Η εξέταση PCR (Polymerase Chain Reaction – Αλυσιδωτή Αντίδραση Πολυμεράσης) είναι μια μοριακή διαγνωστική τεχνική που επιτρέπει την ανίχνευση γενετικού υλικού (DNA ή RNA) παθογόνων μικροοργανισμών, όπως ιοί, βακτήρια και παράσιτα.
Η μέθοδος βασίζεται στην ενίσχυση (amplification) συγκεκριμένων περιοχών DNA ή RNA. Περιλαμβάνει:
Απομόνωση του γενετικού υλικού
Αναστροφή RNA σε DNA (σε RT-PCR)
Ενίσχυση με θερμοκυκλώσεις (denaturation – annealing – extension)
Ανίχνευση μέσω φθορισμού ή γέλης
➡️ Η PCR μπορεί να εντοπίσει ακόμη και πολύ χαμηλές ποσότητες του παθογόνου.
🧪 Κατηγορία
📍 Παράδειγμα Χρήσης
Ιώσεις
COVID-19, Ηπατίτιδα C, CMV, EBV, Γρίπη
Βακτήρια
Χλαμύδια, Γονόρροια, Φυματίωση
Μύκητες
Candida spp., Aspergillus spp.
Γενετικές Παθήσεις
Κυστική Ίνωση, Θαλασσαιμία, BRCA, CFTR
Ογκολογικός Έλεγχος
BCR-ABL, KRAS, EGFR, HER2
Προγεννητικός Έλεγχος
NIPT, Τρισωμία 21, 18, 13
Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα
HPV, HSV, Χλαμύδια, Γονόρροια
🧠 Πλεονεκτήματα της PCR
✅ Υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα
✅ Ανίχνευση ενεργής λοίμωξης
✅ Ταχύτητα (αποτελέσματα σε 2–24 ώρες)
✅ Μικρή ποσότητα δείγματος
✅ Κατάλληλη για screening και επιβεβαίωση
💉 Πώς Γίνεται η Λήψη του Δείγματος;
🔹 Ρινοφαρυγγικό ή στοματοφαρυγγικό επίχρισμα (συχνό σε ιούς)
🔹 Ούρα ή τραχηλικό δείγμα (STD)
🔹 Αίμα (για ιούς ή γονιδιακή ανάλυση)
🔹 Σάλιο (σε κάποιες περιπτώσεις, π.χ. COVID-19)
➡️ Η διαδικασία είναι ανώδυνη και διαρκεί λίγα λεπτά.
🧫 PCR και COVID-19
Η PCR για COVID-19 αποτέλεσε χρυσό κανόνα στη διάγνωση της λοίμωξης. Ανιχνεύει το RNA του SARS-CoV-2 και είναι η πιο αξιόπιστη μέθοδος έναντι των rapid tests.
Ενδείξεις:
Συμπτωματικοί ασθενείς
Επαφές κρουσμάτων
Ταξιδιωτική απαίτηση
Προεγχειρητικός έλεγχος
🦠 PCR σε Άλλες Λοιμώξεις
Εκτός από COVID-19, η PCR εφαρμόζεται ευρέως για:
| Λοίμωξη | Εξέταση PCR |
| ——— | ————————– |
| Γρίπη A/B | Φαρυγγικό επίχρισμα |
| Χλαμύδια | Ούρα ή κολπικό δείγμα |
| CMV, EBV | Αίμα (DNA) |
| HPV | PCR υλικού από τον τράχηλο |
| HIV | RNA PCR για επιβεβαίωση |
⏱️ Χρόνος Αποτελεσμάτων & Ακρίβεια
📅 Συνήθως διαθέσιμο σε 2–24 ώρες
🔍 Ακρίβεια > 95%
📦 Δείγμα αποστέλλεται σε εξειδικευμένο εργαστήριο
💰 Κόστος PCR στην Ελλάδα
Το κόστος εξαρτάται από:
🔹 Τον τύπο της εξέτασης (π.χ. COVID vs CMV vs HPV)
🔹 Δημόσιο ή ιδιωτικό εργαστήριο
🔹 Ασφαλιστική κάλυψη
Εξέταση
Ενδεικτική Τιμή (€)
PCR COVID-19
25–50 €
PCR HPV
50–90 €
PCR Χλαμύδια
40–60 €
PCR για CMV/EBV
60–100 €
Γονιδιακές PCR
100–250 €
❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
🔬 Τι είναι η εξέταση PCR;
Η PCR (Polymerase Chain Reaction) είναι μια μοριακή τεχνική που ανιχνεύει γενετικό υλικό από ιούς, βακτήρια ή κύτταρα του ίδιου του οργανισμού. Χρησιμοποιείται για τη διάγνωση λοιμώξεων, γονιδιακών ανωμαλιών και καρκίνων.
🧫 Πότε χρειάζεται η PCR;
Η εξέταση PCR ενδείκνυται όταν υπάρχει υποψία για ενεργή λοίμωξη (π.χ. COVID-19, CMV, HIV), για έλεγχο σεξουαλικά μεταδιδόμενων νοσημάτων ή για γενετική διάγνωση. Επίσης χρησιμοποιείται ευρέως στον προγεννητικό έλεγχο.
🧪 Είναι πιο ακριβής από rapid test;
Ναι. Η PCR έχει ευαισθησία >95% και μπορεί να εντοπίσει πολύ χαμηλά φορτία παθογόνων, κάτι που τα rapid test δεν καταφέρνουν πάντα.
👶 Μπορεί να γίνει PCR σε παιδιά ή βρέφη;
Ναι, η PCR είναι ασφαλής για όλες τις ηλικίες. Απλώς απαιτείται κατάλληλη δειγματοληψία (ρινοφαρυγγικό επίχρισμα ή ούρα ανάλογα την περίπτωση).
📅 Πόσος χρόνος χρειάζεται για τα αποτελέσματα;
Συνήθως 2–24 ώρες, ανάλογα το εργαστήριο και το είδος της εξέτασης. Κάποιες PCR (π.χ. COVID) δίνονται ακόμα και σε 1 ώρα.
📍 Πού γίνεται η PCR;
Σε εξειδικευμένα μικροβιολογικά εργαστήρια, δημόσια νοσοκομεία, ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα και, για κάποιες εφαρμογές, ακόμα και κατ’ οίκον.
💉 Πονάει η λήψη δείγματος;
Η δειγματοληψία είναι συνήθως ανώδυνη. Το ρινοφαρυγγικό επίχρισμα μπορεί να είναι ελαφρώς ενοχλητικό, αλλά όχι επώδυνο.
💸 Πόσο κοστίζει η εξέταση PCR;
Το κόστος ποικίλλει: για COVID-19 είναι συνήθως 25–50€, ενώ για γονιδιακές εξετάσεις PCR μπορεί να φτάσει τα 200€ ή και περισσότερο.
Όχι πάντα. Σε γενικές γραμμές, δεν απαιτείται νηστεία. Αν η εξέταση γίνεται σε αίμα, ενδέχεται να σας ζητηθούν ορισμένες προφυλάξεις.
🧪 Ποια είναι η διαφορά RT-PCR και PCR;
Η RT-PCR (Reverse Transcription PCR) αφορά την αναστροφή RNA σε DNA πριν την ενίσχυση, και χρησιμοποιείται για ιούς RNA όπως ο SARS-CoV-2. Η απλή PCR αφορά απευθείας ενίσχυση DNA.
🧭 Είναι η PCR κατάλληλη για screening ή μόνο για επιβεβαίωση;
Είναι κατάλληλη και για τα δύο, με εξαιρετική ακρίβεια. Χρησιμοποιείται τόσο σε προληπτικό έλεγχο (π.χ. HPV screening), όσο και για διάγνωση ενεργού λοίμωξης.
🏥 Καλύπτεται η PCR από το ΕΟΠΥΥ ή ιδιωτική ασφάλεια;
Σε ορισμένες περιπτώσεις ναι (π.χ. COVID-19 με ιατρική ένδειξη, προγεννητικός έλεγχος με παραπεμπτικό). Ιδιωτικές ασφάλειες ενδέχεται να καλύπτουν μοριακές εξετάσεις βάσει συμβολαίου.
ΤΤο FOX (FoodXplorer) test είναι μια σύγχρονη αιματολογική εξέταση που αναλύει την ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού σε τρόφιμα και συστατικά, μέσω της ταυτόχρονης μέτρησης:
IgE αντισωμάτων (σχετίζονται με άμεσες τροφικές αλλεργίες)
IgG4 αντισωμάτων (σχετίζονται με καθυστερημένες ευαισθησίες ή δυσανεξίες)
🔬 Βασίζεται σε multiplex τεχνολογία biochip (microarray), επιτρέποντας την ανάλυση άνω των 280 τροφών από ένα απλό δείγμα αίματος.
