Glucophage-1000.jpg

🩺 Glucophage 1000 mg – Τι είναι και σε τι χρησιμεύει;

Το Glucophage 1000 mg περιέχει μετφορμίνη, ένα από τα πιο διαδεδομένα φάρμακα για τη μείωση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα. Ανήκει στην κατηγορία των Biguanides και χορηγείται κυρίως σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, είτε ως μονοθεραπεία είτε σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα ή ινσουλίνη.

⚙️ Μηχανισμός Δράσης της Μετφορμίνης

  • 🚫 Μειώνει την ηπατική παραγωγή γλυκόζης

  • 📉 Αυξάνει την ευαισθησία των μυών στην ινσουλίνη

  • 🔄 Επιβραδύνει την απορρόφηση γλυκόζης από το έντερο


💊 Δοσολογία – Πώς λαμβάνεται το Glucophage 1000 mg;

ΕνδείξειςΣυνηθισμένη Δόση
Ενήλικες με ΣΔΤ21 δισκίο 1–2 φορές ημερησίως με το φαγητό
Μέγιστη ημερήσια δόση3000 mg (σε διαιρεμένες δόσεις)

✅ Η δόση πρέπει να προσαρμόζεται εξατομικευμένα από τον γιατρό με βάση τις τιμές γλυκόζης.

📋 Συγκριτικός Πίνακας

ΧαρακτηριστικόGlucophage 500 mgGlucophage 850 mgGlucophage 1000 mgGlucophage XR (παρατεταμένης αποδέσμευσης)
ΣκοπόςΈναρξη θεραπείαςΕνδιάμεση δόσηΥψηλή δόσηΚαλύτερη ανοχή – λιγότερες παρενέργειες
Συχνότητα2–3 φορές/ημέρα1–2 φορές/ημέρα1–2 φορές/ημέρα1 φορά/ημέρα (συνήθως το βράδυ)
Έναρξη δόσηςΝαι (standard)Μετά την ανοχή στα 500 mgΣε ασθενείς με καλή ανοχήΕναλλακτική για άτομα με γαστρεντερικά προβλήματα
ΠαρενέργειεςΉπιες ΓΕΔΠιο έντονεςΑυξημένος κίνδυνος γαστρεντερικώνΕλάχιστες – βραδεία αποδέσμευση
Ασθενείς με νεφρική δυσλειτουργίαΧρήση με προσοχή αν eGFR > 45Όχι κάτω από eGFR 60Όχι κάτω από eGFR 60Ασφαλέστερη επιλογή σε ήπια ΧΝΑ
Ενδείκνυται σε GDM / PCOSΝαιΠιθανώςΌχι ως αρχική επιλογήΝαι – ειδικά σε δυσανεξία
ΜορφήΛευκό δισκίοΛευκό/γκρι δισκίοΕπιμήκες δισκίοΕπικαλυμμένο δισκίο βραδείας αποδέσμευσης

⚠️ Παρενέργειες του Glucophage (με βαθμίδες συχνότητας)

Πολύ συχνές (>10%)

  • Διάρροια

  • Ναυτία

  • Κοιλιακός πόνος

Συχνές (1–10%)

  • Απώλεια όρεξης

  • Μεταλλική γεύση στο στόμα

Σπάνιες (<0.1%)

  • Γαλακτική οξέωση (επείγουσα κατάσταση!)

  • Δερματικές αντιδράσεις

  • Αναιμία από έλλειψη βιταμίνης B12

📌 Η γαλακτική οξέωση είναι σπάνια αλλά δυνητικά θανατηφόρα. Αναζητήστε επείγουσα ιατρική φροντίδα αν παρουσιαστούν συμπτώματα όπως ταχύπνοια, μυϊκοί πόνοι, ζάλη ή υπνηλία.


🧪 Εργαστηριακές Εξετάσεις σε Ασθενείς που Λαμβάνουν Glucophage 1000 mg

Η μετφορμίνη, ως φάρμακο πρώτης γραμμής για τον Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2, απαιτεί τακτική παρακολούθηση με αιματολογικό και βιοχημικό έλεγχο, κυρίως για αποφυγή σπανίων αλλά σοβαρών επιπλοκών όπως η γαλακτική οξέωση.


🧾 Πριν την έναρξη Glucophage:

ΕξέτασηΣκοπός
🧪 Σάκχαρο νηστείας (FPG)Επιβεβαίωση διάγνωσης ΣΔ2
🧪 HbA1cΑποτύπωση μέσου σακχάρου 3 μηνών
🧪 eGFR / Κρεατινίνη ορούΈλεγχος νεφρικής λειτουργίας (μη χορήγηση αν eGFR < 30 ml/min/1.73m²)
🧪 SGOT, SGPT (τρανσαμινάσες)Έλεγχος ηπατικής λειτουργίας
🧪 Γενική αίματοςΕντοπισμός αναιμίας (HbA1c αλλοιώνεται σε σιδηροπενία)
🧪 Βιταμίνη B12Έλεγχος πριν την έναρξη, αν υπάρχει υπόνοια ανεπάρκειας

🧪 Εργαστηριακές Εξετάσεις σε Ασθενείς που Λαμβάνουν Glucophage 1000 mg

Η μετφορμίνη, ως φάρμακο πρώτης γραμμής για τον Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2, απαιτεί τακτική παρακολούθηση με αιματολογικό και βιοχημικό έλεγχο, κυρίως για αποφυγή σπανίων αλλά σοβαρών επιπλοκών όπως η γαλακτική οξέωση.


🧾 Πριν την έναρξη Glucophage:

ΕξέτασηΣκοπός
🧪 Σάκχαρο νηστείας (FPG)Επιβεβαίωση διάγνωσης ΣΔ2
🧪 HbA1cΑποτύπωση μέσου σακχάρου 3 μηνών
🧪 eGFR / Κρεατινίνη ορούΈλεγχος νεφρικής λειτουργίας (μη χορήγηση αν eGFR < 30 ml/min/1.73m²)
🧪 SGOT, SGPT (τρανσαμινάσες)Έλεγχος ηπατικής λειτουργίας
🧪 Γενική αίματοςΕντοπισμός αναιμίας (HbA1c αλλοιώνεται σε σιδηροπενία)
🧪 Βιταμίνη B12Έλεγχος πριν την έναρξη, αν υπάρχει υπόνοια ανεπάρκειας

⚠️ Πότε να διακοπεί προσωρινά η μετφορμίνη:

  • Πριν από αξονική τομογραφία με σκιαγραφικό

  • Σε επείγουσα νοσηλεία ή εγχειρήσεις

  • Αν eGFR πέσει κάτω από 30 ml/min/1.73m²

  • Αν εμφανιστούν συμπτώματα οξέωσης ή βαριάς λοίμωξης


🧠 Σημείωση: Η παρακολούθηση της βιταμίνης Β12 είναι συχνά παραμελημένη, όμως η χρόνια χρήση Glucophage μπορεί να προκαλέσει ήπια μειωμένη απορρόφηση, οδηγώντας σε νευρολογικά συμπτώματα ή μεγαλοβλαστική αναιμία.


🥗 Διατροφή & Glucophage 1000 mg

Τι να τρώτε – Τι να αποφεύγετε – Χρήσιμες συμβουλές

Η σωστή διατροφή είναι καθοριστικός παράγοντας για την αποτελεσματικότητα της μετφορμίνης. Η φαρμακευτική αγωγή δεν υποκαθιστά τις αλλαγές στον τρόπο ζωής, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά, ειδικά όταν συνοδεύεται από ισορροπημένη διατροφή.


✅ Συνιστώμενες Διατροφικές Πρακτικές

ΣυμβουλήΕπεξήγηση
🍽️ Λήψη του φαρμάκου με φαγητόΜειώνει τις στομαχικές διαταραχές
🥦 Διατροφή χαμηλή σε υδατάνθρακες (LOW-GI)Συμβάλλει στον καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο
🥬 Μικρά & συχνά γεύματαΡυθμίζουν την απορρόφηση γλυκόζης
🚰 Άφθονο νερό (1.5–2 L/ημ.)Αποτρέπει την αφυδάτωση και στηρίζει νεφρική λειτουργία
🏃‍♂️ Συνδυασμός με άσκησηΕνισχύει τη δράση του φαρμάκου και μειώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη

🍽️ Λίστα Συνιστώμενων Τροφών

  • 🥦 Μπρόκολο, λαχανάκια Βρυξελλών, σπανάκι

  • 🥑 Αβοκάντο, ελαιόλαδο, ανάλατοι ξηροί καρποί

  • 🐟 Λιπαρά ψάρια (σολομός, σαρδέλα)

  • 🥚 Αυγά (με μέτρο)

  • 🥣 Βρώμη, κινόα, κριθάρι (χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη)

  • 🍓 Μούρα, φράουλες, ροδάκινα

  • 🍋 Λεμόνι, ξύδι (βελτιώνουν την ινσουλινοευαισθησία)


❌ Τροφές & Συνήθειες που ΠΡΕΠΕΙ να αποφεύγονται

Glucophage αδυνάτισμα
Glucophage
Αδυνάτισμα
Τρόφιμο / ΠοτόΓιατί να αποφεύγεται
🍰 Ζάχαρη, γλυκά, αναψυκτικάΠροκαλούν αιφνίδιες αυξήσεις γλυκόζης
🍞 Λευκό ψωμί, ζυμαρικά, πατάτεςΠολύ υψηλός γλυκαιμικός δείκτης
🍟 Τηγανητά, trans λιπαράΠροκαλούν αντίσταση στην ινσουλίνη
🍺 Αλκοόλ (ιδίως νηστικοί)Μπορεί να προκαλέσει υπογλυκαιμία και να αυξήσει τον κίνδυνο γαλακτικής οξέωσης
🚭 ΚάπνισμαΕπιδεινώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη

⚠️ Ειδικά Θέματα

📉 Νηστεία & Glucophage

  • Δεν συνιστάται λήψη μετφορμίνης με άδειο στομάχι

  • Ιδανικά, λήψη με κύριο γεύμα (π.χ. μεσημεριανό)

🧃 Γλυκαντικά:

  • Συστήνονται φυσικά (π.χ. στέβια), όχι ασπαρτάμη σε υπερβολή

💊 Συμπληρώματα:

  • Μαγνήσιο, χρώμιο & βιταμίνη B12 μπορεί να ωφελήσουν σε μακροχρόνια λήψη Glucophage


📌 Τι να θυμάστε:

  • 🧠 Η μετφορμίνη ΔΕΝ προκαλεί υπογλυκαιμία μόνη της – αλλά η κακή διατροφή μπορεί να την προκαλέσει

  • ⚠️ Το αλκοόλ και η παράλειψη γευμάτων αυξάνουν τον κίνδυνο επιπλοκών

    Glucophage Ενδείξεις

    📈 Glucophage & Απώλεια Βάρους

    Προκαλεί τελικά η μετφορμίνη αδυνάτισμα;

    Η μετφορμίνη (Glucophage), αν και δεν είναι επίσημα εγκεκριμένο φάρμακο αδυνατίσματος, έχει αποδειχθεί σε πολλές μελέτες ότι μπορεί να οδηγήσει σε ήπια έως μέτρια απώλεια βάρους, ειδικά όταν συνδυάζεται με διατροφικές και υγιεινοδιαιτητικές παρεμβάσεις.


    🔬 Μηχανισμοί μέσω των οποίων επιδρά στο βάρος:

    ΜηχανισμόςΕπίδραση
    ⬇️ Μείωση ηπατικής παραγωγής γλυκόζηςΛιγότερη ινσουλίνη – λιγότερη λιπογένεση
    ⬇️ Αύξηση ευαισθησίας στην ινσουλίνηΜείωση λιπώδους ιστού, ιδίως σπλαχνικού
    ⬇️ Ελάττωση της όρεξηςΚαταστολή ορεξιογόνων πεπτιδίων
    ⬇️ Επιβράδυνση γαστρικής κένωσηςΠιο γρήγορος κορεσμός, λιγότερη κατανάλωση
    ⬆️ Ενεργοποίηση ΑΜΡ-κινασών (AMPK)Μεταβολική ενίσχυση – λιποκαύση

📊 Πόσο βάρος χάνουν οι ασθενείς;

ΚατηγορίαΜέση απώλεια βάρους με Glucophage
ΣΔ2 (με διατροφή)1,5–3 κιλά σε 6 μήνες
PCOS γυναίκες2–4 κιλά σε 3–6 μήνες
Προδιαβητικοί1–2 κιλά σε 6 μήνες
Παχύσαρκοι χωρίς διαβήτηΜικρή απώλεια – μόνο με δίαιτα

🧠 Η μέγιστη απώλεια παρατηρείται τους πρώτους 6 μήνες. Μετά το βάρος σταθεροποιείται ή επανέρχεται εάν δεν συνοδευτεί από αλλαγή τρόπου ζωής.


🔍 Τι λένε οι μελέτες;

  • Diabetes Prevention Program (DPP)
    ➤ Η μετφορμίνη οδήγησε σε μέση απώλεια 2,1 kg σε 1 χρόνο.
    ➤ Η διατροφή και άσκηση ήταν υπερδιπλάσια αποτελεσματικά σε βάρος και γλυκαιμία.

  • PCOS Consensus (ESHRE/ASRM)
    ➤ Οι γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) είχαν βελτίωση BMI και εμμήνου ρύσεως.


⚖️ Glucophage vs Εμπορικά “φάρμακα αδυνατίσματος”

ΦάρμακοΚατηγορίαΑπώλεια βάρους
GlucophageΑντιδιαβητικό-2 έως -4 kg
OzempicGLP-1 αγωνιστής-6 έως -15 kg
SaxendaGLP-1-5 έως -12 kg
OrlistatΛιπάση blocker-3 έως -6 kg

Συμπέρασμα: Το Glucophage δεν αντικαθιστά φάρμακα για παχυσαρκία, αλλά βοηθά ήπια, ιδίως σε άτομα με ινσουλινοαντίσταση.


✔️ Πότε το Glucophage βοηθά στο αδυνάτισμα;

ΝαιΌχι
Άτομα με αντίσταση στην ινσουλίνηΆτομα με φυσιολογική ινσουλιναιμία
PCOS με υπερινσουλιναιμίαΚανονικού βάρους χωρίς διαβήτη
Προδιαβήτης με κοιλιακή παχυσαρκίαΆτομα χωρίς καμία διαταραχή γλυκόζης

❗ Προσοχή

  • Δεν συνιστάται για “off-label” χρήση σε υγιείς παχύσαρκους

  • Απαραίτητη η τακτική παρακολούθηση για ανεπιθύμητες ενέργειες

  • Η απώλεια βάρους χωρίς διατροφή είναι ήπια ή ανύπαρκτη



🤰 Glucophage στην Εγκυμοσύνη & Γαλουχία

Είναι ασφαλές; Πότε συνιστάται; Τι να προσέχετε;

Η μετφορμίνη χρησιμοποιείται ολοένα και συχνότερα κατά την εγκυμοσύνη και το θηλασμό, ιδίως σε γυναίκες με:

  • Διαβήτη κύησης (GDM)

  • Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS)

  • Προϋπάρχοντα Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 2

Αν και παραδοσιακά η ινσουλίνη θεωρούνταν η μόνη ασφαλής επιλογή, σύγχρονες μελέτες υποστηρίζουν τη χρήση της μετφορμίνης σε πολλές περιπτώσεις, υπό ιατρική επίβλεψη.


✅ Glucophage στην Εγκυμοσύνη – Τι Ισχύει;

ΠερίπτωσηΧρήση μετφορμίνης
Διαβήτης κύησης (GDM)Επιλογή δεύτερης γραμμής (μετά από διατροφή)
ΣΔ Τύπου 2 πριν την εγκυμοσύνηΣυνεχίζεται σε κάποιες περιπτώσεις, ή αντικαθίσταται με ινσουλίνη
Σύνδρομο PCOSΜπορεί να συνεχιστεί ώς το 1ο τρίμηνο για πρόληψη αποβολών
Προδιαβήτης / υπερινσουλιναιμίαΣε επιλεγμένα περιστατικά με παρακολούθηση

👶 Glucophage κατά τη Γαλουχία (Θηλασμός)

Η μετφορμίνη απεκκρίνεται στο μητρικό γάλα σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις. Οι διαθέσιμες μελέτες δείχνουν ότι:

  • Δεν προκαλεί υπογλυκαιμία στα βρέφη

  • Δεν σχετίζεται με διαταραχές ανάπτυξης

  • Δεν ανιχνεύεται σε σημαντικά επίπεδα στο αίμα του βρέφους

Glucophage Κύηση

💡 Οι διεθνείς οδηγίες (ACOG, ADA, WHO) επιτρέπουν τη συνέχιση του Glucophage κατά το θηλασμό.


🍼 Πρακτικές Οδηγίες:

ΟδηγίαΛεπτομέρεια
Λήψη με το κυρίως γεύμαΜειώνει παρενέργειες
Παρακολούθηση του βρέφουςΒάρος, σίτιση, ευερεθιστότητα
Συνδυασμός με θηλασμόΕνθαρρύνεται (δεν υπάρχει κίνδυνος)

🧠 Συμπερασματικά:

ΕγκυμοσύνηΓαλουχία
Επιτρέπεται;✅ Με ιατρική παρακολούθηση✅ Πολύ χαμηλή απέκκριση
Είναι φάρμακο πρώτης επιλογής;❌ Όχι – η ινσουλίνη παραμένει η βάση❗ Ναι – δεν απαιτεί διακοπή
Πότε διακόπτεται;Σε παθολογικά eGFR, έμετο, κετόνεςΜόνο αν υπάρξει αντίδραση στο βρέφος (πολύ σπάνια)

📊 Τι δείχνουν οι μελέτες

  • Metformin in Gestational Diabetes (MiG Trial)
    ➤ Συγκρίθηκε με ινσουλίνη σε έγκυες με GDM
    ➤ Το Glucophage δεν συσχετίστηκε με αυξημένα ποσοστά συγγενών ανωμαλιών
    ➤ Νεογνά είχαν μικρότερο βάρος γέννησης και λιγότερη ανάγκη για υπογλυκαιμική υποστήριξη

  • Cochrane Review 2018
    ➤ Επάρκεια στοιχείων για ασφάλεια στη μητέρα και το έμβρυο
    ➤ Εξαιρετικό προφίλ ανεκτικότητας

📌 Παρ’ όλα αυτά, η χρήση της πρέπει να εξατομικεύεται – ειδικά σε γυναίκες με νεφρική ανεπάρκεια ή αυξημένο κίνδυνο για γαλακτική οξέωση.


⚠️ Προφυλάξεις

ΘέμαΣύσταση
eGFR < 45 ml/minΑποφυγή
Υποθυρεοειδισμός ή ηπατοπάθειαΧρήση με προσοχή
Παράλειψη γευμάτωνΜπορεί να αυξήσει ναυτία
Εμετοί εγκυμοσύνηςΑύξηση κινδύνου γαλακτικής οξέωσης (σπάνια)

🔄 Αντενδείξεις

  • Νεφρική ανεπάρκεια (GFR <30 ml/min)

  • Σοβαρή ηπατική νόσος

  • Καρδιακή ανεπάρκεια (μη ελεγχόμενη)

  • Κατάχρηση αλκοόλ

  • Πρόσφατη χρήση σκιαγραφικών μέσων (π.χ. αξονική)


❗ Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα

ΚατηγορίαΠαράδειγμαΣυνέπεια
ΣκιαγραφικάΙωδιούχαΚίνδυνος γαλακτικής οξέωσης
ΔιουρητικάΦουροσεμίδηΥπονατριαιμία, νεφρική δυσλειτουργία
NSAIDsΙβουπροφαίνηΝεφρική επιβάρυνση
ΓλυκοκορτικοειδήΠρεδνιζολόνηΑύξηση σακχάρου

📚 Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

👉 Πόσο γρήγορα δρα το Glucophage;

Το Glucophage χρειάζεται **λίγες ημέρες** για να ξεκινήσει να δρα, με **πλήρες αποτέλεσμα** σε 1-2 εβδομάδες.

