🔍 Γιατί χρειάζονται εξετάσεις οστεοπόρωσης;

• Για έγκαιρη διάγνωση πριν το πρώτο κάταγμα.
• Για εκτίμηση του κινδύνου κατάγματος μέσω DEXA και εργαλείων όπως FRAX.
• Για εντοπισμό δευτεροπαθών αιτιών (π.χ. θυρεοειδικές, παραθυρεοειδικές, νεφρικές διαταραχές).
• Για αξιολόγηση του μεταβολισμού ασβεστίου και βιταμίνης D.
• Για παρακολούθηση θεραπείας με δείκτες οστικού μεταβολισμού (CTX, PINP).

📊 Στατιστικά στοιχεία:

• 1 στις 3 γυναίκες και 1 στους 5 άνδρες άνω των 50 ετών θα υποστούν κάταγμα λόγω οστεοπόρωσης.
• Στην Ελλάδα εκτιμάται ότι πάνω από 600.000 άτομα πάσχουν από τη νόσο.
• Η έγκαιρη ανίχνευση με DEXA μειώνει τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα.

👩‍⚕️ Ποιοι πρέπει να ελέγχονται για οστεοπόρωση;

• Γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.
• Άνδρες ηλικίας άνω των 70 ετών.
• Άτομα με οικογενειακό ιστορικό καταγμάτων.
• Όσοι λαμβάνουν μακροχρόνια κορτικοστεροειδή ή άλλα φάρμακα που επηρεάζουν το οστό.
• Άτομα με υπερθυρεοειδισμό, υπερπαραθυρεοειδισμό, υπογοναδισμό ή νεφρική ανεπάρκεια.
• Άτομα με χαμηλό σωματικό βάρος (BMI < 20) ή ανεπαρκή πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D.
• Ασθενείς με κατάγματα χωρίς σημαντικό τραυματισμό.

📡 Απεικονιστικές Εξετάσεις:

• DEXA (Dual-energy X-ray absorptiometry): Η πιο αξιόπιστη μέθοδος μέτρησης της οστικής πυκνότητας.
• Περιοχές μέτρησης: ισχίο, οσφυϊκή μοίρα και μερικές φορές αντιβράχιο.
• Αποτελέσματα:
  • T-score ≥ −1: Φυσιολογικό
  • T-score −1 έως −2,5: Οστεοπενία
  • T-score ≤ −2,5: Οστεοπόρωση
• Z-score: δείχνει πιθανή δευτεροπαθή αιτία όταν < −2,0.
• Πλεονεκτήματα: ανώδυνη, χαμηλή ακτινοβολία, διάρκεια μερικών λεπτών.
• Συχνότητα επανάληψης: κάθε 1–2 χρόνια ή νωρίτερα αν αλλάξει η θεραπεία.

🧮 FRAX (Fracture Risk Assessment Tool):Το εργαλείο FRAX υπολογίζει τον 10ετή κίνδυνο κατάγματος βασισμένο σε κλινικούς παράγοντες με ή χωρίς DEXA.

• Συνυπολογίζει ηλικία, φύλο, BMI, προηγούμενα κατάγματα, χρήση κορτικοστεροειδών, κάπνισμα, αλκοόλ και ρευματοειδή αρθρίτιδα.
• Διατίθεται δωρεάν online (Ελληνική έκδοση διαθέσιμη).
• Χρήση: βοηθά στην απόφαση έναρξης ή αλλαγής θεραπείας.

🧪 Αιματολογικός Έλεγχος:Στόχος είναι να εντοπιστούν δευτεροπαθείς αιτίες και να αξιολογηθεί ο μεταβολισμός του οστού.