✅ Πλεονεκτήματα FOX:
Ανιχνεύει και αλλεργίες και δυσανεξίες, σε αντίθεση με άλλα τεστ που εξετάζουν μόνο IgE
Χρησιμοποιεί τεχνολογία υψηλής ευαισθησίας
Δεν απαιτεί έκθεση ή κατανάλωση των ύποπτων τροφών
📌 Χρόνια κόπωση, ημικρανίες, φούσκωμα (πιθανή IgG4 ευαισθησία)
📌 Ανεξήγητα γαστρεντερικά ή δερματικά συμπτώματα
📌 Υποψία για σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS) ή φλεγμονώδης νόσος εντέρου (IBD)
⚙️ Πώς λειτουργεί το FOX test;
Το FOX (FoodXplorer) είναι μια εξελιγμένη εξέταση ανοσολογικής απόκρισης που βασίζεται σε τεχνολογία multiplex biochip (microarray). Πρόκειται για μια πλατφόρμα υψηλής ανάλυσης, που επιτρέπει την ταυτόχρονη ανίχνευση αντισωμάτων IgE και IgG4 έναντι εκατοντάδων τροφών και συστατικών, χρησιμοποιώντας μόνο ένα μικρό δείγμα αίματος.
🔬 Μηχανισμός λειτουργίας:
Το δείγμα αίματος εφαρμόζεται πάνω σε ειδική βιομάτρα (biochip), η οποία περιέχει προσδεδεμένα αντιγόνα τροφών (π.χ. αυγό, γάλα, ξηροί καρποί, φρούτα, δημητριακά).
Αν στο αίμα υπάρχουν ειδικά αντισώματα (IgE ή IgG4) για κάποιο από αυτά τα τρόφιμα, θα συνδεθούν με τα αντίστοιχα σημεία στη βιομάτρα.
Εφαρμόζεται ειδική φθορίζουσα ανίχνευση (fluorescence detection) ώστε να καταγραφεί η παρουσία και η ένταση της ανοσολογικής αντίδρασης.
Τα δεδομένα αναλύονται από προηγμένο λογισμικό και δημιουργείται ένα ποσοτικό προφίλ για κάθε τροφή, με αποτελέσματα σε επίπεδα: Χαμηλό – Μέτριο – Υψηλό.
🧠 Τι μετρά:
IgE: Αντισώματα που υποδεικνύουν άμεση αλλεργία (τύπου I), με συμπτώματα όπως εξανθήματα, δύσπνοια, άσθμα, αναφυλαξία.
IgG4: Αντισώματα που σχετίζονται με καθυστερημένη ευαισθησία (δυσανεξία), η οποία εκδηλώνεται με χρόνια κόπωση, φούσκωμα, ημικρανίες, δερματικά, ή γαστρεντερικά προβλήματα.
fox vs rast
✅ Πλεονεκτήματα της λειτουργίας του FOX:
Ακριβής, πολυπαραμετρική μέτρηση IgE & IgG4 από το ίδιο δείγμα
Ταυτόχρονη ανάλυση 280+ τροφών
Δεν απαιτείται προηγούμενη κατανάλωση ή πρόκληση
Υψηλή αναπαραγωγιμότητα και αξιοπιστία
Μη επεμβατική, γρήγορη διαδικασία
🧪 Πώς γίνεται η εξέταση FOX;
Η εξέταση FOX (FoodXplorer) πραγματοποιείται εύκολα, μέσω απλής αιμοληψίας, χωρίς την ανάγκη για νηστεία ή άλλη ειδική προετοιμασία (εκτός εξαιρέσεων). Το δείγμα αποστέλλεται σε εξειδικευμένα εργαστήρια όπου εφαρμόζεται η προηγμένη τεχνολογία multiplex microarray biochip.
🔬 Βήματα της διαδικασίας:
📌 Αιμοληψία: Γίνεται λήψη 4–6 mL φλεβικού αίματος
📦 Αποστολή: Το δείγμα αποστέλλεται σε εργαστήριο με τεχνολογία FOX (π.χ. R-Biopharm, ImuPro)
🧪 Ανάλυση: Εξετάζονται τα επίπεδα ειδικών IgE και IgG4 αντισωμάτων
📃 Επεξηγήσεις και πιθανές οδηγίες αποκλεισμού τροφών
📄 Μορφή αποτελεσμάτων:
Το τελικό αποτέλεσμα παραδίδεται συνήθως σε ψηφιακή μορφή (PDF) και περιλαμβάνει:
📁 Αναλυτικό report ανά τροφή
📊 Χρωματική ένδειξη σοβαρότητας (IgE/IgG4)
📌 Δυνατότητα δημιουργίας εξατομικευμένου διατροφικού πλάνου
Η εξέταση είναι ανώδυνη, σύντομη και ιδανική για όλες τις ηλικίες, ενώ δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στις ύποπτες τροφές.
📄 Τι περιλαμβάνουν τα αποτελέσματα;
Αναλυτικό προφίλ με επίπεδα IgE και IgG4 για κάθε τροφή
Έγχρωμο γράφημα με ενδείξεις (Χαμηλό, Μέτριο, Υψηλό)
Συνοδευτικές διατροφικές οδηγίες για αποφυγή/δοκιμαστική αποχή
Συμβουλευτικό υπόμνημα για ιατρική εκτίμηση
✅ Η μέθοδος θεωρείται πολύ πιο ολοκληρωμένη σε σύγκριση με παλαιότερα τεστ (RAST, ELISA) και είναι ιδανική για περιπτώσεις χρόνιων ή μη ειδικών συμπτωμάτων.
Ρύθμιση ανοχής (ή υπεραντίδραση σε χρόνιο ερεθισμό)
Η ταυτόχρονη μέτρηση και των δύο τύπων στο FOX προσφέρει ολοκληρωμένη εκτίμηση και είναι χρήσιμη σε περιπτώσεις όπου η τυπική αλλεργική διάγνωση αποτυγχάνει να εξηγήσει τα συμπτώματα.
Το FOX test υπερέχει όσον αφορά την ολιστική προσέγγιση (αλλεργία + δυσανεξία) με τεχνολογία υψηλής ευαισθησίας, αποτελώντας την πλέον ολοκληρωμένη επιλογή για διατροφική αξιολόγηση.
👶 Χρήση του FOX test σε Παιδιά & Εγκύους
🧒 Παιδιά και Βρέφη
Το FOX test μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια σε παιδιά ηλικίας άνω των 6 μηνών. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε περιπτώσεις όπου τα συμπτώματα δεν είναι σαφώς αλλεργικά αλλά σχετίζονται με:
⛔ Δυσανεξία στο γάλα, αυγό ή δημητριακά
📌 Χρόνιες διάρροιες ή κοιλιακά άλγη
😴 Ανεξήγητη κόπωση ή ευερεθιστότητα
🧴 Εξανθήματα ή ατοπική δερματίτιδα
Η μη επεμβατική φύση της εξέτασης, που απαιτεί μόνο μια μικρή ποσότητα αίματος, την καθιστά κατάλληλη για παιδιά ακόμα και όταν δεν συνεργάζονται καλά με άλλες μορφές δοκιμών (π.χ. skin prick test).
🤰 Εγκυμοσύνη
Η εγκυμοσύνη είναι περίοδος σημαντικών ορμονικών και ανοσολογικών αλλαγών. Το FOX μπορεί να βοηθήσει σε:
✅ Ανίχνευση τροφικών ευαισθησιών που προκαλούν πεπτικά ή δερματικά συμπτώματα
✅ Αξιολόγηση δυσανεξιών που σχετίζονται με φούσκωμα, καούρα, δυσπεψία
✅ Σύνταξη εξατομικευμένου διατροφικού πλάνου για την αποφυγή επιβλαβών τροφών
Η εξέταση είναι απολύτως ασφαλής κατά την κύηση, καθώς δεν απαιτεί νηστεία, φαρμακευτική διακοπή ή έκθεση σε αλλεργιογόνα. Επιπλέον, δεν επιβαρύνει το ανοσοποιητικό ή το έμβρυο.
Σε συνεργασία με αλλεργιολόγο ή διατροφολόγο, τα αποτελέσματα του FOX μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση μιας σταθερής, ισορροπημένης και ασφαλούς διατροφής σε αυτή τη σημαντική περίοδο της ζωής.
👼 FOX test σε Νεογνά, Βρέφη και Θηλάζουσες
🍼 Νεογνά & Βρέφη
Το FOX test δεν συνιστάται σε νεογνά κάτω των 6 μηνών, καθώς το ανοσοποιητικό τους σύστημα είναι ανώριμο και οι μετρήσεις IgE/IgG4 ενδέχεται να μην είναι αξιόπιστες.
