Voltaren (Δικλοφενάκη): Δοσολογία, Παρενέργειες & Πότε να Αποφεύγεται

1

Τι είναι το Voltaren

Το Voltaren είναι η εμπορική ονομασία της δραστικής ουσίας
δικλοφενάκη, ενός μη στεροειδούς αντιφλεγμονώδους φαρμάκου (ΜΣΑΦ)
με ισχυρή αναλγητική και
αντιφλεγμονώδη δράση.
Χρησιμοποιείται εδώ και πολλές δεκαετίες στην καθημερινή ιατρική πράξη
για την ανακούφιση από οξύ ή χρόνιο πόνο,
ιδιαίτερα όταν αυτός σχετίζεται με φλεγμονή.

Το Voltaren εφαρμόζεται συχνά σε παθήσεις του
μυοσκελετικού συστήματος,
όπως πόνοι στη μέση, τον αυχένα, τις αρθρώσεις ή τους μύες,
καθώς και σε τραυματισμούς και ρευματολογικά προβλήματα.
Η δράση του βοηθά στη μείωση του πόνου,
του οιδήματος και της δυσκαμψίας,
βελτιώνοντας την καθημερινή λειτουργικότητα του ασθενούς.

Η δικλοφενάκη συγκαταλέγεται στα
πλέον μελετημένα ΜΣΑΦ,
με τεκμηριωμένη αποτελεσματικότητα,
αλλά και με γνωστό προφίλ ανεπιθύμητων ενεργειών
όταν χρησιμοποιείται χωρίς σωστή καθοδήγηση.
Για τον λόγο αυτό,
το Voltaren πρέπει να λαμβάνεται
στη χαμηλότερη αποτελεσματική δόση
και για το
μικρότερο δυνατό χρονικό διάστημα,
ώστε να επιτυγχάνεται το μέγιστο όφελος
με τη μικρότερη δυνατή επιβάρυνση για τον οργανισμό.

2

Πώς δρα η δικλοφενάκη

Η δικλοφενάκη δρα αναστέλλοντας τα ένζυμα
κυκλοοξυγενάση-1 (COX-1) και
κυκλοοξυγενάση-2 (COX-2),
τα οποία συμμετέχουν στη σύνθεση των προσταγλανδινών.
Οι προσταγλανδίνες είναι ουσίες που ευθύνονται για την εμφάνιση
πόνου, φλεγμονής και οιδήματος.

Με τη μείωση των προσταγλανδινών, το Voltaren προσφέρει
ταχεία ανακούφιση από τον πόνο και τη φλεγμονή.
Ωστόσο, η αναστολή της COX-1 σχετίζεται και με ανεπιθύμητες ενέργειες,
καθώς η συγκεκριμένη ισομορφή προστατεύει τον γαστρικό βλεννογόνο
και συμβάλλει στη φυσιολογική νεφρική αιμάτωση.
Αυτό εξηγεί γιατί η παρατεταμένη χρήση απαιτεί προσοχή.

3

Ενδείξεις χρήσης

Το Voltaren χρησιμοποιείται για την ανακούφιση από
ήπιο έως έντονο πόνο που συνοδεύεται από
φλεγμονή.
Αποτελεί συχνή επιλογή όταν ο πόνος επηρεάζει την καθημερινή
λειτουργικότητα και απαιτείται αποτελεσματική, αλλά ελεγχόμενη,
αντιφλεγμονώδης αγωγή.

Στην καθημερινή ιατρική πράξη εφαρμόζεται κυρίως σε παθήσεις του
μυοσκελετικού συστήματος,
όπως πόνος στη μέση και τον αυχένα, αρθραλγίες, μυαλγίες,
καθώς και σε τραυματισμούς
(διαστρέμματα, θλάσεις) ή
ρευματολογικές παθήσεις.
Η δράση του συμβάλλει στη μείωση του πόνου,
του οιδήματος και της δυσκαμψίας,
διευκολύνοντας την κίνηση και την επάνοδο στις καθημερινές δραστηριότητες.

