα πυοσφαίρια στο άμεσο παρασκεύασμα.
• Αποικισμός: ανεύρεση μικροβίου χωρίς συμπτώματα. Συχνό στη μύτη για S. aureus και συμβιωτικά βακτήρια.
• «Καμία ανάπτυξη»: δεν αποκλείει ιογενή ή αλλεργική αιτιολογία ή λήψη πρόσφατης αντιβίωσης.

🔹 Πότε χρειάζεται επανάληψη

• Ελήφθη δείγμα ενώ λάβατε αντιβίωση τις τελευταίες 72 ώρες.
• Υπάρχουν έντονα συμπτώματα αλλά δόθηκε «καμία ανάπτυξη».
• Υποψία επιμόλυνσης ή ανεπαρκούς δείγματος.

🔹 Απολύμανση (decolonization) MRSA

• Εξετάζεται αν: επίκειται χειρουργείο, υπάρχουν υποτροπές λοιμώξεων, ή ο ασθενής ανήκει σε ευάλωτη ομάδα.
• Τυπικά σχήματα: μουπιροσίνη 2% ενδορρινικά για 5–10 ημέρες ± χλωρεξιδίνη λουτρά, κατόπιν ιατρικής οδηγίας.

9️⃣ Πότε να κάνω καλλιέργεια ρινικού εκκρίματος;

Η εξέταση δεν χρειάζεται σε κάθε κοινό κρυολόγημα ή εποχική ρινίτιδα. Ο ιατρός τη ζητά όταν υπάρχουν ενδείξεις βακτηριακής λοίμωξης, επιμένουσας ρινόρροιας ή υποψίας αποικισμού με ανθεκτικό μικρόβιο.

🔹 Όταν υπάρχει υποψία βακτηριακής ρινίτιδας

• Πυώδης, παχύρρευστη ή δύσοσμη ρινική έκκριση που επιμένει πάνω από 10 ημέρες.
• Πόνος ή πίεση στο πρόσωπο/μέτωπο που δεν υποχωρεί με συνήθη μέτρα.
• Πυρετός ή υποτροπιάζοντα επεισόδια ρινοκολπίτιδας (>3 φορές τον χρόνο).

🔹 Πριν από χειρουργικές επεμβάσεις

• Σε επεμβάσεις ρινός ή παραρρινίων κόλπων για αποκλεισμό φορείας MRSA.
• Σε προεγχειρητικό έλεγχο νοσοκομείου, ιδιαίτερα σε επεμβάσεις ΩΡΛ, καρδιοχειρουργικές ή ορθοπεδικές.
• Σε ασθενείς με χρόνια συσκευές (π.χ. καθετήρες, ενδοφλέβιες γραμμές, εμφυτεύματα) όπου η φορεία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο λοίμωξης.

🔹 Όταν υπάρχει υποψία φορείας MRSA

• Σε νοσηλευτικό και ιατρικό προσωπικό στο πλαίσιο προληπτικού ελέγχου.
• Σε ασθενείς με επαναλαμβανόμενα αποστήματα, θυλακίτιδες ή λοιμώξεις δέρματος.
• Σε ασθενείς που νοσηλεύονται συχνά ή υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση.

🔹 Άλλες περιπτώσεις όπου συνιστάται

• Σε ανοσοκατεσταλμένους (μεταμοσχευμένους, HIV+, σε χημειοθεραπεία).
• Σε χρόνιους καπνιστές ή πάσχοντες από ΧΑΠ που παρουσιάζουν συχνές ρινικές φλεγμονές.
• Σε παιδιά με συχνές ωτίτιδες ή ρινίτιδες που δεν υποχωρούν με τη συνήθη θεραπεία.

🔹 Συχνότητα επανάληψης

• Σε επιβεβαιωμένο MRSA φορέα, επανέλεγχος μετά από 2–4 εβδομάδες από το τέλος της απολύμανσης.
• Σε χρόνιες ρινίτιδες, συνήθως μία φορά τον χρόνο ή όταν αλλάζει το κλινικό προφίλ.

Η έγκαιρη διάγνωση μέσω καλλιέργειας επιτρέπει στοχευμένη αντιμετώπιση και μειώνει την ανάγκη για περιττά αντιβιοτικά.

🔟 Περιορισμοί & συχνά λάθη

Η καλλιέργεια ρινικού εκκρίματος είναι χρήσιμη, αλλά έχει όρια. Η σωστή ερμηνεία απαιτεί συνδυασμό με την κλινική εικόνα.

🔹 Τι δεν δείχνει πάντα με ακρίβεια

• Ιογενείς αιτίες: δεν ανιχνεύονται με κλασική καλλιέργεια. Απαιτούνται μοριακές μέθοδοι (PCR) για ιούς.
• Εν τω βάθει κόλποι: η ρινική καλλιέργεια δεν ισοδυναμεί με καλλιέργεια από τους παραρρίνιους κόλπους. Σε αμφιβολία, ο ΩΡΛ μπορεί να ζητήσει στοχευμένη λήψη.
• Βιοϋμένες (biofilms): μειώνουν την ανάκτηση μικροβίων και υποεκτιμούν την αντοχή.
• Αποικισμός vs λοίμωξη: η παρουσία S. aureus ή συμβιωτικών ειδών μπορεί να σημαίνει φορεία και όχι ενεργό λοίμωξη.