Ωστόσο, σε βρέφη 6–12 μηνών με σοβαρά συμπτώματα (π.χ. υποψία αλλεργίας στο γάλα, διάρροιες, ατοπική δερματίτιδα), η εξέταση μπορεί να γίνει υπό ιατρική καθοδήγηση.
📌 Ιδανικά, συνοδεύεται από παιδοαλλεργιολογική εκτίμηση
📌 Το δείγμα μπορεί να ληφθεί με προσεκτική φλεβοκέντηση (ελάχιστος όγκος αίματος)
🤱 Διατροφή Θηλάζουσας Μητέρας
Σε περιπτώσεις όπου το βρέφος εμφανίζει ενδείξεις τροφικής αντίδρασης μέσω του μητρικού γάλακτος, μπορεί να εξεταστεί η θηλάζουσα μητέρα με το FOX test για:
🔎 Ανίχνευση τροφών που περνούν στο μητρικό γάλα και προκαλούν αντιδράσεις
🥦 Καθοδήγηση για προσωρινό αποκλεισμό π.χ. γαλακτοκομικών, αυγού, ξηρών καρπών
📋 Δημιουργία εξατομικευμένης υποαλλεργικής διατροφής για τη μητέρα
Η εφαρμογή του FOX στην θηλάζουσα μητέρα είναι ασφαλής και μπορεί να συμβάλει στη μείωση των συμπτωμάτων του βρέφους (κολικοί, εξανθήματα, αναγωγές, εντερική δυσφορία).
✅ Οδηγίες Πριν την Εξέταση FOX (FoodXplorer)
Για τη μέγιστη αξιοπιστία των αποτελεσμάτων, καλό είναι να τηρηθούν ορισμένες βασικές οδηγίες πριν από την αιμοληψία:
Δεν απαιτείται νηστεία
Αποφύγετε την έντονη κατανάλωση αλκοόλ την προηγούμενη ημέρα
Αποφύγετε αντιισταμινικά 48 ώρες πριν (κατόπιν ιατρικής σύστασης)
Μην αλλάξετε απότομα τη διατροφή σας την εβδομάδα πριν την εξέταση
Πιείτε αρκετό νερό πριν την αιμοληψία (καλύτερη φλεβοκέντηση)
Ενημερώστε το εργαστήριο για τη χρήση φαρμάκων (π.χ. κορτιζόνη, βιολογικούς παράγοντες)
Η εξέταση είναι ταχύτατη (λιγότερο από 10 λεπτά), χωρίς καμία ενόχληση, και συνήθως πραγματοποιείται με μία απλή αιμοληψία σε ιδιωτικό διαγνωστικό κέντρο.
💰 Πού Γίνεται και Πόσο Κοστίζει το FOX Test στην Ελλάδα;
📍 Πού Διατίθεται;
Το FOX test διατίθεται σε επιλεγμένα ιδιωτικά διαγνωστικά εργαστήρια και αλλεργιολογικά ιατρεία στην Ελλάδα. Συχνά απαιτείται συνεργασία με εξειδικευμένα αλλεργιολογικά κέντρα ή αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό (Γερμανία, Αυστρία κ.ά.).
Ορισμένα διαγνωστικά κέντρα που προσφέρουν το FOX ή αντίστοιχο multiplex IgE/IgG4 test:
📌 Εργαστήριο Ανοσολογικής Διάγνωσης ImuPro
📌 Συνεργαζόμενα μικροβιολογικά με R-Biopharm ή Biocheck υποστήριξη
Οι τιμές διαφέρουν ανάλογα με το εργαστήριο, την τεχνολογία που χρησιμοποιείται και την αναφορά (pdf, έντυπο, εξατομικευμένες συστάσεις).
Δεν καλύπτεται από τον ΕΟΠΥΥ, αλλά ενδέχεται να καλυφθεί μέσω ιδιωτικής ασφάλισης υγείας.
❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
🧪 Τι εξετάζει ακριβώς το FOX test;
Το FOX μετρά ειδικά IgE και IgG4 αντισώματα έναντι 280+ τροφών και συστατικών, προσδιορίζοντας την ύπαρξη άμεσης αλλεργίας ή καθυστερημένης ευαισθησίας (δυσανεξίας).
🍼 Είναι κατάλληλο για παιδιά;
Ναι, συνιστάται σε παιδιά άνω των 6 μηνών. Ιδανικό σε περιπτώσεις ανεξήγητων εξανθημάτων, δυσπεψίας, ή ρινικών συμπτωμάτων.
🤰 Μπορώ να κάνω το FOX test κατά την εγκυμοσύνη;
Ναι. Το τεστ είναι ασφαλές και δεν επηρεάζει την εγκυμοσύνη. Είναι χρήσιμο για διατροφική αξιολόγηση και καθοδήγηση κατά την κύηση.
📆 Πόσος χρόνος απαιτείται για τα αποτελέσματα;
Η επεξεργασία διαρκεί περίπου 5–7 εργάσιμες ημέρες από την αιμοληψία.
🍔 Πρέπει να καταναλώσω τις ύποπτες τροφές πριν την εξέταση;
Όχι απαραίτητα. Η παρουσία αντισωμάτων ανιχνεύεται ακόμη και χωρίς πρόσφατη κατανάλωση, εφόσον έχει υπάρξει έκθεση στο παρελθόν.
📄 Είναι το αποτέλεσμα κατανοητό για μη ειδικούς;
Ναι. Περιλαμβάνει έγχρωμα γραφήματα, επίπεδα αντισωμάτων (Χαμηλό/Μέτριο/Υψηλό) και επεξηγηματικές σημειώσεις για κάθε τροφή.
📉 Τι σημαίνει αν έχω υψηλό IgG4 σε κάποια τροφή;
Υψηλό IgG4 υποδηλώνει πιθανή καθυστερημένη ευαισθησία ή δυσανεξία. Συνιστάται δοκιμαστικός αποκλεισμός της τροφής και παρακολούθηση συμπτωμάτων.
💊 Επηρεάζουν τα φάρμακα την εξέταση;
Ορισμένα φάρμακα (όπως κορτικοστεροειδή ή βιολογικοί παράγοντες) μπορεί να επηρεάσουν τα επίπεδα αντισωμάτων. Ενημερώστε το γιατρό ή το εργαστήριο.
💡 Πόσο αξιόπιστο είναι το FOX test;
Το FOX χρησιμοποιεί τεχνολογία biochip με υψηλή επαναληψιμότητα και ειδικότητα. Τα αποτελέσματα είναι αξιόπιστα όταν συνδυάζονται με ιατρική αξιολόγηση.
🥦 Μπορεί να εντοπιστεί δυσανεξία σε υγιεινά τρόφιμα;
Ναι. Ακόμη και “υγιεινά” τρόφιμα όπως μπανάνα, μπρόκολο ή ντομάτα μπορεί να προκαλέσουν αυξημένη ανοσολογική αντίδραση (ιδίως σε IgG4). Το FOX βοηθά στον εντοπισμό τέτοιων ατομικών ευαισθησιών.
🍽 Τι να κάνω αν ανιχνευτεί υψηλό IgE ή IgG4 σε τροφή που τρώω συχνά;
Σε συνεργασία με γιατρό ή διατροφολόγο μπορεί να συσταθεί δοκιμαστική αποχή 4–8 εβδομάδων και στη συνέχεια επαναεισαγωγή με καταγραφή συμπτωμάτων.
🔁 Πόσο συχνά πρέπει να γίνεται το FOX test;
Συνήθως μία φορά είναι αρκετή. Επανέλεγχος μπορεί να γίνει μετά από 6–12 μήνες σε περίπτωση αλλαγών στη διατροφή ή σε χρόνιες παθήσεις (IBS, αυτοάνοσα).
🥼 Πρέπει να γίνει και από αλλεργιολόγο ή αρκεί ένα μικροβιολογικό;
Η εξέταση μπορεί να γίνει σε μικροβιολογικό, αλλά η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να γίνεται από αλλεργιολόγο ή εξειδικευμένο ιατρό.
📉 Μπορεί το αποτέλεσμα να δείξει «ψευδώς θετικά»;
Σπάνια, αλλά ναι. Παράγοντες όπως πρόσφατες λοιμώξεις, χρόνια φλεγμονή ή λήψη φαρμάκων μπορεί να επηρεάσουν την ακρίβεια. Για αυτό απαιτείται ιατρική αξιολόγηση.
