1) Τι είναι το Clostridium difficile;

Το C. difficile είναι ένα αναερόβιο, Gram-θετικό βακτήριο που παράγει σπόρους οι οποίοι αντέχουν στο περιβάλλον και
μπορούν να μεταδοθούν εύκολα.
Οι λοιμώξεις από το C. difficile εμφανίζονται κυρίως σε νοσοκομειακούς ή άλλους υγειονομικούς χώρους,
αλλά και στην κοινότητα, ειδικά σε άτομα που έχουν λάβει αντιβιοτικά.

Όταν η φυσιολογική χλωρίδα του εντέρου διαταραχθεί, το C. difficile μπορεί να αναπτυχθεί υπερβολικά και να παράγει
τοξίνες. Οι τοξίνες αυτές ευθύνονται για φλεγμονή, διάρροια, κοιλιακό πόνο και σε σοβαρές περιπτώσεις για
επικίνδυνες επιπλοκές.

2) Συμπτώματα

Τα πρώτα σημάδια λοίμωξης από C. difficile συνήθως εμφανίζονται λίγες ημέρες μετά την έναρξη
ή και μετά το τέλος μιας αγωγής με αντιβιοτικά.

• 💩 Επίμονη διάρροια (συχνά >3 κενώσεις την ημέρα, υδαρείς)
• 🤢 Ναυτία και απώλεια όρεξης
• 🤒 Πυρετός και γενική κακουχία
• ⚡ Κοιλιακός πόνος και κράμπες
• 💧 Αφυδάτωση λόγω απώλειας υγρών
• 🩸 Αίμα ή βλέννη στα κόπρανα σε πιο σοβαρές περιπτώσεις

Σε βαριές μορφές, η λοίμωξη μπορεί να οδηγήσει σε ψευδομεμβρανώδη κολίτιδα,
τοξικό μεγάκολο και ακόμη και σηψαιμία.

3) Αίτια & Παράγοντες Κινδύνου

Το C. difficile υπάρχει στο περιβάλλον (π.χ. σε νοσοκομεία, αντικείμενα, τουαλέτες) και μεταδίδεται με
σπόρους που αντέχουν για μεγάλο διάστημα. Όταν τα «καλά» βακτήρια του εντέρου μειωθούν,
οι σπόροι αυτοί μπορούν να προκαλέσουν λοίμωξη.

Κύρια αίτια:

• 💊 Χρήση αντιβιοτικών (π.χ. κλινδαμυκίνη, κινολόνες, κεφαλοσπορίνες, πενικιλίνες)
• 🏥 Νοσηλεία σε νοσοκομεία ή γηροκομεία
• 🤲 Επαφή με μολυσμένες επιφάνειες ή άτομα-φορείς

Παράγοντες κινδύνου:

• 👵 Ηλικία >65 ετών
• 💊 Μακροχρόνια ή πολλαπλή χρήση αντιβιοτικών
• 🛏️ Παρατεταμένη νοσηλεία
• 🧬 Ανοσοκαταστολή (π.χ. καρκίνος, κορτικοστεροειδή, ανοσοκατασταλτικά φάρμακα)
• 💉 Χειρουργικές επεμβάσεις στην κοιλιά ή στο έντερο
• 🚻 Χρήση αναστολέων αντλίας πρωτονίων (PPIs) για το στομάχι

Δεν θα εμφανίσουν όλοι όσοι εκτίθενται στο βακτήριο συμπτώματα, αλλά όσοι έχουν τους παραπάνω
παράγοντες κινδύνου είναι πιο ευάλωτοι.

4) Διάγνωση

Οι γιατροί υποψιάζονται λοίμωξη από C. difficile όταν υπάρχει διάρροια μετά από πρόσφατη
χρήση αντιβιοτικών ή νοσηλεία. Για επιβεβαίωση γίνονται ειδικές εξετάσεις.

Κύριες διαγνωστικές εξετάσεις:

• 🧫 Έλεγχος τοξινών (A και B) στα κόπρανα με ανοσοενζυμικές μεθόδους (EIA)
• 🔬 Μοριακές εξετάσεις (PCR) για ανίχνευση γονιδίων που παράγουν τοξίνες
• 🧪 Καλλιέργεια κοπράνων για απομόνωση του βακτηρίου (λιγότερο συχνά λόγω χρόνου)
• 📸 Κολονοσκόπηση σε επιλεγμένες περιπτώσεις με βαριά ή ασαφή συμπτώματα
  (ανίχνευση ψευδομεμβρανών)

Σε σοβαρά περιστατικά, μπορεί να γίνουν και αιματολογικές εξετάσεις (λευκά αιμοσφαίρια, CRP)
ή απεικονιστικές εξετάσεις (π.χ. αξονική τομογραφία) για έλεγχο επιπλοκών.

