1. Τι είναι τα GLP-1 Ανάλογα;
Τα GLP-1 (Glucagon-Like Peptide-1) ανάλογα αποτελούν μια σύγχρονη κατηγορία φαρμάκων που προσομοιάζουν τη δράση της φυσικής εντερικής ορμόνης GLP-1. Χρησιμοποιούνται κυρίως για τη:
- ✅ Ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2
- ✅ Απώλεια σωματικού βάρους σε άτομα με παχυσαρκία (ακόμη και χωρίς διαβήτη)
🔬 Πώς λειτουργούν;
- 🔹 Διεγείρουν την έκκριση ινσουλίνης όταν αυξάνεται το σάκχαρο
- 🔹 Καταστέλλουν τη γλυκαγόνη, η οποία αυξάνει το σάκχαρο
- 🔹 Επιβραδύνουν την κένωση του στομάχου → παρατεταμένος κορεσμός
- 🔹 Δρουν στον υποθάλαμο → μειώνεται η όρεξη
🧬 GLP-1 Ανάλογα – Μηχανισμός Δράσης:
• ↑ Ινσουλίνη όταν υπάρχει υπεργλυκαιμία
• ↓ Γλυκαγόνη → ↓ παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ
• ↓ Ταχύτητα γαστρικής κένωσης → ↑ κορεσμός
• ↓ Όρεξη μέσω εγκεφαλικής δράσης
• Δεν προκαλούν υπογλυκαιμία (εκτός συνδυασμού με άλλα φάρμακα)
💊 Τα βασικά εγκεκριμένα GLP-1 φάρμακα
| Φάρμακο | Εταιρεία | Δραστική Ουσία | Ενδείξεις |
|---|
| Ozempic | Novo Nordisk | Σεμαγλουτίδη (1x/εβδομάδα) | Διαβήτης Τύπου 2 |
| Wegovy | Novo Nordisk | Σεμαγλουτίδη (υψηλότερη δόση) | Παχυσαρκία |
| Trulicity | Eli Lilly | Ντουλαγλουτίδη (1x/εβδομάδα) | Διαβήτης Τύπου 2 |
🎯 Στόχος του άρθρου
Να κατανοήσετε τις διαφορές, τη δράση, τα οφέλη και τους πιθανούς κινδύνους των φαρμάκων Wegovy, Ozempic και Trulicity, ώστε να κάνετε μια τεκμηριωμένη επιλογή σε συνεργασία με τον ιατρό σας.
2. Wegovy: Επισκόπηση, Δράση, Δοσολογία, Παρενέργειες
Το Wegovy (δραστική ουσία: σεμαγλουτίδη) είναι ένα φάρμακο που ανήκει στην κατηγορία των GLP-1 αναλόγων και είναι ειδικά εγκεκριμένο για την απώλεια βάρους σε άτομα με:
- Δείκτη μάζας σώματος (BMI) ≥ 30 (παχυσαρκία)
- Ή BMI ≥ 27 με τουλάχιστον μία σχετιζόμενη πάθηση (π.χ. υπέρταση, υπερλιπιδαιμία, προδιαβήτη)
📌 Ενδείξεις Χρήσης:
• Χρόνια διαχείριση βάρους σε ενήλικες
• Βοηθητικά μαζί με δίαιτα μειωμένων θερμίδων και αύξηση φυσικής δραστηριότητας
• Δεν ενδείκνυται για χρήση σε παιδιά κάτω των 12 ετών ή για διαβήτη τύπου 1
⚙️ Μηχανισμός Δράσης
Η σεμαγλουτίδη του Wegovy μιμείται τη φυσική GLP-1 ορμόνη, προσφέροντας:
- ✅ Αίσθημα κορεσμού και μειωμένη όρεξη
- ✅ Μείωση θερμιδικής πρόσληψης
- ✅ Ενίσχυση ελέγχου γλυκόζης (χωρίς να είναι φάρμακο διαβήτη)
📊 Κλινικές Μελέτες:
• Μελέτες STEP έδειξαν απώλεια βάρους έως και 15%-20% του σωματικού βάρους σε 68 εβδομάδες.
• Συνοδεύεται πάντα από αλλαγή τρόπου ζωής.
• Συγκριτικά, placebo είχε απώλεια ~2-4%.
💉 Δοσολογία και Τρόπος Χορήγησης
Το Wegovy χορηγείται ως ενέσιμη ένεση υποδορίως 1 φορά την εβδομάδα. Η δοσολογία αυξάνεται σταδιακά:
| Εβδομάδα | Δόση |
|---|
| 1-4 | 0.25 mg |
| 5-8 | 0.5 mg |
| 9-12 | 1.0 mg |
| 13-16 | 1.7 mg |
| 17+ (συντήρηση) | 2.4 mg |
Η σταδιακή αύξηση επιτρέπει την καλύτερη ανεκτικότητα από τον γαστρεντερικό σωλήνα.
❌ Παρενέργειες του Wegovy
- Ναυτία, εμετοί, διάρροια ή δυσκοιλιότητα (συνήθως παροδικά)
- Απώλεια όρεξης – που μπορεί να οδηγήσει σε ανεπαρκή πρόσληψη θρεπτικών
- Κεφαλαλγία, κόπωση
- Αύξηση ενζύμων ήπατος (πιο σπάνια)
⚠️ Προσοχή:
• Αντενδείκνυται σε προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου θυρεοειδούς τύπου ΜΕΤ ή πολλαπλής ενδοκρινικής νεοπλασίας τύπου 2 (MEN-2).
• Προσοχή σε ασθενείς με ιστορικό παγκρεατίτιδας.