👉 Μπορώ να το παίρνω μακροχρόνια;

Ναι, **με συνεχή ιατρική παρακολούθηση**, το Glucophage μπορεί να χρησιμοποιείται επί χρόνια.

👉 Μπορώ να πίνω αλκοόλ ενώ παίρνω Glucophage;

Καλό είναι να **αποφεύγεται**, γιατί αυξάνει τον **κίνδυνο γαλακτικής οξέωσης**.

👉 Τι να κάνω αν ξεχάσω μια δόση;

Πάρτε τη δόση μόλις το θυμηθείτε, **εκτός αν πλησιάζει η επόμενη**. Μην πάρετε διπλή δόση.

👉 Ποια η διαφορά μεταξύ Glucophage και Glucophage XR;

Το Glucophage XR είναι **παρατεταμένης αποδέσμευσης**, με λιγότερες γαστρεντερικές ενοχλήσεις.

Πρόσθετες Ερωτοαπαντήσεις!!

1. Πότε αρχίζει να δρα το Glucophage;

Η δράση της μετφορμίνης ξεκινά μέσα σε λίγες ημέρες, αλλά το μέγιστο αποτέλεσμα στην ρύθμιση του σακχάρου συνήθως εμφανίζεται μετά από 1-2 εβδομάδες καθημερινής χρήσης.

2. Ποια είναι η καλύτερη ώρα για να το πάρω;

Το Glucophage 1000 mg συνιστάται να λαμβάνεται **κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά το φαγητό**, για να μειωθούν οι γαστρεντερικές παρενέργειες.

3. Μπορώ να το συνδυάσω με άλλα αντιδιαβητικά φάρμακα;

Ναι. Η μετφορμίνη συνδυάζεται συχνά με **σουλφονυλουρίες, DPP-4 αναστολείς, GLP-1 αγωνιστές ή ινσουλίνη**, ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενούς και την κρίση του γιατρού.

4. Είναι ασφαλές για ηλικιωμένους;

Ναι, αλλά χρειάζεται **συχνός έλεγχος της νεφρικής λειτουργίας** (GFR), επειδή σε ηλικιωμένα άτομα υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος γαλακτικής οξέωσης.

5. Προκαλεί υπογλυκαιμία;

Η μετφορμίνη **δεν προκαλεί υπογλυκαιμία από μόνη της**. Ωστόσο, ο κίνδυνος αυξάνεται όταν συνδυάζεται με άλλα αντιδιαβητικά (π.χ. ινσουλίνη ή σουλφονυλουρίες).

6. Τι να κάνω αν εμφανίσω διάρροια ή στομαχικές διαταραχές;

Οι γαστρεντερικές ενοχλήσεις είναι συχνές, ειδικά στην αρχή. Μπορεί να βοηθήσει η λήψη μετά το φαγητό ή η αλλαγή σε **μορφή παρατεταμένης αποδέσμευσης (Glucophage XR)**.

7. Πρέπει να σταματήσω το Glucophage πριν από χειρουργείο ή αξονική με σκιαγραφικό;

Ναι. Συνήθως συνιστάται **διακοπή 48 ώρες πριν και μετά** από χορήγηση σκιαγραφικών μέσων ή σοβαρές επεμβάσεις, σε συνεννόηση με γιατρό.

8. Πόσο καιρό μπορώ να το παίρνω;

Μπορεί να χρησιμοποιείται **εφ’ όρου ζωής**, εφόσον δεν υπάρχουν αντενδείξεις (π.χ. νεφρική ανεπάρκεια) και υπάρχει τακτική παρακολούθηση.

9. Πόσο συχνά πρέπει να κάνω εξετάσεις;

– Σάκχαρο αίματος: συχνά, όπως ορίζει ο γιατρός – HbA1c: κάθε 3–6 μήνες – Κρεατινίνη/GFR: κάθε 6–12 μήνες – Βιταμίνη Β12: ετησίως

10. Μπορώ να πάρω Glucophage στην εγκυμοσύνη;

Η χρήση στην εγκυμοσύνη επιτρέπεται **μόνο κατόπιν εντολής γιατρού** και συνήθως αντικαθίσταται από ινσουλίνη. Δεν συνιστάται αυτοβούλως χρήση σε εγκυμοσύνη ή απόπειρα σύλληψης.

11. Τι είναι το Glucophage XR και πότε το προτιμάμε;

Το **Glucophage XR** είναι σκεύασμα **παρατεταμένης αποδέσμευσης**, που απορροφάται πιο αργά και έχει **λιγότερες γαστρεντερικές παρενέργειες**. Συνιστάται σε άτομα που δυσκολεύονται με τις παρενέργειες της απλής μετφορμίνης.

12. Η μετφορμίνη βοηθά στην απώλεια βάρους;

Μπορεί να προκαλέσει **ελαφριά απώλεια βάρους** σε μερικούς ασθενείς, κυρίως λόγω μείωσης της όρεξης και βελτίωσης της ινσουλινοαντίστασης. Δεν προορίζεται όμως ως φάρμακο αδυνατίσματος.

13. Υπάρχει σχέση με καρκίνο ή μακροχρόνιες βλάβες;

Δεν έχει αποδειχθεί συσχέτιση της μετφορμίνης με καρκίνο. Σε μακροχρόνια χρήση, μπορεί να προκαλέσει **ανεπάρκεια βιταμίνης B12**, όχι όμως άλλες σοβαρές βλάβες με κατάλληλη παρακολούθηση.

14. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε προδιαβήτη;

Ναι, η μετφορμίνη μπορεί να χορηγηθεί και σε **άτομα με προδιαβήτη** υψηλού κινδύνου (π.χ. παχυσαρκία, σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών) για πρόληψη διαβήτη τύπου 2.

15. Ποια μορφή Glucophage είναι κατάλληλη για μένα;

Αυτό καθορίζεται από τον γιατρό ανάλογα με: – **Ανοχή στο φάρμακο** – **Αντίσταση στην ινσουλίνη** – **Ηλικία & νεφρική λειτουργία** – **Συνοδά φάρμακα**

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΤΕ ΜΑΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ !!

https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

📚 Βιβλιογραφία – Glucophage 1000 mg (Μετφορμίνη)

🔬 Διεθνείς Πηγές & Κατευθυντήριες Οδηγίες

  1. American Diabetes Association (ADA)
    Standards of Medical Care in Diabetes – 2024
    https://diabetesjournals.org/care

  2. National Institute for Health and Care Excellence (NICE, UK)
    Type 2 diabetes in adults: management [NG28]
    https://www.nice.org.uk/guidance/ng28

  3. PubMed Central – Metformin Review
    Metformin: Mechanisms of action and use in clinical practice
    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7967853/

  4. UpToDate® – Metformin in the treatment of adults with type 2 diabetes mellitus
    https://www.uptodate.com/ (απαιτεί συνδρομή)


🇬🇷 Ελληνικές Πηγές & Κατευθυντήριες Οδηγίες

  1. Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία (ΕΔΕ)
    Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη Χορήγηση Αντιδιαβητικών Φαρμάκων (2023)
    https://www.ede.gr

  2. ΕΟΦ – Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων
    Περίληψη Χαρακτηριστικών Προϊόντος: Glucophage 1000 mg
    https://www.eof.gr

  3. Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών (ΙΣΑ)
    Ανασκόπηση για τη μετφορμίνη και τον ΣΔ2
    https://www.isathens.gr

  4. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης – Τμήμα Ιατρικής
    Εργασίες φοιτητών και άρθρα σχετικά με μετφορμίνη
    https://www.med.auth.gr

  5. Πανεπιστήμιο Αθηνών – Τμήμα Φαρμακευτικής
    Φαρμακολογική ανάλυση μετφορμίνης, μηχανισμός δράσης
    https://www.pharm.uoa.gr


📝 Κλινικές Μελέτες / Journals

  1. Diabetes, Obesity and Metabolism Journal
    Comparison of metformin and sulfonylureas as initial therapy
    https://dom-pubs.onlinelibrary.wiley.com

  2. BMJ (British Medical Journal)
    Effectiveness and safety of metformin in real-world patients
    https://www.bmj.com



Ozempic.jpg

🩺 1. Τι είναι το Ozempic

Το Ozempic είναι εμπορική ονομασία της σεμαγλουτίδης, ενός φαρμάκου που ανήκει στους αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 (Glucagon-Like Peptide-1). Χορηγείται υποδορίως 1 φορά την εβδομάδα και χρησιμοποιείται κυρίως:

  • Για τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

  • Για την απώλεια βάρους (εκτός ένδειξης, off-label ή με έγκριση μέσω Wegovy)

Έχει εγκριθεί από τους FDA, EMA, καθώς και από τον ΕΟΦ στην Ελλάδα.


⚙️ 2. Πώς λειτουργεί το Ozempic (Μηχανισμός δράσης);

Το Ozempic μιμείται τη φυσική ορμόνη GLP-1, η οποία εκκρίνεται από το έντερο μετά το φαγητό. Ο ρόλος της:

  • 💉 Διεγείρει την έκκριση ινσουλίνης όταν αυξάνονται τα επίπεδα γλυκόζης

  • 🧯 Αναστέλλει την έκκριση γλυκαγόνης, η οποία αυξάνει το σάκχαρο

  • 🐌 Καθυστερεί την γαστρική κένωση, ενισχύοντας τον κορεσμό

  • 🧠 Δρά στο κέντρο όρεξης του εγκεφάλου, μειώνοντας την πείνα

Συνολικά, μειώνει το σάκχαρο στο αίμα και προκαλεί σημαντική απώλεια βάρους.

Ozempic

⚖️ Ozempic vs Trulicity – Σύγκριση GLP-1 Αγωνιστών

Οι δύο φαρμακευτικοί παράγοντες Ozempic (σεμαγλουτίδη) και Trulicity (ντουλαγλουτίδη) ανήκουν στην ίδια κατηγορία: αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1. Παρόλο που χρησιμοποιούνται με παρόμοιο στόχο – τη ρύθμιση του σακχάρου και την απώλεια βάρους – έχουν σημαντικές διαφορές:

ΧαρακτηριστικόOzempic (Σεμαγλουτίδη)Trulicity (Ντουλαγλουτίδη)
ΚατηγορίαGLP-1 αγωνιστήςGLP-1 αγωνιστής
Συχνότητα1 φορά/εβδομάδα1 φορά/εβδομάδα
Δόση έναρξης0.25 mg → έως 2.0 mg0.75 mg → έως 4.5 mg
Απώλεια βάρους🔝 έως και 15%Μέτρια (5–7%)
Επίδραση HbA1c↓ 1.5–1.8%↓ 1.0–1.5%
Καρδιοπροστασία✅ SUSTAIN-6✅ REWIND
ΠαρενέργειεςΠιο έντονη ναυτίαΗπιότερη ναυτία
Ένδειξη για απώλεια βάρους⚠️ Off-label / Wegovy⚠️ Off-label
Τιμή (Ελλάδα 2025)~140–160€~120–140€

Ozempic Trulicity

🧬 Κλινική αποτελεσματικότητα

  • 📉 Ozempic δείχνει μεγαλύτερη μείωση HbA1c και πιο σημαντική απώλεια βάρους

  • 🧘‍♀️ Trulicity είναι καλύτερα ανεκτό σε άτομα με γαστρεντερική ευαισθησία

    ❤️ Καρδιοπροστατευτικά Οφέλη

    ΜελέτηΦάρμακοΑποτέλεσμα
    SUSTAIN-6Ozempic↓ 26% καρδιαγγειακά συμβάματα
    REWINDTrulicity↓ 12% καρδιοαγγειακά επεισόδια (ευρύτερος πληθυσμός)

🧪 3. Ενδείξεις

ΚατάστασηΈγκριση
Διαβήτης τύπου 2✅ FDA, EMA, ΕΟΦ
Παχυσαρκία (μέσω Wegovy)✅ για BMI ≥30 ή ≥27 με συνοδούς νόσους
Προδιαβήτης❌ Όχι επίσημα
Απώλεια βάρους σε μη διαβητικούς (off-label)⚠️ Με ιατρική καθοδήγηση

💉 4. Δοσολογία & τρόπος χορήγησης

Το Ozempic διατίθεται σε ενέσιμη μορφή πένας, που γίνεται υποδορίως (π.χ. κοιλιά, μηρός ή βραχίονας) 1 φορά την εβδομάδα.

📌 Τυπικό σχήμα έναρξης:

ΕβδομάδαΔοσολογία
0–40.25 mg / εβδομάδα
5–80.5 mg / εβδομάδα
9+Μπορεί να αυξηθεί σε 1 mg ή 2 mg, ανάλογα με ανταπόκριση

⚠️ Δεν πρέπει να γίνεται αναπλήρωση χαμένης δόσης αν έχουν περάσει >5 ημέρες. Αναμείνατε την επόμενη προγραμματισμένη δόση.

⚖️ 5. Ozempic vs Wegovy

Αν και περιέχουν την ίδια δραστική ουσία (σεμαγλουτίδη), οι διαφορές είναι:

ΧαρακτηριστικόOzempicWegovy
ΈνδειξηΔιαβήτης τύπου 2Παχυσαρκία
Δοσολογίαέως 2.0 mg/εβδ.έως 2.4 mg/εβδ.
Κάλυψη ΕΟΠΥΥ✅ για διαβήτη
ΤιμήΧαμηλότερηΥψηλότερη
ΔιαθεσιμότηταΠιο συχνά διαθέσιμοΣυχνές ελλείψεις

🧍‍♀️ 6. Αποτελεσματικότητα στην απώλεια βάρους

🔬 Κλινικές μελέτες:

  • Μέση απώλεια βάρους με Ozempic: 5–10% του αρχικού σωματικού βάρους

  • Σε συνδυασμό με δίαιτα & άσκηση: έως 15%

  • Wegovy (σεμαγλουτίδη 2.4 mg): έως 20%

💡 Μηχανισμοί απώλειας βάρους:

    • Μείωση όρεξης

    • Βραδύτερη γαστρική κένωση

    • Μείωση επιθυμίας για “junk food”

      ⚠️ Παρενέργειες του Ozempic (Σεμαγλουτίδη)

      🔹 1. Πολύ συχνές (>10%)

      Αφορούν την πλειονότητα των ασθενών, ιδιαίτερα τις πρώτες εβδομάδες.

      ΠαρενέργειαΠεριγραφή
      Ναυτία 🤢Συνηθέστερη, εμφανίζεται κυρίως στην αρχή της θεραπείας
      ΈμετοςΚυρίως σε υψηλότερες δόσεις ή σε άτομα με ευαισθησία
      ΔιάρροιαΣυνήθως ήπια, βελτιώνεται με χρόνο
      Απώλεια όρεξηςΑποτελεί και επιθυμητό αποτέλεσμα
      ΔυσπεψίαΒαρύ στομάχι, καούρα

      🔸 2. Συχνές (1–10%)

      ΠαρενέργειαΠεριγραφή
      Κοιλιακός πόνοςΣυνήθως ήπιος έως μέτριος, παροδικός
      Μετεωρισμός – ρέψιμοΛόγω καθυστέρησης γαστρικής κένωσης
      ΚεφαλαλγίαΠιο συχνή σε άτομα με υπογλυκαιμίες ή αφυδάτωση
      ΚόπωσηΑίσθημα μειωμένης ενέργειας, ειδικά στην αρχή
      ΔυσκοιλιότηταΛόγω μειωμένης κινητικότητας εντέρου

      🔺 3. Λιγότερο συχνές (<1%)

      ΠαρενέργειαΣχόλιο
      Ζάλη ή ίλιγγοςΙδίως αν υπάρξει υπόταση ή υπογλυκαιμία
      ΞηροστομίαΣε άτομα με αφυδάτωση ή ανεπαρκή λήψη υγρών
      Απώλεια γεύσης ή μεταλλική γεύσηΣπάνια και αναστρέψιμη

      🚨 4. Σοβαρές – Σπάνιες (0.01–0.1%)

      ΠαρενέργειαΠεριγραφή
      Οξεία παγκρεατίτιδαΞαφνικός, έντονος άλγος στο επιγάστριο με αντανάκλαση στη ράχη. Διακοπή άμεσα και εισαγωγή
      Νεφρική δυσλειτουργίαΣυνήθως λόγω αφυδάτωσης από παρατεταμένη ναυτία
      Αλλεργικές αντιδράσειςΕξάνθημα, δύσπνοια, αγγειοοίδημα
      ΧολολιθίασηΑυξημένος σχετικός κίνδυνος – κυρίως λόγω απώλειας βάρους
      Παροδική αύξηση των ηπατικών ενζύμωνΣυνήθως υποχωρεί αυτόματα

      Πολύ σπάνιες αλλά σοβαρές (σχέση υπό διερεύνηση)

      ΚατάστασηΣχόλιο
      Καρκίνος θυρεοειδούς (C-κυττάρων)Έχει παρατηρηθεί σε πειραματόζωα – δεν επιβεβαιώνεται σε ανθρώπους, αλλά αντενδείκνυται σε άτομα με MEN-2 ή οικογενειακό ιστορικό μυελοειδούς καρκινώματος
      Εντερική απόφραξηΛόγω καθυστέρησης γαστρικής κένωσης, πολύ σπάνια

🔹 Πολύ Συχνές Παρενέργειες (>10%)
  • Ναυτία 🤢
  • Έμετος
  • Διάρροια
  • Απώλεια όρεξης
  • Δυσπεψία

Συνήθως υποχωρούν εντός των πρώτων εβδομάδων.

🔸 Συχνές Παρενέργειες (1–10%)
  • Κοιλιακός πόνος
  • Μετεωρισμός, ρέψιμο
  • Κεφαλαλγία
  • Κόπωση
  • Δυσκοιλιότητα
🔺 Λιγότερο Συχνές (<1%)
  • Ζάλη, ίλιγγος
  • Ξηροστομία
  • Αλλαγές στη γεύση
🚨 Σοβαρές Σπάνιες Παρενέργειες (0.01–0.1%)
  • Παγκρεατίτιδα
  • Νεφρική ανεπάρκεια (δευτερογενής σε αφυδάτωση)
  • Αλλεργικές αντιδράσεις (αγγειοοίδημα, δύσπνοια)
  • Χολολιθίαση
  • Παροδική αύξηση ηπατικών ενζύμων
❌ Πολύ Σπάνιες ή Υπό Διερεύνηση
  • Καρκίνος C-κυττάρων θυρεοειδούς (σε ζώα)
  • Εντερική απόφραξη (σπάνια λόγω καθυστέρησης γαστρικής κένωσης)

Αντενδείκνυται σε ασθενείς με MEN-2 ή οικογενειακό ιστορικό μυελοειδούς καρκινώματος.

ℹ️ Χρήσιμες Συμβουλές

      • Τα συμπτώματα ναυτίας μειώνονται όταν:

        • Οι δόσεις αυξάνονται σταδιακά

        • Τα γεύματα είναι μικρά, συχνά και χαμηλά σε λιπαρά

        • Υπάρχει καλή ενυδάτωση

      • Η αποφυγή της άσκησης αμέσως μετά από το γεύμα βοηθά στη μείωση του εμέτου.

      • Σε παρατεταμένα ή έντονα συμπτώματα → απαιτείται επανεκτίμηση από ιατρό.


🛑 8. Αντενδείξεις & Προφυλάξεις

ΚατάστασηΣχόλιο
Ιστορικό παγκρεατίτιδαςΑποφυγή
Μυελοειδές καρκίνωμα θυρεοειδούςΑντενδείκνυται
Σύνδρομο MEN2Αντενδείκνυται
Εγκυμοσύνη & ΘηλασμόςΌχι χρήση
Νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίουΠροσοχή/αποφυγή

❤️ 9. Ozempic και Καρδιαγγειακή Προστασία

📊 Μελέτη SUSTAIN-6:

  • Μείωση 26% σε καρδιαγγειακά συμβάματα (έμφραγμα, αγγειακό εγκεφαλικό)

  • Μείωση σε καρδιογενείς θανάτους

  • Αντιφλεγμονώδης δράση στα αγγεία

⚠️ Πιθανά καρδιοπροστατευτικά οφέλη ακόμη και σε μη διαβητικούς.


