Υψηλός Αιματοκρίτης: Τι Σημαίνει, Αιτίες, Συμπτώματα & Πότε Είναι Επικίνδυνος

1Τι είναι ο αιματοκρίτης και πότε θεωρείται υψηλός

Ο υψηλός αιματοκρίτης σημαίνει ότι το ποσοστό του αίματος που καταλαμβάνουν τα ερυθρά αιμοσφαίρια είναι μεγαλύτερο από το αναμενόμενο για το φύλο και την ηλικία. Αυτό μπορεί να συμβαίνει είτε επειδή υπάρχουν πραγματικά περισσότερα ερυθρά αιμοσφαίρια, είτε επειδή έχει μειωθεί το υγρό μέρος του αίματος, δηλαδή το πλάσμα.

Ο αιματοκρίτης (Hct) μετριέται στο πλαίσιο της γενικής αίματος και είναι ένας από τους βασικούς δείκτες που βοηθούν τον ιατρό να εκτιμήσει αν υπάρχει αιμοσυμπύκνωση, ερυθροκυττάρωση ή άλλη αιματολογική διαταραχή. Δεν αποτελεί από μόνος του διάγνωση, αλλά ερμηνεύεται πάντα μαζί με την αιμοσφαιρίνη (Hb), τον αριθμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων (RBC) και το συνολικό κλινικό ιστορικό.

Όταν ο αιματοκρίτης είναι πραγματικά υψηλός και παραμένει αυξημένος, το αίμα γίνεται πιο παχύρρευστο. Αυτό μπορεί να δυσκολέψει την κυκλοφορία και να αυξήσει τον κίνδυνο για πονοκεφάλους, θάμβος όρασης, πίεση, θρομβώσεις ή άλλα συμπτώματα, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν καρδιοπνευμονικά προβλήματα ή πολυκυτταραιμία.

Στην πράξη, είναι χρήσιμο να ξεχωρίζουμε δύο έννοιες: την αιμοσυμπύκνωση, όπου ο αριθμός των ερυθρών μπορεί να είναι φυσιολογικός αλλά το πλάσμα μειωμένο, και την ερυθροκυττάρωση, όπου η παραγωγή ερυθρών είναι πραγματικά αυξημένη. Η διάκριση αυτή καθορίζει αν αρκεί ένας επανέλεγχος σε καλές συνθήκες ή αν χρειάζεται ειδικότερος έλεγχος.

2Φυσιολογικές τιμές και πότε μια αύξηση χρειάζεται έλεγχο

Οι φυσιολογικές τιμές του αιματοκρίτη δεν είναι ίδιες για όλους. Επηρεάζονται από το φύλο, την ηλικία, την κύηση, το υψόμετρο και μερικές φορές από τον τρόπο μέτρησης κάθε εργαστηρίου. Για αυτό δεν αρκεί να δείτε απλώς έναν αριθμό· πρέπει να τον συγκρίνετε με τα όρια αναφοράς του δικού σας αποτελέσματος.

Στην πράξη, οι ιατροί δεν κοιτούν μόνο αν μια τιμή είναι «λίγο πάνω» από το όριο. Σημασία έχει πόσο αυξημένη είναι, αν επιμένει σε επανέλεγχο και αν συνδυάζεται με συμπτώματα ή άλλες παθολογικές εξετάσεις. Μικρές αποκλίσεις χωρίς συμπτώματα συχνά σχετίζονται με καθημερινούς παράγοντες και όχι με σοβαρή νόσο.

Ένα αποτέλεσμα λίγο πάνω από το όριο, ιδίως μετά από πυρετό, έντονη εφίδρωση ή περιορισμένη λήψη υγρών, συχνά χρειάζεται αρχικά επιβεβαίωση. Αντίθετα, η σταθερή αύξηση σε διαδοχικές μετρήσεις, μαζί με αυξημένη αιμοσφαιρίνη ή και άλλα αιματολογικά ευρήματα, έχει μεγαλύτερη διαγνωστική βαρύτητα.

3Συμπτώματα υψηλού αιματοκρίτη

Τα συμπτώματα υψηλού αιματοκρίτη εξαρτώνται από το πόσο αυξημένη είναι η τιμή, από το πόσο γρήγορα ανέβηκε και από το αν υπάρχει υποκείμενο νόσημα. Σε αρκετούς ανθρώπους, ειδικά όταν η αύξηση είναι μικρή, δεν υπάρχει κανένα σύμπτωμα και το εύρημα ανακαλύπτεται τυχαία σε γενική αίματος.