📦 Μορφή – Τιμή – Αποθήκευση
- Συσκευασία με έτοιμη πένα (pen) ένεσης
- Αποθήκευση στο ψυγείο (2-8°C)
- Τιμή: Ανάλογα τη χώρα και την ασφαλιστική κάλυψη (~€250-€350 μηνιαίως στην Ελλάδα – ενδέχεται να αλλάζει)
3. Ozempic: Επισκόπηση, Δράση, Χρήση, Παρενέργειες
Το Ozempic (δραστική ουσία: σεμαγλουτίδη) είναι ενέσιμο φάρμακο της κατηγορίας GLP-1 αναλόγων, που ενδείκνυται για την αντιμετώπιση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
💉 Ozempic – Εγκεκριμένες Ενδείξεις:
• Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, σε συνδυασμό με δίαιτα και άσκηση
• Μείωση καρδιαγγειακού κινδύνου σε διαβητικούς με ιστορικό καρδιοπάθειας
• Δεν ενδείκνυται για χρήση σε διαβήτη τύπου 1 ή για οξεία υπεργλυκαιμία
⚙️ Μηχανισμός Δράσης
- 🔹 Προάγει την έκκριση ινσουλίνης σε υπεργλυκαιμία
- 🔹 Αναστέλλει τη γλυκαγόνη
- 🔹 Επιβραδύνει τη γαστρική κένωση
- 🔹 Μειώνει την όρεξη και βοηθά στην απώλεια βάρους
📊 Δευτερογενή Οφέλη του Ozempic:
• Μέση απώλεια βάρους έως και 7-10% σε διαβητικούς
• Μείωση επιπέδων HbA1c κατά 1-1.5%
• Μείωση αρτηριακής πίεσης και τριγλυκεριδίων
• Καρδιοπροστασία: ↓ κίνδυνος εμφράγματος & εγκεφαλικού
💉 Δοσολογία και Τρόπος Χορήγησης
Το Ozempic χορηγείται υποδορίως 1 φορά την εβδομάδα. Η συνήθης αγωγή ξεκινά με σταδιακή αύξηση:
| Δόση | Χρήση |
|---|
| 0.25 mg | Εκκίνηση για 4 εβδομάδες (δεν είναι θεραπευτική) |
| 0.5 mg | Τυπική δόση συντήρησης |
| 1.0 mg | Αύξηση για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα |
| 2.0 mg | Μέγιστη δόση – σε επιλεγμένους ασθενείς |
❌ Πιθανές Παρενέργειες
- Ναυτία (πιο συχνή, ειδικά στην αρχή)
- Διάρροια ή δυσκοιλιότητα
- Απώλεια όρεξης
- Πονοκέφαλος, κόπωση
- Μερική αύξηση ηπατικών ενζύμων
⚠️ Σπάνιες αλλά σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες:
• Παγκρεατίτιδα
• Υπογλυκαιμία (μόνο αν συνδυαστεί με σουλφονυλουρίες ή ινσουλίνη)
• Θυρεοειδικές νεοπλασίες (σε μελέτες σε ζώα)
• Προσοχή σε ιστορικό MEN-2 ή καρκίνου θυρεοειδούς
📦 Μορφή – Συντήρηση – Τιμή
- Διατίθεται σε συσκευασία πένας (pen) με προκαθορισμένη δόση
- Φυλάσσεται στο ψυγείο πριν ανοιχτεί – στη συνέχεια σε θερμοκρασία δωματίου έως 56 ημέρες
- Τιμή στην Ελλάδα: περίπου €150–€200 (ενδέχεται να καλύπτεται με συμμετοχή)
💡 Χρήσιμες Συμβουλές για το Ozempic:
• Ενέσιμη χορήγηση σε κοιλιά, μηρό ή βραχίονα (εναλλαγή σημείων)
• Αν ξεχαστεί δόση, χορηγείται εντός 5 ημερών
• Ενδείκνυται αλλαγή τρόπου ζωής παράλληλα (διατροφή & άσκηση)
4. Trulicity: Επισκόπηση, Δοσολογία, Ιδιαιτερότητες
Το Trulicity (δραστική ουσία: ντουλαγλουτίδη) είναι ένα GLP-1 ανάλογο που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Παρέχει ευκολία χρήσης με μία ένεση την εβδομάδα και είναι ιδιαίτερα κατάλληλο για ασθενείς που επιθυμούν λιγότερη συχνότητα χορήγησης.
🩺 Trulicity – Ενδείξεις:
• Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2
• Μείωση γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c)
• Ελάττωση καρδιαγγειακού κινδύνου
• Βοηθητικά μαζί με δίαιτα & σωματική άσκηση
⚙️ Πώς λειτουργεί;
Η ντουλαγλουτίδη ενεργοποιεί τον υποδοχέα GLP-1, μιμούμενη τη δράση της ενδογενούς ορμόνης:
- 🔹 Αυξάνει την ινσουλίνη μόνο όταν υπάρχει υπεργλυκαιμία
- 🔹 Καταστέλλει τη γλυκαγόνη
- 🔹 Καθυστερεί την κένωση του στομάχου
- 🔹 Ενισχύει το αίσθημα κορεσμού
💉 Δοσολογία – Απλοποιημένη Ένεση
Η Trulicity διατίθεται σε έτοιμη πένα μίας χρήσης, που δεν απαιτεί ρύθμιση ή ανάμειξη. Χορηγείται 1 φορά την εβδομάδα ανεξαρτήτως γευμάτων.
| Δόση (mg) | Στάδιο Χορήγησης |
|---|
| 0.75 mg | Αρχική δόση |
| 1.5 mg | Συνήθης δόση συντήρησης |
| 3.0 mg | Αυξημένη αποτελεσματικότητα – καλή ανεκτικότητα |
| 4.5 mg | Μέγιστη δόση – σε επιλεγμένους ασθενείς |
📈 Αποτελεσματικότητα – Μελέτες
Κλινικές μελέτες έδειξαν:
- 📉 Μείωση HbA1c έως και 1.5%
- 📉 Μέση απώλεια βάρους 2–5 κιλά
- ❤️ Βελτίωση δεικτών καρδιαγγειακού κινδύνου
🔬 Μελέτη REWIND:
Η Trulicity μείωσε κατά 12% τον σχετικό κίνδυνο για μείζονα καρδιαγγειακά επεισόδια (MACE) σε ασθενείς με ή χωρίς ιστορικό καρδιοπάθειας.