• Ασβέστιο & Αλβουμίνη: για υπολογισμό διορθωμένου ασβεστίου.
• Φώσφορος: αυξάνει σε υποπαραθυρεοειδισμό, μειώνεται σε ανεπάρκεια βιταμίνης D.
• 25(OH)D (Βιταμίνη D): δείκτης αποθεμάτων βιταμίνης D.
• PTH (Παραθορμόνη): για διάκριση υπερπαραθυρεοειδισμού ή αντίδρασης σε ανεπάρκεια D.
• ALP: αυξημένη σε ενεργή οστική αναδόμηση.
• Δείκτες οστικού μεταβολισμού:
  • CTX (C-telopeptide): δείκτης οστικής απορρόφησης, μειώνεται με επιτυχή θεραπεία.
  • PINP (Procollagen type I N-terminal propeptide): δείκτης σχηματογένεσης οστού.
• Θυρεοειδής (TSH ± FT4): αυξημένος μεταβολισμός οδηγεί σε απώλεια οστού.
• Νεφρική λειτουργία (Κρεατινίνη/eGFR): απαραίτητη για ασφαλή φαρμακευτική αγωγή.
• Ορμόνες φύλου: οιστραδιόλη στις γυναίκες, τεστοστερόνη στους άνδρες.

📋 Επιπλέον Εξετάσεις κατά ένδειξη:

• Ακτινογραφία σπονδυλικής στήλης: για σιωπηλά κατάγματα.
• Ορμόνες θυρεοειδούς, κορτιζόλη, προλακτίνη για ενδοκρινικές διαταραχές.
• Αντισώματα κοιλιοκάκης (anti-tTG IgA) για δυσαπορρόφηση ασβεστίου.
• Ουρικό ασβέστιο 24ώρου: σε ανεξήγητες μεταβολικές διαταραχές.

📍 Ποιες περιοχές εξετάζονται;

• Οσφυϊκή μοίρα σπονδυλικής στήλης (L1–L4) – ευαίσθητη σε πρώιμες αλλαγές.
• Ισχίο (συνήθως αυχένας μηριαίου ή ολικό ισχίο) – δείκτης κινδύνου κατάγματος ισχίου.
• Περιφερική DEXA (αντιβράχιο) – σε περιπτώσεις όπου δεν είναι δυνατή η μέτρηση σπονδύλων ή ισχίου.

📊 Ερμηνεία αποτελεσμάτων:

• T-score: σύγκριση της οστικής πυκνότητας του ατόμου με το μέσο όρο νέων υγιών ατόμων ίδιου φύλου.
• Z-score: σύγκριση με συνομηλίκους. Εάν Z < −2,0, εξετάζεται δευτεροπαθής οστεοπόρωση.

🕒 Πότε πρέπει να γίνεται η DEXA;

• Σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση ή άνδρες ≥ 65 ετών.
• Σε άτομα με χαμηλό βάρος, κάταγμα χωρίς κάκωση ή λήψη κορτικοστεροειδών.
• Για επανέλεγχο μετά από 1–2 χρόνια θεραπείας ή όταν αλλάζει η φαρμακευτική αγωγή.

⚠️ Χρήσιμες πρακτικές οδηγίες πριν την εξέταση:

• Αποφύγετε λήψη συμπληρωμάτων ασβεστίου 24 ώρες πριν.
• Μην φοράτε ρούχα με μεταλλικά κουμπιά ή φερμουάρ.
• Αν έχετε κάνει εξέταση με σκιαγραφικό ή ραδιοϊσότοπο (π.χ. σπινθηρογράφημα), περιμένετε τουλάχιστον 1 εβδομάδα πριν τη DEXA.
• Ενημερώστε τον ιατρό εάν υπάρχει κύηση (αντένδειξη).

📈 Παρακολούθηση:Η DEXA επαναλαμβάνεται συνήθως κάθε 1–2 έτη. Η σύγκριση γίνεται με το προηγούμενο αποτέλεσμα (Least Significant Change – LSC), για να φανεί πραγματική μεταβολή της οστικής πυκνότητας.

⚗️ Ομάδα 1: Μεταβολισμός Ασβεστίου και Φωσφόρου

• Ασβέστιο (ολικό και ιονισμένο): αξιολογεί την ποσότητα ασβεστίου στο αίμα. Χαμηλές τιμές μπορεί να υποδηλώνουν ανεπάρκεια βιταμίνης D ή υποπαραθυρεοειδισμό.
• Αλβουμίνη: απαραίτητη για τη διόρθωση του ολικού ασβεστίου (διορθωμένο Ca).
• Φώσφορος (P): μειωμένος σε ανεπάρκεια βιταμίνης D ή αυξημένος σε υποπαραθυρεοειδισμό.
• Μαγνήσιο: η ανεπάρκειά του μειώνει τη δράση της PTH και επιδεινώνει την απώλεια οστού.