🥗 Χρειάζεται να συνδυάσω το FOX με διατροφικό ημερολόγιο;
Απολύτως. Ένα διατροφικό ημερολόγιο πριν και μετά το τεστ βοηθά στην τεκμηρίωση της σχέσης τροφών–συμπτωμάτων και στη βελτιστοποίηση της διατροφής.
EFSA – European Food Safety Authority, Food Allergies and Intolerances. efsa.europa.eu
Sicherer, S. H. & Sampson, H. A. (2018). Food allergy: A review and update on epidemiology, pathogenesis, diagnosis, prevention, and management. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 141(1), 41–58. DOI Link
ALEX (Allergy Xplorer): Πλήρης Οδηγός για Μοριακή Διάγνωση Αλλεργιών
Τελευταία ενημέρωση:
Σύνοψη: Η ALEX είναι σύγχρονη multiplex εξέταση IgE με μοριακή ανάλυση (components), που ανιχνεύει πάνω από 300 αλλεργιογόνα σε μία αιμοληψία. Προσφέρει ακριβέστερη διάγνωση, εκτίμηση κινδύνου σοβαρής αντίδρασης και καθοδήγηση ανοσοθεραπείας, σε παιδιά και ενήλικες.
Πίνακας Περιεχομένων
1
Τι είναι η ALEX (Allergy Xplorer);
Σύντομη απάντηση: Η ALEX (Allergy Xplorer) είναι εξέταση αίματος πολλαπλής ανάλυσης (multiplex IgE) που ανιχνεύει ταυτόχρονα ειδικά IgE αντισώματα έναντι 300+ αλλεργιογόνων, συνδυάζοντας φυσικά εκχυλίσματα και μοριακά συστατικά (components).
Πρόκειται για σύγχρονη in vitro τεχνολογία nanobead microarray που επιτρέπει ποσοτική μοριακή χαρτογράφηση της αλλεργίας από μία μόνο αιμοληψία.
Με μοριακά αλλεργιογόνα (components) όπως Bos d, Ara h, Der p
Και ενσωματωμένο CCD-inhibitor για μείωση ψευδώς θετικών IgE
Στην πράξη, η ALEX προσφέρει πιο ακριβή διάκριση μεταξύ πραγματικής αλλεργίας και διασταυρούμενης ευαισθητοποίησης, κάτι που δεν μπορούν να κάνουν τα κλασικά τεστ εκχυλισμάτων.
Τι να θυμάστε: Η ALEX είναι εξέταση IgE (όχι IgG), κατάλληλη για παιδιά και εγκύους, και χρησιμοποιείται για αξιόπιστη διάγνωση αλλεργίας, καθοδήγηση ανοσοθεραπείας και εκτίμηση κινδύνου σοβαρών αντιδράσεων.
2
Πώς λειτουργεί η εξέταση ALEX;
Σύντομη απάντηση: Η ALEX είναι multiplex εξέταση αίματος που συνδυάζει φυσικά αλλεργιογόνα, μοριακά συστατικά (components) και αυτόματη αναστολή CCD, προσφέροντας ακριβή μοριακή χαρτογράφηση IgE από μία μόνο αιμοληψία.
Η τεχνολογία βασίζεται σε πλατφόρμα nanobead microarray και επιτρέπει ταυτόχρονη ποσοτική μέτρηση ειδικών IgE έναντι εκατοντάδων αλλεργιογόνων.
Ευρεία κάλυψη: πάνω από 300 αλλεργιογόνα (τροφές, περιβαλλοντικά, ακάρεα, μύκητες, τρίχες ζώων, latex)
Ανάλυση σε βάθος: διάκριση πρωτογενούς αλλεργίας από διασταυρούμενη ευαισθητοποίηση
Ακρίβεια: σημαντική μείωση ψευδώς θετικών IgE μέσω ενσωματωμένου CCD-inhibitor
Τι να θυμάστε: Η ALEX δεν είναι τεστ «δυσανεξίας». Πρόκειται για πιστοποιημένη εξέταση IgE, σύμφωνη με διεθνείς οδηγίες, που χρησιμοποιείται για πραγματική διάγνωση αλλεργίας και εκτίμηση κλινικού κινδύνου.
Οι 3 βασικοί πυλώνες της ALEX
Η λειτουργία της εξέτασης στηρίζεται σε τρία συμπληρωματικά επίπεδα:
1. Φυσικά εκχυλίσματα αλλεργιογόνων: από τρόφιμα, γύρεις, ακάρεα, μύκητες και τρίχες ζώων — προσφέρουν συνολική εικόνα ευαισθητοποίησης.
2. Μοριακά συστατικά (allergen components): καθαρές πρωτεΐνες όπως Bos d (γάλα), Ara h (αραχίδα) και Bet v (σημύδα), που επιτρέπουν ακριβή μοριακό φαινότυπο αλλεργίας και διάκριση πραγματικού κινδύνου.
3. Αυτόματη αναστολή CCD: τα CCD (Cross-Reactive Carbohydrate Determinants) προκαλούν συχνά ψευδώς θετικά IgE σε κλασικές εξετάσεις. Η ALEX ενσωματώνει CCD-inhibitor, μειώνοντας σημαντικά τα μη κλινικά σημαντικά αποτελέσματα.
Ο συνδυασμός αυτών των τριών επιπέδων επιτρέπει πιο αξιόπιστη ερμηνεία σε σύγκριση με τα απλά τεστ εκχυλισμάτων, ειδικά σε πολυευαισθητοποιημένους ασθενείς.
Σε ποιους απευθύνεται κυρίως
Άτομα με πολλαπλές αλλεργίες ή υποψία διασταυρούμενων αντιδράσεων
Παιδιά με ατοπική δερματίτιδα ή υποτροπιάζουσες αντιδράσεις
Ασθενείς με ιστορικό αναφυλαξίας ή σοβαρών αλλεργικών εκδηλώσεων
Άτομα που δεν μπορούν να υποβληθούν σε δερματικά τεστ (π.χ. έκζεμα, λήψη αντιισταμινικών)
Η ALEX μπορεί να εφαρμοστεί σε παιδιά, ενήλικες και εγκύους, χωρίς ανάγκη διακοπής φαρμάκων και χωρίς νηστεία.
3
Πλήρης λίστα τροφών & μοριακών συστατικών στην ALEX
Σύντομη απάντηση: Η ALEX περιλαμβάνει πάνω από 150 τροφικά αλλεργιογόνα, συνδυάζοντας φυσικά εκχυλίσματα και μοριακά συστατικά (components), καλύπτοντας τρόφιμα ζωικής και φυτικής προέλευσης.
Η μοριακή ανάλυση επιτρέπει να ξεχωρίσουμε αν μια αντίδραση είναι πρωτογενής ή διασταυρούμενη — κρίσιμο για εκτίμηση κινδύνου και καθοδήγηση θεραπείας.
Ζωικής προέλευσης
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Τροφή
Μοριακά συστατικά
Κλινικές σημειώσεις
Γάλα αγελάδας
Bos d 4, Bos d 5, Bos d 8
Συχνή αλλεργία σε βρέφη και μικρά παιδιά
Αυγό
Gal d 1, Gal d 2, Gal d 3
Από τις πιο κοινές παιδικές αλλεργίες
Ψάρια
Gad c 1
Parvalbumin – συχνά σοβαρές αντιδράσεις
Οστρακοειδή
Pen m 1, Cra c 1
Σχετίζονται με τροπομυοσίνη
Φυτικής προέλευσης
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Τροφή
Μοριακά συστατικά
Τυπικές διασταυρώσεις
Φυστίκι
Ara h 1, h 2, h 3, h 8, h 9
Σημύδα–τροφή, LTP
Φουντούκι
Cor a 1, a 8, a 9, a 14
Πολυδιάστατο αλλεργιογόνο
Καρύδι
Jug r 1, Jug r 2
Συχνά πιο σοβαρές αντιδράσεις
Μήλο
Mal d 1
PR-10 / σχέση με σημύδα
Δημητριακά – όσπρια
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Τροφή
Μοριακά συστατικά
Σχόλια
Σιτάρι
Tri a 14, Tri a 19
Συσχέτιση με WDEIA
Σόγια
Gly m 4, m 5, m 6
Κυρίως σε παιδιά
Καλαμπόκι
Zea m 14
Πιο σπάνια ευαισθησία
Φακές / ρεβίθια
Lens c 1
Συχνότερη στη Μεσόγειο
Ειδικές ομάδες αλλεργιογόνων
Latex–fruit: μπανάνα, αβοκάντο
LTP: π.χ. ροδάκινο (Pru p 3) – μεσογειακού τύπου αλλεργία
PR-10 / Bet v 1: μήλο, φουντούκι – σύνδρομο στοματικής αλλεργίας
Μπαχαρικά: σέλινο, σινάπι (διασταύρωση με γύρεις)
Τι να θυμάστε: Η component-based ανάλυση δείχνει αν μια αλλεργία είναι πρωτογενής (π.χ. υψηλός κίνδυνος αναφυλαξίας) ή διασταυρούμενη, βοηθώντας σε αποφάσεις για αποφυγή, ανοσοθεραπεία ή επανεισαγωγή τροφών.