❌ Παρενέργειες & Αντενδείξεις
- Ναυτία, εμετός, διάρροια
- Μείωση όρεξης
- Δυσπεψία, κοιλιακό άλγος
- Πιθανή αύξηση καρδιακής συχνότητας
⚠️ Αντενδείξεις:
• Ιστορικό ΜΕΝ-2 ή MTC (μεταλλοκυτταρικού καρκίνου θυρεοειδούς)
• Σοβαρή γαστρεντερική νόσος
• Ιστορικό παγκρεατίτιδας (χρήζει προσοχής)
📦 Συσκευασία – Τιμή – Αποθήκευση
- Πένα προγεμισμένη – έτοιμη προς χρήση
- Αποθήκευση στο ψυγείο πριν το άνοιγμα (2-8°C)
- Τιμή στην Ελλάδα: ~€140–€180 / μήνα (αναλόγως συμμετοχής)
💡 Πλεονεκτήματα Trulicity:
• Ευκολία χρήσης – δεν απαιτείται ρύθμιση
• Λιγότερα λάθη στη χορήγηση
• Μη ανάγκη καθημερινής δόσης → μεγαλύτερη συμμόρφωση
• Καλή ανεκτικότητα στις χαμηλές δόσεις
5. Σύγκριση Wegovy – Ozempic – Trulicity
Τα Wegovy, Ozempic και Trulicity ανήκουν στην ίδια οικογένεια φαρμάκων (GLP-1 ανάλογα), αλλά έχουν διαφορετικές ενδείξεις, δοσολογίες και επιδράσεις. Παρακάτω παρουσιάζεται μια συνοπτική αλλά εμπλουτισμένη σύγκριση ως προς την αποτελεσματικότητα, παρενέργειες, ενδείξεις και κόστος.
📊 Συγκριτικός Πίνακας (Mobile-Friendly)
| Χαρακτηριστικό | Wegovy | Ozempic | Trulicity |
|---|
| Ενδείξεις | Παχυσαρκία | Διαβήτης Τύπου 2 | Διαβήτης Τύπου 2 |
| Δραστική Ουσία | Σεμαγλουτίδη (υψηλή δόση) | Σεμαγλουτίδη | Ντουλαγλουτίδη |
| Απώλεια Βάρους | 15–20% | 8–10% | 3–5% |
| Χορήγηση | 1x/εβδομάδα (πένα) | 1x/εβδομάδα (πένα) | 1x/εβδομάδα (πένα) |
| Ένδειξη Καρδιοπροστασίας | ❌ Όχι άμεσα | ✅ Ναι | ✅ Ναι (REWIND) |
| Κόστος (Ελλάδα) | ~€250–€350 / μήνα | ~€150–€200 / μήνα | ~€140–€180 / μήνα |
| Ένδειξη για μη-διαβητικούς | ✅ Ναι | ❌ Όχι | ❌ Όχι |
📌 Πλεονεκτήματα & Μειονεκτήματα (Infoboxes)
✅ Wegovy – Πλεονεκτήματα:
• Η ισχυρότερη απώλεια βάρους στην κατηγορία
• Ενδείκνυται σε μη διαβητικούς με παχυσαρκία
• Σταθερή εβδομαδιαία δόση – καλύτερη συμμόρφωση
• Καλή ανεκτικότητα όταν αυξάνεται σταδιακά
❌ Wegovy – Μειονεκτήματα:
• Ακριβότερο σε σχέση με Ozempic & Trulicity
• Υψηλότερος κίνδυνος ναυτίας και GI ενοχλήσεων
• Όχι εγκεκριμένο για διαβήτη
• Απαιτεί στενή ιατρική παρακολούθηση
✅ Ozempic – Πλεονεκτήματα:
• Καρδιοπροστασία σε διαβητικούς
• Καλή μείωση σακχάρου & HbA1c
• Μέτρια απώλεια βάρους
• Χαμηλότερο κόστος από το Wegovy
❌ Ozempic – Μειονεκτήματα:
• Όχι εγκεκριμένο για χρήση σε μη-διαβητικούς
• Παρόμοια γαστρεντερικά ενοχλήματα με το Wegovy
• Περιορισμένη απώλεια βάρους σε σχέση με Wegovy
✅ Trulicity – Πλεονεκτήματα:
• Εξαιρετικά φιλικό στη χρήση – πένα μίας χρήσης
• Μικρότερη ναυτία σε σχέση με τα άλλα GLP-1
• Καρδιοπροστασία αποδεδειγμένη (REWIND)
• Ιδανικό για αρχάριους χρήστες
❌ Trulicity – Μειονεκτήματα:
• Μικρότερη απώλεια βάρους
• Δεν ενδείκνυται για χρήση χωρίς διαβήτη
• Περιορισμένες δυνατότητες εξατομίκευσης δόσης
🎯 Ποιο να επιλέξω;
Η απάντηση εξαρτάται από το ιατρικό σας ιστορικό, την παρουσία ή όχι διαβήτη, την ανάγκη για απώλεια βάρους και τον στόχο για μακροχρόνια καρδιοπροστασία. Η συμβουλή του γιατρού είναι απαραίτητη για κάθε απόφαση.