🌞 Ομάδα 2: Βιταμίνη D και Παραθορμόνη (PTH)

• 25(OH)D (25-υδροξυβιταμίνη D): είναι ο καλύτερος δείκτης αποθηκών βιταμίνης D.Τιμές <20 ng/mL δείχνουν ανεπάρκεια, <12 ng/mL σοβαρή έλλειψη, ενώ στόχος είναι ≥30 ng/mL.
• Παραθορμόνη (PTH): αυξάνεται σε ανεπάρκεια βιταμίνης D (δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός) ή σε πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό.
• Η ταυτόχρονη εκτίμηση Ca – P – PTH – 25(OH)D δίνει πλήρη εικόνα του μεταβολισμού του ασβεστίου.

🧬 Ομάδα 3: Δείκτες Οστικού ΜεταβολισμούΟι βιοχημικοί δείκτες οστικού μεταβολισμού αντικατοπτρίζουν τη δραστηριότητα απορρόφησης και σχηματογένεσης του οστού. Είναι πολύτιμοι για παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία.

• CTX (C-telopeptide): δείκτης οστικής απορρόφησης, μειώνεται με επιτυχή αντιοστεοκλαστική θεραπεία.
• PINP (Procollagen type I N-terminal propeptide): δείκτης οστικής σχηματογένεσης, αυξάνεται σε φάσεις αναδόμησης.
• Osteocalcin: ορμόνη του οστού που αντικατοπτρίζει το ρυθμό σχηματογένεσης.
• TRACP-5b: ειδικός δείκτης οστικής απορρόφησης σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες.
• Αλκαλική φωσφατάση (ALP): ειδικά το οστικό κλάσμα (Bone ALP) αυξάνεται σε ενεργό οστικό σχηματισμό.

Οι δείκτες CTX και PINP πρέπει να μετρώνται πρωινές ώρες, νηστείας 8–12 ωρών, λόγω ημερήσιων διακυμάνσεων.

🧠 Ομάδα 4: Ορμονικός Έλεγχος

• TSH και FT4: αυξημένος θυρεοειδικός μεταβολισμός οδηγεί σε απώλεια οστού.
• FSH, LH και Οιστραδιόλη (E2): στις γυναίκες για εκτίμηση εμμηνόπαυσης και ορμονικής ανεπάρκειας.
• Τεστοστερόνη, SHBG και Προλακτίνη: στους άνδρες για πιθανό υπογοναδισμό.
• Κορτιζόλη ή Δοκιμασία Dexamethasone Suppression: ελέγχει υπερκορτιζολισμό (σύνδρομο Cushing).

💧 Ομάδα 5: Νεφρική και Μεταβολική Λειτουργία

• Κρεατινίνη και eGFR: εκτιμούν τη νεφρική λειτουργία, σημαντική για επιλογή φαρμακευτικής αγωγής.
• Ασβέστιο ούρων 24ώρου: σε περιπτώσεις υπερασβεστιουρίας ή ανεξήγητης απώλειας οστού.
• Ηπατικά ένζυμα (SGOT, SGPT, γ-GT): ελέγχουν για δευτεροπαθείς αιτίες ή ηπατική νόσο που επηρεάζει τον μεταβολισμό βιταμίνης D.

📋 Πρακτικές οδηγίες για αιμοληψία:

• Προτιμάται η λήψη αίματος πρωινές ώρες (07:30–10:00).
• Για CTX/PINP συνιστάται νηστεία 8–12 ωρών.
• Αποφύγετε συμπληρώματα βιταμίνης D ή ασβεστίου την προηγούμενη ημέρα.
• Η δειγματοληψία πρέπει να γίνεται πάντα στο ίδιο εργαστήριο για συγκρισιμότητα.