Η δικλοφενάκη, ως μία από τις πλέον μελετημένες δραστικές
ουσίες της κατηγορίας των ΜΣΑΦ, διαθέτει τεκμηριωμένη αποτελεσματικότητα
στις παραπάνω ενδείξεις.
Ωστόσο, η χρήση της πρέπει να είναι
στοχευμένη και χρονικά περιορισμένη.
Για τον λόγο αυτό, το Voltaren συνιστάται να λαμβάνεται
στη χαμηλότερη αποτελεσματική δόση
και για το
μικρότερο δυνατό χρονικό διάστημα,
ώστε να επιτυγχάνεται το μέγιστο θεραπευτικό όφελος
με τον μικρότερο δυνατό κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών.

4

Μορφές κυκλοφορίας

Το Voltaren κυκλοφορεί σε πολλές φαρμακοτεχνικές μορφές,
ώστε να προσαρμόζεται στη βαρύτητα των συμπτωμάτων
και στις ανάγκες του ασθενούς.
Η επιλογή της κατάλληλης μορφής επηρεάζει τόσο
την ταχύτητα δράσης όσο και το προφίλ ασφάλειας.

• Δισκία ή καψάκια από του στόματος:
  παρέχουν συστηματική δράση και χρησιμοποιούνται
  σε μέτριο έως έντονο πόνο.
• Υπόθετα:
  εναλλακτική επιλογή σε ασθενείς με γαστρεντερικές ενοχλήσεις
  ή δυσκολία κατάποσης.
• Ενέσιμη μορφή:
  χρησιμοποιείται κυρίως σε νοσοκομειακό περιβάλλον
  για οξύ έντονο πόνο.
• Τοπικό gel ή spray:
  δρα τοπικά με μικρότερη συστηματική απορρόφηση
  και μειωμένο κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών.

5

Δοσολογία

Η δοσολογία του Voltaren εξαρτάται από την ένταση του πόνου,
τη μορφή του φαρμάκου και το ιατρικό ιστορικό του ασθενούς.
Στους ενήλικες, η συνήθης συνολική ημερήσια δόση κυμαίνεται
μεταξύ 75 και 150 mg, χορηγούμενη σε
μία ή περισσότερες δόσεις.

Η βασική αρχή χορήγησης είναι η χρήση της
χαμηλότερης αποτελεσματικής δόσης
για το μικρότερο δυνατό χρονικό διάστημα.
Η παρατεταμένη ή αλόγιστη χρήση αυξάνει σημαντικά
τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών.

Σε ηλικιωμένους ή ασθενείς με συνοδά νοσήματα,
η δόση συχνά χρειάζεται προσαρμογή
και απαιτείται στενότερη ιατρική παρακολούθηση.

Για οξύ μυοσκελετικό πόνο, η αγωγή συνήθως περιορίζεται σε
3–5 ημέρες.
Αν τα συμπτώματα επιμένουν πέραν του διαστήματος αυτού,
απαιτείται ιατρική επανεκτίμηση και όχι απλή συνέχιση της λήψης.

6

Παρενέργειες

Όπως όλα τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ),
το Voltaren μπορεί να προκαλέσει
ανεπιθύμητες ενέργειες,
ιδίως όταν λαμβάνεται σε υψηλές δόσεις
ή για παρατεταμένο χρονικό διάστημα.
Ο κίνδυνος αυξάνεται σε άτομα με υποκείμενα νοσήματα
ή ταυτόχρονη λήψη άλλων φαρμάκων.