6. GLP-1 & Απώλεια Βάρους – Τι δείχνουν οι Μελέτες;
Τα ανάλογα του GLP-1 έχουν γίνει ιδιαίτερα δημοφιλή χάρη στην ικανότητά τους να προκαλούν σημαντική απώλεια βάρους. Οι κλινικές μελέτες δείχνουν σταθερά αποτελέσματα, με οφέλη τόσο για παχύσαρκα άτομα χωρίς διαβήτη όσο και για ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
📌 GLP-1 & Μείωση Βάρους – Πώς λειτουργεί;
- 📉 Μείωση της όρεξης μέσω δράσης στον υποθάλαμο
- ⏳ Επιβράδυνση της γαστρικής κένωσης → αυξημένος κορεσμός
- 🔁 Μείωση πρόσληψης θερμίδων χωρίς καταστολή μεταβολισμού
- 💪 Συμβάλλει σε απώλεια κυρίως λιπώδους ιστού
🔬 Κλινικές Μελέτες – Τι έδειξαν
📊 STEP 1 (2021 – New England Journal of Medicine):
• Δόση: Σεμαγλουτίδη 2.4 mg (Wegovy) σε μη διαβητικά παχύσαρκα άτομα
• Μέση απώλεια βάρους: 14.9% έναντι 2.4% στο placebo
• 83% των συμμετεχόντων έχασαν ≥5% του αρχικού τους βάρους
📊 SUSTAIN 7:
• Σύγκριση Σεμαγλουτίδης vs Ντουλαγλουτίδης (Ozempic vs Trulicity)
• Ozempic 1.0 mg → απώλεια βάρους ~4.6 kg
• Trulicity 1.5 mg → απώλεια βάρους ~2.3 kg
• Ozempic ήταν πιο αποτελεσματικό στη μείωση βάρους και HbA1c
📊 REWIND (Trulicity):
• Μείωση καρδιαγγειακών συμβάντων
• Μέση απώλεια βάρους: 2–3%
• Βελτίωση γλυκαιμικού ελέγχου χωρίς σημαντική υπογλυκαιμία
💡 Τι σημαίνει για τον ασθενή;
- 🧍♀️ Οι GLP-1 αγωνιστές προσφέρουν σταδιακή και σταθερή απώλεια βάρους
- 🍽️ Δεν απαιτούν απότομες δίαιτες ή εξαντλητική άσκηση
- 💚 Συνδέονται με βελτίωση μεταβολικών δεικτών (HbA1c, λιπίδια, πίεση)
- 🔁 Το βάρος επανέρχεται μετά τη διακοπή αν δεν αλλάξει ο τρόπος ζωής
📉 Συγκεντρωτικός Πίνακας – Μέση Απώλεια Βάρους (σε 6-12 μήνες)
| Φάρμακο | Μέση απώλεια βάρους (%) | Χρονική περίοδος |
|---|
| Wegovy (2.4 mg) | 15% – 20% | 68 εβδομάδες |
| Ozempic (1.0–2.0 mg) | 8% – 10% | 40–56 εβδομάδες |
| Trulicity (1.5–4.5 mg) | 3% – 5% | 26–52 εβδομάδες |
⚠️ Σημαντική Σημείωση
Η απώλεια βάρους με GLP-1 αγωνιστές δεν είναι μόνιμη αν δεν ακολουθείται από μακροχρόνια αλλαγή τρόπου ζωής. Η θεραπεία θεωρείται χρόνια για διατήρηση αποτελεσμάτων.
7. Παρενέργειες & Αντενδείξεις των GLP-1 Αναλόγων
Όπως κάθε φαρμακευτική αγωγή, έτσι και οι GLP-1 αγωνιστές όπως το Wegovy, το Ozempic και το Trulicity συνοδεύονται από πιθανές παρενέργειες. Η συντριπτική πλειοψηφία αυτών είναι γαστρεντερικής φύσεως και περιορίζονται με το χρόνο. Ωστόσο, ορισμένες σπάνιες ανεπιθύμητες ενδέχεται να απαιτούν διακοπή ή ειδική παρακολούθηση.
📌 Συχνότερες Ήπιες Παρενέργειες
- 😵 Ναυτία (πιο συχνή στην έναρξη)
- 🤢 Εμετός, ιδιαίτερα στις υψηλότερες δόσεις
- 🚽 Διάρροια ή δυσκοιλιότητα
- 💨 Φούσκωμα, αέρια, δυσπεψία
- 😴 Κόπωση, υπνηλία
📝 Σχόλιο: Αυτές οι ανεπιθύμητες εμφανίζονται κυρίως στις πρώτες εβδομάδες και μειώνονται με τη σταδιακή αύξηση της δόσης. Η σωστή δίαιτα (π.χ. μικρά γεύματα, αποφυγή λιπαρών) βοηθά σημαντικά.
⚠️ Πιθανές Σοβαρές Παρενέργειες
- 🔥 Παγκρεατίτιδα (οξύ άλγος άνω κοιλίας που αντανακλά στην πλάτη)
- 🥼 Αύξηση ενζύμων ήπατος (ιδίως σε Wegovy)
- 💓 Αύξηση καρδιακής συχνότητας κατά την ηρεμία
- 🎯 Απώλεια μυϊκής μάζας (ιδίως σε ταχεία απώλεια βάρους χωρίς άσκηση)
- 😰 Υπογλυκαιμία (κυρίως σε συνδυασμό με σουλφονυλουρίες ή ινσουλίνη)
⚠️ Προειδοποίηση:
Σε επίμονη ναυτία, εμέτους ή κοιλιακό άλγος απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση για πιθανή παγκρεατίτιδα.
Σε επίμονη απώλεια βάρους χωρίς όρεξη ή έντονη κόπωση → έλεγχος θυρεοειδούς/ηπατικής λειτουργίας.
❌ Αντενδείξεις – Πότε δεν χορηγούνται
🚫 Απόλυτες Αντενδείξεις:
• Ιστορικό ΜΕΝ-2 (πολλαπλή ενδοκρινική νεοπλασία τύπου 2)
• Οικογενειακό ή ατομικό ιστορικό θυρεοειδικού καρκινώματος (MTC)
• Αλλεργία ή υπερευαισθησία σε σεμαγλουτίδη ή ντουλαγλουτίδη
⚠️ Σχετικές Αντενδείξεις (με ιατρική εκτίμηση):
• Παγκρεατίτιδα (προηγούμενο επεισόδιο)
• Γαστροπάρεση ή άλλες σοβαρές γαστρεντερικές διαταραχές
• Σοβαρή ηπατική ή νεφρική ανεπάρκεια
• Κακή συμμόρφωση ή ψυχογενής ανορεξία
🧪 Συγκριτικός Πίνακας Παρενεργειών ανά Φάρμακο
| Παρενέργεια | Wegovy | Ozempic | Trulicity |
|---|
| Ναυτία | 🚩 Συχνή | 🚩 Συχνή | ⚠️ Μέτρια |
| Εμετός | 🚩 Ναι | 🚩 Ναι | ⚠️ Περιστασιακά |
| Παγκρεατίτιδα | ⚠️ Σπάνια | ⚠️ Σπάνια | ⚠️ Πολύ σπάνια |
| Απώλεια μυϊκής μάζας | ⚠️ Αν υπάρχει ταχεία απώλεια | ⚠️ Αν υπάρχει ταχεία απώλεια | ❌ Λιγότερο συχνή |
🎯 Κλινική Συμβουλή
Ο θεράπων ιατρός πρέπει να εκτιμά την προσωπική και οικογενειακή ιστορία πριν την έναρξη θεραπείας με GLP-1. Επίσης, απαιτείται τακτική παρακολούθηση για πρώιμη ανίχνευση ανεπιθύμητων.