📌 Χρήσιμες παρατηρήσεις:

• Οι δείκτες CTX και PINP πρέπει να ελέγχονται στο ίδιο εργαστήριο και την ίδια ώρα κάθε φορά.
• Η επάρκεια βιταμίνης D είναι θεμελιώδης για την αποτελεσματικότητα οποιασδήποτε θεραπείας οστεοπόρωσης.
• Η συσχέτιση των εργαστηριακών ευρημάτων με τη DEXA δίνει ολοκληρωμένη εικόνα της οστικής υγείας.

🧮 Τι υπολογίζει το FRAX:

• Την πιθανότητα κύριου οστεοπορωτικού κατάγματος (ισχίο, σπονδύλους, αντιβράχιο, ώμο) σε 10 χρόνια.
• Την πιθανότητα κατάγματος ισχίου σε 10 χρόνια.
• Η εκτίμηση μπορεί να γίνει με ή χωρίς εισαγωγή τιμής DEXA (T-score ισχίου).

📊 Παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη:

• Ηλικία και φύλο
• Δείκτης Μάζας Σώματος (BMI)
• Προηγούμενο κάταγμα ευθραυστότητας
• Γονέας με κάταγμα ισχίου
• Κάπνισμα και κατανάλωση αλκοόλ
• Χρήση κορτικοστεροειδών
• Ρευματοειδής αρθρίτιδα ή δευτεροπαθής οστεοπόρωση
• T-score ισχίου (αν διαθέσιμο από DEXA)

💻 Πώς να χρησιμοποιήσετε το FRAX:

1. Επισκεφθείτε τον επίσημο ιστότοπο: FRAX Ελλάδα
2. Εισάγετε τα δημογραφικά στοιχεία, παράγοντες κινδύνου και προαιρετικά το T-score ισχίου.
3. Πατήστε “Υπολογισμός” για να δείτε τα αποτελέσματα.

Η εκτίμηση FRAX είναι χρήσιμη κυρίως για άτομα με T-score μεταξύ −1,0 και −2,5 (οστεοπενία), όπου χρειάζεται να αποφασιστεί εάν απαιτείται θεραπεία.

📈 Πώς ερμηνεύεται το αποτέλεσμα FRAX:

• Κύριο οστεοπορωτικό κάταγμα ≥ 20% → υψηλός κίνδυνος.
• Κάταγμα ισχίου ≥ 3% → υψηλός κίνδυνος (σύμφωνα με διεθνείς οδηγίες).
• Τιμές κάτω από αυτά τα όρια θεωρούνται χαμηλού έως μέτριου κινδύνου.

Η τελική απόφαση για θεραπεία δεν βασίζεται μόνο στο FRAX, αλλά και σε άλλους παράγοντες όπως ηλικία, ιστορικό καταγμάτων και τιμές δεικτών.

🦴 Κατάγματα Ευθραυστότητας:Ονομάζονται τα κατάγματα που συμβαίνουν με ελάχιστη κάκωση (π.χ. πτώση από όρθια στάση). Τα πιο συχνά είναι:

• Σπονδυλικά (κυρίως θωρακικά και οσφυϊκά σώματα)
• Ισχιακά
• Καρπού (Colles)
• Βραχιονίου και πλευρών

Η παρουσία ενός τέτοιου κατάγματος θεωρείται ήδη τεκμηριωμένη οστεοπόρωση, ανεξάρτητα από την τιμή DEXA.

⚠️ Κλινική Συμβουλή:Η χρήση FRAX πρέπει να γίνεται σε συνδυασμό με την DEXA και όχι ως υποκατάστατο. Εργαλεία όπως το QFracture ή το Garvan calculator μπορούν να χρησιμοποιηθούν συμπληρωματικά για ειδικούς πληθυσμούς.

👩‍🦰 Γυναίκες:

• Όλες οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση (ιδίως αν υπάρχει πρώιμη εμμηνόπαυση <45 ετών).
• Γυναίκες με οικογενειακό ιστορικό οστεοπόρωσης ή καταγμάτων ισχίου.
• Χρόνια χρήση κορτικοστεροειδών (>3 μήνες).
• Χαμηλό σωματικό βάρος (BMI < 20 kg/m²) ή απότομη απώλεια βάρους.
• Αμηνόρροια ή υπογοναδισμός.