4
IgE vs IgG: διαφορές και σημασία
Σύντομη απάντηση: Η ALEX ανιχνεύει IgE, που σχετίζεται με πραγματικές αλλεργικές αντιδράσεις. Τα IgG (IgG4) αντικατοπτρίζουν έκθεση ή ανοχή και δεν χρησιμοποιούνται για διάγνωση τροφικής αλλεργίας.
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Παράμετρος
IgE
IgG (IgG4)
Τι αντανακλά
Άμεση αλλεργική αντίδραση
Ανοχή / χρόνια έκθεση
Συσχετίζεται με
Αναφυλαξία, εξανθήματα, άσθμα
Μη αλλεργική δυσανεξία
Χρόνος εμφάνισης
Λεπτά έως ώρες
Ώρες έως ημέρες
Κλινική χρήση
Διάγνωση αλλεργίας
Δεν ενδείκνυται για διάγνωση αλλεργίας
Η ALEX βασίζεται αποκλειστικά σε IgE και αποτελεί εργαλείο διάγνωσης αλλεργιών σύμφωνα με διεθνείς οδηγίες. Τα τεστ IgG, αν και διαδεδομένα, δεν τεκμηριώνονται επιστημονικά για διάγνωση τροφικής αλλεργίας.
5
ALEX vs RAST & Skin Prick: ποια είναι η διαφορά;
Σύντομη απάντηση: Η ALEX υπερέχει επειδή συνδυάζει multiplex IgE, μοριακή ανάλυση (components) και αναστολή CCD, προσφέροντας πιο αξιόπιστη διάγνωση σε σχέση με το κλασικό RAST και τα δερματικά τεστ.
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Παράμετρος
ALEX (Multiplex IgE)
RAST
Skin Prick Test
Τύπος εξέτασης
Αίματος (in vitro)
Αίματος (in vitro)
Δερματικός (in vivo)
Αλλεργιογόνα που εξετάζονται
>300 (εκχυλίσματα + components)
~20–40 (εκχυλίσματα)
~20–40 (εκχυλίσματα)
Μοριακή ανάλυση (components)
Ναι
Όχι
Όχι
Αναστολή ψευδώς θετικών CCD
Ναι
Όχι
Όχι
Ανάγκη διακοπής αντιισταμινικών
Όχι
Όχι
Ναι
Αξιοπιστία σε δερματικά προβλήματα
Πολύ υψηλή
Υψηλή
Περιορισμένη
Καθοδήγηση ανοσοθεραπείας βάσει μορίων
Ναι
Όχι
Όχι
Χρόνος αποτελέσματος
5–7 εργάσιμες
5–10 εργάσιμες
Άμεσο (20–30 λεπτά)
Εφαρμογή σε βρέφη / παιδιά
Ναι (0.5–1 ml αίματος)
Ναι
Με περιορισμούς
Η ALEX υπερέχει ιδιαίτερα στις παρακάτω περιπτώσεις:
Τι να θυμάστε: Τα δερματικά τεστ είναι χρήσιμα για άμεση εκτίμηση, αλλά η ALEX προσθέτει μοριακή πληροφορία και μειώνει τα ψευδώς θετικά, κάτι κρίσιμο για εξατομικευμένη διάγνωση και σωστό σχεδιασμό ανοσοθεραπείας.
6
ALEX σε παιδιά και εγκυμοσύνη
Σύντομη απάντηση: Η εξέταση ALEX είναι ασφαλής και ιδιαίτερα χρήσιμη τόσο σε βρέφη/παιδιά όσο και σε εγκύους, επειδή επιτρέπει ανάλυση πολλαπλών αλλεργιογόνων με μία μόνο αιμοληψία και χωρίς διακοπή φαρμάκων.
Τι να θυμάστε: Η ALEX είναι εξέταση IgE αίματος. Δεν απαιτεί νηστεία και δεν επηρεάζεται από αντιισταμινικά ή κορτικοστεροειδή.
Παιδική ηλικία
Η ALEX μπορεί να εφαρμοστεί ακόμη και από τον 1ο χρόνο ζωής και αποτελεί πρακτική επιλογή σε παιδιά με:
Παρακολούθηση της εξέλιξης της αλλεργίας με την ηλικία
Καθοδήγηση εισαγωγής ή επανεισαγωγής τροφών (π.χ. γάλα, αυγό)
Εγκυμοσύνη
Η ALEX είναι ασφαλής σε όλα τα τρίμηνα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για:
Ανίχνευση περιβαλλοντικών αλλεργιογόνων που επιδεινώνουν ρινίτιδα ή άσθμα
Αξιολόγηση ιστορικού σοβαρών τροφικών αλλεργιών ή αναφυλαξίας
Εντοπισμό πιθανών διασταυρούμενων ευαισθησιών
Μπορεί επίσης να αποτελέσει βάση για:
Προγεννητική συμβουλευτική
Καθοδήγηση γιατρού και μαίας σχετικά με διατροφή, φάρμακα και αποφυγή ερεθισμάτων
Σημείωση:
Δεν αντενδείκνυται στην κύηση
Δεν επηρεάζεται από αντιισταμινικά, κορτικοστεροειδή ή σκευάσματα σιδήρου
Δεν απαιτεί νηστεία
7
Αποτελέσματα: πώς διαβάζονται
Σύντομη απάντηση: Τα αποτελέσματα της ALEX δίνονται ως επίπεδα ειδικών IgE (kUA/L) και ταξινομούνται σε κλάσεις 0–6. Η τιμή δείχνει ευαισθητοποίηση, όχι πάντα κλινική αλλεργία.
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Επίπεδο IgE (kUA/L)
Κλάση
Ερμηνεία
0.0 – 0.29
Class 0
Αρνητικό
0.30 – 0.70
Class 1
Χαμηλή ευαισθησία
0.71 – 3.50
Class 2
Μέτρια ευαισθησία
3.51 – 17.5
Class 3
Αυξημένη ευαισθησία
17.6 – 50.0
Class 4
Υψηλή ευαισθησία
50.1 – 100.0
Class 5
Πολύ υψηλή ευαισθησία
≥ 100.0
Class 6
Ακραία ευαισθησία
Σημαντικό: Η ύπαρξη IgE δεν ισοδυναμεί πάντα με κλινική αλλεργία. Η τελική αξιολόγηση πρέπει να γίνεται από αλλεργιολόγο, λαμβάνοντας υπόψη συμπτώματα και ιστορικό.
8
Τι να γνωρίζετε πριν την εξέταση ALEX
Σύντομη απάντηση: Η ALEX δεν απαιτεί νηστεία, δεν επηρεάζεται από αντιισταμινικά ή κορτικοστεροειδή και μπορεί να πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε εποχή του χρόνου.
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Παράγοντας
Απαιτείται
Παρατηρήσεις
Νηστεία
Όχι
Δεν απαιτείται προετοιμασία
Αντιισταμινικά
Δεν χρειάζεται διακοπή
Δεν επηρεάζουν την IgE
Κορτικοστεροειδή
Επιτρέπονται
Δεν επηρεάζουν σημαντικά τα επίπεδα IgE
Βρέφη / παιδιά
Ναι
Από τον 1ο χρόνο ζωής, 0.5–1 ml αίματος
Εγκυμοσύνη
Ναι
Δεν υπάρχει αντένδειξη
Δερματικές παθήσεις
Ναι
Ιδανική σε έκζεμα / δερματίτιδα
Φάρμακα (αντιβιοτικά, παυσίπονα)
Δεν επηρεάζουν
Η εξέταση γίνεται ανεξάρτητα από αγωγή
Εποχή
Όλο τον χρόνο
Δεν εξαρτάται από εποχικότητα
Πρακτικές συμβουλές
Πιείτε νερό πριν την αιμοληψία για καλύτερη φλεβική πρόσβαση.
Ενημερώστε το εργαστήριο αν έχετε ιστορικό συγκοπής.
Αν υπήρξαν πρόσφατες σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις, ενημερώστε τον αλλεργιολόγο πριν την ερμηνεία.
Τι να περιμένετε μετά
Το δείγμα αποστέλλεται σε εξειδικευμένο εργαστήριο.
Ο χρόνος έκδοσης είναι συνήθως 5–7 εργάσιμες ημέρες.