8. Χρήση σε Παχυσαρκία Χωρίς Διαβήτη
Η φαρμακευτική προσέγγιση της παχυσαρκίας έχει αλλάξει δραστικά τα τελευταία χρόνια, με τα GLP-1 ανάλογα να γίνονται ισχυρά εργαλεία για τη μείωση βάρους σε μη διαβητικούς. Το Wegovy είναι το πρώτο GLP-1 που έλαβε επίσημη έγκριση για τη θεραπεία της παχυσαρκίας χωρίς την ανάγκη ύπαρξης σακχαρώδη διαβήτη.
✅ Wegovy – Ενδείξεις Χρήσης:
• BMI ≥30 (παχυσαρκία)
• Ή BMI ≥27 με συνοδά νοσήματα (υπέρταση, υπερλιπιδαιμία, υπνική άπνοια)
• Ενδείκνυται σε ενήλικες και έφηβους ≥12 ετών
• Δεν απαιτείται η ύπαρξη διαβήτη
📊 Κλινικά Οφέλη σε Μη Διαβητικούς
- 📉 Απώλεια 15%–20% του αρχικού βάρους
- ❤️ Μείωση σπλαχνικού λίπους (κοιλιά, ήπαρ)
- 📉 Βελτίωση λιπιδίων, πίεσης και ηπατικών ενζύμων
- 🛏️ Μείωση έντασης υπνικής άπνοιας
- 🦿 Μείωση πόνου στα γόνατα, γοφούς και αρθρώσεις
💊 Off-label χρήση Ozempic / Trulicity;
Αν και το Ozempic και το Trulicity δεν έχουν ένδειξη για παχυσαρκία, πολλοί ιατροί τα συνταγογραφούν off-label σε ασθενείς χωρίς διαβήτη. Αυτό είναι επιτρεπτό μόνο υπό προσεκτική ιατρική επίβλεψη και όταν δεν υπάρχει πρόσβαση στο Wegovy.
⚠️ Σημείωση:
Η χρήση Ozempic για αδυνάτισμα χωρίς διαβήτη είναι off-label και μπορεί να μην αποζημιώνεται από τα ασφαλιστικά ταμεία. Επιπλέον, ενέχει τους ίδιους κινδύνους παρενεργειών με το Wegovy.
📉 Πότε ενδείκνυται η φαρμακευτική απώλεια βάρους;
- 🚫 Αποτυχία απώλειας βάρους με δίαιτα & άσκηση για ≥6 μήνες
- 📈 BMI ≥30 ή ≥27 με επιβαρυντικούς παράγοντες
- ⚖️ Ταχεία επαναπρόσληψη βάρους μετά από δίαιτα
- 🧠 Συναισθηματική υπερφαγία / αδηφαγικά επεισόδια
💡 Οφέλη για την ψυχική υγεία
Η επιτυχής απώλεια βάρους με GLP-1 αγωνιστές συχνά συνδέεται με:
- 🙌 Βελτίωση αυτοεκτίμησης & εικόνας σώματος
- 🧘♀️ Μείωση άγχους και κατάθλιψης
- ⚖️ Ευκολότερη προσκόλληση σε υγιεινή διατροφή
📌 Κλινική Σημείωση:
Η φαρμακευτική θεραπεία της παχυσαρκίας δεν αποτελεί «γρήγορη λύση» αλλά μέσο υποστήριξης για βαθιές αλλαγές στη συμπεριφορά και τον μεταβολισμό. Η υποστήριξη από διαιτολόγο & ψυχολόγο αυξάνει την επιτυχία.
9. Διατροφή & Τρόπος Ζωής κατά τη χρήση GLP-1
Η αποτελεσματικότητα των GLP-1 αναλόγων (Wegovy, Ozempic, Trulicity) ενισχύεται σημαντικά όταν συνδυάζονται με κατάλληλη διατροφή και σωματική δραστηριότητα. Η φαρμακευτική αγωγή βοηθά στη μείωση της όρεξης και της πρόσληψης θερμίδων, αλλά η διατροφική ποιότητα καθορίζει την ποσότητα λίπους που χάνεται, τη διατήρηση μυϊκής μάζας και τη γενική υγεία.
✅ Βασικές Διατροφικές Αρχές με GLP-1:
• Μικρά και συχνά γεύματα (4-5 την ημέρα)
• Καλή ενυδάτωση (≥1.5–2 λίτρα νερό/ημέρα)
• Προτίμηση σε πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας
• Αποφυγή λιπαρών, τηγανητών και γρήγορου φαγητού
• Περιορισμός απλών σακχάρων & γλυκών
🍽️ Τι να τρώτε κατά προτίμηση
- ✅ Άπαχα κρέατα: κοτόπουλο, γαλοπούλα, ψάρι
- ✅ Αυγά, γιαούρτι χαμηλών λιπαρών, cottage
- ✅ Όσπρια, λαχανικά, βραστά ή στον ατμό
- ✅ Φρούτα με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη (π.χ. μούρα, μήλο)
- ✅ Δημητριακά ολικής αλέσεως, κινόα, καστανό ρύζι
- ✅ Ωμοί ξηροί καρποί σε μέτριες ποσότητες
🚫 Τι να αποφεύγετε
- ❌ Τηγανητά, λιπαρά κρέατα, αλλαντικά
- ❌ Ζάχαρη, γλυκά, λευκά ζυμαρικά, αναψυκτικά
- ❌ Πολλά λαχανικά με φυτικές ίνες σε μία δόση → φούσκωμα
- ❌ Πολύ μεγάλα γεύματα → ναυτία, διάρροια
⚠️ Σημείωση:
Η υπερβολική κατανάλωση φυτικών ινών ή λιπαρών στη φάση προσαρμογής των GLP-1 μπορεί να επιδεινώσει τις γαστρεντερικές παρενέργειες. Η αύξηση φυτικών ινών πρέπει να γίνει σταδιακά.