👨 Άνδρες:

• Άνδρες ηλικίας άνω των 70 ετών.
• Νεότεροι άνδρες (>50 ετών) με παράγοντες κινδύνου:
  • Χρόνια χρήση κορτικοστεροειδών ή αντιεπιληπτικών.
  • Χρόνια νόσος ήπατος, νεφρών ή ενδοκρινικές διαταραχές (π.χ. υπογοναδισμός).
  • Καθιστικός τρόπος ζωής, κάπνισμα ή υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.

🧓 Ηλικιωμένοι και ασθενείς με συνοδά νοσήματα:

• Άτομα με προηγούμενο κάταγμα ευθραυστότητας.
• Ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα ή άλλες φλεγμονώδεις παθήσεις.
• Ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 ή 2.
• Χρόνια νόσος του εντέρου (π.χ. κοιλιοκάκη, Crohn, ελκώδης κολίτιδα).

📅 Συχνότητα επανελέγχου:

• Κάθε 2 χρόνια σε σταθερούς ασθενείς χωρίς σημαντική αλλαγή στη θεραπεία.
• Κάθε 12 μήνες όταν υπάρχει ενεργή θεραπεία ή ταχεία απώλεια οστού.
• Κάθε 6 μήνες για δείκτες οστικού μεταβολισμού (CTX, PINP) σε παρακολούθηση θεραπείας.

⚠️ Σημαντικό:Η απόφαση για το πότε θα γίνει η πρώτη ή επαναληπτική εξέταση λαμβάνεται πάντα από τον θεράποντα ιατρό, ανάλογα με το ιστορικό, τα φάρμακα και τα ευρήματα της DEXA.

🖨️ Προετοιμασία για DEXA:

• Αποφύγετε συμπληρώματα ασβεστίου για 24 ώρες πριν.
• Φορέστε ρούχα χωρίς μέταλλα (κουμπιά, φερμουάρ, ζώνες). Αφαιρέστε κοσμήματα.
• Αν κάνατε πρόσφατα εξέταση με σκιαγραφικό/βάριο/ραδιοϊσότοπα, προγραμματίστε DEXA μετά από ≥ 7 ημέρες.
• Ενημερώστε τον ιατρό εάν υπάρχει κύηση ή πιθανότητα κύησης.
• Φέρτε προηγούμενα αποτελέσματα για σύγκριση LSC στο ίδιο μηχάνημα όπου γίνεται.

🧪 Γενικοί κανόνες για αιματολογικές εξετάσεις:

• Ιδανική ώρα δειγματοληψίας: 07:30–10:00.
• Πίνετε νερό. Ενυδάτωση βελτιώνει τη φλεβική πρόσβαση.
• Αποφύγετε έντονη άσκηση και αλκοόλ την προηγούμενη ημέρα.
• Αποφύγετε κάπνισμα και καφέ το πρωί της εξέτασης, ειδικά για CTX.
• Δηλώστε όλα τα φάρμακα/συμπληρώματα που λαμβάνετε (θυροξίνη, κορτικοστεροειδή, βιταμίνη D, ασβέστιο κ.ά.).
• Για συγκρισιμότητα αποτελεσμάτων, προτιμήστε ίδιο εργαστήριο και ίδια ώρα σε επαναληπτικές μετρήσεις.

📈 Δείκτες οστικού μεταβολισμού (CTX, PINP):

• Νηστεία 8–12 ωρών και πρωινή αιμοληψία.
• Τήρηση σταθερής ώρας σε κάθε επανάληψη λόγω κιρκάδιου ρυθμού.
• Αποφύγετε καφέ/κάπνισμα/έντονη άσκηση πριν τη λήψη.
• Σε θεραπεία αντιοστεοκλαστική ή αναβολική, ελέγξτε CTX/PINP σε 3–6 μήνες για απόκριση.