Οι συχνότερα αναφερόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες αφορούν:

• Γαστρεντερικό σύστημα:
  δυσπεψία, καούρα, ναυτία, κοιλιακό άλγος,
  έλκος ή γαστρεντερική αιμορραγία.
• Καρδιαγγειακό σύστημα:
  αυξημένος κίνδυνος αρτηριακής υπέρτασης,
  εμφράγματος του μυοκαρδίου
  ή άλλων αγγειακών επεισοδίων,
  ιδιαίτερα σε παρατεταμένη χρήση.
• Νεφρική λειτουργία:
  κατακράτηση υγρών, οίδημα
  και αύξηση της κρεατινίνης,
  κυρίως σε ηλικιωμένους ή αφυδατωμένους ασθενείς.
• Ήπαρ:
  παροδική αύξηση των τρανσαμινασών,
  συνήθως αναστρέψιμη μετά τη διακοπή της αγωγής.

Η εμφάνιση προειδοποιητικών συμπτωμάτων,
όπως έντονος ή επίμονος κοιλιακός πόνος,
μαύρα κόπρανα,
αιματέμεση ή
δύσπνοια,
απαιτεί άμεση διακοπή του φαρμάκου
και επείγουσα ιατρική αξιολόγηση.

Ο κίνδυνος σοβαρών επιπλοκών αυξάνεται με την ηλικία,
την αφυδάτωση, την πολυφαρμακία και τη μακροχρόνια χρήση.
Για τον λόγο αυτό, συνιστάται πάντα η χαμηλότερη αποτελεσματική δόση
και αποφυγή συνδυασμού με άλλα ΜΣΑΦ.

7

Αντενδείξεις

Η χρήση του Voltaren αντενδείκνυται σε συγκεκριμένες
καταστάσεις, όπου ο κίνδυνος υπερβαίνει το όφελος.
Η λήψη χωρίς ιατρική καθοδήγηση σε αυτές τις περιπτώσεις
μπορεί να είναι επικίνδυνη.

• Ενεργό ή πρόσφατο γαστρικό ή δωδεκαδακτυλικό έλκος
• Σοβαρή καρδιακή ανεπάρκεια ή πρόσφατο καρδιαγγειακό επεισόδιο
• Σοβαρή νεφρική ή ηπατική ανεπάρκεια
• Κύηση στο τρίτο τρίμηνο
• Υπερευαισθησία στη δικλοφενάκη ή σε άλλα ΜΣΑΦ

Σε αυτές τις περιπτώσεις εξετάζονται εναλλακτικές
αναλγητικές ή αντιφλεγμονώδεις θεραπείες.
Αν υπάρχει αμφιβολία για το ιστορικό,
προτιμάται πρώτα ιατρική αξιολόγηση πριν από κάθε λήψη.

8

Αλληλεπιδράσεις

Το Voltaren μπορεί να αλληλεπιδράσει με άλλα φάρμακα,
μεταβάλλοντας την αποτελεσματικότητα ή την ασφάλειά τους.
Για τον λόγο αυτό είναι σημαντικό να ενημερώνεται
ο ιατρός για κάθε συγχορηγούμενη αγωγή.

• Αντιπηκτικά και αντιαιμοπεταλιακά: αυξημένος κίνδυνος αιμορραγίας.
• Άλλα ΜΣΑΦ ή κορτικοστεροειδή: αυξημένος γαστρεντερικός κίνδυνος.
• Διουρητικά και ACE-αναστολείς: πιθανή επιδείνωση νεφρικής λειτουργίας.
• Λίθιο και μεθοτρεξάτη: αύξηση των επιπέδων τους στο αίμα.

Η ταυτόχρονη λήψη πολλών φαρμάκων απαιτεί
εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση,
ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους ή ασθενείς με χρόνια νοσήματα.

9

Ειδικοί πληθυσμοί

Ορισμένες ομάδες ασθενών είναι ιδιαίτερα ευάλωτες
στις ανεπιθύμητες ενέργειες της δικλοφενάκης
και απαιτούν εξατομικευμένη αξιολόγηση
πριν και κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Στους ηλικιωμένους, η χρήση του Voltaren
σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο
γαστρεντερικής αιμορραγίας,
νεφρικής δυσλειτουργίας
και κατακράτησης υγρών,
ιδίως όταν συνυπάρχουν χρόνια νοσήματα
ή πολυφαρμακία.
Για τον λόγο αυτό, συνιστάται η χαμηλότερη
αποτελεσματική δόση και στενότερη παρακολούθηση.
Σε άτομα άνω των 65 ετών προτιμάται συχνά η τοπική μορφή
όπου αυτό είναι κλινικά εφικτό.

Σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο,
όπως καρδιοπαθείς ή άτομα με
αρτηριακή υπέρταση,
η δικλοφενάκη μπορεί να αυξήσει
τον καρδιαγγειακό κίνδυνο,
ιδιαίτερα σε παρατεταμένη χρήση ή υψηλές δόσεις.
Η χορήγηση πρέπει να είναι περιορισμένη,
με σαφή ιατρική ένδειξη και τακτική επανεκτίμηση.

Κατά την εγκυμοσύνη,
και ειδικότερα στο τρίτο τρίμηνο,
η δικλοφενάκη αντενδείκνυται,
καθώς μπορεί να προκαλέσει
πρόωρη σύγκλειση του αρτηριακού πόρου,
νεφρική δυσλειτουργία στο έμβρυο
και επιπλοκές κατά τον τοκετό.
Στα πρώτα τρίμηνα,
η χρήση επιτρέπεται μόνο
κατόπιν αυστηρής ιατρικής καθοδήγησης.

10

Τοπική vs από του στόματος χρήση

Η επιλογή μεταξύ τοπικής και από του στόματος
χορήγησης εξαρτάται από την εντόπιση και τη βαρύτητα
του πόνου.

Η τοπική μορφή (gel ή spray) προσφέρει
ανακούφιση σε επιφανειακούς μυοσκελετικούς πόνους
με ελάχιστη συστηματική απορρόφηση
και μικρότερο κίνδυνο παρενεργειών.

Η από του στόματος χορήγηση είναι πιο
αποτελεσματική σε έντονο ή εκτεταμένο πόνο,
αλλά συνοδεύεται από μεγαλύτερο συστηματικό φορτίο.

Για περιπτώσεις εντοπισμένου μυοσκελετικού πόνου,
η τοπική μορφή Voltaren gel αποτελεί συχνά ασφαλέστερη επιλογή,
καθώς έχει μικρότερη συστηματική απορρόφηση
και μειωμένο κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών.

11

Εργαστηριακή παρακολούθηση

Σε ασθενείς που λαμβάνουν Voltaren για
παρατεταμένο χρονικό διάστημα,
συνιστάται τακτική εργαστηριακή παρακολούθηση,
ώστε να ανιχνεύονται έγκαιρα πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες
και να προσαρμόζεται έγκαιρα η θεραπεία.

Ο προληπτικός έλεγχος συνήθως περιλαμβάνει:

• Ηπατικά ένζυμα (AST, ALT): για έλεγχο πιθανής ηπατοτοξικότητας.
• Νεφρική λειτουργία (κρεατινίνη, ουρία): για έγκαιρη ανίχνευση επιβάρυνσης της νεφρικής λειτουργίας.
• Αιματολογικούς δείκτες: κυρίως όταν υπάρχει υποψία γαστρεντερικής αιμορραγίας ή αναιμίας.

Η συστηματική και εξατομικευμένη παρακολούθηση
ενισχύει σημαντικά την ασφάλεια της αγωγής,
μειώνει τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών
και συμβάλλει στη βέλτιστη κλινική διαχείριση του ασθενούς.
Σε ασθενείς υψηλού κινδύνου, ο έλεγχος μπορεί να απαιτείται ήδη
μέσα στις πρώτες εβδομάδες θεραπείας.