📊 Πίνακας Φιλικών vs Μη Φιλικών Τροφών
| ✅ Συνιστώνται | ❌ Να αποφεύγονται |
|---|
| Ψητό κοτόπουλο χωρίς πέτσα | Τηγανητό κρέας, γύρος |
| Γιαούρτι χαμηλών λιπαρών | Αναψυκτικά, χυμοί με ζάχαρη |
| Καρότα, κολοκυθάκια, μπρόκολο (βραστά) | Ωμά λαχανικά σε μεγάλες ποσότητες |
| Πλιγούρι, φακές, ρύζι καστανό | Μακαρόνια λευκά, τηγανητές πατάτες |
| Μήλο, αχλάδι, μούρα | Μπανάνα, σταφύλια (σε μεγάλες ποσότητες) |
💧 Ενυδάτωση & Ρόφημα
- ✅ Νερό, ροφήματα χωρίς ζάχαρη (π.χ. πράσινο τσάι)
- ❌ Αποφύγετε αλκοόλ – επιδεινώνει παρενέργειες & μεταβολισμό
- ❌ Καφεΐνη με μέτρο – μπορεί να αυξήσει τη ναυτία
🏃♂️ Φυσική Δραστηριότητα
Η σωματική άσκηση είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της μυϊκής μάζας και την επιβράδυνση της επαναπρόσληψης βάρους. Συνιστώνται:
- 🚶♀️ Περπάτημα 30–45 λεπτά, 5 φορές/εβδομάδα
- 🏋️♂️ Αντιστάσεις (βάρη) 2–3 φορές/εβδομάδα
- 🧘 Yoga / Pilates για σταθερότητα & αναπνοή
🎯 Συμπέρασμα:
Η επιτυχία των GLP-1 εξαρτάται από τον συνδυασμό φαρμακευτικής υποστήριξης + διατροφικής στρατηγικής + κινητοποίησης. Δεν πρόκειται για «μαγικό χάπι», αλλά για εργαλείο υποβοήθησης.
10. Ειδικές Ομάδες: Έγκυες, Ηλικιωμένοι, Καρδιοπαθείς
Η χρήση GLP-1 αναλόγων (Wegovy, Ozempic, Trulicity) σε ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες απαιτεί εξατομίκευση και προσοχή. Παρακάτω αναλύεται η ασφάλεια και καταλληλότητά τους ανά ομάδα: έγκυες, ηλικιωμένοι, άτομα με καρδιαγγειακά νοσήματα.
🤰 Έγκυες & Γαλουχούσες Γυναίκες
🚫 Αντενδείκνυται σε εγκυμοσύνη:
• Όλα τα GLP-1 (σεμαγλουτίδη, ντουλαγλουτίδη)
• Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για την ασφάλεια στο έμβρυο
• Κατηγοριοποιούνται στην Κατηγορία C (FDA) ή D (EMA)
Αντενδείκνυνται πλήρως στην εγκυμοσύνη. Η θεραπεία πρέπει να διακόπτεται τουλάχιστον 2 μήνες πριν την επιθυμητή σύλληψη. Επίσης, δεν συνιστώνται στη γαλουχία καθώς περνούν στο μητρικό γάλα.
👵 Ηλικιωμένοι (≥65 ετών)
Τα GLP-1 μπορούν να χορηγηθούν σε ηλικιωμένους εφόσον υπάρχει λειτουργική νεφρική και ηπατική επάρκεια. Πλεονεκτήματα περιλαμβάνουν:
- 📉 Μείωση καρδιομεταβολικού κινδύνου
- 🧠 Μικρότερος κίνδυνος υπογλυκαιμίας από άλλες θεραπείες
- 💊 Εύκολη χορήγηση 1x/εβδομάδα
⚠️ Σημείωση:
Σε ηλικιωμένους με χαμηλή μυϊκή μάζα, η ταχεία απώλεια βάρους μπορεί να προκαλέσει σαρκοπενία. Πρέπει να συνοδεύεται με διατροφή πλούσια σε πρωτεΐνη & άσκηση αντίστασης.
❤️ Καρδιοπαθείς – Άτομα με Ιστορικό ΕΜ, ΣΑΠ, Καρδιακή Ανεπάρκεια
Οι GLP-1 αγωνιστές, κυρίως το Ozempic και το Trulicity, προσφέρουν αποδεδειγμένα καρδιοπροστατευτικά οφέλη και μείωση του κινδύνου εμφράγματος, εγκεφαλικού και καρδιακής ανεπάρκειας.
🟢 Καρδιοπροστασία – Τι έδειξαν οι μελέτες:
• REWIND: Trulicity → -12% MACE σε διαβητικούς χωρίς ιστορικό ΚΝΝ
• SUSTAIN-6: Ozempic → -26% κίνδυνος καρδιαγγειακών επεισοδίων
• Δεν έχουν ακόμα επαρκή δεδομένα για Wegovy
📊 Πίνακας Καταλληλότητας κατά Ομάδα
| Ομάδα | Wegovy | Ozempic | Trulicity |
|---|
| Έγκυες | ❌ Απαγορεύεται | ❌ Απαγορεύεται | ❌ Απαγορεύεται |
| Ηλικιωμένοι | ⚠️ Με παρακολούθηση | ✅ Κατάλληλο | ✅ Κατάλληλο |
| Καρδιοπαθείς | ⚠️ Δεν υπάρχουν αρκετά δεδομένα | ✅ Ιδανικό | ✅ Ιδανικό |
📌 Κλινικές Οδηγίες
- 🔍 Σε εγκυμοσύνη → απαιτείται άμεση διακοπή θεραπείας
- 🩺 Σε ηλικιωμένους → παρακολούθηση νεφρικής λειτουργίας, μυϊκής μάζας
- ❤️ Σε καρδιοπαθείς → προτιμάται Ozempic ή Trulicity
11. Μακροχρόνια Ασφάλεια & Ενδείξεις των GLP-1
Τα φάρμακα της κατηγορίας GLP-1 αναλόγων (σεμαγλουτίδη και ντουλαγλουτίδη) έχουν μελετηθεί σε δεκάδες κλινικές μελέτες, με χιλιάδες συμμετέχοντες και μακροχρόνια παρακολούθηση έως και 5 έτη. Η συνολική εικόνα δείχνει ότι πρόκειται για ασφαλή και αποτελεσματικά φάρμακα, όταν χορηγούνται σωστά και υπό ιατρική καθοδήγηση.