🤰 10. Ozempic στην εγκυμοσύνη και θηλασμό

ΚατάστασηΚατάλληλο;
Προετοιμασία εγκυμοσύνης❌ Διακοπή 2 μήνες πριν
Κατά τη διάρκεια της κύησης❌ Απαγορεύεται
Θηλασμός❌ Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα
Γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας✅ Μόνο με αποτελεσματική αντισύλληψη

❗ Η χρήση του Ozempic στην εγκυμοσύνη συνδέεται με πιθανό κίνδυνο εμβρυϊκών βλαβών σε μελέτες σε ζώα.

🥦 11. Ozempic και Διατροφή

Το φάρμακο δεν υποκαθιστά τη δίαιτα, αλλά ενισχύει τα αποτελέσματά της.

✅ Συνιστώμενες διατροφικές αρχές:

  • Μικρά, συχνά γεύματα (5–6/ημέρα)

  • Πλούσια σε φυτικές ίνες (λαχανικά, φρούτα)

  • Πρωτεΐνη υψηλής βιολογικής αξίας

  • Περιορισμός απλών υδατανθράκων (λευκά άλευρα, ζάχαρη)

  • Καλή ενυδάτωση (νερό, ζωμοί)

❌ Τι να αποφεύγεται:

  • Λιπαρά ή τηγανητά φαγητά

  • Αλκοόλ

  • Μεγάλα γεύματα → ναυτία

  • Ανθρακούχα ροφήματα → μετεωρισμός


🏃‍♂️ 12. Άσκηση και Ozempic

Η τακτική άσκηση ενισχύει:

  • Την απώλεια βάρους

  • Την ευαισθησία στην ινσουλίνη

  • Τη ρύθμιση της γλυκόζης

🏋️‍♀️ Ιδανικά είδη:

  • Αερόβια: περπάτημα, ποδήλατο, κολύμπι

  • Μυϊκή ενδυνάμωση: 2–3 φορές/εβδ.


🧪 13. Υπογλυκαιμία με Ozempic

⚠️ Δεν προκαλεί υπογλυκαιμία από μόνο του.
🧪 Ωστόσο, σε συνδυασμό με:

  • Ινσουλίνη

  • Σουλφονυλουρίες (π.χ. γλιμεπιρίδη)

→ Υπάρχει κίνδυνος υπογλυκαιμίας, ειδικά σε ηλικιωμένους ή ασταθή σάκχαρα.


💊 14. Αλληλεπιδράσεις φαρμάκων

ΚατηγορίαΣχόλια
ΑντιβιοτικάΌχι σημαντική επίδραση
Αντισυλληπτικά από του στόματοςΜειωμένη απορρόφηση — προσοχή
Φάρμακα για υποθυρεοειδισμόΔιαχωρισμός 1–2 ωρών
ΙνσουλίνηΜείωση δόσης ινσουλίνης πιθανώς απαραίτητη

💰 15. Κόστος – Αποζημίωση

  • Τιμή στην Ελλάδα (2025): ~140–160€ ανά στυλό (ανάλογα με τη δοσολογία)

  • Κάλυψη από ΕΟΠΥΥ: ✅ για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 με κριτήρια

  • Όχι κάλυψη για χρήση αποκλειστικά για απώλεια βάρους (εκτός Wegovy)


❓ 16. FAQ – Συχνές Ερωτήσεις

📌 Μπορώ να χάσω βάρος χωρίς διαβήτη με Ozempic;

Ναι, όμως αυτό θεωρείται off-label χρήση. Χορηγείται με ιατρική παρακολούθηση, ειδικά σε περιπτώσεις παχυσαρκίας (BMI >27 με συνοδά νοσήματα).

📌 Πόσο γρήγορα θα δω αποτελέσματα;

Συνήθως μέσα στις πρώτες 4–8 εβδομάδες. Τα αποτελέσματα βελτιώνονται με δίαιτα και άσκηση.

📌 Τι να κάνω αν ξεχάσω μία δόση;

Αν δεν έχουν περάσει πάνω από 5 ημέρες, κάνε τη δόση. Αν έχουν περάσει, παρέλειψέ την και συνέχισε κανονικά.

📌 Πονάει η ένεση;

Όχι ιδιαίτερα. Η βελόνα είναι πολύ λεπτή και η ένεση γίνεται υποδόρια.

📌 Χρειάζομαι συνταγή για Ozempic στην Ελλάδα;

Ναι. Το Ozempic διατίθεται **μόνο με ιατρική συνταγή**.

📌 Μπορεί να επανέλθει το βάρος μετά τη διακοπή;

Δυστυχώς ναι, αν δεν διατηρηθούν οι διατροφικές και δραστηριότητες αλλαγές.

📌 Τι είναι το Ozempic και σε τι χρησιμεύει;

Το Ozempic (σεμαγλουτίδη) είναι ενέσιμο φάρμακο που ανήκει στους GLP-1 αγωνιστές και χρησιμοποιείται κυρίως για τη ρύθμιση του σακχάρου στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και για την απώλεια βάρους.

📌 Είναι το Ozempic εγκεκριμένο για την απώλεια βάρους;

Το Ozempic είναι εγκεκριμένο για διαβήτη τύπου 2. Για απώλεια βάρους υπάρχει ξεχωριστή έκδοση, το Wegovy, που περιέχει σεμαγλουτίδη σε υψηλότερη δόση (2.4 mg).

📌 Πόσο βάρος μπορώ να χάσω με το Ozempic;

Σε κλινικές μελέτες, η μέση απώλεια κυμαίνεται από 5–10% του αρχικού βάρους, και μπορεί να φτάσει έως 15% με διατροφή και άσκηση.

📌 Χρειάζομαι συνταγή για να αγοράσω το Ozempic;

Ναι. Το Ozempic διατίθεται μόνο με ιατρική συνταγή στην Ελλάδα και στην Ε.Ε.

📌 Ποια είναι η διαφορά μεταξύ Ozempic και Wegovy;

Περιέχουν την ίδια ουσία (σεμαγλουτίδη), αλλά το Wegovy έχει υψηλότερη δοσολογία και είναι εγκεκριμένο αποκλειστικά για την παχυσαρκία.

📌 Μπορεί το Ozempic να προκαλέσει υπογλυκαιμία;

Όχι από μόνο του. Ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας αυξάνεται όταν συνδυάζεται με ινσουλίνη ή σουλφονυλουρίες.

📌 Ποιες είναι οι πιο συχνές παρενέργειες;

Η ναυτία, η διάρροια, η δυσπεψία και η απώλεια όρεξης είναι οι πιο κοινές. Συνήθως υποχωρούν μετά τις πρώτες εβδομάδες.

📌 Πρέπει να ακολουθώ συγκεκριμένη διατροφή;

Ναι. Συνίσταται υποθερμιδική διατροφή, πλούσια σε φυτικές ίνες και πρωτεΐνες. Αποφύγετε μεγάλα και λιπαρά γεύματα που αυξάνουν τη ναυτία.

📌 Μπορώ να κάνω το Ozempic στην κοιλιά;

Ναι. Μπορείτε να το κάνετε στην κοιλιά, στον μηρό ή στον βραχίονα. Εναλλάξτε τα σημεία ένεσης κάθε εβδομάδα.

📌 Τι κάνω αν ξεχάσω μία δόση;

Αν δεν έχουν περάσει πάνω από 5 ημέρες από τη χαμένη δόση, κάντε την. Αν έχουν περάσει, περιμένετε την επόμενη προγραμματισμένη δόση.

📌 Είναι ασφαλές το Ozempic στην εγκυμοσύνη;

Όχι. Το Ozempic δεν συνιστάται κατά την εγκυμοσύνη ή τον θηλασμό. Πρέπει να διακόπτεται τουλάχιστον 2 μήνες πριν από σύλληψη.

📌 Πότε φαίνονται τα πρώτα αποτελέσματα;

Πολλοί ασθενείς αναφέρουν απώλεια βάρους και μείωση όρεξης μέσα στις πρώτες 4–8 εβδομάδες.

📌 Υπάρχει κίνδυνος εθισμού ή εξάρτησης;

Όχι. Το Ozempic δεν προκαλεί σωματική ή ψυχολογική εξάρτηση.

📌 Τι συμβαίνει όταν σταματήσω το Ozempic;

Το σάκχαρο και το βάρος ενδέχεται να επανέλθουν στα προηγούμενα επίπεδα, εκτός αν διατηρηθεί η υγιεινή ζωή.

📌 Υπάρχουν φθηνότερα αντίστοιχα;

Προς το παρόν, δεν υπάρχουν γενόσημα της σεμαγλουτίδης. Άλλοι GLP-1 αγωνιστές όπως η λιραγλουτίδη (Victoza) είναι διαθέσιμοι αλλά διαφέρουν στη χορήγηση και το κόστος.

📌 Καλύπτεται το Ozempic από τον ΕΟΠΥΥ;

Ναι, για ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 που πληρούν συγκεκριμένα ιατρικά κριτήρια.

📌 Τι είναι το Ozempic;

Είναι ένα φάρμακο με δραστική ουσία τη σεμαγλουτίδη που ανήκει στους αγωνιστές GLP-1 και χρησιμοποιείται για τον διαβήτη τύπου 2 και την απώλεια βάρους.

📌 Πώς δρα το Ozempic;

Μιμείται τη φυσική ορμόνη GLP-1, αυξάνοντας την ινσουλίνη όταν χρειάζεται, μειώνοντας τη γλυκαγόνη και επιβραδύνοντας την πέψη ώστε να μειωθεί η όρεξη και το σάκχαρο.

📌 Είναι το ίδιο με το Wegovy;

Περιέχουν την ίδια ουσία (σεμαγλουτίδη) αλλά σε διαφορετική δοσολογία και με διαφορετικές ενδείξεις: το Ozempic για διαβήτη τύπου 2, το Wegovy για παχυσαρκία.

💉 Πώς και κάθε πότε χορηγείται;

Γίνεται 1 φορά την εβδομάδα υποδορίως (κοιλιά, μηρός, βραχίονας) με ειδική αυτοενέσιμη πένα.

💉 Τι γίνεται αν ξεχάσω μία δόση;

Αν δεν έχουν περάσει πάνω από 5 ημέρες, μπορείτε να την κάνετε. Αλλιώς, παραλείψτε τη και συνεχίστε κανονικά.

⚖️ Πότε φαίνονται τα πρώτα αποτελέσματα;

Οι περισσότεροι ασθενείς βλέπουν μείωση της όρεξης και απώλεια βάρους εντός 4–8 εβδομάδων.

⚖️ Πόσο βάρος μπορώ να χάσω με το Ozempic;

Από 5% έως και 15% του αρχικού σωματικού βάρους, ειδικά σε συνδυασμό με δίαιτα και άσκηση.

⚠️ Έχει παρενέργειες;

Συχνότερες είναι η ναυτία, η διάρροια και η απώλεια όρεξης. Σπανιότερες περιλαμβάνουν παγκρεατίτιδα και χολολιθίαση.

⚠️ Ποιοι δεν πρέπει να το παίρνουν;

Άτομα με ιστορικό παγκρεατίτιδας, καρκίνου θυρεοειδούς (C-κυττάρων), MEN-2 ή κατά την εγκυμοσύνη/θηλασμό.

🩸 Προκαλεί υπογλυκαιμία;

Όχι από μόνο του, αλλά σε συνδυασμό με ινσουλίνη ή σουλφονυλουρίες μπορεί να προκαλέσει.

🧪 Μπορώ να το πάρω με άλλα φάρμακα;

Ναι, αλλά χρειάζεται έλεγχος για πιθανές αλληλεπιδράσεις (ιδίως με ινσουλίνη ή φάρμακα που επηρεάζονται από γαστρική κένωση).

🤰 Είναι ασφαλές στην εγκυμοσύνη;

Όχι. Πρέπει να διακόπτεται τουλάχιστον 2 μήνες πριν τη σύλληψη. Δεν συνιστάται ούτε κατά τον θηλασμό.

👵 Είναι κατάλληλο για ηλικιωμένους;

Ναι, αλλά χρειάζεται στενότερη παρακολούθηση για υπογλυκαιμίες και αφυδάτωση.

🧠 Επηρεάζει τη διάθεση ή τη συμπεριφορά;

Όχι άμεσα. Δεν έχουν τεκμηριωθεί νευροψυχιατρικές παρενέργειες.

💰 Καλύπτεται από τον ΕΟΠΥΥ;

Ναι, για διαβήτη τύπου 2 σύμφωνα με τις ενδείξεις. Όχι για χρήση ως φάρμακο αδυνατίσματος.

💰 Πόσο κοστίζει;

Περίπου 140–160€ ανά στυλό, ανάλογα με τη δοσολογία και το φαρμακείο.

❤️ Προστατεύει από καρδιακά νοσήματα;

Ναι, έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού σε άτομα με διαβήτη τύπου 2.

🏃‍♂️ Πρέπει να κάνω άσκηση;

Ναι. Η άσκηση ενισχύει τα αποτελέσματα του φαρμάκου και μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων.

🛑 Τι συμβαίνει όταν σταματήσει η αγωγή;

Αν δεν διατηρηθεί η διατροφή και η φυσική δραστηριότητα, είναι πιθανή η επαναπρόσληψη βάρους και η επιδείνωση του σακχάρου.

🔄 Πόσο καιρό μπορώ να το παίρνω;

Μακροχρόνια χρήση θεωρείται ασφαλής, εφόσον υπάρχει ιατρική παρακολούθηση και δεν εμφανίζονται ανεπιθύμητες ενέργειες.

✅ FAQ Ozempic και Ηπατική Λειτουργία

🩺 Πώς επηρεάζει το Ozempic τη λειτουργία του ήπατος;

Σε γενικές γραμμές, το Ozempic δεν φαίνεται να έχει άμεσες ηπατοτοξικές επιδράσεις. Σε σπάνιες περιπτώσεις έχει αναφερθεί παροδική αύξηση των ηπατικών ενζύμων.

🩺 Μπορώ να το πάρω αν έχω λιπώδες ήπαρ (NAFLD);

Ναι. Μάλιστα, υπάρχουν δεδομένα που δείχνουν ότι τα GLP-1 αγωνιστικά βελτιώνουν τη λιπώδη διήθηση του ήπατος.

🩺 Είναι ασφαλές σε ηπατική ανεπάρκεια;

Σε ήπια έως μέτρια ηπατική δυσλειτουργία μπορεί να χρησιμοποιηθεί με προσοχή. Σε σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια απαιτείται ειδική εκτίμηση από ηπατολόγο.

✅ FAQ Ozempic και Θυρεοειδής

🧬 Μπορεί το Ozempic να επηρεάσει τον θυρεοειδή;

Σε κλινικές μελέτες σε πειραματόζωα παρατηρήθηκαν όγκοι C-κυττάρων θυρεοειδούς, αλλά δεν έχει αποδειχτεί συσχέτιση στον άνθρωπο.

🧬 Μπορεί να χορηγηθεί σε άτομα με υποθυρεοειδισμό;

Ναι, είναι ασφαλές σε υποθυρεοειδικούς ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία. Συνιστάται να λαμβάνεται η λεβοθυροξίνη σε απόσταση από το Ozempic για αποφυγή αλληλεπίδρασης στην απορρόφηση.

🧬 Υπάρχουν αντενδείξεις σχετικές με θυρεοειδή;

Ναι, το Ozempic **αντενδείκνυται** σε άτομα με προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό μυελοειδούς καρκινώματος θυρεοειδούς ή σύνδρομο MEN-2.

 

FAQ – Wegovy

📌 Τι είναι το Wegovy;

Το Wegovy είναι φαρμακευτικό σκεύασμα που περιέχει σεμαγλουτίδη, όπως και το Ozempic, αλλά σε υψηλότερη δοσολογία (έως 2.4 mg/εβδομάδα), ειδικά για τη θεραπεία της παχυσαρκίας.

📌 Σε ποιους ενδείκνυται;

Σε ενήλικες με BMI ≥30 ή ≥27 με συνοδά νοσήματα (π.χ. υπέρταση, διαβήτη τύπου 2).

📌 Είναι ασφαλές χωρίς διαβήτη;

Ναι, είναι εγκεκριμένο για απώλεια βάρους σε μη διαβητικά άτομα.

📌 Πόσο βάρος μπορώ να χάσω με το Wegovy;

Μέχρι και 15–20% του αρχικού βάρους σε 68 εβδομάδες, σύμφωνα με τις μελέτες STEP.

📌 Είναι διαθέσιμο στην Ελλάδα;

Εγκρίθηκε από τον ΕΟΦ, αλλά συχνά υπάρχουν προβλήματα διαθεσιμότητας.

📌 Καλύπτεται από τον ΕΟΠΥΥ;

Όχι. Δεν αποζημιώνεται για χρήση αποκλειστικά σε απώλεια βάρους

 FAQ – Trulicity

📌 Τι είναι το Trulicity;

Το Trulicity (ντουλαγλουτίδη) είναι GLP-1 αγωνιστής που χορηγείται 1 φορά/εβδομάδα για διαβήτη τύπου 2, με έμφαση στην καρδιοπροστασία.

📌 Πώς διαφέρει από το Ozempic;

Έχει ηπιότερη απώλεια βάρους και λιγότερες γαστρεντερικές παρενέργειες, αλλά μικρότερη επίδραση στο σάκχαρο και στο σωματικό βάρος.

📌 Υπάρχουν διαθέσιμες δόσεις;

Ναι, από 0.75 έως 4.5 mg/εβδομάδα, με προοδευτική τιτλοποίηση.

📌 Έχει καρδιοπροστατευτική δράση;

Ναι, σύμφωνα με τη μελέτη REWIND μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων σε ευρύ φάσμα ασθενών.

📌 Είναι κατάλληλο για ηλικιωμένους;

Ναι, είναι καλά ανεκτό και προτιμάται σε άτομα με ιστορικό δυσανεξίας σε πιο ισχυρά GLP-1 αγωνιστικά.

FAQ – GLP-1 Αγωνιστές συνολικά

🧬 Τι είναι οι GLP-1 αγωνιστές;

Είναι φάρμακα που μιμούνται τη δράση της εντερικής ορμόνης GLP-1 και ρυθμίζουν την όρεξη, το σάκχαρο και τη γαστρική κινητικότητα.

📋 Ποια φάρμακα ανήκουν στην κατηγορία αυτή;

Semaglutide (Ozempic, Wegovy), Dulaglutide (Trulicity), Liraglutide (Victoza, Saxenda), Exenatide (Byetta, Bydureon).

⚖️ Μπορούν να βοηθήσουν όλους στην απώλεια βάρους;

Όχι εξίσου. Η απάντηση διαφέρει ανάλογα με το φάρμακο, τη δόση και τα ατομικά χαρακτηριστικά του ατόμου.

⚠️ Ποιοι κίνδυνοι σχετίζονται με τη χρήση GLP-1 αγωνιστών;

Γαστρεντερικές παρενέργειες, παγκρεατίτιδα, πιθανός σχετικός κίνδυνος χολολιθίασης, και σε σπάνιες περιπτώσεις εντερική απόφραξη.

🧠 Επηρεάζουν τον εγκέφαλο;

Δρουν στον υποθάλαμο, μειώνοντας την πείνα. Δεν υπάρχουν αποδείξεις για αρνητική επίδραση στη νοητική λειτουργία.

💡 Είναι κατάλληλοι για προδιαβήτη ή αντίσταση στην ινσουλίνη;

Χρησιμοποιούνται off-label για προδιαβήτη ή σοβαρή ινσουλινοαντίσταση, αλλά πάντα με ιατρική παρακολούθηση.

💉 Θέλετε να κάνετε εξέταση για διαβήτη ή να ενημερωθείτε για GLP-1 αγωνιστές (Ozempic, Wegovy, Trulicity);

Στο Μικροβιολογικό Λαμία προσφέρουμε αξιόπιστες εξετάσεις για διαβήτη, παρακολούθηση σακχάρου και συμβουλευτική για φάρμακα νέας γενιάς.