11α

Voltaren και στομάχι: πότε χρειάζεται γαστροπροστασία

Η δικλοφενάκη (Voltaren) ανήκει στα ΜΣΑΦ με ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση, αλλά και με
γνωστό γαστρεντερικό κίνδυνο. Οι προσταγλανδίνες που μειώνει το φάρμακο δεν “γεννούν” μόνο πόνο και φλεγμονή·
βοηθούν επίσης να προστατεύεται ο γαστρικός βλεννογόνος. Όταν η προστασία αυτή μειώνεται, αυξάνει η πιθανότητα για
καούρες, γαστρίτιδα, έλκος και — σπανιότερα αλλά σοβαρά — γαστρεντερική αιμορραγία.

Στην πράξη, η γαστροπροστασία (συνήθως με αναστολέα αντλίας πρωτονίων, όταν ενδείκνυται)
εξετάζεται ιδιαίτερα όταν υπάρχει ένας ή περισσότεροι παράγοντες κινδύνου:

• Ηλικία ≥60–65 ετών
• Ιστορικό έλκους ή προηγούμενης γαστρεντερικής αιμορραγίας
• Ταυτόχρονη λήψη αντιαιμοπεταλιακών/αντιπηκτικών
• Ταυτόχρονη λήψη κορτικοστεροειδών
• Ανάγκη για υψηλότερη δόση ή παρατεταμένη χρήση

Κόκκινες σημαίες που απαιτούν άμεση διακοπή και ιατρική εκτίμηση είναι:
μαύρα κόπρανα, αιματέμεση, έντονος/επίμονος κοιλιακός πόνος ή νέα αναιμία/αδυναμία χωρίς προφανή αιτία.

11β

Voltaren και νεφρά: τι σημαίνει «νεφρικός κίνδυνος» στην πράξη

Ένας από τους βασικούς λόγους που το Voltaren θέλει προσοχή είναι ότι τα ΜΣΑΦ μπορούν να επηρεάσουν
τη νεφρική αιμάτωση. Οι προσταγλανδίνες συμβάλλουν στη διατήρηση της ροής αίματος στα νεφρά,
ιδίως όταν ο οργανισμός βρίσκεται σε “οριακές” συνθήκες (αφυδάτωση, διουρητικά, καρδιακή ανεπάρκεια).
Η αναστολή τους μπορεί να οδηγήσει σε κατακράτηση νατρίου/υγρών, οίδημα και σε ορισμένες περιπτώσεις
σε άνοδο κρεατινίνης ή οξεία επιδείνωση νεφρικής λειτουργίας.

Ο κίνδυνος είναι σαφώς μεγαλύτερος σε:

• Ηλικιωμένους
• Άτομα με χρόνια νεφρική νόσο ή καρδιακή ανεπάρκεια
• Άτομα σε διουρητικά ή/και ACE-αναστολείς/ARBs (το γνωστό “τρίπτυχο” διουρητικό + ACE/ARB + ΜΣΑΦ)
• Αφυδάτωση (πυρετός, γαστρεντερίτιδα, μειωμένη πρόσληψη υγρών)

Για καθημερινούς μυοσκελετικούς πόνους, όταν είναι εφικτό, η τοπική μορφή (gel) μειώνει τη συστηματική έκθεση
και συνήθως είναι ασφαλέστερη επιλογή για άτομα με ευαισθησία στα νεφρά, πάντα με κλινική κρίση.

12

Voltaren και αρτηριακή πίεση

Η δικλοφενάκη μπορεί να προκαλέσει μικρή αύξηση της αρτηριακής πίεσης,
ιδιαίτερα σε άτομα με προϋπάρχουσα υπέρταση ή σε παρατεταμένη χρήση.
Ο μηχανισμός σχετίζεται με κατακράτηση νατρίου και υγρών,
καθώς και με μεταβολές στη νεφρική αιμάτωση.

Σε υπερτασικούς ασθενείς συνιστάται βραχυχρόνια χρήση,
τακτική μέτρηση πίεσης και αποφυγή υψηλών δόσεων.
Αν παρατηρηθεί επίμονη άνοδος των τιμών,
το Voltaren πρέπει να διακόπτεται και να επανεκτιμάται η αναλγητική αγωγή.