🔬 Μακροχρόνιες Μελέτες GLP-1
| Μελέτη | Φάρμακο | Διάρκεια | Συμπεράσματα |
|---|
| SUSTAIN 6 | Ozempic | 2 έτη | ↓ 26% MACE, ασφαλές προφίλ |
| REWIND | Trulicity | 5 έτη | ↓ Καρδιολογικά συμβάντα, καλή ανοχή |
| STEP 5 | Wegovy | 104 εβδομάδες | Σταθερή απώλεια βάρους, ασφαλές |
📌 Τι δείχνουν τα δεδομένα;
✅ Συμπεράσματα Ασφάλειας:
• Δεν καταγράφηκε αυξημένος κίνδυνος θνητότητας
• Χαμηλή επίπτωση σοβαρών ανεπιθύμητων (παγκρεατίτιδα, καρκίνοι)
• Καλή καρδιοπροστασία σε διαβητικούς
• Δεν προκάλεσαν σοβαρή υπογλυκαιμία
• Οφέλη διατηρούνται με μακροχρόνια χρήση
⚠️ Ποιοι είναι οι προβληματισμοί;
- 🔁 Επανεμφάνιση βάρους μετά από διακοπή → χρειάζεται διατήρηση
- 🦴 Δεν υπάρχουν αρκετά δεδομένα για επιπτώσεις σε οστική πυκνότητα
- 🧬 Έρευνες συνεχίζονται για πιθανή συσχέτιση με καρκίνο θυρεοειδούς (ζώα)
- 💊 Ορισμένοι ασθενείς αναπτύσσουν ανοχή ή εξάρτηση
⚠️ Σημείωση:
Η χρήση των GLP-1 ως “χρόνια θεραπεία” απαιτεί τακτική παρακολούθηση (αιματολογικός έλεγχος, βάρος, μυϊκή μάζα, TSH, ηπατικά ένζυμα).
💡 Πότε να επαναξιολογείται η θεραπεία;
- ⏳ Μετά από 6–12 μήνες – αξιολόγηση αποτελεσματικότητας
- 📉 Αν η απώλεια βάρους είναι <5% μετά από 3–6 μήνες → εξετάζεται αλλαγή
- 📋 Αν υπάρχουν παρενέργειες που επηρεάζουν τη συμμόρφωση
📈 Τελικά Οφέλη στη Μακροχρόνια Χρήση
- ✅ Βελτίωση γλυκαιμικού ελέγχου
- ✅ Σταθερή απώλεια βάρους
- ✅ Καρδιοπροστασία σε διαβητικούς
- ✅ Μείωση μεταβολικού συνδρόμου
📣 Κλινικό Συμπέρασμα:
Η μακροχρόνια χρήση των GLP-1 θεωρείται ασφαλής και αποτελεσματική όταν συνοδεύεται από ιατρική επίβλεψη, διατροφική υποστήριξη και επαναξιολόγηση στόχων ανά 6–12 μήνες.
12. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
❓ Μπορώ να πάρω Wegovy, Ozempic ή Trulicity αν δεν έχω διαβήτη;
Ναι, αλλά μόνο το Wegovy είναι επίσημα εγκεκριμένο για χρήση σε μη διαβητικούς με παχυσαρκία ή υπερβάλλον βάρος. Το Ozempic και το Trulicity χρησιμοποιούνται off-label σε αυτές τις περιπτώσεις, αλλά απαιτούν προσεκτική ιατρική παρακολούθηση, καθώς η ένδειξη αφορά αποκλειστικά τον διαβήτη τύπου 2.
❓ Θα ξαναπάρω βάρος όταν σταματήσω το Wegovy ή το Ozempic;
Πολύ πιθανόν, ναι. Οι μελέτες (π.χ. STEP 4) δείχνουν ότι μετά τη διακοπή, η όρεξη αυξάνεται, ο μεταβολισμός επιβραδύνεται, και η απώλεια βάρους αντιστρέφεται σταδιακά, αν δεν υπάρχει συνεχής διατροφική & κινητική υποστήριξη. Συνεπώς, η διακοπή θα πρέπει να γίνεται σταδιακά και με υποστήριξη από διαιτολόγο.
❓ Είναι ασφαλές το Ozempic για μακροχρόνια χρήση;
Σύμφωνα με μακροχρόνιες μελέτες όπως η SUSTAIN-6 και η SELECT (2023), η σεμαγλουτίδη (Ozempic/Wegovy) έχει ασφαλές καρδιομεταβολικό προφίλ, με σταθερή απώλεια βάρους και χαμηλή επίπτωση σοβαρών παρενεργειών. Ωστόσο, η παρακολούθηση του ήπατος, της θυρεοειδικής λειτουργίας και της μυϊκής μάζας είναι απαραίτητη.
❓ Μπορώ να χρησιμοποιήσω Wegovy κατά την εγκυμοσύνη ή αν σκοπεύω να συλλάβω;
Όχι. Τα GLP-1 ανάλογα αντενδείκνυνται στην εγκυμοσύνη. Πρέπει να διακοπούν τουλάχιστον 2 μήνες πριν από τη σύλληψη. Επίσης, δεν ενδείκνυνται κατά την περίοδο γαλουχίας, καθώς η μετάβαση της δραστικής ουσίας στο μητρικό γάλα δεν έχει πλήρως μελετηθεί.