• Πονοκέφαλος ή αίσθημα βάρους στο κεφάλι
• Ζάλη, αστάθεια ή εύκολη κόπωση
• Θολή όραση, «μυγάκια» ή παροδική θάμβωση
• Ερυθρότητα προσώπου ή αίσθημα καύσου
• Μούδιασμα στα άκρα ή ψυχρά δάκτυλα
• Δύσπνοια στην προσπάθεια ή πίεση στο στήθος
• Κνησμός μετά από ζεστό μπάνιο, ιδιαίτερα στην πολυκυτταραιμία vera
• Ρινορραγίες ή αίσθημα «παχύρρευστου» αίματος

Ο λόγος που εμφανίζονται αυτά τα ενοχλήματα είναι ότι το αίμα μπορεί να γίνει πιο ιξώδες, δηλαδή πιο «παχύ». Αυτό δυσκολεύει τη μικροκυκλοφορία, κυρίως στον εγκέφαλο, στα μάτια και στα άκρα. Όσο πιο μεγάλη είναι η αύξηση του αιματοκρίτη, τόσο πιθανότερο είναι να υπάρχουν ενοχλήματα.

Τα συμπτώματα δεν δείχνουν από μόνα τους την αιτία. Για παράδειγμα, η δύσπνοια μπορεί να σχετίζεται με πνευμονικό πρόβλημα που προκάλεσε δευτεροπαθώς την αύξηση, ενώ ο κνησμός μετά από ζεστό νερό είναι εύρημα που κατευθύνει περισσότερο προς πολυκυτταραιμία vera. Γι’ αυτό έχει σημασία να αναφέρετε στον ιατρό πότε άρχισαν τα συμπτώματα και αν συνδυάζονται με αλλαγή στις εξετάσεις.

4Οι συχνότερες αιτίες αυξημένου αιματοκρίτη

Οι αιτίες αυξημένου αιματοκρίτη χωρίζονται πρακτικά σε τρεις μεγάλες ομάδες: σχετική αύξηση λόγω μείωσης του πλάσματος, δευτεροπαθή ερυθροκυττάρωση λόγω υποξίας ή αυξημένης ερυθροποιητίνης, και πρωτοπαθή αιματολογική νόσο, όπως η πολυκυτταραιμία vera.

• Αφυδάτωση από ζέστη, εμετούς, διάρροιες, νηστεία ή διουρητικά
• Κάπνισμα και έκθεση σε μονοξείδιο του άνθρακα
• Διαμονή σε μεγάλο υψόμετρο
• ΧΑΠ, υπνική άπνοια ή άλλα πνευμονικά/καρδιολογικά αίτια υποξίας
• Λήψη τεστοστερόνης, αναβολικών ή ερυθροποιητίνης
• Νεφρικά αίτια με αυξημένη παραγωγή ερυθροποιητίνης
• Πολυκυτταραιμία vera και άλλα μυελοϋπερπλαστικά νοσήματα

Η σωστή διάγνωση βασίζεται στο αν η αύξηση είναι πραγματική και επίμονη. Για αυτό σχεδόν ποτέ δεν αρκεί μία μόνο τιμή. Συχνά ο ιατρός ζητά επανάληψη της εξέτασης, κορεσμό οξυγόνου, EPO και σε ορισμένες περιπτώσεις JAK2.

Τι στοιχεία βοηθούν τον ιατρό να βρει την αιτία

Η λήψη ιστορικού είναι εξίσου σημαντική με τις εξετάσεις. Χρήσιμο είναι να αναφέρετε αν καπνίζετε, αν ροχαλίζετε ή παρουσιάζετε υπνηλία την ημέρα, αν ζείτε ή βρεθήκατε πρόσφατα σε υψόμετρο, αν είχατε εμετούς ή διάρροια, καθώς και αν λαμβάνετε τεστοστερόνη, διουρητικά, ερυθροποιητίνη ή αναβολικά. Η πληροφορία αυτή μπορεί να καθορίσει ποιος έλεγχος χρειάζεται πρώτος.