📍 Έσλιν 19, Λαμία — ☎️ 22310 66841
Ωράριο: Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

📚 17. Βιβλιογραφία

  1. FDA – Ozempic Prescribing Information

  2. EMA – Ozempic European Public Assessment Report

  3. ΕΟΦ – Δελτίο Εγκρίσεων Φαρμάκων 2024

  4. SUSTAIN Trials: The New England Journal of Medicine – Marso et al., 2016

  5. American Diabetes Association (ADA) – GLP-1 Guidelines

  6. Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία – www.ede.gr

  7. NICE Guidelines – UK GLP-1 usage

  8. Mayo Clinic – Ozempic use in weight loss

  9. PubMed: Semaglutide & Weight loss PMID: 31442178



Σάκχαρο-.jpg

🩸 Σάκχαρο στο Αίμα – Τι είναι;

Το σάκχαρο (ή αλλιώς γλυκόζη) είναι η βασική μορφή σακχάρου που κυκλοφορεί στο αίμα και αποτελεί κύρια πηγή ενέργειας για τα κύτταρα του οργανισμού. Παράγεται από τη διάσπαση των υδατανθράκων που προσλαμβάνουμε μέσω της διατροφής, και αποθηκεύεται στο ήπαρ και τους μυς με τη μορφή γλυκογόνου.

Η ισορροπία του σακχάρου ρυθμίζεται κυρίως από δύο βασικές ορμόνες του παγκρέατος:

  • Ινσουλίνη: μειώνει το σάκχαρο στο αίμα επιτρέποντας την είσοδο της γλυκόζης στα κύτταρα.

  • Γλυκαγόνη: αυξάνει το σάκχαρο όταν πέφτει πολύ χαμηλά, ενεργοποιώντας τη διάσπαση του γλυκογόνου.

Η διατήρηση σταθερών επιπέδων σακχάρου είναι ζωτικής σημασίας για την καλή λειτουργία του εγκεφάλου, των νεύρων και του μεταβολισμού. Όταν το σάκχαρο είναι πολύ χαμηλό ή πολύ υψηλό, εμφανίζονται σοβαρές παθολογικές καταστάσεις όπως η υπογλυκαιμία, η υπεργλυκαιμία και ο σακχαρώδης διαβήτης.

✅ Φυσιολογικές Τιμές Σακχάρου στο Αίμα

Οι φυσιολογικές τιμές του σακχάρου στο αίμα εξαρτώνται από το αν είμαστε νηστικοί, μετά από φαγητό, ή κατά τη διάρκεια ορισμένων εξετάσεων (όπως η δοκιμασία καμπύλης γλυκόζης). Οι τιμές επηρεάζονται επίσης από την ηλικία, την ύπαρξη χρόνιων νοσημάτων (π.χ. διαβήτης), την εγκυμοσύνη και τη φαρμακευτική αγωγή.


📊 Πίνακας Φυσιολογικών Τιμών Σακχάρου (για υγιείς ενήλικες)

Κατάσταση ΜέτρησηςΤιμή Σακχάρου (mg/dL)Ερμηνεία
Νηστείας (τουλάχιστον 8 ώρες)70 – 99Φυσιολογική
Νηστείας100 – 125Προδιαβήτης (Δυσανεξία Γλυκόζης)
Νηστείας≥ 126Διαβήτης (επιβεβαίωση με επανάληψη)
2 ώρες μετά από γεύμα< 140Φυσιολογική μεταγευματική γλυκόζη
2 ώρες μετά από γεύμα140 – 199Προδιαβήτης (Διαταραγμένη Ανοχή Γλυκόζης)
2 ώρες μετά από γεύμα≥ 200Διαβήτης
Τυχαία μέτρηση≥ 200 με συμπτώματαΠιθανός Διαβήτης
Καμπύλη Γλυκόζης (OGTT)Αναλόγως φάσηςΧρησιμοποιείται για διάγνωση
HbA1c (μέση γλυκόζη 3 μηνών)< 5.7%Φυσιολογικό εύρος
HbA1c5.7 – 6.4%Προδιαβήτης
HbA1c≥ 6.5%Διαβήτης

Φυσιολογικές Τιμές Σακχάρου στα Παιδιά

Ηλικιακή ΟμάδαΝηστείας (mg/dL)Μετά από γεύμα (mg/dL)
Νεογέννητα (<1 μήνα)45 – 96έως 150
Παιδιά (1–12 ετών)70 – 100< 140
Έφηβοι (>12 ετών)70 – 99< 140

🤰 Φυσιολογικές Τιμές στην Εγκυμοσύνη (OGTT 75g)

Χρονικό ΣημείοΦυσιολογική Τιμή (mg/dL)
Νηστείας< 92
1 ώρα μετά την πρόσληψη< 180
2 ώρες μετά την πρόσληψη< 153

📌 Αν έστω και μία τιμή είναι αυξημένη → διάγνωση διαβήτη κύησης.

🧪 Πώς Μετράται το Σάκχαρο στο Αίμα;

Η μέτρηση του σακχάρου στο αίμα είναι θεμελιώδης για τη διάγνωση και παρακολούθηση του διαβήτη, την αξιολόγηση της μεταβολικής υγείας και την παρακολούθηση της απόκρισης στη θεραπεία. Μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε σε εργαστήριο είτε στο σπίτι με χρήση συσκευών αυτομέτρησης (γλυκομέτρων ή αισθητήρων συνεχούς καταγραφής).


🏥 Εργαστηριακή Μέτρηση Σακχάρου

Οι βασικές εργαστηριακές εξετάσεις περιλαμβάνουν:

ΕξέτασηΠεριγραφήΠότε γίνεται
Γλυκόζη ΝηστείαςΜέτρηση μετά από 8–12 ώρες νηστείαςΒασική εξέταση για διαβήτη ή προδιαβήτη
Καμπύλη Γλυκόζης (OGTT)Μέτρηση σακχάρου νηστείας και μετά από χορήγηση 75g γλυκόζηςΧρήσιμη στην εγκυμοσύνη και σε αμφίβολες περιπτώσεις
HbA1c (γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη)Αντανακλά τον μέσο όρο γλυκόζης των τελευταίων 2–3 μηνώνΧρήσιμη για διάγνωση και παρακολούθηση διαβήτη
Τυχαία Γλυκόζη ΑίματοςΧωρίς περιορισμούς νηστείας, με ή χωρίς συμπτώματαΜπορεί να υποδείξει διαβήτη αν >200 mg/dL με συμπτώματα

Η HbA1c δεν απαιτεί νηστεία και είναι χρήσιμη σε χρόνια παρακολούθηση.

🏠 Αυτομέτρηση στο Σπίτι

Οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη ή ύποπτες υπογλυκαιμίες μπορούν να χρησιμοποιούν γλυκόμετρο ή αισθητήρα συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης (CGM).

📍 Τύποι Οικιακής Μέτρησης:

ΜέθοδοςΠλεονεκτήματαΜειονεκτήματα
Γλυκόμετρο (δάκτυλο)Απλό, άμεσο, ακριβέςΤσιμπήματα, περιορισμένα δεδομένα
CGM (π.χ. FreeStyle Libre, Dexcom)Συνεχής παρακολούθηση, ειδοποιήσεις, διαγράμματαΚόστος, ανάγκη για αλλαγή αισθητήρα κάθε λίγες ημέρες

📌 Σημεία μέτρησης:

  • Κατά προτίμηση δάκτυλα (πλάγια) για ακριβέστερα αποτελέσματα.

  • Αποφεύγεται ο δείκτης και ο αντίχειρας λόγω νεύρων.

📌 Κατάλληλες στιγμές μέτρησης:

  • Πρωί νηστικός

  • Πριν τα γεύματα

  • 2 ώρες μετά από γεύμα

  • Πριν ύπνο

  • Όταν υπάρχουν συμπτώματα υπο/υπεργλυκαιμίας


🔄 Πώς να γίνεται σωστά η μέτρηση

  1. Πλύνετε καλά τα χέρια (χωρίς αλκοολούχο καθαριστικό).

  2. Στεγνώστε εντελώς.

  3. Τρυπήστε στο πλάι του δακτύλου (όχι κέντρο).

  4. Ρίξτε την πρώτη σταγόνα αν χρειάζεται.

  5. Εφαρμόστε τη δεύτερη στο ταινιάκι του γλυκομέτρου.


📉 Πότε η μέτρηση είναι ανακριβής;

  • Αν υπάρχουν υπολείμματα φαγητού ή σακχάρων στα δάκτυλα

  • Σε παγωμένα χέρια ή κακή αιμάτωση

  • Αν έχουν λήξει οι ταινίες μέτρησης

  • Σε έντονο στρες ή ασθένεια, τα επίπεδα μπορεί να είναι ψευδώς αυξημένα


📲 Έξυπνες Εφαρμογές – Διαχείριση Σακχάρου

  • MySugr, LibreLink, Dexcom G7, Glooko
    ➡️ Χρησιμοποιούνται για καταγραφή και ανάλυση τάσεων.

    ⚠️ Υπογλυκαιμία: Τι είναι, Συμπτώματα & Αντιμετώπιση

    Η υπογλυκαιμία είναι η κατάσταση κατά την οποία τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα πέφτουν κάτω από τα φυσιολογικά όρια, προκαλώντας δυνητικά επικίνδυνες επιπτώσεις, κυρίως στο κεντρικό νευρικό σύστημα.

    Συνήθως, υπογλυκαιμία ορίζεται ως:

    • Σάκχαρο < 70 mg/dL

    • Σε βαριές περιπτώσεις: < 54 mg/dL (επίγουσα ιατρική κατάσταση)


    🧠 Γιατί είναι επικίνδυνη;

    Ο εγκέφαλος εξαρτάται από τη γλυκόζη ως βασική πηγή ενέργειας. Αν η γλυκόζη πέσει απότομα ή σε πολύ χαμηλά επίπεδα, προκαλείται νευρογλυκοπενία, δηλαδή ανεπάρκεια γλυκόζης στον εγκέφαλο, οδηγώντας σε:

    • Διανοητική σύγχυση

    • Αδυναμία συγκέντρωσης

    • Λιποθυμία

    • Σπασμούς

    • Κώμα


    🚨 Κύρια Συμπτώματα Υπογλυκαιμίας

    ΚατηγορίαΣυμπτώματα
    Αδρενεργικά (λόγω απελευθέρωσης αδρεναλίνης)Τρέμουλο, ιδρώτας, ταχυκαρδία, άγχος, πείνα
    Νευρογλυκοπενικά (επίδραση στον εγκέφαλο)Σύγχυση, θολή όραση, πονοκέφαλος, δυσκολία λόγου
    Βαριά υπογλυκαιμίαΛιποθυμία, σπασμοί, απώλεια συνείδησης

🩺 Αιτίες Υπογλυκαιμίας

📍 Σε διαβητικά άτομα:

  • Υπερβολική δόση ινσουλίνης ή αντιδιαβητικών

  • Παράλειψη ή καθυστέρηση γεύματος

  • Έντονη άσκηση χωρίς αντίστοιχη τροφική πρόσληψη

  • Αλκοόλ χωρίς φαγητό

📍 Σε μη διαβητικά άτομα:

  • Παραγωγή ινσουλίνης από ινσουλίνωμα

  • Ανεπάρκεια φλοιού επινεφριδίων, ανεπάρκεια GH

  • Σοβαρές ηπατικές νόσοι

  • Σεπτικό σοκ ή σοβαρές λοιμώξεις

  • Αντιδραστική υπογλυκαιμία μετά από γεύμα (ιδίως σε νεαρούς)

  • Μετά από γαστρική παράκαμψη (dumping syndrome)


🔬 Διαγνωστική Προσέγγιση – Τριάδα Whipple

Η τριάδα Whipple επιβεβαιώνει την ύπαρξη κλινικά σημαντικής υπογλυκαιμίας:

  1. Παρουσία συμπτωμάτων υπογλυκαιμίας

  2. Χαμηλό σάκχαρο κατά τη διάρκεια των συμπτωμάτων (<55 mg/dL)

  3. Ανακούφιση των συμπτωμάτων μετά από χορήγηση γλυκόζης

    💊 Πρώτες Βοήθειες – Τι να κάνεις:

    ΚατάστασηΑντιμετώπιση
    Ελαφρά υπογλυκαιμία (σάκχαρο 60–70 mg/dL)Λήψη 15g απλών σακχάρων (π.χ. 1 χυμός, 3 ταμπλέτες γλυκόζης, 1 κουταλιά μέλι)
    Μέτρια (40–60 mg/dL)Όπως παραπάνω + επανάληψη μέτρησης σε 15′
    Βαριά (<40 mg/dL)Αν δεν είναι σε θέση να καταπιεί: γλυκαγόνη ενδομυϊκά ή IV γλυκόζη 10–20% στο νοσοκομείο
    Συνειδητός ασθενήςΝα καταναλώσει γρήγορο σάκχαρο, να ξεκουραστεί
    Αναίσθητος ασθενήςΜην του δώσετε τίποτα από το στόμα! Καλέστε άμεσα βοήθεια και χορηγήστε γλυκαγόνη (αν διαθέσιμη)

⚠️ Χρόνια Υπογλυκαιμία & Ανοχή στα Συμπτώματα

Άτομα με μακροχρόνιο διαβήτη τύπου 1 ή τύπου 2 μπορεί να παρουσιάσουν υπογλυκαιμία χωρίς συμπτώματα (hypoglycemia unawareness), αυξάνοντας τον κίνδυνο βαριάς υπογλυκαιμίας.

➡️ Λύση: συχνή αυτοπαρακολούθηση + συνεχής καταγραφή με CGM


💡 Συμβουλή: Άτομα με διαβήτη τύπου 1 πρέπει να έχουν πάντα μαζί τους γλυκαγόνη (σε ενέσιμη ή ρινική μορφή), και το περιβάλλον τους να είναι εκπαιδευμένο στη χρήση της.

📈 Υπεργλυκαιμία: Τι Είναι, Συμπτώματα, Αιτίες & Αντιμετώπιση

Η υπεργλυκαιμία είναι η κατάσταση κατά την οποία τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα είναι σημαντικά αυξημένα, συνήθως > 126 mg/dL νηστείας ή > 200 mg/dL μετά από γεύμα, και αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα του σακχαρώδη διαβήτη, αλλά και άλλων μεταβολικών ή ορμονικών διαταραχών.


📌 Όρια Υπεργλυκαιμίας

Επίπεδο Σακχάρου (mg/dL)Ερμηνεία
100 – 125Προδιαβήτης (νηστείας)
≥ 126Διαβήτης (νηστείας)
≥ 140 (2 ώρες μετά φαγητό)Μεταγευματική υπεργλυκαιμία
≥ 200 με συμπτώματαΠιθανός διαβήτης – άμεση παρέμβαση

🔬 Αιτίες Υπεργλυκαιμίας

🧬 Παθολογικές Καταστάσεις:

  • Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 ή 2

  • Διαβήτης κύησης

  • Προδιαβήτης

  • Ορμονικές διαταραχές (π.χ. υπερκορτιζολαιμία/Cushing, ακρομεγαλία, φαιοχρωμοκύτωμα)

💊 Φαρμακολογικές Αιτίες:

  • Κορτικοστεροειδή (π.χ. πρεδνιζολόνη)

  • Διουρητικά θειαζιδικά

  • Αδρεναλίνη, αναστολείς πρωτεάσης (HIV)

  • Αντισυλληπτικά (σε ευαίσθητα άτομα)

📉 Άλλες αιτίες:

  • Στρες, λοίμωξη, τραύμα, έγκαυμα

  • Παράλειψη ή λανθασμένη δόση ινσουλίνης

  • Έλλειψη άσκησης

  • Διατροφή με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη/φορτίο


🚑 Επείγουσες Καταστάσεις – Υπεργλυκαιμικό Κώμα

1. Διαβητική Κετοξέωση (DKA)

Ιδιαίτερα σεΝεαρούς ασθενείς με διαβήτη τύπου 1
ΧαρακτηριστικάΠολύ υψηλό σάκχαρο > 250 mg/dL, κετόνες στα ούρα ή στο αίμα, οξέωση, ταχύπνοια, φρουτώδης αναπνοή
ΣυμπτώματαΕμετοί, πόνος στην κοιλιά, σύγχυση, κώμα

2. Υπεργλυκαιμικό Υπερωσμωτικό Σύνδρομο (HHS)

Ιδιαίτερα σεΗλικιωμένους με διαβήτη τύπου 2
Σάκχαρο > 600 mg/dLΧωρίς κετόνες, με σοβαρή αφυδάτωση
ΣυμπτώματαΣύγχυση, σπασμοί, λήθαργος, υπονατριαιμία

⚠️ Και οι δύο καταστάσεις είναι επείγουσες και απειλητικές για τη ζωή.

🩹 Αντιμετώπιση Υπεργλυκαιμίας

Στην καθημερινή παρακολούθηση:

  • Αναπροσαρμογή φαρμακευτικής αγωγής (ινσουλίνη, SGLT2i, μετφορμίνη κ.ά.)

  • Επαναξιολόγηση διατροφής (χαμηλός γλυκαιμικός δείκτης, περιορισμός υδατανθράκων)

  • Άσκηση (αν επιτρέπεται)

Σε επείγουσες καταστάσεις:

  • Ενυδάτωση με φυσιολογικό ορό

  • Ενδοφλέβια ινσουλίνη

  • Διόρθωση ηλεκτρολυτικών διαταραχών

  • Παρακολούθηση σε μονάδα εντατικής θεραπείας (σε DKA/HHS)


📊 Πότε να ανησυχήσετε;

Τιμή ΣακχάρουΕνέργεια
200–250 mg/dLΕνυδάτωση, έλεγχος διατροφής, μέτρηση κετονών
> 300 mg/dLΕπικοινωνία με γιατρό, έλεγχος ινσουλίνης
> 400 mg/dLΕπείγουσα ανάγκη – αναζήτηση ιατρικής βοήθειας

🧬 Σακχαρώδης Διαβήτης: Τύποι, Διαφορές, Διάγνωση & Χαρακτηριστικά

Ο σακχαρώδης διαβήτης (ΣΔ) είναι μία χρόνια μεταβολική νόσος που χαρακτηρίζεται από υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα (υπεργλυκαιμία), είτε λόγω ανεπάρκειας ινσουλίνης, είτε λόγω αντίστασης των κυττάρων στην ινσουλίνη.

Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι διαβήτη, με ξεχωριστά κλινικά, βιοχημικά και θεραπευτικά χαρακτηριστικά.