🧩 25(OH)D – PTH – Ca/Alb: ειδικές οδηγίες

• 25(OH)D: δεν απαιτεί νηστεία· αποφύγετε λήψη υψηλής δόσης βιταμίνης D την προηγούμενη 24ωρη περίοδο αν ζητείται «βασικό» επίπεδο.
• PTH: προτιμήστε πρωινή λήψη· κρατήστε τον σωλήνα ψυχόμενο όταν απαιτείται από τη μέθοδο.
• Ασβέστιο + Αλβουμίνη: ζητήστε υπολογισμό διορθωμένου Ca. Σε υποψία διαταραχής λευκωμάτων προτιμήστε ιονισμένο Ca.

🧠 Ορμόνες & φάρμακα που επηρεάζουν:

• Θυροξίνη, γλυκοκορτικοειδή, αντιεπιληπτικά επηρεάζουν τον οστικό μεταβολισμό. Μην αλλάζετε αγωγή χωρίς ιατρική οδηγία.
• Σε τεστοστερόνη ή οιστρογόνα ακολουθήστε το χρονοδιάγραμμα που έδωσε ο ιατρός για τη λήψη αίματος.

✅ Γρήγορη λίστα ελέγχου

• DEXA αύριο; Όχι ασβέστιο 24h, ρούχα χωρίς μέταλλα, φέρνω παλιά αποτελέσματα.
• CTX/PINP; Νηστεία 8–12h, πρωί, χωρίς καφέ/κάπνισμα.
• 25(OH)D/PTH/Ca; πρωινή λήψη, ενημερώνω για συμπληρώματα και φάρμακα.
• Επαναληπτικός έλεγχος; Ίδιο εργαστήριο και ίδια ώρα.

• Χρήση μόνο της σπονδυλικής DEXA σε ασθενείς με εκφυλιστικές αλλοιώσεις· προτιμήστε και ισχίο, και ελέγξτε artefacts.
• Σύγκριση μετρήσεων από διαφορετικά μηχανήματα ή διαφορετικές περιοχές· κρατήστε σταθερό πρωτόκολλο και ίδιο εξοπλισμό.
• Παράλειψη διόρθωσης ασβεστίου ως προς αλβουμίνη· εξετάστε ιονισμένο Ca όταν υπάρχουν διαταραχές λευκωμάτων.
• Δειγματοληψία CTX/PINP σε μη σταθερή ώρα ή χωρίς νηστεία· οδηγεί σε ψευδείς μεταβολές.
• Παράβλεψη δευτεροπαθών αιτιών όταν Z-score < −2,0 ή όταν τα εργαστηριακά δεν συμβαδίζουν με DEXA.
• Απομόνωση ενός δείκτη χωρίς κλινική συσχέτιση· η εκτίμηση είναι πολυπαραγοντική.
• Υπερερμηνεία μικρών μεταβολών BMD κάτω από το LSC του μηχανήματος· μπορεί να είναι μεταβλητότητα.
• Παράλειψη ελέγχου βιταμίνης D πριν ή κατά τη διάρκεια θεραπείας· επηρεάζει την ανταπόκριση.

🔁 Καλές πρακτικές:

• Σταθερό εργαστήριο και σταθερή ώρα για δείκτες οστού.
• Ίδιο DEXA μηχάνημα σε επανέλεγχους, όπου είναι εφικτό.
• Συνδυασμός DEXA + FRAX + αιματολογικός έλεγχος για απόφαση θεραπείας.

📈 Χρονοδιάγραμμα επανελέγχων:

• DEXA: κάθε 1–2 έτη. Νωρίτερα εάν υπάρξει νέο κάταγμα ή αλλαγή αγωγής.
• CTX/PINP: στους 3–6 μήνες μετά την έναρξη/αλλαγή θεραπείας και κατόπιν ανά 6–12 μήνες.
• 25(OH)D, Ca, PTH: περιοδικός έλεγχος για διατήρηση στόχων και αποφυγή ανεπιθύμητων ενεργειών.

🎯 Στόχοι παρακολούθησης:

• Σταθεροποίηση ή αύξηση BMD πάνω από το Least Significant Change (LSC).
• Μείωση CTX σε αντιοστεοκλαστική θεραπεία και κατάλληλη μεταβολή PINP σε αναβολικούς παράγοντες.
• Διατήρηση 25(OH)D ≥30 ng/mL και φυσιολογικού διορθωμένου Ca.
• Απουσία νέων καταγμάτων ευθραυστότητας.