5Αφυδάτωση και σχετική ερυθροκυττάρωση

Η αφυδάτωση είναι από τα συχνότερα αίτια παροδικά αυξημένου αιματοκρίτη. Σε αυτήν την περίπτωση δεν έχει αυξηθεί πραγματικά η μάζα των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Απλώς έχει μειωθεί το πλάσμα και έτσι ο αιματοκρίτης φαίνεται υψηλότερος. Αυτή η κατάσταση λέγεται σχετική ερυθροκυττάρωση ή ανεπίσημα ψευδοερυθραιμία.

Μπορεί να εμφανιστεί μετά από έντονη εφίδρωση, εμετούς, διάρροια, πυρετό, υπερβολικό καφέ ή αλκοόλ, παρατεταμένη νηστεία ή βαριά άσκηση. Πολύ συχνά ένας ήπια αυξημένος αιματοκρίτης διορθώνεται πλήρως μετά από καλή ενυδάτωση και επανάληψη της εξέτασης.

Αυτός είναι και ο λόγος που ένας αυξημένος αιματοκρίτης δεν πρέπει να αξιολογείται απομονωμένα, χωρίς να γνωρίζουμε αν ο οργανισμός ήταν καλά ενυδατωμένος κατά τη λήψη αίματος.

Η ενυδάτωση πριν από επανέλεγχο δεν σημαίνει υπερβολική κατανάλωση νερού ή «θεραπεία» χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Σημαίνει επιστροφή στη συνηθισμένη, επαρκή πρόσληψη υγρών και επανάληψη της εξέτασης σε σταθερές συνθήκες, εφόσον το συστήσει ο ιατρός. Εάν η τιμή παραμένει αυξημένη, η αφυδάτωση δεν αρκεί ως εξήγηση.

Επιπλέον, αν η γενική αίματος έγινε σε ημέρα με πυρετό, γαστρεντερίτιδα ή έντονη άσκηση, αξίζει να καταγραφεί η συνθήκη μαζί με το αποτέλεσμα. Η σύγκριση με παλαιότερες γενικές αίματος είναι συχνά πολύ χρήσιμη: ένας αιματοκρίτης που ήταν σταθερά φυσιολογικός και αυξήθηκε μόνο σε μία μέτρηση ερμηνεύεται διαφορετικά από μια σταθερά ανοδική τάση.

6Κάπνισμα, υψόμετρο και υποξία

Το κάπνισμα είναι πολύ συχνή αιτία αυξημένου αιματοκρίτη. Ο οργανισμός προσπαθεί να αντισταθμίσει τη μειωμένη αποτελεσματική οξυγόνωση, ιδιαίτερα όταν υπάρχει αυξημένη καρβοξυαιμοσφαιρίνη από το μονοξείδιο του άνθρακα. Έτσι ο μυελός μπορεί να παράγει περισσότερα ερυθρά αιμοσφαίρια.

Παρόμοιος μηχανισμός υπάρχει και σε όσους ζουν ή εργάζονται σε μεγάλο υψόμετρο. Εκεί η μειωμένη διαθεσιμότητα οξυγόνου διεγείρει την παραγωγή ερυθροποιητίνης (EPO) και τελικά ανεβάζει τον αιματοκρίτη. Αυτό πολλές φορές είναι προσαρμοστικός μηχανισμός και όχι απαραίτητα νόσος.

Σε άτομα που καπνίζουν, ένας αιματοκρίτης λίγο πάνω από τα φυσιολογικά όρια δεν είναι σπάνιος. Όμως όταν η τιμή είναι σαφώς αυξημένη, επιμένει, ή συνδυάζεται με δύσπνοια και χαμηλό κορεσμό οξυγόνου, χρειάζεται διερεύνηση για πιο σημαντική χρόνια υποξία.

Σε καπνιστές, ο συνηθισμένος κορεσμός στο παλμικό οξύμετρο δεν αποκλείει πάντα την επίδραση του μονοξειδίου του άνθρακα. Όταν το ιστορικό το δικαιολογεί, μπορεί να χρειαστεί μέτρηση καρβοξυαιμοσφαιρίνης. Η διακοπή καπνίσματος είναι ουσιαστική όχι μόνο για τον αιματοκρίτη, αλλά και για τον συνολικό αγγειακό και πνευμονικό κίνδυνο.