📚 Βασικοί Τύποι Διαβήτη

ΤύποςΠεριγραφή
Τύπου 1 (ΣΔ1)Αυτοάνοση καταστροφή β-κυττάρων του παγκρέατος → έλλειψη ινσουλίνης
Τύπου 2 (ΣΔ2)Αντίσταση στην ινσουλίνη και σχετική ανεπάρκεια της
Διαβήτης κύησηςΠαροδικός διαβήτης κατά την εγκυμοσύνη
MODYΜονογονιδιακός διαβήτης, πρώιμης έναρξης, χωρίς αυτοαντισώματα
LADAΑυτοάνοσος διαβήτης ενηλίκων με βραδεία εξέλιξη (τύπου 1.5)

Συγκριτικός Πίνακας – Τύποι Διαβήτη

ΧαρακτηριστικόΤύπου 1Τύπου 2MODYLADAΚύησης
Ηλικία ΈναρξηςΠαιδική/εφηβικήΜετά τα 40 (συνήθως)<20 έτη30–50 έτη2ο–3ο τρίμηνο
ΜηχανισμόςΑυτοάνοση καταστροφήΑντίσταση στην ινσουλίνηΓονιδιακή μετάλλαξηΑυτοανοσία, βραδεία εξέλιξηΟρμονικές αλλαγές εγκυμοσύνης
Αντιγλυκαιμικά αντισώματαΝαι (GAD, IA-2)ΌχιΌχιΝαιΌχι
Ανάγκη για ινσουλίνηΆμεση & μόνιμηΊσως αργότεραΌχι πάνταΜετά από χρόνιαΣυχνά προσωρινή
Σωματικό ΒάροςΚανονικό ή χαμηλόΣυχνά υπέρβαροιΚανονικόΚανονικόΠοικίλει
Οικογενειακό ΙστορικόΌχι απαραίτηταΣυχνά ναιΝαι (γενετικό)Όχι πάνταΣυχνά

🧪 Διαγνωστικές Εξετάσεις για Επιβεβαίωση Τύπου:

  • GAD65, IA-2, ZnT8 αντισώματα: Αυτοάνοσοι δείκτες → ΣΔ1, LADA

  • C-πεπτίδιο: Δείκτης παραγωγής ινσουλίνης

  • Γενετικός έλεγχος (HNF1A, GCK): Για υποψία MODY

  • OGTT: Για διαβήτη κύησης ή ασαφή προδιαβήτη

  • HbA1c + FPG + OGTT: Τυπική τριπλή προσέγγιση


💊 Θεραπευτικές Προσεγγίσεις (ανά τύπο)

Τύπος ΔιαβήτηΘεραπεία
ΣΔ1Ινσουλίνη (basal/bolus), αντλία, παρακολούθηση CGM
ΣΔ2Δίαιτα, άσκηση, μετφορμίνη, SGLT2i, GLP-1, ινσουλίνη (τελικά)
MODYΜερικοί ανταποκρίνονται σε SU ή μόνο δίαιτα
LADAΑρχικά μετφορμίνη, μετά ινσουλίνη
ΚύησηςΔίαιτα, παρακολούθηση, +/- ινσουλίνη

🥦 Διατροφή και Σάκχαρο – Γλυκαιμικός Δείκτης (GI) & Γλυκαιμικό Φορτίο (GL)

Η διατροφή παίζει κρίσιμο ρόλο στη ρύθμιση του σακχάρου, ιδιαίτερα σε άτομα με διαβήτη ή προδιαβήτη. Κατανοώντας έννοιες όπως ο γλυκαιμικός δείκτης (GI) και το γλυκαιμικό φορτίο (GL), μπορούμε να διαχειριστούμε αποτελεσματικότερα τις μεταγευματικές αυξήσεις γλυκόζης.


🍞 Τι είναι ο Γλυκαιμικός Δείκτης (GI);

Ο Γλυκαιμικός Δείκτης (Glycemic Index) είναι ένας αριθμός (0–100) που δείχνει πόσο γρήγορα αυξάνει το σάκχαρο του αίματος μία τροφή που περιέχει υδατάνθρακες, σε σύγκριση με τη γλυκόζη (ή τη λευκή ψίχα ψωμιού).

ΚατηγορίαΤιμή GI
Χαμηλός GI≤ 55
Μέτριος GI56–69
Υψηλός GI≥ 70

🍚 Όσο υψηλότερος ο GI, τόσο πιο απότομη η αύξηση του σακχάρου → αποφυγή σε διαβητικούς.

📦 Τι είναι το Γλυκαιμικό Φορτίο (GL);

Το Γλυκαιμικό Φορτίο λαμβάνει υπόψη και την ποσότητα των υδατανθράκων ανά μερίδα τροφής, προσφέροντας πιο ρεαλιστική εικόνα της επίδρασης στο σάκχαρο.

Τιμή GLΕρμηνεία
< 10Χαμηλό GL
11–19Μέτριο GL
≥ 20Υψηλό GL

🥗 Πίνακας Παραδειγμάτων Τροφών με GI & GL

ΤροφήGIΥδατάνθρακες / μερίδαGL
Μήλο (1 μέτριο)3815g6
Λευκό ψωμί (1 φέτα)7515g11
Καρότο (1 μεγάλο)478g3
Μπανάνα (1 μέτρια)5227g14
Άσπρο ρύζι (1 φλ. μαγειρ.)7345g33
Φακές (1 φλ. μαγειρ.)3240g13

✅ Διατροφικές Οδηγίες για Ρύθμιση Σακχάρου

ΣύστασηΠεριγραφή
🍞 Επιλογή υδατανθράκωνΠροτιμήστε ολικής άλεσης, βρώμη, όσπρια, μη επεξεργασμένα δημητριακά
🥬 Ίνες / φυτικές ίνεςΕπιβραδύνουν την απορρόφηση γλυκόζης (π.χ. λαχανικά, φρούτα με φλούδα)
🧀 Πρωτεΐνη & καλά λιπαράΜειώνουν το μεταγευματικό “spike” (π.χ. αυγό, ψάρι, ελαιόλαδο, αβοκάντο)
🧃 Αποφυγή χυμών & ζάχαρηςΠροκαλούν απότομη αύξηση σακχάρου
🕒 Συχνότητα γευμάτωνΜικρά και τακτικά γεύματα ανά 3–4 ώρες
🏃‍♀️ Φυσική δραστηριότηταΒοηθά στον καλύτερο έλεγχο του σακχάρου μετά από γεύματα

🧾 Παράδειγμα Ημερήσιου Μενού για Άτομο με ΣΔ2

ΓεύμαΤρόφιμα
ΠρωινόΒρώμη με γάλα αμυγδάλου & κανέλα, 1 μήλο
Σνακ1 χούφτα αμύγδαλα
ΜεσημεριανόΦακές με καρότο & πράσινη σαλάτα με ελαιόλαδο
ΣνακΓιαούρτι με χαμηλό GI φρούτο (π.χ. ακτινίδιο)
ΒραδινόΚοτόπουλο ψητό με μπρόκολο & κινόα

💡 Συμβουλή: Συνδυάζετε υδατάνθρακες με πρωτεΐνες & λίπος για σταθερότερη γλυκαιμική απόκριση.

🤰 Σάκχαρο και Εγκυμοσύνη – Διαβήτης Κύησης & Παρακολούθηση

Κατά την εγκυμοσύνη, το σώμα της γυναίκας υφίσταται ορμονικές μεταβολές που επηρεάζουν σημαντικά την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Σε κάποιες περιπτώσεις, αυτές οι αλλαγές οδηγούν σε διαβήτη κύησης (GDM – Gestational Diabetes Mellitus), μια μορφή υπεργλυκαιμίας που εμφανίζεται για πρώτη φορά στην εγκυμοσύνη.


📊 Επιδημιολογία & Σημασία

  • Προσβάλλει έως 7–14% των κυήσεων, αναλόγως πληθυσμού και διατροφής

  • Συνήθως εμφανίζεται στο 2ο ή 3ο τρίμηνο

  • Αν δεν διαγνωστεί/αντιμετωπιστεί, αυξάνει τον κίνδυνο για:

    • Προεκλαμψία

    • Μακροσωμία εμβρύου

    • Καισαρική τομή

    • Νεογνική υπογλυκαιμία

    • Μελλοντική εμφάνιση ΣΔ2 στη μητέρα


🧪 Διάγνωση – Καμπύλη Γλυκόζης (OGTT 75g)

Η προληπτική εξέταση πραγματοποιείται συνήθως μεταξύ 24ης–28ης εβδομάδας κύησης.

Χρονικό ΣημείοΌριο για φυσιολογική τιμή
Νηστείας< 92 mg/dL
1 ώρα< 180 mg/dL
2 ώρες< 153 mg/dL

➡️ Αν μία ή περ

🔬 Παράγοντες Κινδύνου

ΚίνδυνοςΣχόλιο
Παχυσαρκία (BMI > 30)Αυξάνει αντίσταση στην ινσουλίνη
Ιστορικό GDM σε προηγούμενη εγκυμοσύνηΥψηλή πιθανότητα επανεμφάνισης
Οικογενειακό ιστορικό ΣΔ2Γενετική προδιάθεση
Πολυκυστικές ωοθήκες (PCOS)Αυξημένο μεταβολικό φορτίο
Ηλικία > 35 ετώνΑυξημένος κίνδυνος

ισσότερες τιμές είναι αυξημένες, τότε τίθεται διάγνωση διαβήτη κύησης.

🍽️ Διατροφή & Παρακολούθηση

  • Διατροφή με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη

  • Τακτικές μικρές μερίδες (5–6/ημέρα)

  • Καθημερινή μέτρηση σακχάρου:

    • Νηστείας

    • 1 ή 2 ώρες μετά τα κύρια γεύματα

  • Σωματική άσκηση (ήπια περπάτημα, yoga εγκύων)

  • Αν δεν επαρκεί: ινσουλινοθεραπεία (ασφαλής στην εγκυμοσύνη)


🩺 Αντιμετώπιση

Επίπεδο ΕλέγχουΑντιμετώπιση
Σάκχαρα εντός στόχωνΔιατροφή + άσκηση
Επίμονα υψηλάΠροσθήκη ινσουλίνης
Πολύ υψηλάΝοσηλεία / στενή παρακολούθηση

👶 Επιπτώσεις στο Έμβρυο

ΚατάστασηΕνδεχόμενα Προβλήματα
Μη ελεγχόμενος GDMΜακροσωμία, τραυματισμός στον τοκετό, υπογλυκαιμία νεογνού
Υπέρταση μητέραςΠροεκλαμψία
Μετά τη γέννησηΑυξημένος κίνδυνος παχυσαρκίας και διαβήτη στο παιδί

👶 Σάκχαρο στα Παιδιά – Φυσιολογικές Τιμές, Διαβήτης & Αντιμετώπιση

Η παρακολούθηση του σακχάρου στα παιδιά είναι ζωτικής σημασίας, ειδικά όταν υπάρχουν συμπτώματα ή οικογενειακό ιστορικό διαβήτη. Τα παιδιά μπορεί να εμφανίσουν σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, πιο σπάνια τύπου 2, ενώ κάποιες φορές παρουσιάζουν αντιδραστική υπογλυκαιμία ή παροδικές μεταβολές λόγω λοίμωξης ή κακής διατροφής.


🧪 Φυσιολογικές Τιμές Σακχάρου στα Παιδιά

ΗλικίαΝηστείας (mg/dL)2 ώρες μετά γεύμα
Νεογέννητο (<1 μήνα)45 – 96έως 150
Βρέφη (1–12 μηνών)60 – 100< 140
Παιδιά (>1 έτους)70 – 100< 140
Έφηβοι70 – 99< 140

⚠️ Τιμή <60 mg/dL = υπογλυκαιμία

🩺 Παιδικός Διαβήτης – Τύπου 1

Ο διαβήτης τύπου 1 είναι η πιο συχνή μορφή διαβήτη στην παιδική ηλικία, και οφείλεται σε αυτοάνοση καταστροφή των β-κυττάρων του παγκρέατος.

⚠️ Συμπτώματα:

  • Πολυουρία (συχνή ούρηση)

  • Πολυδιψία (αυξημένη δίψα)

  • Απώλεια βάρους

  • Νυχτερινή ενούρηση σε παιδί που είχε “στεγνώσει”

  • Κόπωση, ευερεθιστότητα

➡️ Συχνά η διάγνωση γίνεται μετά από διαβητική κετοξέωση, αν δεν εντοπιστεί εγκαίρως.

🔬 Διάγνωση:

  • Σάκχαρο νηστείας ≥ 126 mg/dL (ή τυχαίο ≥ 200 + συμπτώματα)

  • HbA1c ≥ 6.5%

  • GAD, IA-2, ZnT8: αυτοαντισώματα

  • C-πεπτίδιο: χαμηλό


🍭 Παιδικός Διαβήτης Τύπου 2

Πιο σπάνιος σε παιδιά, αλλά αυξανόμενος λόγω παιδικής παχυσαρκίας, κακής διατροφής και καθιστικής ζωής.

📍 Παράγοντες Κινδύνου:

  • Παχυσαρκία, κοιλιακό λίπος

  • Καθιστική ζωή

  • Οικογενειακό ιστορικό ΣΔ2

  • Ινσουλινοαντίσταση (π.χ. Acanthosis nigricans στο δέρμα)

🧪 Εξετάσεις:

  • Σάκχαρο νηστείας, OGTT, HbA1c

  • C-πεπτίδιο: φυσιολογικό ή αυξημένο

  • Απουσία αυτοαντισωμάτων


🛡️ Πρόληψη & Παρακολούθηση στα Παιδιά

ΠαρέμβασηΣτόχος
🍎 Ισορροπημένη διατροφήΈλεγχος βάρους & αποφυγή αιχμών σακχάρου
🚶‍♀️ Καθημερινή κίνηση60 λεπτά δραστηριότητας/ημέρα
📉 Έλεγχος BMIΕτήσιος έλεγχος ανάπτυξης από παιδίατρο
🩺 Ανίχνευση συμπτωμάτωνΈγκαιρη διάγνωση ΣΔ1 ή ΣΔ2
🧬 Γενετικός έλεγχοςΑν υπάρχει ιστορικό MODY ή LADA στους γονείς


⚠️ Τιμή >126 mg/dL νη

🧃 Σακχαρώδης Κρίση στα Παιδιά – Πρώτες Ενδείξεις

ΣυμπτώματαΥποψία
Αφυδάτωση, πολυουρία, οξέωσηΔιαβητική κετοξέωση (DKA)
Θολή όραση, ευερεθιστότηταΟξεία υπεργλυκαιμία
Λήθαργος, αδυναμίαΥπογλυκαιμία (π.χ. από λοίμωξη)

στείας ή >200 μεταγευμ

Η διάγνωση και η αντιμετώπιση του διαβήτη στα παιδιά απαιτεί άμεση και εξειδικευμένη παιδοενδοκρινολογική φροντίδα.

💊 Επιπτώσεις Φαρμάκων & Παθολογικών Καταστάσεων στο Σάκχαρο

Τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα επηρεάζονται σημαντικά από ορισμένα φάρμακα και παθήσεις, τόσο προς την κατεύθυνση της υπεργλυκαιμίας, όσο και της υπογλυκαιμίας. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να γνωρίζουμε αυτές τις επιδράσεις, ειδικά σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, νεφρική νόσο, ηπατοπάθειες ή ορμονικές διαταραχές.


📈 Φάρμακα που Αυξάνουν το Σάκχαρο (Υπεργλυκαιμική δράση)

Φαρμακευτική ΟμάδαΦάρμακαΜηχανισμός
ΚορτικοστεροειδήΠρεδνιζολόνη, δεξαμεθαζόνηΑυξάνουν γλυκονεογένεση, μειώνουν ευαισθησία ινσουλίνης
ΑδρενεργικάΑδρεναλίνη, νοραδρεναλίνηΕνεργοποίηση λιπόλυσης & γλυκογονόλυσης
Διουρητικά θειαζιδικάΥδροχλωροθειαζίδηΜειώνουν ευαισθησία ινσουλίνης
ΑντισυλληπτικάΟιστρογόνα-προγεσταγόναΑντίσταση στην ινσουλίνη
ΑντιψυχωσικάΟλανζαπίνη, ρισπεριδόνηΑυξάνουν βάρος και μειώνουν ευαισθησία
Αναστολείς πρωτεάσης (HIV)Λοπιναβίρη, ριτοναβίρηΜειώνουν δράση GLUT-4
Στατίνες (λιγότερο συχνά)ΑτορβαστατίνηΠιθανή ήπια αύξηση HbA1c

📉 Φάρμακα που Μπορεί να Προκαλέσουν Υπογλυκαιμία

Φαρμακευτική ΟμάδαΠαράδειγμαΣχόλιο
ΙνσουλίνεςΑνθρώπινη, αναλόγαΥπερδοσολογία ή καθυστέρηση γεύματος
ΣουλφονυλουρίεςΓλιβενκλαμίδη, γλικλαζίδηΜακράς διάρκειας δράση
ΜεγλιτινίδεςΡεπαγλινίδηΒραχεία δράση, επικίνδυνη σε παράλειψη γεύματος
ΑλκοόλΑναστέλλει ηπατική γλυκογονόλυση
ΚινίνηΧρήση σε ελονοσίαΠαρεμβαίνει στη γλυκόζη
ΣαλικυλικάΑσπιρίνη (υψηλές δόσεις)Ευαισθητοποίηση στην ινσουλίνη
ΠροπρανολόληΜπλοκάρει συμπτώματα υπογλυκαιμίας

🧬 Νοσήματα που Επηρεάζουν τα Επίπεδα Σακχάρου

1. Νεφρική Νόσος (ΧΝΑ)

  • Μειωμένη νεφρική αποβολή ινσουλίνης → υπογλυκαιμία

  • Ταυτόχρονα, λιγότερη νεογλυκογένεση → αστάθεια σακχάρου

2. Ηπατική Νόσος (κίρρωση, ηπατίτιδα)

  • Ελαττωμένη γλυκογονόλυση → υπογλυκαιμία

  • Ηπατική αντίσταση → μεταγευματική υπεργλυκαιμία

3. Ορμονικές Διαταραχές

ΠάθησηΕπίδραση
Σύνδρομο CushingΥπεργλυκαιμία
ΑκρομεγαλίαΑντίσταση στην ινσουλίνη
Υποφυσιακή ανεπάρκειαΥπογλυκαιμία
ΥποθυρεοειδισμόςΉπια υπογλυκαιμία
ΥπερθυρεοειδισμόςΥπεργλυκαιμία λόγω αυξημένου μεταβολισμού
ΦαιοχρωμοκύτωμαΥπεργλυκαιμία λόγω κατεχολαμινών

4. Οξείες Λοιμώξεις / Στρες

  • Αυξάνουν τα επίπεδα κορτιζόλης, κατεχολαμινών → υπεργλυκαιμία

  • Συχνά “ανεξήγητα” υψηλό σάκχαρο κατά τη διάρκεια λοιμώξεων


📌 Κλινικές Επιπτώσεις

ΚατάστασηΤι να προσέξουμε
Χρήση κορτιζόνης (εισπνεόμενης ή per os)Τακτική παρακολούθηση σακχάρου
Αντιψυχωσικά / αντικαταθλιπτικάΈλεγχος HbA1c κάθε 3–6 μήνες
Χρόνια νεφρική νόσος + διαβήτηςΕπαναπροσαρμογή ινσουλίνης
Αντιυπερτασικά (β-αναστολείς)Απόκρυψη συμπτωμάτων υπογλυκαιμίας

💡 Συμβουλή: Ενημερώστε πάντα τον γιατρό ή φαρμακοποιό σας για όλα τα φάρμακα που λαμβάνετε, ακόμα κι αν είναι “αθώα” ή “συμπληρώματα”.

🏃‍♂️ Άσκηση και Σάκχαρο – Ο Ρόλος της Φυσικής Δραστηριότητας στον Γλυκαιμικό Έλεγχο

Η σωματική δραστηριότητα αποτελεί έναν από τους πιο αποτελεσματικούς μη φαρμακευτικούς τρόπους για τη ρύθμιση του σακχάρου και την πρόληψη ή βελτίωση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Επιπλέον, βοηθά στην ευαισθητοποίηση των κυττάρων στην ινσουλίνη, βελτιώνει το λιπιδαιμικό προφίλ, και μειώνει το σωματικό βάρος.


