D-διμερή (D-Dimers): Τι είναι, γιατί αυξάνονται, και πότε είναι ανησυχητικά
D-Dimer (D-διμερή): Τι είναι, πότε ζητείται και πώς ερμηνεύεται
Τι να θυμάστε
- Τα D-διμερή δείχνουν ενεργοποίηση πήξης & ινωδόλυσης.
- Έχουν πολύ υψηλή ευαισθησία αλλά χαμηλή ειδικότητα.
- Χρησιμοποιούνται κυρίως για αποκλεισμό θρόμβωσης.
🔬 Τι είναι τα D-διμερή;
Τα D-διμερή (D-Dimers) είναι πρωτεϊνικά θραύσματα που σχηματίζονται κατά τη διάσπαση του σταθεροποιημένου ινώδους, δηλαδή ενός θρόμβου αίματος. Αποτελούν βιοδείκτη της ενεργοποίησης του μηχανισμού πήξης και ινωδόλυσης.
📌 Με απλά λόγια:
Όταν ο οργανισμός σχηματίζει και διασπά έναν θρόμβο, παράγονται D-διμερή στο αίμα.
⚙️ Πήξη – Ινώδες – Ινωδόλυση
Ο φυσιολογικός μηχανισμός θρόμβωσης και διάλυσης του θρόμβου περιλαμβάνει:
- 🩹 Τραυματισμό αγγείου ➝ ενεργοποίηση αιμοπεταλίων
- ⚙️ Ενεργοποίηση παράγοντα πήξης ➝ σχηματισμός ινώδους
- 🔄 Έναρξη ινωδόλυσης ➝ αποικοδόμηση ινώδους ➝ D-διμερή
📉 Άρα, υψηλά D-διμερή σημαίνουν αυξημένο σχηματισμό και λύση θρόμβων.
📈 Πότε ζητείται η εξέταση D-Dimer;
- 🫁 Πνευμονική Εμβολή (ΠΕ)
- 🦵 Εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση (DVT)
- ❤️ Οξύ Στεφανιαίο Σύνδρομο
- 🦠 COVID-19
- 🧪 Καρκίνος
- 🤰 Εγκυμοσύνη με ύποπτη θρομβοφιλία
- 🧓 Ηλικιωμένοι με αιφνίδια δύσπνοια/θωρακικό άλγος
- 💉 Παρακολούθηση αντιπηκτικής αγωγής
🧪 Πώς γίνεται η εξέταση;
- Με αιμοληψία από φλεβικό αίμα
- Δεν απαιτεί νηστεία
- Χρόνος αποτελέσματος: 1–3 ώρες
- Συχνά συνδυάζεται με απεικονιστικό έλεγχο
📊 Φυσιολογικές τιμές D-Dimer
| Μέθοδος | Μονάδα | Φυσιολογική τιμή |
|---|---|---|
| ELISA | ng/mL FEU | < 500 |
| Latex | μg/mL | < 0.5 |
📌 Σε ηλικιωμένους: age-adjusted D-Dimer = ηλικία × 10 (άνω των 50 ετών).
📌 Τι σημαίνει αυξημένο D-Dimer;
Η αύξηση υποδηλώνει ενεργοποίηση του μηχανισμού πήξης, αλλά δεν είναι ειδική:
| Κατάσταση | D-Dimer |
|---|---|
| Πνευμονική Εμβολή (ΠΕ) | ↑↑↑ |
| Φλεβική Θρόμβωση (DVT) | ↑↑ |
| Καρκίνος | ↑ |
| COVID-19 σοβαρή | ↑↑↑ |
| Μετά από χειρουργείο/τραύμα | ↑ |
| Ηπατική νόσος | ↑ |
| Εγκυμοσύνη (3ο τρίμηνο) | ↑ |
| Καρδιακή ανεπάρκεια | ↑ |
| Σήψη | ↑↑↑ |
| Εγκεφαλικό επεισόδιο | ↑ |
🧠 Ευαισθησία και Ειδικότητα
| Παράμετρος | D-Dimer |
|---|---|
| ✅ Ευαισθησία | Πολύ υψηλή (>95%) |
| ❌ Ειδικότητα | Χαμηλή – πολλά ψευδώς θετικά |
| Χρήση | Ιδανικό για αποκλεισμό φλεβικής θρόμβωσης |
📌 Αν το D-Dimer είναι αρνητικό σε ασθενή χαμηλού κινδύνου, μπορεί να αποκλειστεί η ΠΕ (Πνευμονική εμβολή) ή ΔΕΠ (διάχυτη ενδαγγειακή πήξη) χωρίς άλλες εξετάσεις.