7Υπνική άπνοια, ΧΑΠ και πνευμονικά αίτια

Η υπνική άπνοια, η ΧΑΠ και άλλες καταστάσεις που ρίχνουν το οξυγόνο στο αίμα μπορούν να οδηγήσουν σε δευτεροπαθή ερυθροκυττάρωση. Ο οργανισμός αντιλαμβάνεται την υποξία και απαντά αυξάνοντας την παραγωγή ερυθρών, ώστε να μεταφέρεται περισσότερο οξυγόνο στους ιστούς.

Στην υπνική άπνοια, το πρόβλημα είναι ότι το οξυγόνο πέφτει επαναλαμβανόμενα στη διάρκεια της νύχτας, συχνά χωρίς ο ασθενής να το συνειδητοποιεί. Έτσι, ένας άνθρωπος μπορεί να έχει υψηλό αιματοκρίτη το πρωί, ροχαλητό, ημερήσια υπνηλία και αυξημένη αρτηριακή πίεση. Σε τέτοιες περιπτώσεις ο έλεγχος του ύπνου είναι συχνά πολύ πιο χρήσιμος από την απλή επανάληψη της γενικής αίματος.

Αν υπάρχει χρόνια δύσπνοια, ιστορικό καπνίσματος, χαμηλός κορεσμός οξυγόνου ή γνωστή πνευμονοπάθεια, η ερμηνεία του υψηλού αιματοκρίτη πρέπει να γίνει στο πλαίσιο ολόκληρης της καρδιοπνευμονικής εικόνας και όχι ως «καθαρά αιματολογικό» πρόβλημα.

Η πιθανότητα υπνικής άπνοιας αυξάνεται όταν υπάρχει έντονο ροχαλητό, παρατηρούμενες παύσεις αναπνοής στον ύπνο, πρωινός πονοκέφαλος, υπνηλία την ημέρα, παχυσαρκία ή δύσκολα ρυθμιζόμενη υπέρταση. Σε αυτή την περίπτωση, ο υψηλός αιματοκρίτης μπορεί να είναι ένα στοιχείο που ενισχύει την ανάγκη για αξιολόγηση, όχι όμως απόδειξη της διάγνωσης.

8Πολυκυτταραιμία vera και αιματολογικές αιτίες

Η πολυκυτταραιμία vera είναι η πιο χαρακτηριστική πρωτοπαθής αιματολογική αιτία αυξημένου αιματοκρίτη. Πρόκειται για μυελοϋπερπλαστικό νόσημα όπου ο μυελός παράγει υπερβολικά ερυθρά αιμοσφαίρια, συχνά λόγω μετάλλαξης στο γονίδιο JAK2. Σε ορισμένους ασθενείς είναι αυξημένα και τα λευκά αιμοσφαίρια ή τα αιμοπετάλια.

Ενδείξεις που κάνουν τον ιατρό να σκεφτεί πολυκυτταραιμία vera είναι η επίμονη αύξηση του αιματοκρίτη, ο κνησμός μετά από ζεστό μπάνιο, η ερυθρότητα προσώπου, η σπληνομεγαλία, το ιστορικό θρόμβωσης, η χαμηλή EPO και φυσικά η θετική JAK2.

Αν ο ιατρός υποψιαστεί αιματολογική αιτία, μπορεί να ζητήσει ειδικότερο αιματολογικό έλεγχο και παραπομπή σε αιματολόγο, γιατί η αντιμετώπιση είναι διαφορετική από αυτήν της απλής δευτεροπαθούς ερυθροκυττάρωσης.

Στην πολυκυτταραιμία vera, η αξιολόγηση δεν βασίζεται σε ένα μεμονωμένο αποτέλεσμα. Ο αιματολόγος συνυπολογίζει τη διάρκεια και το ύψος της αύξησης, τις υπόλοιπες σειρές της γενικής αίματος, την EPO, το JAK2 και, όπου απαιτείται, πρόσθετο έλεγχο. Η έγκαιρη αναγνώριση έχει σημασία επειδή η νόσος συνδέεται με αυξημένο θρομβωτικό κίνδυνο και χρειάζεται συγκεκριμένο πλάνο παρακολούθησης.

9Τεστοστερόνη, αναβολικά και φάρμακα

Η τεστοστερόνη είναι από τα πιο γνωστά φάρμακα που μπορούν να ανεβάσουν τον αιματοκρίτη. Το ίδιο ισχύει για αναβολικά και, φυσικά, για τη χορήγηση ερυθροποιητίνης. Ο μηχανισμός είναι η διέγερση της παραγωγής ερυθρών αιμοσφαιρίων.