✅ Πώς Επηρεάζει η Άσκηση το Σάκχαρο;

Τύπος ΕπίδρασηςΜηχανισμός
🔽 Μείωση σακχάρουΑυξημένη κατανάλωση γλυκόζης από μυς
Αυξημένη ευαισθησία ινσουλίνηςΛιγότερη ινσουλίνη χρειάζεται για την ίδια επίδραση
🩸 Αύξηση ροής αίματοςΒελτίωση μεταφοράς γλυκόζης στα κύτταρα
🕐 Μεταγευματική σταθεροποίησηΒοηθά στον έλεγχο “spike” σακχάρου μετά το φαγητό

🕒 Πότε να Γίνεται η Άσκηση;

  • 2 ώρες μετά το φαγητό → ιδανικό για μείωση μεταγευματικής υπεργλυκαιμίας

  • ❌ Όχι κατά την υπογλυκαιμία (< 90 mg/dL χωρίς πρόσληψη υδατανθράκων)

  • ❌ Όχι σε σάκχαρο > 250 mg/dL με κετόνες


🏋️‍♀️ Τύποι Άσκησης

Τύπος ΆσκησηςΠαράδειγμαΕπίδραση στο Σάκχαρο
ΑερόβιαΠερπάτημα, ποδήλατο, κολύμβησηΆμεση μείωση σακχάρου
Αναερόβια / ενδυνάμωσηΒάρη, αντιστάσεις, yogaΒελτίωση μακροπρόθεσμης ευαισθησίας
Διαλειμματική (HIIT)Εναλλαγές έντασηςΈντονη δράση – απαιτεί καθοδήγηση
Ευλυγισία / ισορροπίαPilates, tai chiΜειώνει στρες → σταθερότερη γλυκόζη

📌 Σύσταση Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO)

Τουλάχιστον 150–300 λεπτά μέτριας αερόβιας άσκησης ανά εβδομάδα +
2 ημέρες ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης


⚠️ Προφυλάξεις σε Διαβητικούς Ασθενείς

ΚίνδυνοςΤι να προσέξουμε
Υπογλυκαιμία κατά τη διάρκεια ή μετάΠροσλαμβάνετε 15–30g υδατάνθρακες πριν ή μετά
Σακχαρώδης τύπου 1Να μετράτε κετόνες αν >250 mg/dL
CGM χρήστεςΧρησιμοποιείτε προειδοποιήσεις κατά τη διάρκεια άσκησης
ΑφυδάτωσηΝα πίνετε νερό τακτικά
Κακή ρύθμιση διαβήτηΑποφύγετε έντονη άσκηση χωρίς καθοδήγηση γιατρού

💡 Πρακτικές Συμβουλές

  • Ασκηθείτε μετά το κυρίως γεύμα, όχι νηστικοί

  • Προτιμήστε χαμηλής έντασης ασκήσεις αρχικά (π.χ. περπάτημα 30–45 λεπτά)

  • Έχετε πάντα μαζί σας κάποια πηγή γλυκόζης (χυμός, ταμπλέτες)

  • Καταγράψτε τις τιμές πριν/μετά την άσκηση

  • Σε χρήση ινσουλίνης: προσαρμογή δόσης ή υδατανθράκων


🏅 Συμπέρασμα: Η συστηματική άσκηση αποτελεί “φυσική ινσουλίνη”, αλλά πρέπει να γίνεται με ασφάλεια, γνώση και εξατομίκευση.

🏥 Συχνές Παθήσεις που Επηρεάζονται από τα Επίπεδα Σακχάρου

Το σάκχαρο στο αίμα δεν επηρεάζεται μόνο από τη διατροφή ή τη φαρμακευτική αγωγή, αλλά συμμετέχει ενεργά στην παθοφυσιολογία πολλών συστημικών νοσημάτων. Ακόμη και ήπιες διαταραχές γλυκόζης, όπως ο προδιαβήτης, σχετίζονται με καρδιαγγειακά, νευρολογικά, νεφρικά και οφθαλμολογικά προβλήματα.


❤️ 1. Καρδιαγγειακά Νοσήματα (ΚΑΝ)

Το υψηλό σάκχαρο προκαλεί βλάβες στα ενδοθηλιακά κύτταρα, αυξάνει το οξειδωτικό στρες και οδηγεί σε επιταχυνόμενη αθηροσκλήρωση.

ΕπιπτώσειςΠεριγραφή
Στεφανιαία νόσοςΈμφραγμα, στηθάγχη
ΕγκεφαλικόΑυξημένος κίνδυνος ισχαιμικού επεισοδίου
Περιφερική αγγειοπάθειαΠόνος στα πόδια, ισχαιμία, γάγγραινα
ΥπέρτασηΕπιτείνεται από την αντίσταση στην ινσουλίνη

📌 Το 65% των διαβητικών πεθαίνουν από καρδιοαγγειακά αίτια.

🧠 2. Νευρολογικές Επιπλοκές

ΠαθολογίαΣχόλιο
Περιφερική νευροπάθειαΜούδιασμα, πόνος στα άκρα, καύσος
Αυτόνομη νευροπάθειαΟρθοστατική υπόταση, διαταραχές πέψης, καρδιακή δυσλειτουργία
Υπογλυκαιμική εγκεφαλοπάθειαΣε βαριά επεισόδια υπογλυκαιμίας
Άνοια / Νόσος AlzheimerΣυνδέεται με χρόνια υπεργλυκαιμία (“τύπου 3 διαβήτης”)

👁️ 3. Διαβητική Αμφιβληστροειδοπάθεια

  • Σταδιακή βλάβη των μικρών αγγείων του αμφιβληστροειδούς

  • Μπορεί να οδηγήσει σε μείωση όρασης, οίδημα ωχράς κηλίδας, ακόμα και τύφλωση

  • Πρόληψη: ετήσια οφθαλμολογική εξέταση με μυδρίαση


🧬 4. Νεφρική Βλάβη (Διαβητική Νεφροπάθεια)

ΣτάδιαΣημάδια
ΠρώιμοΜικροαλβουμινουρία
ΠροχωρημένοΠρωτεϊνουρία, αύξηση κρεατινίνης
ΤελικόΧρόνια Νεφρική Νόσος (ΧΝΝ) – αιμοκάθαρση

🧪 Παρ

🦶 5. Σύνδρομο Διαβητικού Ποδιού

ΜηχανισμοίΠεριγραφή
ΝευροπάθειαΑπώλεια αίσθησης → τραυματισμοί
ΑγγειοπάθειαΚακή επούλωση πληγών
ΛοιμώξειςΕύκολη εγκατάσταση, κυτταρίτιδα, οστεομυελίτιδα

ακολούθηση

⚠️ Η καθυστερημένη αντιμετώπιση οδηγεί σε ακρωτηριασμό.


⚖️ 6. Παχυσαρκία & Μεταβολικό Σύνδρομο

Το αυξημένο σάκχαρο αποτελεί μέρος του μεταβολικού συνδρόμου, που περιλαμβάνει:

  • Κοιλιακή παχυσαρκία

  • Υπέρταση

  • Δυσλιπιδαιμία (χαμηλή HDL, υψηλά TG)

  • Ινσουλινοαντίσταση

➡️ Αυξάνει ριζικά τον κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2, στεφανιαία νόσο και λιπώδες ήπαρ.


🧪 7. Άλλες Καταστάσεις

ΠάθησηΣχέση με σάκχαρο
Πολυκυστικές Ωοθήκες (PCOS)Συνδυάζεται με ινσουλινοαντίσταση
Μη αλκοολική στεάτωση ήπατος (NAFLD)Συχνή σε διαβητικούς
Στυτική δυσλειτουργίαΑγγειακή και νευρογενής αιτιολογία
ΚατάθλιψηΚοινή συνύπαρξη – διπλασιάζει τον κίνδυνο ΣΔ2

🩺 Συμπέρασμα: Το σάκχαρο στο αίμα δεν είναι απλώς “μια τιμή στις εξετάσεις”. Είναι βασικός δείκτης για τη συνολική μεταβολική υγεία και τη γενική πρόγνωση.

📂 Συχνές Ερωτήσεις για το Σάκχαρο (FAQ)

❓ Τι είναι το φυσιολογικό σάκχαρο νηστείας;

Οι φυσιολογικές τιμές σακχάρου νηστείας (μετά από 8–12 ώρες χωρίς φαγητό) κυμαίνονται μεταξύ 70–99 mg/dL. Τιμές 100–125 mg/dL υποδηλώνουν προδιαβήτη, ενώ ≥126 mg/dL μπορεί να υποδηλώνουν σακχαρώδη διαβήτη (με επιβεβαίωση).

❓ Πόσο συχνά πρέπει να ελέγχω το σάκχαρό μου;

Εξαρτάται από την κατάσταση υγείας σας. Άτομα χωρίς διαβήτη μπορούν να ελέγχουν ετησίως. Διαβητικοί ή προδιαβητικοί μπορεί να χρειάζονται καθημερινή παρακολούθηση (π.χ. πριν/μετά τα γεύματα, πριν ύπνο), ειδικά αν λαμβάνουν ινσουλίνη.

❓ Ποια είναι τα σημάδια της υπογλυκαιμίας;

Κοινά συμπτώματα είναι: τρέμουλο, εφίδρωση, πείνα, θολή όραση, σύγχυση, και σε σοβαρές περιπτώσεις: λιποθυμία ή σπασμοί. Πάντα έχετε μαζί σας πηγή γλυκόζης (π.χ. ταμπλέτες ή χυμό).

❓ Ποια φάρμακα αυξάνουν το σάκχαρο;

Φάρμακα όπως τα κορτικοστεροειδή, διουρητικά, αντιψυχωσικά και ορισμένα αντιρετροϊκά μπορεί να προκαλέσουν υπεργλυκαιμία. Ενημερώστε τον γιατρό σας αν λαμβάνετε τέτοια σκευάσματα.

❓ Τι είναι ο γλυκαιμικός δείκτης και γιατί έχει σημασία;

Ο γλυκαιμικός δείκτης (GI) δείχνει πόσο γρήγορα μία τροφή αυξάνει το σάκχαρο αίματος. Οι τροφές με χαμηλό GI (π.χ. όσπρια, βρώμη) βοηθούν στον καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο και προτείνονται σε άτομα με διαβήτη ή προδιαβήτη.

❓ Τι είναι ο διαβήτης κύησης και πώς επηρεάζει το μωρό;

Είναι μια προσωρινή διαταραχή σακχάρου κατά την εγκυμοσύνη. Αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να προκαλέσει μακροσωμία εμβρύου, υπογλυκαιμία νεογνού και επιπλοκές στον τοκετό. Χρειάζεται διατροφική παρέμβαση και, αν χρειαστεί, ινσουλίνη.

❓ Μπορώ να μειώσω το σάκχαρό μου χωρίς φάρμακα;

Ναι, μέσω σωστής διατροφής, άσκησης, απώλειας βάρους και ελέγχου του στρες. Ωστόσο, σε περιπτώσεις διαβήτη τύπου 2, ίσως χρειαστεί φαρμακευτική παρέμβαση. Πάντα με οδηγία γιατρού.

❓ Ποια είναι η ιδανική διατροφή για ρύθμιση σακχάρου;

Δίαιτα βασισμένη σε τρόφιμα με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη, πλούσια σε φυτικές ίνες, άπαχη πρωτεΐνη, καλά λιπαρά (π.χ. ελαιόλαδο) και με περιορισμό στα απλά σάκχαρα και τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες.

❓ Πόσο επηρεάζει η άσκηση το σάκχαρο;

Η αερόβια άσκηση (π.χ. περπάτημα, ποδήλατο) μειώνει άμεσα τα επίπεδα σακχάρου. Επιπλέον, βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και μειώνει τις αιχμές μετά τα γεύματα. Πάντα με προσοχή σε ενδεχόμενη υπογλυκαιμία.

❓ Τι πρέπει να κάνω αν το σάκχαρό μου είναι >250 mg/dL;

Ελέγξτε για συμπτώματα (δίψα, πολυουρία, κόπωση), μετρήστε αν υπάρχουν κετόνες, και επικοινωνήστε με τον γιατρό. Αποφύγετε την έντονη άσκηση μέχρι να ελεγχθεί η κατάσταση.

📚 Βιβλιογραφία – Σάκχαρο στο Αίμα, Διαβήτης & Διατροφή

🔬 Επιστημονικά Άρθρα & Οδηγίες

  1. World Health Organization (WHO).
    Guidelines on physical activity and sedentary behaviour.
    https://www.who.int/publications/i/item/9789240015128

  2. American Diabetes Association (ADA).
    Standards of Medical Care in Diabetes – 2024.
    https://diabetesjournals.org/care/issue/47/Supplement_1

  3. International Diabetes Federation (IDF).
    IDF Diabetes Atlas, 10th Edition.
    https://diabetesatlas.org/

  4. National Institute for Health and Care Excellence (NICE, UK).
    Type 2 diabetes in adults: management.
    https://www.nice.org.uk/guidance/ng28


🇬🇷 Ελληνικές Πηγές

  1. Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία (ΕΔΕ).
    Κατευθυντήριες Οδηγίες για τον ΣΔ2 (2023).
    https://www.ede.gr/

  2. Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ).
    Διαβήτης και Δημόσια Υγεία.
    https://eody.gov.gr/diavitis/

  3. Ινστιτούτο Πρόληψης (iProlipsis).
    Οδηγός για τον Προδιαβήτη και τη Διατροφή.
    https://www.iprolipsis.gr/


🧪 Διατροφή – Γλυκαιμικός Δείκτης

  1. Harvard Medical School – Glycemic Index Database.
    https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/glycemic-index-and-glycemic-load-for-100-foods

  2. American Journal of Clinical Nutrition.
    Glycemic index and disease risk.
    https://academic.oup.com/ajcn/article/87/1/269S/4650455


🤰 Διαβήτης Κύησης

  1. National Institutes of Health (NIH).
    Gestational Diabetes Facts.
    https://www.nichd.nih.gov/health/topics/gestational-diabetes

  2. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG).
    Diagnosis and Management of Gestational Diabetes.
    https://www.rcog.org.uk/




Τρόπος-αιμοληψίας-Τεχνική.jpg

🔍 Τι είναι η Αιμοληψία;

Η αιμοληψία είναι η διαδικασία συλλογής δείγματος αίματος από τον οργανισμό για διαγνωστικούς ή θεραπευτικούς σκοπούς. Αποτελεί μια από τις πιο συχνές ιατρικές πράξεις, απαραίτητη για:

  • Βιοχημικές και αιματολογικές εξετάσεις

  • Εντοπισμό λοιμώξεων

  • Παρακολούθηση χρόνιων νοσημάτων (π.χ. σακχαρώδης διαβήτης)

  • Έλεγχο φαρμακευτικής αγωγής (π.χ. INR σε ασθενείς με αντιπηκτικά)


👨‍⚕️ Προετοιμασία πριν την αιμοληψία

Για τον ασθενή:

  • Νηστεία: 8-12 ώρες εάν απαιτείται (π.χ. γλυκόζη, λιπίδια)

  • Ενυδάτωση: καλό επίπεδο υγρών βοηθά στην ευκολότερη φλεβοκέντηση

  • Ανάπαυση: ιδανικά 10-15 λεπτά πριν την αιμοληψία

Για τον επαγγελματία υγείας:

  • Πλύσιμο χεριών & χρήση αποστειρωμένων γαντιών

  • Επιλογή σωστού εξοπλισμού (σύριγγα, βελόνα, τουρνικέ, σωληνάριο)

  • Επαλήθευση στοιχείων ασθενούς και ετικέτα στο δείγμα


💉 Τεχνική Φλεβοκέντησης (Venipuncture)

Βήμα 1: Επιλογή φλέβας

Η μέση κυβιτική φλέβα είναι η πιο συχνή επιλογή λόγω σταθερότητας και μεγέθους.

Βήμα 2: Εφαρμογή τουρνικέ

Τοποθετείται 7–10 εκ. πάνω από το σημείο παρακέντησης. Προσοχή: όχι πάνω από 1 λεπτό.

Βήμα 3: Αντισηψία δέρματος

Με αλκοολούχο διάλυμα σε κυκλικές κινήσεις — τουλάχιστον 30 δευτερόλεπτα.

Βήμα 4: Διάνοιξη φλέβας

Η βελόνα εισάγεται υπό γωνία 15–30° με τη λοξή επιφάνεια προς τα πάνω (bevel up).

Βήμα 5: Συλλογή αίματος

Με σύστημα κενού (vacutainer) ή με σύριγγα, γεμίζοντας τα σωληνάρια με τη σωστή σειρά (δες παρακάτω).

Βήμα 6: Αφαίρεση και πίεση

Αφαιρείται η βελόνα και εφαρμόζεται άμεσα πίεση με βαμβάκι για 2–5 λεπτά.


🧪 Σωληνάρια – Τύποι και σειρά χρήσης

Χρώμα ΚαπακιούΠρόσθετοΧρήση
Αιματηρό/κόκκινοΚανέναΒιοχημικός έλεγχος
Μπλε (citrate)ΑντιπηκτικόINR, PT, PTT
Πράσινο (heparin)ΑντιπηκτικόΗλεκτρολύτες, αέρια
Μωβ (EDTA)ΑντιπηκτικόCBC, αιματοκρίτης
Γκρι (fluoride)Αναστολέας γλυκόλυσηςΓλυκόζη

🚨 Επιπλοκές & Κίνδυνοι

  • Αιμάτωμα: από διάτρηση της φλέβας ή κακή πίεση μετά την αφαίρεση

  • Λιποθυμία: αγγειοκινητική αντίδραση, ιδίως σε φοβικούς ασθενείς

  • Φλεβίτιδα: τοπικός ερεθισμός φλέβας

  • Αιμόλυση δείγματος: κακή τεχνική (π.χ. ισχυρή αναρρόφηση ή ανακάτεμα)


👶 Αιμοληψία σε παιδιά & βρέφη

  • Πτέρνα (heel stick) για βρέφη <6 μηνών

  • Μικρές φλέβες: χρήση butterfly system

  • Χρήση αναλγητικής κρέμας (EMLA) 1 ώρα πριν


🤰 Αιμοληψία στην Εγκυμοσύνη

Συχνές εξετάσεις:

  • Γενική αίματος

  • Σίδηρος, φερριτίνη

  • Ομάδα αίματος & Rhesus

  • Εξετάσεις λοίμωξης (HBsAg, HIV, VDRL)

👉 Η φλεβοκέντηση γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή λόγω ορμονικών επιδράσεων στο αγγειακό δίκτυο.


🧾 Μεταφορά και Αποθήκευση

  • Άμεσα στο εργαστήριο (<2 ώρες)

  • Θερμοκρασία: ανάλογα την εξέταση (π.χ. ψυχρή αλυσίδα για γλυκόζη)

  • Μείξη με το πρόσθετο με ήπιες αναστροφές (όχι ανακίνηση)


❌ Συχνά Λάθη & Πώς να τα Αποφύγετε

ΛάθοςΛύση
Λανθασμένο τουρνικέ >1′Χρονισμός με ρολόι
Χρήση λάθος σωληναρίουΠροετοιμασία κατά σειρά
Μη αντισηψίαΤυπική εφαρμογή πριν τη βελόνα
Μη ετικετοποίησηΤαυτοποίηση άμεσα μετά

📋 Τυποποίηση & Πρωτόκολλα

  • ISO 15189 για ιατρικά εργαστήρια

  • Οδηγίες CLSI (Clinical Laboratory Standards Institute)

  • Πρωτόκολλα ΕΟΔΥ και ΕΣΥ για αιμοληψία & βιοασφάλεια


❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

🔹 Πονάει η αιμοληψία;

Η διαδικασία προκαλεί συνήθως ήπιο και στιγμιαίο πόνο ή “τσούξιμο”. Οι περισσότεροι ασθενείς αισθάνονται απλώς μια μικρή ενόχληση που διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα.

🔹 Πόσο αίμα συλλέγεται στην αιμοληψία;

Ανάλογα με τις εξετάσεις, συνήθως συλλέγονται 5–15 ml αίματος. Σε ειδικές περιπτώσεις (π.χ. αιμοδοσία ή καλλιέργειες), απαιτείται μεγαλύτερη ποσότητα.

🔹 Πρέπει να είμαι νηστικός/ή πριν την αιμοληψία;

Ναι, για συγκεκριμένες εξετάσεις όπως το σάκχαρο, τα λιπίδια, ο σίδηρος και η ινσουλίνη, απαιτείται νηστεία 8–12 ωρών. Για άλλες εξετάσεις, όπως γενική αίματος, δεν είναι απαραίτητη.

🔹 Τι μπορεί να επηρεάσει τα αποτελέσματα;

Παράγοντες όπως η κακή τεχνική (αιμόλυση), λανθασμένος χρόνος εφαρμογής τουρνικέ, πρόσφατη άσκηση, λήψη τροφής ή φαρμάκων μπορεί να αλλοιώσουν τα αποτελέσματα.