🔍 Τι προκαλεί ψευδώς θετικό D-Dimer;
- Μεγάλη ηλικία
- Εγκυμοσύνη
- Φλεγμονή / λοίμωξη
- Κακοήθειες
- Πρόσφατο χειρουργείο
- Ηπατική νόσος
- Ρευματολογικές καταστάσειςΓια πλήρη ερμηνεία αποτελέσματος
Για πρακτική, βήμα-βήμα ερμηνεία του D-Dimer σε ασθενείς
(πότε ένα αρνητικό αποκλείει θρόμβωση, πότε ένα αυξημένο χρειάζεται απεικόνιση,
ηλικιακά όρια, κύηση, COVID-19),
δείτε τον πλήρη οδηγό D-Dimer για ασθενείς
.
🧑⚕️ Ερμηνεία σε Κλινικό Πλαίσιο
- Σε ασθενή με δύσπνοια και ταχύπνοια, αυξημένο D-Dimer ➝ CT αγγειογραφία για ΠΕ
- Σε ασθενή με πόνο στη γάμπα, D-Dimer υψηλό ➝ triplex κάτω άκρων
- Σε COVID-19 ➝ Δείκτης βαρύτητας και κινδύνου για θρόμβωση
👩🍼👶🧓 Ειδικοί πληθυσμοί & καταστάσεις
👩🍼 D-Dimer στην Εγκυμοσύνη
Το D-Dimer φυσιολογικά αυξάνεται κατά την κύηση, ιδιαίτερα στο 3ο τρίμηνο.
📌 Δεν χρησιμοποιείται μόνο του για διάγνωση ΠΕ/DVT σε έγκυο.
🧒 D-Dimer σε Παιδιά
- Χρήσιμο για αποκλεισμό φλεβικής θρόμβωσης σε παιδιά με καθετήρες
- Πρέπει να συνδυάζεται με απεικονιστικό έλεγχο λόγω χαμηλής ειδικότητας
🧓 D-Dimer σε Ηλικιωμένους
- Συχνά αυξημένο λόγω φυσιολογικής φλεγμονώδους αντίδρασης
- Χρήση age-adjusted τιμών (π.χ. 70 ετών ➝ όριο 700 ng/mL)
💊 D-Dimer και Αντιπηκτικά
- Χρησιμοποιείται για παρακολούθηση ανταπόκρισης
- Μετά τη διακοπή αγωγής, παραμένει υψηλό ➝ πιθανή υποτροπή θρόμβωσης
🧬 D-Dimer και Καρκίνος
- Αυξημένο σε πολλούς τύπους καρκίνου
- Ενδέχεται να σχετίζεται με χειρότερη πρόγνωση
- Δεν χρησιμοποιείται για διάγνωση καρκίνου, αλλά ως βοηθητικός δείκτης
🧠 D-Dimer σε COVID-19
- Υψηλά επίπεδα D-Dimer σχετίζονται με:
- Βαρύτερη νόσηση
- Αυξημένο κίνδυνο πνευμονικής εμβολής
- Κακή πρόγνωση
📌 Χρησιμοποιείται για:
- Ένδειξη νοσηλείας
- Απόφαση χορήγησης αντιπηκτικών
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Τι είναι το D-Dimer με απλά λόγια;
Είναι μια πρωτεΐνη που παράγεται όταν διαλύεται ένας θρόμβος στο αίμα.
Πότε είναι επικίνδυνο ένα υψηλό D-Dimer;
Όταν συνοδεύεται από συμπτώματα όπως δύσπνοια, πόνος στο στήθος ή πόνος στα κάτω άκρα.
Μπορεί να είναι υψηλό χωρίς σοβαρή πάθηση;
Ναι. Μπορεί να αυξηθεί σε εγκυμοσύνη, λοιμώξεις, φλεγμονές, καρκίνο και σε ηλικιωμένους.
Πώς μειώνεται το D-Dimer;
Δεν υπάρχει άμεσο φάρμακο· μειώνεται όταν αντιμετωπιστεί η υποκείμενη αιτία που το προκαλεί.
Είναι προληπτική εξέταση;
Όχι. Χρησιμοποιείται διαγνωστικά και όχι για προληπτικό έλεγχο.
Είναι το D-Dimer καρκινικός δείκτης;
Όχι. Μπορεί να αυξάνεται σε καρκίνο, αλλά δεν είναι ειδικός καρκινικός δείκτης.
Βιβλιογραφία
JAMA, 2014.
PubMed
Eur Heart J, 2020.
PubMed
NEJM, 2019.
PubMed
J Thromb Haemost, 2020.
PubMed
Intern Emerg Med, 2010.
PubMed
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