Αυτό έχει μεγάλη πρακτική σημασία γιατί πολλοί άνθρωποι κάνουν εξετάσεις αίματος χωρίς να αναφέρουν ότι λαμβάνουν ορμονική αγωγή, ενέσεις τεστοστερόνης ή συμπληρώματα με ορμονική δράση. Έτσι ο υψηλός αιματοκρίτης μπορεί να φαίνεται «ανεξήγητος», ενώ στην πραγματικότητα σχετίζεται άμεσα με τη φαρμακευτική αγωγή.

Σε αυτές τις περιπτώσεις ο ιατρός δεν κοιτά μόνο τον αριθμό, αλλά και το πότε ξεκίνησε η αγωγή, πόσο γρήγορα ανέβηκε ο αιματοκρίτης, αν υπάρχουν συμπτώματα και αν χρειάζεται μείωση δόσης, αλλαγή αγωγής ή πιο στενή παρακολούθηση.

Αν λαμβάνετε θεραπεία τεστοστερόνης, μην τη διακόψετε μόνοι σας βάσει μιας μέτρησης. Η σωστή ενέργεια είναι να ενημερωθεί ο θεράπων ιατρός, ώστε να αξιολογηθεί η τιμή, ο χρόνος από την έναρξη ή την αλλαγή δόσης και η ανάγκη προσαρμογής. Οι κατευθυντήριες οδηγίες συστήνουν παρακολούθηση του αιματοκρίτη πριν και κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

10Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση

Ο υψηλός αιματοκρίτης χρειάζεται πιο άμεση αξιολόγηση όταν είναι πολύ αυξημένος, όταν συνοδεύεται από συμπτώματα ή όταν υπάρχει υποψία θρόμβωσης ή σοβαρής υποκείμενης αιτίας. Δεν είναι όλες οι περιπτώσεις επείγουσες, αλλά μερικές δεν πρέπει να καθυστερούν.

• Αιματοκρίτης σαφώς αυξημένος και επιμένων σε επανέλεγχο
• Πονοκέφαλος, θολή όραση, πίεση στο στήθος ή έντονη δύσπνοια
• Οίδημα ποδιού, ξαφνικός πόνος στο θώρακα ή ύποπτα σημεία θρόμβωσης
• Ιστορικό πολυκυτταραιμίας vera ή γνωστή θετική JAK2
• Χαμηλός κορεσμός οξυγόνου ή χρόνια υποξία

Προγραμματισμένη, αλλά όχι αμελητέα αξιολόγηση χρειάζεται όταν η αύξηση βρεθεί τυχαία, δεν υπάρχουν επείγοντα συμπτώματα, αλλά επιμένει σε επαναληπτική μέτρηση ή υπάρχει ιστορικό καπνίσματος, θεραπείας τεστοστερόνης, ροχαλητού/άπνοιας ή πνευμονικής νόσου. Σε αυτή την περίπτωση, η διερεύνηση μπορεί να οργανωθεί χωρίς πανικό, αλλά δεν πρέπει να παραλείπεται.

11Ποιες εξετάσεις ζητούνται όταν ο αιματοκρίτης είναι υψηλός

Ο έλεγχος του αυξημένου αιματοκρίτη γίνεται συνήθως βήμα-βήμα. Ο στόχος είναι να ξεχωρίσει ο ιατρός αν πρόκειται για απλή αιμοσυμπύκνωση, για δευτεροπαθή ερυθροκυττάρωση λόγω υποξίας ή για πρωτοπαθές αιματολογικό νόσημα.

1. Επανάληψη γενικής αίματος μετά από καλή ενυδάτωση
2. Αιμοσφαιρίνη, RBC, MCV, λευκά και αιμοπετάλια
3. Κορεσμός οξυγόνου και, όπου χρειάζεται, αέρια αίματος
4. Καρβοξυαιμοσφαιρίνη σε καπνιστές ή ύποπτη έκθεση σε καπνό
5. Ερυθροποιητίνη (EPO)
6. JAK2 όταν υπάρχει υποψία πολυκυτταραιμίας vera
7. Νεφρική λειτουργία και κατά περίπτωση υπέρηχος νεφρών
8. Έλεγχος ύπνου αν υπάρχει υποψία υπνικής άπνοιας

Ανάλογα με το ιστορικό, μπορεί επίσης να χρειαστούν εξετάσεις για πνευμονική ή καρδιακή νόσο, έλεγχος φαρμάκων, ή παραπομπή σε ειδικό. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι η διερεύνηση πρέπει να είναι στοχευμένη και όχι άσκοπα εκτεταμένη από την πρώτη στιγμή.