❓ Τι μπορώ να κάνω για να μειώσω τη ναυτία;
Η ναυτία είναι συχνή, ιδιαίτερα κατά τις πρώτες εβδομάδες. Χρήσιμα tips:
- Μικρά και συχνά γεύματα
- Αποφυγή τηγανητών, λιπαρών και έντονα μυρωδάτων φαγητών
- Πίνετε νερό σε μικρές ποσότητες, όχι μεγάλες γουλιές
- Τσάι με τζίντζερ ή δυόσμο μπορεί να βοηθήσει
- Σε σοβαρή περίπτωση → επικοινωνία με γιατρό για πιθανή αλλαγή δοσολογίας
❓ Ποια είναι η καλύτερη ώρα να κάνω την ένεση;
Δεν υπάρχει “σωστή” ώρα. Τα GLP-1 ανάλογα χορηγούνται 1 φορά την εβδομάδα και δεν σχετίζονται με τα γεύματα. Επιλέξτε μία ώρα που μπορείτε να θυμάστε εύκολα. Καλό είναι να διατηρείτε σταθερή ημέρα και ώρα κάθε εβδομάδα.
❓ Είναι συμβατά τα GLP-1 με άλλα φάρμακα;
Ναι, αλλά απαιτείται προσοχή σε συνδυασμό με:
- 💉 Ινσουλίνη ή σουλφονυλουρίες → ↑ κίνδυνος υπογλυκαιμίας
- 💊 Φάρμακα με στενό θεραπευτικό εύρος (π.χ. λεβοθυροξίνη, κουμαρινικά) → παρακολούθηση επιπέδων
- 🏥 Κατάσταση νεφρικής/ηπατικής δυσλειτουργίας → αναπροσαρμογή δόσης
❓ Χρειάζεται ειδική δίαιτα με Wegovy ή Ozempic;
Δεν απαιτείται “ειδική δίαιτα”, αλλά συνιστάται χαμηλό θερμιδικό φορτίο, πλούσιο σε πρωτεΐνη και φυτικές ίνες. Η μείωση λιπαρών, σακχάρων και η αποφυγή αλκοόλ/τηγανητών μειώνει τις παρενέργειες και αυξάνει την απώλεια βάρους. Η συνεργασία με διαιτολόγο είναι εξαιρετικά χρήσιμη.
❓ Τι γίνεται αν ξεχάσω μία ένεση;
Εάν δεν έχουν περάσει περισσότερες από 5 ημέρες από την ημέρα που έπρεπε να κάνετε την ένεση, μπορείτε να την κάνετε άμεσα. Αν έχουν περάσει περισσότερες από 5 ημέρες, παραλείψτε τη δόση και συνεχίστε στην επόμενη προγραμματισμένη ημέρα. Ποτέ μην κάνετε δύο δόσεις κοντά μεταξύ τους.
❓ Ποιο είναι πιο ισχυρό για απώλεια βάρους: Wegovy ή Ozempic;
Το Wegovy περιέχει την ίδια δραστική ουσία με το Ozempic (σεμαγλουτίδη), αλλά σε υψηλότερη δόση (2.4 mg vs 1.0/2.0 mg). Οι μελέτες δείχνουν ότι το Wegovy έχει καλύτερη απώλεια βάρους (έως 15–20%) σε σύγκριση με 8–10% του Ozempic. Το Wegovy είναι ειδικά σχεδιασμένο για την παχυσαρκία.
❓ Ποιο είναι πιο ανεκτό στο στομάχι;
Η ντουλαγλουτίδη (Trulicity) προκαλεί γενικά λιγότερη ναυτία και γαστρεντερικά προβλήματα από τη σεμαγλουτίδη (Ozempic/Wegovy). Εάν έχετε ιστορικό γαστρεντερικών διαταραχών, ίσως είναι προτιμότερο να ξεκινήσετε με Trulicity ή να αυξάνετε τη δόση πιο σταδιακά με το Ozempic.
❓ Είναι κατάλληλα για χορτοφάγους ή vegans;
Τα GLP-1 φάρμακα δεν περιέχουν ζωικά συστατικά, αλλά δοκιμές ασφάλειας γίνονται σε ζώα. Από άποψη περιεχομένου, θεωρούνται κατάλληλα για χορτοφάγους. Για αυστηρά vegan άτομα, η επιλογή φαρμακευτικής αγωγής πρέπει να εξατομικεύεται και να συνυπολογίζεται με τις προσωπικές αξίες.
13. Συμπεράσματα
Τα φάρμακα Wegovy, Ozempic και Trulicity έχουν μεταμορφώσει τη θεραπεία τόσο του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 όσο και της παχυσαρκίας. Ανήκουν στην κατηγορία των GLP-1 αναλόγων και προσφέρουν:
- 📉 Σημαντική απώλεια βάρους
- ❤️ Καρδιοπροστατευτικά οφέλη
- ⚖️ Καλύτερο μεταβολικό προφίλ (γλυκόζη, λιπίδια, πίεση)
- 💊 Εβδομαδιαία χορήγηση – εύκολη συμμόρφωση
- 🔬 Στερεή επιστημονική τεκμηρίωση και κλινική εφαρμογή
Ωστόσο, η επιλογή του κατάλληλου φαρμάκου δεν είναι ίδια για όλους. Παίζουν ρόλο:
- 🧬 Το ιατρικό ιστορικό (διαβήτης, καρδιοπάθεια, θυρεοειδής)
- 🎯 Οι στόχοι του ασθενούς (π.χ. μείωση βάρους, έλεγχος HbA1c)
- 💸 Η δυνατότητα αποζημίωσης & το κόστος
- ⚖️ Η ανοχή σε παρενέργειες και η διάρκεια θεραπείας
📣 Συστάσεις:
• Μην ξεκινάτε GLP-1 θεραπεία χωρίς ιατρική καθοδήγηση
• Ενημερώστε τον γιατρό σας για ιστορικό καρκίνου, παγκρεατίτιδας ή γαστρεντερικής νόσου
• Επικοινωνείτε άμεσα για συμπτώματα όπως επίμονη ναυτία, απώλεια όρεξης ή κοιλιακό άλγος
• Η επιτυχία της θεραπείας είναι μέγιστη όταν συνδυάζεται με διατροφή, άσκηση και ψυχολογική υποστήριξη
Με τα GLP-1 ανάλογα ανοίγει μια νέα εποχή στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και του διαβήτη. Ο ρόλος του ιατρού και της διεπιστημονικής ομάδας είναι καθοριστικός για τη μακροχρόνια επιτυχία.
15. Βιβλιογραφία