13

Πόσες ημέρες είναι ασφαλές να λαμβάνεται

Για οξύ μυοσκελετικό πόνο, το Voltaren χρησιμοποιείται συνήθως για
3–5 ημέρες.
Σε ειδικές περιπτώσεις μπορεί να παραταθεί έως 7 ημέρες,
πάντα όμως με ιατρική καθοδήγηση.
Η παρατεταμένη λήψη αυξάνει εκθετικά τον κίνδυνο
γαστρεντερικών, καρδιαγγειακών και νεφρικών επιπλοκών.

Αν ο πόνος επιμένει πέραν του διαστήματος αυτού,
απαιτείται επανεκτίμηση της αιτίας
και όχι απλή συνέχιση του φαρμάκου.

Η ανάγκη για συχνή επανάληψη της αγωγής αποτελεί ένδειξη
υποκείμενου προβλήματος που χρειάζεται διερεύνηση.

14

Εναλλακτικές επιλογές αναλγησίας

Σε άτομα υψηλού κινδύνου ή όταν απαιτείται συχνή αναλγησία,
μπορούν να εξεταστούν εναλλακτικές όπως:

• Παρακεταμόλη για ήπιο έως μέτριο πόνο.
• Τοπική δικλοφενάκη (gel) για εντοπισμένο μυοσκελετικό πόνο.
• Φυσικοθεραπευτικές παρεμβάσεις και τοπική ψύξη/θερμότητα.

Η επιλογή πρέπει να εξατομικεύεται,
λαμβάνοντας υπόψη ηλικία, συνοδά νοσήματα
και διάρκεια των συμπτωμάτων.
Σε κάθε περίπτωση, στόχος είναι η αποτελεσματική ανακούφιση
με τη μικρότερη δυνατή φαρμακευτική επιβάρυνση.

14α

Πότε ΔΕΝ είναι σωστή επιλογή το Voltaren για πόνο

Παρότι το Voltaren είναι αποτελεσματικό όταν υπάρχει φλεγμονή, δεν είναι “καθολικό” αναλγητικό.
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η πιθανότητα οφέλους είναι μικρή ή ο κίνδυνος δυσανάλογος, και αξίζει να
επιλεγεί άλλη προσέγγιση.

• Χρόνιος πόνος χωρίς σαφή φλεγμονώδη συνιστώσα (π.χ. ανάγκη καθημερινής αναλγησίας για εβδομάδες).
• Νευροπαθητικός πόνος (κάψιμο, “ηλεκτρικά” τινάγματα, μούδιασμα) όπου τα ΜΣΑΦ συχνά έχουν περιορισμένο αποτέλεσμα.
• Υψηλός καρδιαγγειακός κίνδυνος ή δυσκολία ρύθμισης της πίεσης, όπου προτιμώνται άλλες λύσεις.
• Ιστορικό έλκους/αιμορραγίας ή πολλοί γαστρεντερικοί παράγοντες κινδύνου.
• Νεφρική δυσλειτουργία ή κατάσταση αυξημένου κινδύνου (αφυδάτωση, “τρίπτυχο” διουρητικό + ACE/ARB + ΜΣΑΦ).

Αν ο πόνος επιμένει ή απαιτεί συχνή επανάληψη αγωγής, αυτό είναι συχνά ένδειξη ότι χρειάζεται
επανεκτίμηση της αιτίας (π.χ. μηχανικό πρόβλημα, τενοντοπάθεια, ριζίτιδα, φλεγμονώδης αρθρίτιδα)
και όχι απλή παράταση ενός ΜΣΑΦ. Σε τέτοιες περιπτώσεις, μπορεί να προτιμηθούν
παρακεταμόλη, τοπικές θεραπείες, φυσικοθεραπεία ή άλλες στοχευμένες παρεμβάσεις, ανάλογα με τη διάγνωση.

15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

16

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστηριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

17

Βιβλιογραφία