🔹 Υπάρχουν κίνδυνοι από την αιμοληψία;

Ναι, αν και σπάνια. Περιλαμβάνουν αιμάτωμα, φλεβίτιδα, αιμόλυση δείγματος, ζάλη ή λιποθυμία. Όταν η διαδικασία γίνεται σωστά, ο κίνδυνος είναι ελάχιστος.

🔹 Μπορεί να γίνει αιμοληψία σε παιδιά;

Ναι. Σε βρέφη γίνεται συχνά με “τσίμπημα” στη φτέρνα. Σε μεγαλύτερα παιδιά χρησιμοποιούνται ειδικές μικρές βελόνες και butterfly συστήματα. Ηρεμία και συνεργασία είναι σημαντικές.

🔹 Υπάρχουν ειδικές οδηγίες για εγκύους;

Η αιμοληψία στην εγκυμοσύνη είναι ασφαλής και πολύ συχνή. Πραγματοποιείται για έλεγχο αναιμίας, Rhesus, λοιμώξεων κ.ά. Χρειάζεται προσοχή στην επιλογή φλέβας λόγω ευθραυστότητας.

🔹 Τι είναι η αιμόλυση και πώς αποφεύγεται;

Αιμόλυση είναι η καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων στο δείγμα. Συμβαίνει από υπερβολική πίεση, λάθος αναρρόφηση ή ανακίνηση. Αποφεύγεται με ήπια τεχνική και σωστή μεταχείριση.

🔹 Τι γίνεται αν το δείγμα πήξει;

Το δείγμα είναι άχρηστο για τις περισσότερες εξετάσεις. Χρειάζεται νέα αιμοληψία, συνήθως με νέο σωληνάριο με σωστό αντιπηκτικό.

🔹 Πώς μπορώ να αποφύγω τη λιποθυμία;

Ενημερώστε το προσωπικό εάν έχετε ιστορικό λιποθυμίας. Ξαπλώστε κατά τη διάρκεια της διαδικασίας και παραμείνετε ενυδατωμένοι. Ηρεμία και βαθιές αναπνοές βοηθούν.

🔹 Πονάει η αιμοληψία;

Η ενόχληση είναι συνήθως ελάχιστη και διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα.

🔹 Πόσο αίμα συλλέγεται;

Συνήθως 5–15 mL, ανάλογα τις εξετάσεις.

🔹 Πρέπει να είμαι νηστικός/ή;

Ναι για γλυκόζη, λιπίδια, σίδηρο – όχι για γενική αίματος.

🔹 Τι να προσέξω μετά την αιμοληψία;

Αποφύγετε έντονη άσκηση για 1 ώρα και κρατήστε την περιοχή καθαρή.

🔹 Τι σημαίνει “αιμόλυση δείγματος”;

Καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων στο σωληνάριο — καθιστά το δείγμα άκυρο.

📚 Εκτεταμένη Βιβλιογραφία

#ΠηγήΣύνδεσμος
1WHO – Best Practices in Phlebotomy (2010)WHO Link
2CLSI GP41-A7 – Venipuncture GuidelinesCLSI Link
3Phlebotomy Essentials – McCall, Tankersley (2020)
4Tietz Textbook of Clinical Chemistry (2017)
5Henry’s Clinical Diagnosis (2022)
6ISO 15189:2012 – Medical Laboratory StandardsISO Link
7ΕΟΔΥ – Κατευθυντήριες Οδηγίες ΑιμοληψίαςΕΟΔΥ
8Ελληνική Εταιρεία Αιματολογίας – ΠρωτόκολλαΕΕΑ
9Υπουργείο Υγείας – Βιοασφάλεια
10ΕΕΝΕΠ – Θεωρία & Πράξη ΑιμοληψίαςΕΕΝΕΠ
11Παπαγεωργίου Ι. – Μοριακή Διαγνωστική (2021)
12Νοσηλευτική Επιθεώρηση – Αιμοληψία (2021)
13ΕΚΠΑ – Εκπαίδευση ΑιμοληψίαςΕΚΠΑ
14Ιατρική Σχολή Κρήτης – ΠρωτόκολλαUOC

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ-ΓΙΑ-ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ-ΑΙΜΑΤΟΣ.jpg

Προετοιμασία Εξετάσεων Αίματος

🔍 Εισαγωγή

Οι εξετάσεις αίματος αποτελούν έναν από τους πιο συνηθισμένους και πολύτιμους τρόπους ελέγχου της υγείας μας. Η σωστή προετοιμασία είναι καθοριστική, καθώς μικρές λεπτομέρειες όπως ένα φλιτζάνι καφές ή η έντονη άσκηση μπορούν να αλλοιώσουν τα αποτελέσματα.

Σε αυτόν τον πλήρη οδηγό, θα βρείτε όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για να προετοιμαστείτε σωστά, είτε πρόκειται για απλό check-up είτε για ειδικές εξετάσεις.

🧬 Γιατί έχει σημασία η σωστή προετοιμασία;

Η ακριβής προετοιμασία:

  • Εξασφαλίζει αξιόπιστα αποτελέσματα

  • Μειώνει την πιθανότητα επανάληψης εξετάσεων

  • Διευκολύνει τη σωστή διάγνωση

  • Μπορεί να αποτρέψει λανθασμένες κλινικές παρερμηνείες

    🧪 1. Προετοιμασία για Συγκεκριμένες Εξετάσεις

    ΕξέτασηΟδηγίες Προετοιμασίας
    Αδρεναλίνη/ΝοραδρεναλίνηΑπόλυτη ηρεμία 30 λεπτά, αποφυγή στρες
    D-DimersΑποφυγή έντονης δραστηριότητας πριν
    Παραθορμόνη (PTH)Νηστεία 8–12 ωρών
    Κατεχολαμίνες 24ωρου (ούρα)Αποφυγή καφέ/σοκολάτας 48 ώρες πριν
    Καμπύλη γλυκόζηςΑπαραίτητο πλήρες ιστορικό, χρόνος >2 ώρες στο κέντρο

👩‍⚕️ 2. Προετοιμασία για Διαγνωστικά Check-ups ανά κατηγορία

🔹 Καρδιολογικό Check-up

  • Χοληστερίνη, τριγλυκερίδια: 12 ώρες νηστεία

  • Αποφυγή άγχους (επηρεάζει πίεση/παλμούς)

  • Μη λήψη διουρητικών/β-αναστολέων αν δεν έχει υποδειχθεί

🔹 Ηπατικός Έλεγχος

  • Αποφυγή αλκοόλ 48 ώρες πριν

  • Λιπαρά γεύματα: αποφυγή για 24 ώρες

🔹 Νεφρικός Έλεγχος

  • Καλή ενυδάτωση, ειδικά για ουρία/κρεατινίνη

  • Αποφυγή αναβράζοντων σκευασμάτων (π.χ. μαγνήσιο)


🤒 3. Αντενδείξεις ή αναβολή αιμοληψίας

ΚατάστασηΛόγος / Προσοχή
Λοίμωξη με πυρετόΠιθανή αλλοίωση δεικτών
Έντονο στρες/κρίση πανικούΑύξηση κορτιζόλης, προλακτίνης
Έντονη άσκησηCK, AST, λευκά
ΕμμηνορρυσίαΣίδηρος, CRP, αιματοκρίτης

📦 4. Συχνά Λάθη των Ασθενών (και πώς να τα αποφύγετε)

  • ❌ Κατανάλωση καφέ ή τσίχλας πριν από εξετάσεις νηστείας

  • ❌ Λήψη πολυβιταμινών χωρίς ενημέρωση

  • ❌ Καθυστέρηση στο ραντεβού με αποτέλεσμα λάθος ώρα δειγματοληψίας

  • ❌ Μη αναφορά φαρμάκων (π.χ. κορτιζόνη, αντιπηκτικά)

🕒 Νηστεία: Πότε είναι απαραίτητη;

Ορισμένες εξετάσεις απαιτούν απόλυτη νηστεία 8–12 ώρες πριν. Επιτρέπεται μόνο νερό.

Εξετάσεις που απαιτούν νηστεία

🧪 ΕξέτασηΑπαιτείται Νηστεία;Παρατηρήσεις
Γλυκόζη✅ ΝαιΝηστεία 8–12 ώρες
Χοληστερίνη, Τριγλυκερίδια✅ ΝαιΑποφυγή λιπαρών 24 ώρες
Σίδηρος, Φερριτίνη✅ ΝαιΠρωινή αιμοληψία
Βιταμίνη Β12 / D✅ ΣυνιστάταιΑποφυγή συμπληρωμάτων
Γενική αίματος❌ ΌχιΝηστεία δεν απαιτείται
Ορμονικός Έλεγχος (π.χ. TSH, κορτιζόλη)❌ Όχι πάνταΣυμβουλευτείτε γιατρό

📌 Εξαίρεση: Αν σας ζητηθούν πολλαπλές εξετάσεις μαζί, ακολουθήστε τη πιο αυστηρή οδηγία νηστείας.

💧 Τι μπορείτε να καταναλώσετε πριν τις εξετάσεις;

Τροφή/ΠοτόΕπιτρέπεται πριν από νηστεία;
Νερό✅ Ναι (σε μικρή ποσότητα)
Καφές (χωρίς ζάχαρη/γάλα)❌ Όχι
Τσάι❌ Όχι
Γάλα, χυμοί❌ Όχι
Φαγητό❌ Όχι
Τσίχλα❌ Όχι
Τσιγάρο❌ Όχι
Αλκοόλ❌ Όχι (τουλάχιστον 24 ώρες πριν)

💊 Φάρμακα και Εξετάσεις Αίματος – Τι πρέπει να γνωρίζετε

Η λήψη φαρμάκων πριν από αιματολογικές εξετάσεις μπορεί να επηρεάσει τα αποτελέσματα, να τα αλλοιώσει ή να απαιτήσει ειδική διαχείριση κατά την αιμοληψία. Παρακάτω παρατίθενται οδηγίες και παραδείγματα φαρμάκων που πρέπει να δηλώνονται στο εργαστήριο ή/και να ρυθμίζεται η λήψη τους κατόπιν ιατρικής συμβουλής.


🛑 Ποτέ μη σταματάτε μόνοι σας φάρμακα

⚠️ Η διακοπή φαρμακευτικής αγωγής πρέπει να γίνεται μόνο με ιατρική καθοδήγηση.


📋 Φάρμακα που επηρεάζουν συγκεκριμένες εξετάσεις

Πρέπει να σταματήσω τα φάρμακά μου πριν από την αιμοληψία;
Όχι, εκτός αν σας το έχει συστήσει ο γιατρός σας. Ποτέ μη διακόπτετε φάρμακα από μόνοι σας. Ωστόσο, ενημερώστε το εργαστήριο για ό,τι έχετε λάβει.
Επηρεάζουν τα φάρμακα τα αποτελέσματα των εξετάσεων;
Ναι. Πολλά φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν τις τιμές ορισμένων δεικτών (π.χ. κορτιζόνη επηρεάζει τη γλυκόζη και τα λευκά αιμοσφαίρια, στατίνες τα ηπατικά ένζυμα κ.λπ.).
Μπορώ να πάρω την ινσουλίνη μου πριν την εξέταση;
Μόνο αν σας το έχει συστήσει ο γιατρός σας. Σε περιπτώσεις νηστείας, ενδέχεται να χρειαστεί ειδικός χειρισμός για αποφυγή υπογλυκαιμίας.
Πρέπει να αναφέρω τα συμπληρώματα που παίρνω;
Ναι. Συμπληρώματα όπως σίδηρος, βιταμίνη D ή μαγνήσιο επηρεάζουν αντίστοιχες εξετάσεις και πρέπει να δηλώνονται.
Τι ισχύει για τα αντιπηκτικά (π.χ. Sintrom, Xarelto);
Ενημερώστε το εργαστήριο. Μπορεί να απαιτείται ειδική διαχείριση για εξετάσεις INR ή δειγματοληψία με προφύλαξη.
Πρέπει να δηλώσω την ώρα που πήρα τα φάρμακά μου;
Ναι, ειδικά αν η εξέταση αφορά παρακολούθηση φαρμακευτικών επιπέδων ή αν το φάρμακο επηρεάζει συγκεκριμένες παραμέτρους.
Τα ψυχοφάρμακα ή αντικαταθλιπτικά επηρεάζουν εξετάσεις;
Σε κάποιες περιπτώσεις ναι, π.χ. μπορεί να επηρεάσουν την TSH, την προλακτίνη ή ηπατικά ένζυμα. Πάντα να δηλώνονται.

Κατηγορία ΦαρμάκουΠιθανή Επίδραση / Σχόλια
Κορτικοστεροειδή (π.χ. Medrol, Decortin)Αυξάνουν γλυκόζη, λευκά αιμοσφαίρια, μειώνουν φλεγμονώδεις δείκτες (CRP)
Στατίνες (π.χ. Crestor, Lipitor)Μπορεί να επηρεάσουν τρανσαμινάσες (ALT/AST), CPK
ΔιουρητικάΜπορεί να επηρεάσουν ηλεκτρολύτες (νάτριο, κάλιο)
Αντιπηκτικά (π.χ. Sintrom, Xarelto)Απαιτείται ενημέρωση για λήψη – επηρεάζουν INR, χρόνο προθρομβίνης
Ινσουλίνη / Αντιδιαβητικά δισκίαΣυντονισμός με νηστεία – κίνδυνος υπογλυκαιμίας
Ορμόνες (θυροξίνη, τεστοστερόνη)Η ώρα λήψης επηρεάζει την αξιοπιστία της εξέτασης
Συμπληρώματα βιταμινών/σιδήρουΑλλοιώνουν τις μετρήσεις (π.χ. σίδηρος, βιταμίνη D, φερριτίνη)
Αντιεπιληπτικά / ΨυχοτρόπαΕπηρεάζουν ηπατικές δοκιμασίες, TSH, προλακτίνη
NSAIDs (π.χ. Ponstan, Voltaren)Επηρεάζουν νεφρικές παραμέτρους, ηπατικά ένζυμα, φλεγμονώδεις δείκτες

⏰ Πότε πρέπει να δηλώσετε τα φάρμακά σας:

  • Κατά την προσέλευση στο εργαστήριο

  • Αν απαιτείται παρακολούθηση επιπέδων φαρμάκου στο αίμα (π.χ. αντιεπιληπτικά, λιθίου, αντιβιοτικά)

  • Αν ο θεράπων σας έχει ζητήσει ειδικό χρόνο λήψης φαρμάκου πριν την αιμοληψία


📌 Τι να αναφέρετε στο εργαστήριο:

  1. Όνομα φαρμάκου

  2. Ώρα τελευταίας λήψης

  3. Δοσολογία

  4. Αν είστε σε σταθερό ή νέο σχήμα

  5. Αν η εξέταση γίνεται για παρακολούθηση του ίδιου του φαρμάκου


🧪 Παραδείγματα εξετάσεων που σχετίζονται με φάρμακα:

ΕξέτασηΣχετιζόμενο Φάρμακο
INR / PTΑντιπηκτικά (Sintrom, Xarelto κ.λπ.)
TSH / FT4Θυροξίνη (T4)
Αλβουμίνη, Ουρία, ΚρεατινίνηΔιουρητικά, ACE-inhibitors
Τρανσαμινάσες (ALT, AST, γ-GT)Στατίνες, αντιεπιληπτικά
CPKΣτατίνες, έντονη άσκηση, μυοτοξικά
Βιταμίνη D / Φολικό οξύ / B12Συμπληρώματα, διατροφικά σχήματα
CRP / ΤΚΕΚορτιζόνη, ΜΣΑΦ

❓ Συχνές Ερωτήσεις – Φάρμακα και Εξετάσεις

Πρέπει να σταματήσω τα φάρμακά μου πριν από την αιμοληψία;

Όχι, εκτός αν σας το έχει συστήσει ο γιατρός σας. Ποτέ μη διακόπτετε φάρμακα από μόνοι σας. Ωστόσο, ενημερώστε το εργαστήριο για ό,τι έχετε λάβει.

Επηρεάζουν τα φάρμακα τα αποτελέσματα των εξετάσεων;

Ναι. Πολλά φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν τις τιμές ορισμένων δεικτών (π.χ. κορτιζόνη επηρεάζει τη γλυκόζη και τα λευκά αιμοσφαίρια, στατίνες τα ηπατικά ένζυμα κ.λπ.).

Μπορώ να πάρω την ινσουλίνη μου πριν την εξέταση;

Μόνο αν σας το έχει συστήσει ο γιατρός σας. Σε περιπτώσεις νηστείας, ενδέχεται να χρειαστεί ειδικός χειρισμός για αποφυγή υπογλυκαιμίας.

Πρέπει να αναφέρω τα συμπληρώματα που παίρνω;

Ναι. Συμπληρώματα όπως σίδηρος, βιταμίνη D ή μαγνήσιο επηρεάζουν αντίστοιχες εξετάσεις και πρέπει να δηλώνονται.

Τι ισχύει για τα αντιπηκτικά (π.χ. Sintrom, Xarelto);

Ενημερώστε το εργαστήριο. Μπορεί να απαιτείται ειδική διαχείριση για εξετάσεις INR ή δειγματοληψία με προφύλαξη.

Πρέπει να δηλώσω την ώρα που πήρα τα φάρμακά μου;

Ναι, ειδικά αν η εξέταση αφορά **παρακολούθηση φαρμακευτικών επιπέδων** ή αν το φάρμακο επηρεάζει συγκεκριμένες παραμέτρους.

Τα ψυχοφάρμακα ή αντικαταθλιπτικά επηρεάζουν εξετάσεις;

Σε κάποιες περιπτώσεις ναι, π.χ. μπορεί να επηρεάσουν την TSH, την προλακτίνη ή ηπατικά ένζυμα. Πάντα να δηλώνονται.


🧘 Άσκηση, Ύπνος & Άγχος

ΠαράγονταςΕπίδρασηΣύσταση
ΆσκησηΑυξάνει CK, AST, γαλακτικόΑποφυγή 24 ώρες πριν
ΆγχοςΑυξάνει κορτιζόλη, προλακτίνηΧαλάρωση πριν
ΎπνοςΗ στέρηση επηρεάζει TSH, κορτιζόλη7–8 ώρες τουλάχιστον

😰 Άγχος και Εξετάσεις Αίματος – Πώς Επηρεάζει τα Αποτελέσματα;

Το άγχος πριν ή κατά τη διάρκεια των αιματολογικών εξετάσεων μπορεί να έχει σημαντική επίδραση σε συγκεκριμένους βιοδείκτες, οδηγώντας ακόμη και σε λανθασμένες κλινικές ερμηνείες.


🔬 Πώς το άγχος επηρεάζει τις αιματολογικές εξετάσεις;

Το στρες προκαλεί την ενεργοποίηση του άξονα υποθαλάμου–υπόφυσης–επινεφριδίων (HPA) και την απελευθέρωση κορτιζόλης, αδρεναλίνης και άλλων κατεχολαμινών. Αυτές οι ορμόνες μπορούν να μεταβάλουν φυσιολογικές τιμές αίματος.