12Πώς ερμηνεύεται μαζί με Hb, RBC, EPO, οξυγόνωση και JAK2

Ο αιματοκρίτης δεν πρέπει να ερμηνεύεται μόνος του. Η σωστή εικόνα προκύπτει όταν συνδυαστεί με την αιμοσφαιρίνη, τον αριθμό των ερυθρών, την EPO, την οξυγόνωση και, όταν χρειάζεται, τον γονιδιακό έλεγχο JAK2.

Αυτό σημαίνει ότι δύο άνθρωποι με ακριβώς τον ίδιο αιματοκρίτη μπορεί να έχουν τελείως διαφορετική ερμηνεία. Ο ένας μπορεί απλώς να είναι αφυδατωμένος, ενώ ο άλλος να χρειάζεται αιματολογικό έλεγχο. Για αυτό η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται από ιατρό που θα διαβάσει ολόκληρο το αιματολογικό προφίλ.

Η EPO βοηθά ιδιαίτερα στη διαγνωστική κατεύθυνση: όταν είναι αυξημένη, η σκέψη στρέφεται περισσότερο σε δευτεροπαθή αίτια, ενώ όταν είναι χαμηλή και ο αιματοκρίτης επιμένει υψηλός, αυξάνεται η υποψία πρωτοπαθούς διαταραχής όπως η πολυκυτταραιμία vera. Παρ’ όλα αυτά, κανένα αποτέλεσμα δεν αξιολογείται αποκομμένο από την κλινική εικόνα.

Γιατί έχουν σημασία οι παλαιότερες εξετάσεις

Η τάση των αποτελεσμάτων βοηθά περισσότερο από μια απομονωμένη μέτρηση. Αν ο αιματοκρίτης ανεβαίνει σταδιακά ή συνοδεύεται από μεταβολές στην αιμοσφαιρίνη, στα αιμοπετάλια ή στα λευκά, η αξιολόγηση γίνεται πιο στοχευμένη. Αντίθετα, μια μικρή μεταβολή που υποχωρεί στον επανέλεγχο μπορεί να σχετίζεται με προσωρινούς παράγοντες.

13Κίνδυνοι και επιπλοκές του υψηλού αιματοκρίτη

Ο σημαντικότερος κίνδυνος από έναν επίμονα υψηλό αιματοκρίτη είναι ότι αυξάνει το ιξώδες του αίματος, δηλαδή κάνει την κυκλοφορία πιο δύσκολη. Όσο πιο παχύρρευστο γίνεται το αίμα, τόσο αυξάνεται και η επιβάρυνση για την καρδιά και τα αγγεία.

• Φλεβικές ή αρτηριακές θρομβώσεις
• Εγκεφαλικό επεισόδιο ή παροδικά νευρολογικά συμπτώματα
• Έμφραγμα ή επιδείνωση καρδιαγγειακού κινδύνου
• Κεφαλαλγία, ζάλη, διαταραχές όρασης, ερυθρότητα προσώπου
• Σε πολυκυτταραιμία vera: σπληνομεγαλία, κνησμός, ουρική αρθρίτιδα

Ο πραγματικός κίνδυνος όμως εξαρτάται από την αιτία. Ένας ήπια αυξημένος αιματοκρίτης από πρόσκαιρη αφυδάτωση δεν έχει την ίδια σημασία με έναν επίμονα αυξημένο αιματοκρίτη σε άτομο με πολυκυτταραιμία, κάπνισμα, υπνική άπνοια ή ιστορικό θρόμβωσης.

Δεν είναι σωστό να θεωρείται ότι κάθε οριακά αυξημένη τιμή έχει τον ίδιο θρομβωτικό κίνδυνο. Ο κίνδυνος είναι σαφώς σημαντικότερος όταν υπάρχει πολυκυτταραιμία vera, προηγούμενη θρόμβωση, πολλαπλοί καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου ή σημαντικά αυξημένες και επίμονες τιμές. Η εκτίμηση γίνεται εξατομικευμένα.