Παραδίδεται αναλυτική αναφορά IgE ανά αλλεργιογόνο (Class 0–6).
Η τελική αξιολόγηση γίνεται από αλλεργιολόγο με βάση ιστορικό και συμπτώματα.
Τι να θυμάστε: Η ALEX αποτελεί αξιόπιστο εργαλείο για σχεδιασμό ανοσοθεραπείας ή αλλαγών τρόπου ζωής μόνο όταν συνδυάζεται με κλινική εικόνα.
9 Πώς γίνεται πρακτικά η εξέταση ALEX
Σύντομη απάντηση: Η ALEX απαιτεί μία απλή φλεβική αιμοληψία (0.5–1 ml), χωρίς νηστεία και χωρίς διακοπή φαρμάκων.
Λήψη μικρής ποσότητας αίματος.
Αποστολή δείγματος σε εξειδικευμένο εργαστήριο.
Ανάλυση multiplex IgE + components.
Παράδοση αναλυτικής έκθεσης (Class 0–6 ανά αλλεργιογόνο).
Η διαδικασία διαρκεί λίγα λεπτά και δεν ενέχει κίνδυνο αλλεργικής αντίδρασης, καθώς πρόκειται για in vitro εξέταση.
10 Component-based διάγνωση: τι σημαίνει στην πράξη
Σύντομη απάντηση: Η component-based ανάλυση δείχνει ποιο ακριβώς μόριο προκαλεί την αντίδραση — όχι απλώς το τρόφιμο ή τη γύρη.
Διαχωρίζει πρωτογενή αλλεργία από διασταυρούμενη ευαισθητοποίηση.
Τι να θυμάστε: Δύο ασθενείς με «αλλεργία στο φυστίκι» μπορεί να έχουν τελείως διαφορετικό μοριακό προφίλ — και διαφορετικό πραγματικό κίνδυνο.
11 Διασταυρούμενες αντιδράσεις & CCD
Σύντομη απάντηση: Πολλές «θετικές» IgE οφείλονται σε διασταυρούμενες δομές και όχι σε πραγματική αλλεργία.
Τα CCD (Cross-Reactive Carbohydrate Determinants) μπορούν να προκαλέσουν ψευδώς θετικά αποτελέσματα σε παλαιότερες εξετάσεις. Η ALEX διαθέτει ενσωματωμένο CCD-inhibitor, μειώνοντας τα μη κλινικά σημαντικά ευρήματα.
Λιγότερα ψευδώς θετικά.
Πιο καθαρό μοριακό προφίλ.
Πιο αξιόπιστη ερμηνεία.
12 Πότε έχει πραγματική κλινική αξία
Σύντομη απάντηση: Όταν τα αποτελέσματα συνδυάζονται με συμπτώματα και ιστορικό.
Ανεξήγητες τροφικές αντιδράσεις.
Πολυευαισθητοποιημένοι ασθενείς.
Σχεδιασμός ανοσοθεραπείας.
Εκτίμηση κινδύνου σοβαρής αντίδρασης.
13 Περιορισμοί & συχνά λάθη ερμηνείας
Θετική IgE ≠ πάντα κλινική αλλεργία.
Απαιτείται ιατρική συσχέτιση.
Δεν αντικαθιστά το ιστορικό ή την κλινική εξέταση.
Συχνό κλινικό λάθος: Αποφυγή τροφών μόνο βάσει εργαστηριακού αποτελέσματος χωρίς συμπτώματα.
14
Ποιοι ασθενείς ωφελούνται περισσότερο
Παιδιά με ατοπική δερματίτιδα.
Άτομα με πολλαπλές αλλεργίες.
Ασθενείς με αναφυλαξία.
Περιπτώσεις όπου τα skin tests δεν είναι εφικτά.
Υποψία διασταυρούμενων αντιδράσεων.
14α
Κλινική Αξία της ALEX στην Πράξη
Τι να θυμάστε: Η ALEX δεν είναι απλώς «πολλά αλλεργιογόνα σε ένα τεστ». Η αξία της βρίσκεται στη μοριακή ερμηνεία (components), που ξεχωρίζει πρωτογενή αλλεργία από διασταυρούμενη αντίδραση και
καθοδηγεί πρακτικές αποφάσεις (αποφυγή, επανεισαγωγή, ανοσοθεραπεία).
Η πραγματική δύναμη της ALEX δεν βρίσκεται μόνο στον μεγάλο αριθμό αλλεργιογόνων που εξετάζει, αλλά κυρίως στη μοριακή ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Με τη διάκριση μεταξύ πρωτογενούς αλλεργίας και διασταυρούμενης αντίδρασης,
ο γιατρός μπορεί να εκτιμήσει καλύτερα τον κίνδυνο σοβαρής αντίδρασης, να αποφύγει περιττούς αποκλεισμούς τροφών
και να σχεδιάσει στοχευμένες παρεμβάσεις.
Σε ασθενείς με πολλαπλές θετικές IgE, τα κλασικά τεστ συχνά οδηγούν σε «υπερδιάγνωση». Αντίθετα, η ALEX επιτρέπει να
ξεχωρίσουμε ποια μόρια σχετίζονται με συστηματικές αντιδράσεις (π.χ. LTP, storage proteins) και ποια με ήπια στοματικά συμπτώματα (π.χ. PR-10). Έτσι, η καθημερινή διατροφή μπορεί να προσαρμοστεί με ασφάλεια,
χωρίς αχρείαστους περιορισμούς που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής.
Στα παιδιά, η εξέταση προσφέρει σημαντικό πλεονέκτημα: με μία μόνο αιμοληψία λαμβάνεται πλήρες αλλεργιολογικό προφίλ,
γεγονός που μειώνει την ανάγκη για επαναλαμβανόμενα τεστ. Παράλληλα, τα μοριακά δεδομένα βοηθούν στην παρακολούθηση της ωρίμανσης του ανοσοποιητικού, επιτρέποντας επανεκτίμηση τροφών όπως γάλα ή αυγό όταν τα επίπεδα IgE
μειώνονται με την ηλικία.
Για τους ενήλικες με αναπνευστικές αλλεργίες, η ALEX συμβάλλει στην ακριβή ταυτοποίηση των υπεύθυνων γύρεων ή ακάρεων,
διευκολύνοντας την επιλογή κατάλληλης ανοσοθεραπείας. Η μοριακή στόχευση αυξάνει την πιθανότητα ανταπόκρισης στη θεραπεία
και περιορίζει τις αποτυχίες που παρατηρούνται όταν βασιζόμαστε μόνο σε εκχυλίσματα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο ρόλος της εξέτασης στην πρόληψη αναφυλαξίας. Όταν εντοπίζονται υψηλού κινδύνου μόρια,
ο ασθενής λαμβάνει εξατομικευμένες οδηγίες αποφυγής, εκπαίδευση για έγκαιρη αναγνώριση συμπτωμάτων και,
όπου χρειάζεται, σύσταση για αυτοενέσιμη αδρεναλίνη.
Συνολικά, η ALEX λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ εργαστηρίου και κλινικής πράξης. Τα αποτελέσματα αποκτούν αξία μόνο όταν
συνδυαστούν με το ιστορικό και τα συμπτώματα, όμως η μοριακή πληροφορία προσφέρει σαφή κατεύθυνση.
Με αυτόν τον τρόπο, η διάγνωση γίνεται πιο ακριβής, η θεραπεία πιο στοχευμένη και ο ασθενής περισσότερο ενημερωμένος
για τις πραγματικές του αλλεργίες.
14β
Πρακτική Εφαρμογή & Εξατομίκευση Θεραπείας
Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της ALEX είναι ότι μετατρέπει τα εργαστηριακά δεδομένα σε εφαρμόσιμες κλινικές αποφάσεις. Η αναγνώριση συγκεκριμένων μοριακών συστατικών επιτρέπει στον αλλεργιολόγο
να ξεχωρίσει ποιοι ασθενείς χρειάζονται αυστηρή αποφυγή, ποιοι μπορούν να δοκιμάσουν σταδιακή επανεισαγωγή τροφών
και ποιοι είναι κατάλληλοι για ανοσοθεραπεία.
Στην καθημερινή πράξη αυτό σημαίνει λιγότερη αβεβαιότητα για τον ασθενή. Αντί για γενικές οδηγίες τύπου
«αποφύγετε όλους τους ξηρούς καρπούς», η μοριακή ανάλυση επιτρέπει στοχευμένες συστάσεις, βασισμένες στα πραγματικά
αντιδραστικά μόρια. Έτσι περιορίζονται οι περιττοί διατροφικοί αποκλεισμοί και βελτιώνεται η συμμόρφωση,
ιδιαίτερα σε παιδιά και εφήβους.