📊 Πίνακας: Δείκτες που επηρεάζονται από το άγχος

ΒιοδείκτηςΤρόπος επίδρασης
ΚορτιζόληΣημαντική αύξηση (στρεσογόνος απάντηση)
ΠρολακτίνηΑύξηση – μπορεί να προσομοιώσει παθολογίες
TSHΕλαφρά μεταβολή (μείωση ή αύξηση)
ΓλυκόζηΑύξηση (λόγω κατεχολαμινών)
Λευκά αιμοσφαίριαΕλαφρά αύξηση (ειδικά ουδετερόφιλα)
Αρτηριακή πίεσηΠαροδική αύξηση
Παλμοί καρδιάςΑυξημένοι κατά τη διάρκεια στρες

🧠 Ψυχοσωματικά συμπτώματα που επηρεάζουν την αιμοληψία

  • Ταχυκαρδία, τρόμος, εφίδρωση

  • Υποθετική λιποθυμία / αγγειοκινητικό επεισόδιο

  • Δυσκολία στη φλεβοκέντηση λόγω αγγειοσυστολής

  • Πρόσκαιρη αύξηση σακχάρου και λευκών


🧘‍♂️ Πώς να μειώσετε το άγχος πριν την εξέταση;

  1. Ενημερωθείτε πλήρως για τη διαδικασία

  2. Φτάστε νωρίτερα στο εργαστήριο – όχι τελευταία στιγμή

  3. Αναπνεύστε βαθιά για 1–2 λεπτά πριν τη δειγματοληψία

  4. Αποφύγετε τον καφέ, ειδικά αν είστε αγχώδεις

  5. Αν φοβάστε την αιμοληψία, ζητήστε να ξαπλώσετε

  6. Μιλήστε με το προσωπικό – οι εξεταστές είναι εκεί για να βοηθήσουν


👩‍⚕️ Ιδιαίτερες περιπτώσεις

  • Σε εξετάσεις ορμονών στρες (κορτιζόλη, ACTH, προλακτίνη), το άγχος αλλοιώνει σημαντικά τα αποτελέσματα

  • Για παιδιά και έγκυες, το άγχος μπορεί να επηρεάσει επίσης τον σφυγμό, την πίεση και την αιμοληψία

  • Σε χρόνιους ασθενείς με νευροψυχιατρικά νοσήματα, καλό είναι να συνοδεύονται


📌 Σύσταση:

Αν η μέτρηση σας (π.χ. κορτιζόλης ή TSH) βγει ανεξήγητα παθολογική και συνυπάρχει άγχος ή στέρηση ύπνου, είναι προτιμότερο να επαναληφθεί με σωστές συνθήκες η εξέταση.

❓ Συχνές Ερωτήσεις – Άγχος και Εξετάσεις (FAQ)

Μπορεί το άγχος να αλλοιώσει τα αποτελέσματα εξετάσεων;

Ναι. Το άγχος αυξάνει την κορτιζόλη, την προλακτίνη, τη γλυκόζη και τα λευκά αιμοσφαίρια. Ειδικά σε ορμονικές και μεταβολικές εξετάσεις, η επίδραση μπορεί να είναι σημαντική.

Μπορώ να κάνω εξέταση όταν νιώθω αγχωμένος/η ή δεν κοιμήθηκα καλά;

Συνιστάται να αποφεύγετε την αιμοληψία σε συνθήκες έντονου στρες ή μετά από στέρηση ύπνου, ειδικά αν πρόκειται για κορτιζόλη, TSH ή προλακτίνη.

Το άγχος επηρεάζει και τις τιμές σακχάρου;

Ναι. Η ενεργοποίηση του στρες αυξάνει τις κατεχολαμίνες και οδηγεί σε παροδική αύξηση της γλυκόζης, ακόμη και χωρίς φαγητό.

Τι να κάνω αν αγχώνομαι υπερβολικά για τις εξετάσεις;

Ενημερώστε το εργαστήριο, ζητήστε να ξαπλώσετε ή να συνοδεύεστε. Αναπνεύστε βαθιά και αποφύγετε τον καφέ. Εξεταστικά κέντρα είναι εξοικειωμένα με το φαινόμενο.

Πρέπει να επαναλάβω την εξέταση αν είχα έντονο άγχος;

Αν το αποτέλεσμα είναι οριακά ή αδικαιολόγητα παθολογικό (π.χ. κορτιζόλη, TSH, προλακτίνη), ο γιατρός μπορεί να συστήσει επανάληψη σε ηρεμία.

Μπορεί το άγχος να προκαλέσει λιποθυμία στην αιμοληψία;

Ναι, λόγω αγγειοκινητικού επεισοδίου. Αν έχετε ιστορικό, ενημερώστε το προσωπικό ώστε να γίνει η αιμοληψία ξαπλωμένος/η.

⏰ Ώρα Εξέτασης – Πότε είναι η Καταλληλότερη Στιγμή για Αιμοληψία;

Η ώρα που διενεργούνται οι εξετάσεις αίματος επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό τις τιμές ορισμένων παραμέτρων, ειδικά εκείνων που υπόκεινται σε κιρκάδιους ρυθμούς ή επηρεάζονται από φαγητό, στρες, ή φάρμακα.


🕒 Ιδανική ώρα αιμοληψίας

Πρωινές ώρες (07:00 – 10:00 π.μ.) θεωρούνται γενικά κατάλληλες για το 90% των αιματολογικών εξετάσεων.

Αυτό οφείλεται στο ότι:

  • Ο οργανισμός βρίσκεται σε σταθερή μεταβολική κατάσταση μετά από νυχτερινή νηστεία

  • Υπάρχει ομοιογένεια στις μετρήσεις (σύγκριση με reference values)

  • Είναι πιο αξιόπιστες μετρήσεις ορμονών, σακχάρου, λιπιδίων


⏰ Εξετάσεις που απαιτούν συγκεκριμένη ώρα

ΕξέτασηΙδανική ΏραΣχόλια
Κορτιζόλη08:00 – 09:00Αντιπροσωπεύει τη μέγιστη πρωινή τιμή
TSHΠριν τις 10:00Επηρεάζεται από ύπνο & stress
Προλακτίνη07:00 – 09:00Αποφυγή σεξουαλικής επαφής/άγχους
Γλυκόζη νηστείαςΠριν τις 10:00Μετά από 8–12 ώρες νήστεια
ΤριγλυκερίδιαΠριν τις 10:00Ευαίσθητα σε διατροφή & ώρα
Αδρεναλίνη, κατεχολαμίνεςΠρώιμες ώρεςΑποφυγή στρες πριν

🕧 Εξετάσεις που ΔΕΝ επηρεάζονται από την ώρα

  • Γενική αίματος

  • CRP, ΤΚΕ

  • Τραμινάσες (ALT, AST, γ-GT)

  • Ουρία, Κρεατινίνη

  • Ηλεκτρολύτες (Na⁺, K⁺, Ca²⁺)

📌 Ωστόσο, συστήνεται και πάλι η πρωινή λήψη για λόγους σταθερότητας και συγκρισιμότητας.

❌ Πότε να αποφύγετε την αιμοληψία;

  • Μετά από έντονη άσκηση ή άγχος

  • Μετά από μεγάλο γεύμα

  • Το απόγευμα ή βράδυ, για εξετάσεις με κιρκάδιο ρυθμό

  • Όταν έχετε πυρετό ή λοιμώδη νόσο, εκτός αν είναι σκοπός της εξέτασης


📋 Σύσταση:

Κάνετε την αιμοληψία νωρίς το πρωί, μετά από 8–12 ώρες νηστεία, ή/και σύμφωνα με σαφείς οδηγίες του γιατρού σας. Μην παραλείπετε να δηλώσετε ώρα λήψης φαρμάκων.

❓ Συχνές Ερωτήσεις – Ώρα Αιμοληψίας (FAQ)

Ποια είναι η καλύτερη ώρα για εξετάσεις αίματος;

Η καλύτερη ώρα είναι μεταξύ **07:00 και 10:00 το πρωί**, όταν το σώμα βρίσκεται σε σταθερή μεταβολική κατάσταση και οι περισσότερες εξετάσεις είναι αξιόπιστες.

Γιατί δεν είναι καλό να κάνω εξετάσεις το απόγευμα;

Το απόγευμα, ορμόνες όπως η κορτιζόλη και η TSH έχουν **διακυμάνσεις** λόγω κιρκάδιου ρυθμού, ενώ μπορεί να έχετε φάει, ασκηθεί ή πιει καφέ, επηρεάζοντας τα αποτελέσματα.

Μπορώ να κάνω γενική αίματος το απόγευμα;

Ναι. Η γενική αίματος δεν επηρεάζεται σημαντικά από την ώρα. Ωστόσο, **προτιμάται η πρωινή αιμοληψία** για σταθερότητα και συγκρισιμότητα.

Η TSH πρέπει να γίνεται πρωί;

Ναι. Η TSH έχει **ελαφρές διακυμάνσεις** κατά τη διάρκεια της ημέρας και μπορεί να επηρεαστεί από στρες, ύπνο και λήψη θυροξίνης. Ιδανικά μετριέται το πρωί πριν τη φαρμακευτική αγωγή.

Η ώρα επηρεάζει τη μέτρηση της γλυκόζης;

Ναι. Η γλυκόζη νηστείας πρέπει να μετράται το πρωί μετά από 8–12 ώρες **χωρίς τροφή ή ποτό**, εκτός από νερό.

Αν ξυπνήσω αργά, μπορώ να κάνω εξετάσεις πιο μετά;

Μπορείτε, αλλά αν πρόκειται για εξετάσεις που επηρεάζονται από την ώρα (π.χ. κορτιζόλη, σάκχαρο, ορμόνες), **καλό είναι να προγραμματιστούν για την επόμενη ημέρα** νωρίς το πρωί.

🩸 Ειδικές Κατηγορίες Εξετάσεων

➤ Ορμονικός Έλεγχος

ΟρμόνηΏρα ΛήψηςΙδιαίτερες Οδηγίες
TSHΠρωίΎπνος απαραίτητος
ΠρολακτίνηΠρωίΑποφυγή άγχους/σεξ
Κορτιζόλη8 π.μ.Χωρίς έντονη δραστηριότητα
LH, FSHΑνάλογα κύκλουΣυμβουλευτείτε γυναικολόγο

➤ Εξετάσεις για Διαβήτη

  • Γλυκόζη νηστείας

  • Καμπύλη σακχάρου

  • HbA1c (δεν απαιτεί νηστεία)

➤ Έλεγχος Σιδήρου & Βιταμινών

ΕξέτασηΙδιαίτερες Οδηγίες
ΦερριτίνηΝηστεία 12 ωρών
ΣίδηροςΝηστεία
Βιταμίνη Β12Νηστεία
Βιταμίνη DΣυνιστάται νηστεία

🧒 Παιδιά – Τι να γνωρίζετε

  • Επιτρέπεται μικρή ποσότητα νερού

  • Ενημερώστε τον παιδίατρο για φάρμακα/παθήσεις

  • Ιδιαίτερη προσοχή σε ώρα λήψης (ορμονικές εξετάσεις)

  • Ψυχολογική προετοιμασία (π.χ. παραμύθι, παιχνίδι)


🤰 Προετοιμασία για Εξετάσεις στην Εγκυμοσύνη

Η περίοδος της εγκυμοσύνης συνοδεύεται από μια σειρά σημαντικών αιματολογικών και βιοχημικών εξετάσεων, απαραίτητων για την παρακολούθηση της υγείας της μητέρας και του εμβρύου. Η σωστή προετοιμασία βοηθά να αποφεύγονται ψευδώς παθολογικές τιμές και να εξασφαλίζεται έγκυρη διάγνωση.

❓ Συχνές Ερωτήσεις – Εγκυμοσύνη και Εξετάσεις Αίματος (FAQ)

Ποιες αιματολογικές εξετάσεις είναι υποχρεωτικές στην εγκυμοσύνη;

Κατά τη διάρκεια της κύησης γίνονται γενική αίματος, ομάδα & Rhesus, TSH, φερριτίνη, σάκχαρο νηστείας, καμπύλη σακχάρου, δείκτες λοιμώξεων (HIV, HCV, σύφιλη), καθώς και ειδικές όπως PAPP-A, NT-proBNP ή D-dimers όπου χρειάζεται.

Χρειάζεται νηστεία πριν τις εξετάσεις στην εγκυμοσύνη;

Ναι, για εξετάσεις όπως γλυκόζη, σίδηρος, χοληστερίνη. Η νηστεία διαρκεί συνήθως 8–12 ώρες. Επιτρέπεται μόνο νερό.

Αλλάζουν φυσιολογικά κάποιες τιμές κατά την εγκυμοσύνη;

Ναι. Η TSH μπορεί να μειωθεί στο 1ο τρίμηνο, τα D-dimers αυξάνονται προοδευτικά, ενώ παρατηρούνται ήπιες αναιμίες ή μείωση αιματοκρίτη λόγω αιμοαραίωσης.

Μπορώ να πάρω τις βιταμίνες μου πριν την εξέταση;

Συνιστάται να αποφύγετε τη λήψη συμπληρωμάτων (π.χ. σίδηρο, φολικό, βιταμίνη D) το ίδιο πρωί, εφόσον ελέγχεται σχετική εξέταση. Κατά προτίμηση πάρτε τις μετά.

Η καμπύλη σακχάρου είναι απαραίτητη;

Ναι. Η δοκιμασία καμπύλης σακχάρου 75g γίνεται συνήθως μεταξύ 24ης και 28ης εβδομάδας για έλεγχο διαβήτη κύησης.

Τι να κάνω αν έχω ναυτία ή τάση για λιποθυμία;

Ενημερώστε το προσωπικό. Η αιμοληψία μπορεί να γίνει σε ξαπλωτή θέση, με παροχή νερού και διάλειμμα αν χρειαστεί.

Μπορούν να γίνουν ορμονικές εξετάσεις σε οποιαδήποτε ώρα;

Όχι πάντα. Η TSH και η κορτιζόλη επηρεάζονται από την ώρα και συνήθως μετρώνται νωρίς το πρωί (07:00–09:00).

Πώς επηρεάζει η εγκυμοσύνη τις εξετάσεις για θυρεοειδή;

Η hCG της κύησης επηρεάζει τη λειτουργία του θυρεοειδούς. Οι τιμές TSH είναι συνήθως χαμηλότερες στο 1ο τρίμηνο. Ο γιατρός κρίνει την ανάγκη θεραπείας.


🩺 Τυπικές εξετάσεις κατά την κύηση

ΤρίμηνοΣυνήθεις Εξετάσεις
1οΓενική αίματος, σάκχαρο, ομάδα αίματος – Rhesus, TSH, T3/T4, φερριτίνη, HIV, HCV
2οΚαμπύλη σακχάρου (75g OGTT), σίδηρος, ασβέστιο, βιταμίνη D, ουρία, τρανσαμινάσες
3οCBC, ουρία/κρεατινίνη, D-dimers, PAPP-A, NT-proBNP, έλεγχος προεκλαμψίας, λευκωματίνη

📋 Ιδιαίτερα σημεία προσοχής για εγκύους

  • Δήλωση εγκυμοσύνης στο εργαστήριο για κατάλληλη ερμηνεία τιμών

  • Ορισμένες τιμές αλλάζουν φυσιολογικά: π.χ. TSH ελαττώνεται, D-dimers αυξάνονται

  • Καλή ενυδάτωση για εξετάσεις ούρων

  • ❌ Αποφυγή υπερβολικής άσκησης ή στρες πριν την αιμοληψία

  • ✅ Συνιστάται πρωινή αιμοληψία για ορμονικούς δείκτες (π.χ. hCG, κορτιζόλη)


🤱 Ειδικές εξετάσεις στην εγκυμοσύνη

ΕξέτασηΤι αξιολογείΣχόλια
Καμπύλη γλυκόζης 75gΔιαβήτης κύησης24η–28η εβδομάδα
PAPP-A, Free β-hCGΠρώιμος έλεγχος χρωμοσωμικών ανωμαλιώνΣυνδυάζεται με αυχενική διαφάνεια
NT-proBNPΈλεγχος καρδιακής φόρτισηςΧρήσιμο σε ύποπτη προεκλαμψία
D-dimersΘρομβοφιλία/ενδείξεις προεκλαμψίαςΑυξάνονται φυσιολογικά στην κύηση
TSH/Τ3/Τ4Θυρεοειδική λειτουργίαΑπαραίτητο το 1ο τρίμηνο

🍽️ Διατροφή πριν τις εξετάσεις

  • Συνήθως απαιτείται 12ωρη νηστεία για σακχαραιμίες, σίδηρο, λιπίδια

  • Αποφύγετε συμπληρώματα το προηγούμενο βράδυ αν ελέγχεται βιταμίνη D ή φερριτίνη

  • Καταναλώστε μόνο νερό πριν την αιμοληψία (ιδανικά 1 ποτήρι)


📌 Extra tips για εγκύους

  • 👩‍⚕️ Ενημερώστε το προσωπικό αν έχετε ναυτία, ζάλη ή υπόταση

  • 🛌 Αν νιώθετε αδυναμία, ζητήστε αιμοληψία σε ξαπλωτή θέση

  • 📋 Πάρτε μαζί σας: παραπεμπτικό, βιβλιάριο κύησης, λίστα φαρμάκων ή βιταμινών



👵 Ηλικιωμένοι & Χρόνιοι Ασθενείς

  • Ενδέχεται να χρειάζεται συνοδός

  • Προσοχή σε φάρμακα (αντιπηκτικά, ινσουλίνες)

  • Ενημερώστε για υπογλυκαιμικά επεισόδια ή λιποθυμικά


✅ Check-list για την ημέρα της εξέτασης

    1. ⏰ Ξυπνήστε εγκαίρως

    2. 🚫 Μην καταναλώσετε φαγητό/ποτό (αν απαιτείται νηστεία)

    3. 💊 Πάρτε τα φάρμακά σας αν υπάρχει οδηγία

    4. 💧 Πιείτε λίγο νερό

    5. 📄 Πάρτε μαζί:

      • Παραπεμπτικό

      • Ταυτότητα ή ΑΜΚΑ

      • Κατάλογο φαρμάκων

    6. 🧘 Χαλαρώστε και αποφύγετε άγχος/κόπωση

❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Πρέπει να είμαι νηστικός για όλες τις εξετάσεις;

Όχι. Πολλές εξετάσεις (όπως γενική αίματος, ΤΚΕ, CRP) δεν απαιτούν νηστεία. Ωστόσο, για σάκχαρο, λιπίδια, σίδηρο και βιταμίνες απαιτείται.

Μπορώ να πιω καφέ ή τσάι πριν την αιμοληψία;

Όχι. Μόνο νερό επιτρέπεται πριν από εξετάσεις που απαιτούν νηστεία.

Τι γίνεται αν πάρω φάρμακα πριν;

Δεν πρέπει να σταματήσετε φάρμακα χωρίς οδηγία γιατρού. Πάντα ενημερώστε το εργαστήριο τι πήρατε και πότε.

Ποιες εξετάσεις επηρεάζονται από άγχος ή άσκηση;

Προλακτίνη, κορτιζόλη, CK, AST, λευκά αιμοσφαίρια, γλυκόζη, μεταξύ άλλων. Καλό είναι να αποφύγετε έντονη δραστηριότητα και στρες πριν.

Πώς προετοιμάζομαι για ορμονικό έλεγχο;

Ανάλογα την ορμόνη: TSH νωρίς το πρωί με επαρκή ύπνο, κορτιζόλη 08:00, προλακτίνη χωρίς σεξ/άγχος/άσκηση.

Μπορώ να κάνω εξετάσεις το απόγευμα;

Καλύτερα πρωινές ώρες, ιδιαίτερα για ορμονικές και μεταβολικές. Το απόγευμα επηρεάζονται από τον κιρκάδιο ρυθμό.

Μπορεί η εξέταση να επαναληφθεί λόγω λάθους;

Ναι, σε περίπτωση κακής προετοιμασίας ή αιμοληψίας. Γι’ αυτό ακολουθείτε τις οδηγίες πιστά.

📚 Βιβλιογραφία

  • 🔢 #ΠηγήΣύνδεσμος
    1ΕΟΔΥ – Οδηγίες για Εξετάσειςeody.gov.gr
    2Lab Tests Online GRlabtestsonline.org.gr
    3Mayo Clinic – Blood Test Preparationmayo clinic
    4UpToDate – Pre-analytical Variablesuptodate.com
    5NHS – Blood Test Processnhs.uk
    6PubMed – Fasting & Diurnal VariationPubMed Link
    7AACC – Laboratory Test Conditionsaacc.org
    8Ελληνική Ενδοκρινολογική Εταιρείαendo.gr
    9Ελληνική Διαβητολογική Εταιρείαede.gr
    10MedlinePlus – Blood Test Infomedlineplus.gov


Το Εργαστήριό μας

Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.

Social Networks

Facebook
Twitter

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Επικοινωνία

22310 66841
6972 860905
Έσλιν 19, Λαμία 35100
©2025 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

Μικροβιολογικό Λαμία – Διαγνωστική ιατρική φροντίδα από το 2004.

Μικροβιολογικό Λαμία
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.