5) Θεραπεία

Κύριες θεραπευτικές επιλογές:

• ⛔ Διακοπή του υπεύθυνου αντιβιοτικού, αν είναι εφικτό.
• 💊 Φάρμακα πρώτης γραμμής:
  • Βανκομυκίνη από το στόμα
  • Φιδαξομικίνη (νεότερη επιλογή)
• 💊 Εναλλακτικά: Μετρονιδαζόλη (σε ήπιες περιπτώσεις ή όπου δεν υπάρχουν άλλες επιλογές).
• 💉 Υγρά & ηλεκτρολύτες για την αποφυγή αφυδάτωσης.
• 🌱 Προβιοτικά (δεν είναι επίσημη θεραπεία, αλλά μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση υποτροπών).
• 🔄 Μεταμόσχευση κοπράνων (FMT) σε υποτροπιάζουσες ή βαριές λοιμώξεις.
• 🏥 Χειρουργική αντιμετώπιση (π.χ. κολεκτομή) σε πολύ σοβαρές επιπλοκές όπως τοξικό μεγάκολο.

Η επιλογή θεραπείας γίνεται πάντα από τον γιατρό, ανάλογα με την κλινική εικόνα και το ιστορικό του ασθενούς.

6) Πρόληψη

Μέτρα πρόληψης στην καθημερινότητα:

• 🧼 Συχνό πλύσιμο χεριών με σαπούνι και νερό (όχι μόνο αντισηπτικά με αλκοόλη).
• 🚾 Καλή υγιεινή τουαλέτας και καθαριότητα χώρων.
• 🧴 Απολύμανση επιφανειών με κατάλληλα απολυμαντικά που σκοτώνουν σπόρους.
• 💊 Σωστή χρήση αντιβιοτικών – μόνο όταν είναι απαραίτητα και με ιατρική συνταγή.
• 👩‍⚕️ Ενημέρωση του γιατρού για ιστορικό C. difficile σε προηγούμενες νοσηλείες.

Στα νοσοκομεία και ιδρύματα:

• 🏥 Απομόνωση ασθενών με λοίμωξη C. difficile.
• 🧤 Χρήση γαντιών και ποδιάς από το προσωπικό υγείας.
• 🧽 Τακτικός καθαρισμός με χλωρίνη ή ειδικά απολυμαντικά.
• 📋 Προγράμματα ορθολογικής χρήσης αντιβιοτικών (antibiotic stewardship).

Η πρόληψη είναι κρίσιμη, γιατί μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο εξάπλωσης του βακτηρίου σε
ευάλωτα άτομα και περιορίζει τις υποτροπές.

7) Επιπλοκές

Συχνές επιπλοκές:

• 🧻 Επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις (υποτροπές σε 20–30% των ασθενών).
• 🩸 Ψευδομεμβρανώδης κολίτιδα – βαριά φλεγμονή του εντέρου με χαρακτηριστικές ψευδομεμβράνες.
• ⚡ Τοξικό μεγάκολο – επικίνδυνη διάταση του παχέος εντέρου, που μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση.
• 🤒 Σηψαιμία – διάδοση της λοίμωξης στο αίμα, με υψηλή θνησιμότητα.
• 🧍‍♂️ Αφυδάτωση & υποσιτισμός λόγω παρατεταμένης διάρροιας.
• ⚰️ Θάνατος σε πολύ βαριές και μη αντιμετωπισμένες περιπτώσεις.

Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο επιπλοκών, γι’ αυτό είναι απαραίτητη η
άμεση επικοινωνία με γιατρό σε περίπτωση συμπτωμάτων.

8) C. difficile & Εγκυμοσύνη

Κύρια σημεία:

• 👩‍⚕️ Αυξημένος κίνδυνος σε γυναίκες που έχουν λάβει αντιβιοτικά κατά τη διάρκεια της κύησης.
• 🧫 Διάγνωση γίνεται με εξετάσεις κοπράνων, όπως και στον γενικό πληθυσμό.
• 💊 Θεραπεία πρέπει να επιλέγεται προσεκτικά (π.χ. βανκομυκίνη θεωρείται πιο ασφαλής επιλογή από το στόμα).
• 👶 Κίνδυνος για το έμβρυο προέρχεται κυρίως από την κακή κατάσταση της μητέρας (πυρετός, αφυδάτωση, σηψαιμία).
• 🥛 Θηλασμός – η επιλογή φαρμάκων πρέπει να γίνεται με γνώμονα την ασφάλεια και του βρέφους.

Οι έγκυες γυναίκες με διάρροια που δεν υποχωρεί, ειδικά αν έχουν λάβει αντιβιοτικά,
πρέπει να ενημερώνουν άμεσα τον γιατρό τους για πιθανό C. difficile.

9) FAQ – Συχνές Ερωτήσεις

10) 📌 Κλείστε Ραντεβού / Δείτε Κατάλογο Εξετάσεων

11) Βιβλιογραφία

• ✅ Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Clostridioides difficile
• ✅ Mayo Clinic – C. difficile infection
• ✅ World Health Organization (WHO) – Clostridium difficile
• ✅ New England Journal of Medicine – Clostridioides difficile Infection
• ✅ Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) – Clostridium difficile