Παράλληλα, τα αποτελέσματα της ALEX λειτουργούν ως οδηγός παρακολούθησης στο χρόνο. Η επαναληπτική μέτρηση IgE σε
επιλεγμένα components βοηθά να εκτιμηθεί αν μια αλλεργία υποχωρεί ή παραμένει ενεργή, υποστηρίζοντας τεκμηριωμένες
αποφάσεις για αλλαγές στη διατροφή ή στο θεραπευτικό πλάνο.
Τέλος, η εξέταση ενισχύει την επικοινωνία γιατρού–ασθενούς. Με σαφείς πίνακες και κλάσεις IgE, ο ασθενής κατανοεί
καλύτερα τι σημαίνουν οι τιμές του και ποιο είναι το πραγματικό επίπεδο κινδύνου. Αυτή η διαφάνεια αυξάνει την
εμπιστοσύνη στη διάγνωση και διευκολύνει την υιοθέτηση ενός εξατομικευμένου τρόπου ζωής, βασισμένου σε δεδομένα
και όχι σε υποθέσεις.
1. European Academy of Allergy and Clinical Immunology (EAACI). Molecular allergology user’s guide. https://www.eaaci.org
2. World Allergy Organization (WAO). Molecular-based allergy diagnostics position paper. https://www.worldallergy.org
3. Wang J, Sampson HA. Food allergy: Insights into etiology, prevention, and treatment. Pediatric Clinics of North America, 2011. https://doi.org/10.1016/j.pcl.2011.09.005
5. Niederberger V, et al. Component-resolved in vitro diagnosis in allergy. Current Opinion in Allergy and Clinical Immunology, 2015. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25905941/
Ο κατακερματισμός του DNA στο σπέρμα (Sperm DNA Fragmentation) αναφέρεται στη βλάβη ή τη διάσπαση της διπλής έλικας του DNA που περιέχεται μέσα στο κεφάλι του σπερματοζωαρίου. Αυτή η μορφή βλάβης μπορεί να επηρεάσει τη γονιμοποιητική ικανότητα, τη βιωσιμότητα του εμβρύου, καθώς και τις πιθανότητες επιτυχούς κύησης.
Αν και η βασική σπερμοδιάγνωση (π.χ. αριθμός, κινητικότητα, μορφολογία) μπορεί να είναι φυσιολογική, άνδρες με υψηλό ποσοστό κατακερματισμού DNA μπορεί να εμφανίζουν ανεξήγητη υπογονιμότητα ή επαναλαμβανόμενες αποβολές.
📌 Γιατί Έχει Σημασία για την Ανδρική Γονιμότητα
Η ποιότητα του DNA των σπερματοζωαρίων παίζει κρίσιμο ρόλο στη γονιμοποίηση, την εμφύτευση και την επιτυχή κύηση. Ακόμη και με επιτυχή γονιμοποίηση (είτε φυσική είτε μέσω IVF/ICSI), το κατακερματισμένο DNA σχετίζεται με:
📉 Χαμηλά επίπεδα αντιοξειδωτικών (π.χ. βιταμίνες C, E, CoQ10, σελήνιο)
🦠 Ιοί (COVID-19, HPV)
💊 Φάρμακα / Χημειοθεραπεία / Ακτινοβολία
⏰ Ηλικία > 40 ετών
🔍 Διαγνωστικές Μέθοδοι για τον Κατακερματισμό DNA
κατακερματισμος σπερματος-τεχνικές
Η αξιολόγηση του κατακερματισμού του DNA των σπερματοζωαρίων γίνεται με ειδικές εξετάσεις που δεν περιλαμβάνονται στο απλό σπερμοδιάγραμμα. Οι κύριες μέθοδοι είναι:
🔬 SCSA (Sperm Chromatin Structure Assay)
Πρόκειται για εξέταση ροής κυτταρομετρίας, που υπολογίζει το Δείκτη Κατακερματισμού DNA (DFI). Αξιολογεί την ευθραυστότητα της χρωματίνης.
🧫 TUNEL Assay
Ανιχνεύει τα σημεία διάσπασης DNA με τη βοήθεια ενζύμων. Πιο ευαίσθητο, αλλά τεχνικά απαιτητικό.
🌌 COMET Assay
Το DNA μετακινείται υπό ηλεκτρικό πεδίο και απεικονίζεται ως “ουρά κομήτη” – όσο μεγαλύτερη η ουρά, τόσο μεγαλύτερη η βλάβη.
🔵 Halo Test (SCD – Sperm Chromatin Dispersion)
Το DNA δημιουργεί «αύρα» γύρω από το σπερματοζωάριο. Εύκολη και οικονομική μέθοδος.
📊 Τιμές DFI και Ερμηνεία
DFI (%)
Ερμηνεία
< 15%
Φυσιολογική γονιμότητα
15–25%
Ενδιάμεση περιοχή – πιθανές επιπτώσεις
> 25%
Υψηλός κατακερματισμός – επηρεάζει γονιμότητα και IVF
💊 Πώς Αντιμετωπίζεται ο Κατακερματισμός του DNA στο Σπέρμα;
Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία. Στόχος είναι η μείωση του οξειδωτικού στρες και η βελτίωση της ποιότητας του DNA:
🧪 Αντιοξειδωτική αγωγή (βιταμίνες C & E, ψευδάργυρος, σελήνιο, L-καρνιτίνη, CoQ10)
🥬 Βελτίωση διατροφής – μεσογειακή δίαιτα, αποφυγή trans λιπαρών
🚭 Διακοπή καπνίσματος
🌡️ Αποφυγή θερμικού στρες – όχι σάουνα, στενά ρούχα, laptop
🔁 Συχνές εκσπερματίσεις (ανά 2–3 μέρες)
🦠 Αντιμετώπιση λοιμώξεων (π.χ. προστατίτιδα)
🧬 Χειρουργική διόρθωση κιρσοκήλης (όταν υπάρχει)
🧫 Μικροχειρουργική λήψη σπέρματος από όρχεις (TESE) σε περιπτώσεις IVF
🚬 Πώς Επηρεάζει το Κάπνισμα τον Κατακερματισμό του Σπέρματος;
Το κάπνισμα αυξάνει σημαντικά τα επίπεδα οξειδωτικού στρες στους όρχεις και προκαλεί βλάβες στο DNA των σπερματοζωαρίων.
Οι ουσίες όπως η νικοτίνη, το μονοξείδιο του άνθρακα και οι ελεύθερες ρίζες επηρεάζουν τη χρωματίνη και την ακεραιότητα του γενετικού υλικού.
Μελέτες δείχνουν:
📈 +20–30% αυξημένος DFI σε ενεργούς καπνιστές
❌ Περισσότερες αποτυχημένες προσπάθειες IVF
⚠️ Αυξημένος κίνδυνος αποβολών
🔄 Αρνητική επίδραση σε μορφολογία και κινητικότητα
Η διακοπή του καπνίσματος για τουλάχιστον 3 μήνες μπορεί να βελτιώσει αισθητά την ποιότητα του σπέρματος και τα ποσοστά επιτυχίας στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.
🌡️ Θερμικό Στρες: Υπερθέρμανση Όρχεων και Κατακερματισμός DNA
Η σπερματογένεση απαιτεί χαμηλότερη θερμοκρασία (~34°C) από τη θερμοκρασία του σώματος. Οποιαδήποτε αύξηση (τοπική ή γενικευμένη) μπορεί να βλάψει το DNA των σπερματοζωαρίων.
Πηγές θερμικού στρες:
💻 Χρήση laptop πάνω στα γόνατα
🩳 Στενά εσώρουχα ή παντελόνια
🧖 Σάουνα και χαμάμ
🏋️ Χρήση θερμαντικών ζωνών σε προπονήσεις
☀️ Εργασία σε ζεστό περιβάλλον (π.χ. φούρνοι, μεταλλεία)
Η συνεχής έκθεση αυξάνει το οξειδωτικό στρες και σχετίζεται με υψηλότερο DFI >25%. Συνιστάται η αποφυγή υπερθέρμανσης για τουλάχιστον 3 μήνες πριν από προσπάθειες σύλληψης.
🦠 COVID-19 και Επιδράσεις στο Σπερματικό DNA
Ο SARS-CoV-2 μπορεί να επηρεάσει τους όρχεις άμεσα (μέσω ACE2 υποδοχέων) ή έμμεσα λόγω συστηματικής φλεγμονής και πυρετού. Οι κυριότερες επιπτώσεις περιλαμβάνουν:
📉 Μείωση σπερματικής συγκέντρωσης
⚠️ Αυξημένος DFI (έως και 30–40%)
🧬 Διαταραχές κινητικότητας και μορφολογίας
Αν και οι περισσότερες επιδράσεις είναι παροδικές (3–6 μήνες), ορισμένοι άνδρες παρουσιάζουν επίμονα υψηλό κατακερματισμό DNA. Η σπερματική βλάβη είναι συχνότερη σε όσους είχαν σοβαρή λοίμωξη με υψηλό πυρετό.