14Αντιμετώπιση και θεραπεία ανά αιτία

Η θεραπεία του υψηλού αιματοκρίτη δεν είναι μία και ίδια για όλους. Η αντιμετώπιση στοχεύει στην αιτία και όχι μόνο στον αριθμό. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί άλλο πράγμα είναι να διορθώσεις αφυδάτωση και άλλο να αντιμετωπίσεις πολυκυτταραιμία vera ή χρόνια υποξία.

• Αφυδάτωση: επαρκή υγρά, διόρθωση απωλειών, επανέλεγχος
• Κάπνισμα: διακοπή και έλεγχος οξυγόνωσης
• Υπνική άπνοια / ΧΑΠ: θεραπεία της υποξίας, όπου χρειάζεται CPAP ή πνευμονολογική αντιμετώπιση
• Τεστοστερόνη / αναβολικά: επανεκτίμηση αγωγής από τον θεράποντα ιατρό
• Πολυκυτταραιμία vera: αιματολογική παρακολούθηση, φλεβοτομίες και ειδική αγωγή όπου ενδείκνυται

Σε πολλές περιπτώσεις, το βασικό βήμα είναι η παρακολούθηση, η σωστή ενυδάτωση και η επιβεβαίωση ότι η τιμή παραμένει αυξημένη. Σε άλλες, χρειάζεται πιο οργανωμένη και μακροχρόνια αντιμετώπιση από παθολόγο, πνευμονολόγο ή αιματολόγο.

Η αιμοληψία για αφαίρεση αίματος, η αντιαιμοπεταλιακή αγωγή ή οποιαδήποτε ειδική θεραπεία δεν αποτελούν γενικές λύσεις για κάθε υψηλό αιματοκρίτη. Εφαρμόζονται μόνο όταν υπάρχει συγκεκριμένη ένδειξη, κυρίως στο πλαίσιο αιματολογικής διάγνωσης ή ειδικής ιατρικής αξιολόγησης.

Παρακολούθηση μετά το πρώτο εύρημα

Όταν δεν υπάρχει επείγον σύμπτωμα, το επόμενο βήμα συχνά είναι η επιβεβαίωση της τιμής και η αντιμετώπιση του πιο πιθανού αιτίου. Η συχνότητα επανελέγχου και το αν χρειάζεται παραπομπή σε ειδικό εξαρτώνται από το ύψος της τιμής, την επιμονή της αύξησης, τα συνοδά ευρήματα και τους παράγοντες κινδύνου του κάθε ασθενούς.

15Συχνές ερωτήσεις

16Τι να θυμάστε

• Ο υψηλός αιματοκρίτης δεν σημαίνει πάντα σοβαρή νόσο, αλλά χρειάζεται σωστή ερμηνεία.
• Η αφυδάτωση είναι συχνή και συχνά αθώα αιτία παροδικής αύξησης.
• Το κάπνισμα, η υπνική άπνοια, η ΧΑΠ και η τεστοστερόνη είναι κλασικές αιτίες δευτεροπαθούς ερυθροκυττάρωσης.
• Η πολυκυτταραιμία vera είναι πιο σπάνια, αλλά πρέπει να αποκλείεται όταν η αύξηση είναι επίμονη και συμβατή με το ιστορικό.
• Χρειάζεται να βλέπουμε τον αιματοκρίτη μαζί με Hb, RBC, EPO, οξυγόνωση και JAK2 όπου ενδείκνυται.
• Αν υπάρχουν πονοκέφαλος, θολή όραση, δύσπνοια, θωρακικό άλγος ή σημεία θρόμβωσης, απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση.

17Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία

Η ερμηνεία ενός αυξημένου αιματοκρίτη γίνεται με βάση το αποτέλεσμα, το ιστορικό και τις συμπληρωματικές εξετάσεις που μπορεί να χρειάζονται. Στο εργαστήριό μας μπορείτε να πραγματοποιήσετε γενική αίματος και να λάβετε ιατρική καθοδήγηση για τα επόμενα βήματα.

Βιβλιογραφία

Επιστημονική επιμέλεια άρθρου

Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος

Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος Απόφοιτος Ιατρικής Σχολής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Υπεύθυνος ιατρικής επιμέλειας περιεχομένου

Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας Έσλιν 19, Λαμία 35100

Επικοινωνία με το εργαστήριο

Σταθερό: +30 22310 66841

Κινητό: +30 6972 860905

Κλήση WhatsApp Viber Messenger

Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30