💊 Όταν δεν υπάρχει επαρκής ανταπόκριση:

• Επαναξιολογήστε συμμόρφωση, απορρόφηση βιταμίνης D/ασβεστίου και δόσεις.
• Ελέγξτε για δευτεροπαθείς αιτίες (θυρεοειδής, υπερπαραθυρεοειδισμός, κοιλιοκάκη, φάρμακα).
• Συζητήστε τροποποίηση θεραπείας ή εναλλαγή κατηγορίας αγωγής.

📝 Υπενθύμιση:

• Κρατήστε αντίγραφα DEXA με λεπτομέρειες μηχανήματος και LSC.
• Χρησιμοποιήστε το ίδιο εργαστήριο για δείκτες οστού για καλύτερη σύγκριση.
• Συζητήστε εξατομικευμένους στόχους με τον θεράποντα ιατρό σας.

❓ Χρειάζεται νηστεία για τις εξετάσεις οστεοπόρωσης;Όχι για όλες. Οι περισσότερες αιματολογικές εξετάσεις (Ca, βιταμίνη D, PTH) δεν απαιτούν νηστεία. Μόνο οι δείκτες οστικού μεταβολισμού (CTX, PINP) πρέπει να μετρώνται πρωινές ώρες, νηστικός/ή για 8–12 ώρες.

❓ Πόσο συχνά πρέπει να κάνω DEXA;Κάθε 1–2 χρόνια, ανάλογα με το αρχικό αποτέλεσμα και τη θεραπεία. Εάν υπάρξει νέο κάταγμα ή αλλαγή φαρμακευτικής αγωγής, μπορεί να χρειαστεί νωρίτερα.

❓ Ποιο είναι το φυσιολογικό επίπεδο βιταμίνης D;Το επιθυμητό επίπεδο είναι ≥30 ng/mL. Τιμές κάτω από 20 ng/mL δηλώνουν ανεπάρκεια, ενώ κάτω από 12 ng/mL σοβαρή έλλειψη.

❓ Ποια φάρμακα επηρεάζουν τα αποτελέσματα των εξετάσεων;Κορτικοστεροειδή, θυροξίνη, αντιεπιληπτικά και ορισμένα διουρητικά μπορεί να επηρεάσουν τον μεταβολισμό ασβεστίου ή οστού. Ενημερώστε πάντα τον ιατρό σας για τη φαρμακευτική αγωγή.

❓ Μπορώ να έχω οστεοπόρωση χωρίς συμπτώματα;Ναι. Η νόσος είναι συνήθως ασυμπτωματική έως ότου συμβεί κάταγμα. Η πρόληψη μέσω DEXA και αιματολογικού ελέγχου είναι ζωτικής σημασίας.

❓ Τι σημαίνει εάν η DEXA δείξει “οστεοπενία”;Η οστεοπενία (T-score μεταξύ −1,0 και −2,5) δείχνει μέτρια απώλεια οστικής μάζας. Συνιστάται πρόληψη με βιταμίνη D, ασβέστιο και υγιεινή ζωή, και παρακολούθηση με FRAX ή DEXA ανά 1–2 χρόνια.

❓ Πώς μπορώ να προλάβω την οστεοπόρωση φυσικά;

• Επαρκής πρόσληψη ασβεστίου (1.000–1.200 mg/ημέρα) μέσω διατροφής.
• Συμπλήρωση βιταμίνης D εάν τα επίπεδα είναι χαμηλά.
• Τακτική άσκηση με βάρη και αποφυγή καθιστικής ζωής.
• Διακοπή καπνίσματος και περιορισμός αλκοόλ.

❓ Η οστεοπόρωση θεραπεύεται;Δεν “θεραπεύεται” πλήρως, αλλά μπορεί να ελεγχθεί και σταθεροποιηθεί. Με σωστή αγωγή, διατροφή και παρακολούθηση, η απώλεια οστού μειώνεται σημαντικά και προλαμβάνονται τα κατάγματα.