Σύσταση: Επανέλεγχος σπέρματος και DFI 3 μήνες μετά από COVID-19 για άνδρες σε προσπάθεια σύλληψης.
❄️ Κρυοσυντήρηση και Κατακερματισμός του DNA
Η κρυοσυντήρηση σπέρματος είναι πολύτιμο εργαλείο στην ανδρική γονιμότητα, αλλά η διαδικασία κατάψυξης/απόψυξης μπορεί να προκαλέσει βλάβες στη μεμβράνη και στο DNA των σπερματοζωαρίων.
🧊 Κατά τη διαδικασία ψύξης δημιουργούνται παγοκρύσταλλοι και οξειδωτικό στρες
💥 Αυτά σχετίζονται με αύξηση του κατακερματισμού DNA κατά 10–20% σε σύγκριση με νωπό σπέρμα
Παρά τις επιπτώσεις, η τεχνική κατάψυξης με υαλοποίηση (vitrification) μειώνει τη βλάβη σε σχέση με την παραδοσιακή αργή κατάψυξη.
Τι να γνωρίζετε: Σε IVF, η χρήση κρυοσυντηρημένου δείγματος με ήδη υψηλό DFI ίσως απαιτεί εναλλακτική προσέγγιση (π.χ. TESE).
🍎 Διατροφή και Αντιοξειδωτικά για την Προστασία του DNA
Η σωστή διατροφή μπορεί να μειώσει το οξειδωτικό στρες και να προστατεύσει το γενετικό υλικό των σπερματοζωαρίων. Η μεσογειακή δίαιτα φαίνεται πως είναι η πιο ωφέλιμη.
🥩 Ψευδάργυρος: σημαντικός για τη σπερματογένεση (π.χ. κρέας, αυγά)
🌱 Φυλλικό οξύ: εμπλέκεται στη σύνθεση DNA (π.χ. πράσινα φυλλώδη)
💊 Σελήνιο & CoQ10: ενισχύουν την κινητικότητα και μειώνουν DFI
💧Επαρκής ενυδάτωση
🚫 Τι να αποφεύγετε:
🍟 Τηγανητά και trans λιπαρά
🍺 Υπερβολικό αλκοόλ
🥤 Επεξεργασμένα σάκχαρα και αναψυκτικά
🥩 Επεξεργασμένα κρέατα
Ακόμα και μετά από 3 μήνες διατροφικής παρέμβασης, έχουν παρατηρηθεί βελτιώσεις σε δείκτες όπως DFI, κινητικότητα και μορφολογία.
🧬 Κατακερματισμός DNA και IVF/ICSI
Σε περιπτώσεις υπογονιμότητας, η μέτρηση του DFI βοηθά στον καθορισμό της καλύτερης στρατηγικής υποβοηθούμενης αναπαραγωγής:
IVF:
❌ Υψηλός DFI σχετίζεται με χαμηλότερη ποιότητα εμβρύων
⚠️ Αυξημένες πιθανότητες αποτυχίας εμφύτευσης
📉 Χαμηλότερα ποσοστά κύησης
ICSI:
✅ Μπορεί να παρακάμψει κάποιες επιπτώσεις του DFI
🧫 Χρήση σπέρματος με μικροχειρουργικές τεχνικές (TESE) ενδέχεται να μειώσει DFI
🔍 Σε ICSI, η επιλογή σπέρματος χωρίς κατακερματισμό (π.χ. με IMSI ή PICSI) βελτιώνει τα αποτελέσματα
Επαναλαμβανόμενες Αποβολές:
Ο υψηλός κατακερματισμός DNA (>25–30%) σχετίζεται με πρώιμες αποβολές, ακόμα και με υγιές έμβρυο.
❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Τι είναι το DFI (DNA Fragmentation Index);
Το DFI εκφράζει το ποσοστό σπερματοζωαρίων με κατακερματισμένο DNA. Τιμές <15% θεωρούνται φυσιολογικές, ενώ >25% σχετίζονται με μειωμένη γονιμότητα.
Μπορώ να έχω φυσιολογικό σπερμοδιάγραμμα και υψηλό DFI;
Ναι. Το απλό σπερμοδιάγραμμα δεν ανιχνεύει βλάβες στο DNA. Πολλοί άνδρες με φυσιολογικές παραμέτρους έχουν σημαντικό κατακερματισμό DNA.
Είναι αναστρέψιμος ο κατακερματισμός του DNA;
Συνήθως ναι. Με αλλαγές στον τρόπο ζωής, διατροφή, αντιοξειδωτικά και αντιμετώπιση παθολογιών, το DFI μπορεί να μειωθεί σε διάστημα 2–6 μηνών.
Πότε πρέπει να κάνω εξέταση κατακερματισμού DNA;
Σε περιπτώσεις ανεξήγητης υπογονιμότητας, επαναλαμβανόμενων αποβολών, αποτυχίας IVF ή προηγούμενης χημειοθεραπείας/ακτινοβολίας.
Ποια μέθοδος εξέτασης είναι η καλύτερη;
Η SCSA θεωρείται πιο αναπαραγώγιμη. Το TUNEL είναι πιο ευαίσθητο αλλά τεχνικά απαιτητικό. Το Halo είναι πιο απλό και φθηνό. Επιλέγεται ανάλογα με τις δυνατότητες του εργαστηρίου.
Πόσο επηρεάζει το κάπνισμα τον κατακερματισμό;
Πολύ. Αυξάνει τις ελεύθερες ρίζες και καταστρέφει το DNA. Η διακοπή του καπνίσματος μπορεί να μειώσει τον DFI σημαντικά εντός 2–3 μηνών.
Η χρήση αντιοξειδωτικών βοηθά;
Ναι, ιδιαίτερα όταν υπάρχει οξειδωτικό στρες. Συμπληρώματα όπως βιταμίνες C, E, CoQ10, σελήνιο και L-καρνιτίνη έχουν αποδειχθεί ωφέλιμα.
Ο κατακερματισμός προκαλεί αποβολές;
Ναι. Υψηλά επίπεδα DFI συνδέονται με αποβολές 1ου τριμήνου, ακόμα και όταν η σύλληψη γίνει επιτυχώς.
Πώς σχετίζεται με το IVF και την ICSI;
Υψηλός DFI μειώνει τα ποσοστά επιτυχίας. Η ICSI μπορεί να παρακάμψει μερικές επιδράσεις, αλλά η επιλογή καλού DNA (π.χ. PICSI) βελτιώνει τα αποτελέσματα.
Η θερμότητα από laptop ή σάουνα επηρεάζει;
Ναι. Αυξάνει τη θερμοκρασία των όρχεων και οδηγεί σε βλάβες στο DNA. Συνιστάται αποφυγή τέτοιων πηγών θερμικού στρες.
📚 Βιβλιογραφία
Evans, J. et al. (2020). Sperm DNA fragmentation and IVF/ICSI outcomes. Human Reproduction Update, 26(1), 1–12. doi.org/10.1093/humupd/dmz031
Esteves, S. C., & Agarwal, A. (2021). Reproductive impact of sperm DNA damage. Nature Reviews Urology, 18, 162–180. doi.org/10.1038/s41585-020-00412-0
Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine (ASRM). (2020). The clinical utility of sperm DNA integrity testing. Fertility and Sterility, 113(3), 529–547.
Durairajanayagam, D. (2018). Lifestyle causes of male infertility. Arab Journal of Urology, 16(1), 10–20. doi.org/10.1016/j.aju.2017.11.001
Πανεπιστήμιο Πατρών – Ιατρική Σχολή. (2021). Ανδρική Υπογονιμότητα και Οξειδωτικό Στρες. Πρόσβαση: www.med.upatras.gr
Ελληνική Ανδρολογική Εταιρεία. (2023). Ο ρόλος του DFI στην Υπογονιμότητα. andrologia.gr
WHO. (2021). Laboratory Manual for the Examination and Processing of Human Semen (6th ed.). World Health Organization.
Velez de la Calle, J. et al. (2023). Impact of COVID-19 on semen parameters and DNA fragmentation. Journal of Andrology. doi.org/10.1002/andr.13220
Agarwal, A., Majzoub, A., Parekh, N., & Ko, E. (2020). Effect of cryopreservation on sperm DNA integrity. Systems Biology in Reproductive Medicine, 66(1), 25–38.
Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.