🔹 Παράγοντες που αλλοιώνουν το αποτέλεσμα

• Πρόσφατη αντιβίωση (συστηματική ή ρινικά σπρέι με αντιβιοτικό) εντός 48–72 ωρών.
• Λανθασμένη τεχνική λήψης (πολύ επιφανειακά, χωρίς επαρκές υλικό).
• Καθυστέρηση μεταφοράς >2 ώρες χωρίς ψύξη ή αποθήκευση σε ακατάλληλες θερμοκρασίες.
• Επιμόλυνση από τα χέρια ή από το προθάλαμο της ρινός (αισθητικό δέρμα).

🔹 Συχνά λάθη ασθενών

• Χρήση ρινικών πλύσεων λίγο πριν τη λήψη που «αραιώνουν» το μικροβιακό φορτίο.
• Διακοπή αντιβίωσης μόνο για 12–24 ώρες. Συνήθως χρειάζονται 48–72 ώρες αποχής, αν είναι κλινικά ασφαλές.
• Αναμονή για «αποστειρωμένο» αποτέλεσμα πριν την έναρξη απαραίτητης θεραπείας. Η απόφαση είναι ιατρική και εξατομικευμένη.

🔹 Συχνά λάθη επαγγελματιών υγείας

• Ερμηνεία φορείας ως λοίμωξη και άσκοπη χορήγηση αντιβίωσης.
• Μη αναφορά κλινικής ένδειξης/πιθανού παθογόνου στο παραπεμπτικό.
• Παράλειψη ελέγχου μηχανισμών αντοχής (π.χ. MRSA, β-λακταμάσες) όταν ενδείκνυται.

🔹 Πότε να ζητήσετε επανέλεγχο ή άλλη μέθοδο

• Εμμένοντα συμπτώματα με «καμία ανάπτυξη» παρά σωστή αποχή από αντιβιοτικά.
• Ύποπτη ρινοκολπίτιδα κόλπων με ασυμφωνία κλινικής εικόνας–εύρημα.
• Συχνές υποτροπές ή ανοσοκαταστολή → εξετάστε PCR για ιούς/άτυπα ή στοχευμένη λήψη από κόλπους.

1️⃣1️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1️⃣2️⃣ Πού να κάνω την εξέταση;

Η καλλιέργεια ρινικού εκκρίματος πραγματοποιείται σε πιστοποιημένα μικροβιολογικά εργαστήρια από εξειδικευμένο προσωπικό. Η αξιοπιστία εξαρτάται από τη σωστή λήψη, μεταφορά και ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

Στο Μικροβιολογικό Λαμία η εξέταση πραγματοποιείται με πιστοποιημένα πρωτόκολλα ποιότητας, άμεση έκδοση αποτελεσμάτων και δυνατότητα ηλεκτρονικής αποστολής τους στον θεράποντα ιατρό.

1️⃣3️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

• ΕΟΔΥ – Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας: Οδηγίες για επιτήρηση και απολύμανση φορείας MRSA.
  🔗 https://eody.gov.gr/katigories/mrsa/
• Ελληνική Εταιρεία Κλινικής Μικροβιολογίας & Μικροβιολογικών Εργαστηρίων (ΕΕΚΜΜΕ): Οδηγίες λήψης ρινικού επιχρίσματος και ερμηνείας αντιβιογραμμάτων.
  🔗 https://eekmme.org.gr/
• EUCAST – European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing: Breakpoint tables for interpretation of MICs and zone diameters.
  🔗 https://www.eucast.org/clinical_breakpoints/
• CLSI – Clinical and Laboratory Standards Institute: Performance Standards for Antimicrobial Susceptibility Testing, 33rd Edition.
  🔗 https://clsi.org/standards/products/microbiology/documents/m100/
• CDC – Centers for Disease Control and Prevention: Laboratory guidance for MRSA screening and infection control.
  🔗 https://www.cdc.gov/mrsa/lab/index.html
• Mandell, Douglas, and Bennett’s Principles and Practice of Infectious Diseases, 9th Edition: Chapter on Staphylococcal Infections and Nasal Carriage.
  🔗 Elsevier – Mandell, Douglas & Bennett
• Brook I. et al.: Bacteriology of chronic sinusitis in adults and children. *The Laryngoscope*, 2005.
  🔗 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15933514/
• Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος: Ορθολογική χρήση αντιβιοτικών στην κοινότητα.
  🔗 https://pis.gr/odigies-antiviotika/
• Μικροβιολογικό Λαμία – Εξετάσεις: Πληροφορίες για καλλιέργεια ρινικού εκκρίματος και λοιπές εξετάσεις.
  🔗 https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

© 2025 Μικροβιολογικό Λαμία – Οδηγός Εξετάσεων για Ασθενείς
🔗 mikrobiologikolamia.gr

© 2025 Μικροβιολογικό Λαμία – Οδηγός Εξετάσεων για Ασθενείς
Πηγή: mikrobiologikolamia.gr