06/Sep/2025

Πίνακας Περιεχομένων

1. Τι είναι το Λίθιο και γιατί μετριέται στο αίμα
2. Πώς γίνεται η εξέταση (δειγματοληψία)
3. Μηχανισμός δράσης του Λιθίου στον οργανισμό
4. Ενδείξεις για τη μέτρηση λιθίου
5. Τιμές αναφοράς και ερμηνεία
6. Παράγοντες που επηρεάζουν τα επίπεδα λιθίου
7. Συμπτώματα χαμηλών και υψηλών επιπέδων
8. Αλληλεπιδράσεις Λιθίου με φάρμακα
9. Παρενέργειες και τοξικότητα
10. Λίθιο στην εγκυμοσύνη και στο θηλασμό
11. Χρήση λιθίου σε παιδιά και εφήβους
12. Ηλεκτρονική παρακολούθηση και TDM (Therapeutic Drug Monitoring)
13. Πρακτικές συμβουλές για ασθενείς
14. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
15. Βιβλιογραφία

1. Τι είναι το Λίθιο και γιατί μετριέται στο αίμα

Το Λίθιο είναι ένα φυσικό στοιχείο (αλκαλικό μέταλλο) που χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες
στην ιατρική, κυρίως για τη θεραπεία της διπολικής διαταραχής, της <strongμανιοκατάθλιψης
και άλλων ψυχιατρικών παθήσεων. Η δράση του σχετίζεται με τη ρύθμιση των νευροδιαβιβαστών στον εγκέφαλο
και την εξισορρόπηση της διάθεσης.

Η μέτρηση του λιθίου στο αίμα είναι εξαιρετικά σημαντική, διότι η θεραπευτική δόση
βρίσκεται σε πολύ στενά όρια. Αυτό σημαίνει ότι μικρές αποκλίσεις προς τα πάνω ή προς τα κάτω
μπορούν να οδηγήσουν είτε σε απώλεια αποτελεσματικότητας είτε σε σοβαρή τοξικότητα.

Συνεπώς, οι γιατροί ζητούν τακτικά την εξέταση λιθίου σε ασθενείς που λαμβάνουν αγωγή, ώστε να
διασφαλιστεί ότι τα επίπεδα παραμένουν στο επιθυμητό εύρος. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται
Therapeutic Drug Monitoring (TDM), δηλαδή θεραπευτική παρακολούθηση φαρμάκου.

✅ Με απλά λόγια: Το λίθιο είναι ένα φάρμακο σωτήριο για πολλές ψυχικές διαταραχές,
αλλά χρειάζεται στενή παρακολούθηση με αιματολογικές εξετάσεις ώστε να παραμένει ασφαλές και αποτελεσματικό.

2. Πώς γίνεται η εξέταση (δειγματοληψία)

Η μέτρηση Λιθίου ορού (Serum Lithium) είναι μια εξέταση αίματος που απαιτεί
σωστό χρονισμό σε σχέση με τη λήψη του φαρμάκου, ώστε τα αποτελέσματα να είναι έγκυρα και συγκρίσιμα.

2.1 Τι χρονισμό χρειάζεται;

Σημείο κοιλάδας (trough): Η αιμοληψία γίνεται συνήθως 12 ώρες μετά την τελευταία δόση
(π.χ. αν το χάπι ληφθεί 20:00, αιμοληψία στις 08:00).
Σε σχήματα μία φορά την ημέρα με παρατεταμένη αποδέσμευση, ο θεράπων μπορεί να ορίσει 12 ώρες ή συγκεκριμένο παράθυρο·
ακολουθούμε πάντα τις οδηγίες του ιατρού.
Μετά την έναρξη ή αλλαγή δόσης: μετράμε όταν επιτευχθεί σταθερή κατάσταση (steady state),
συνήθως σε 4–7 ημέρες.

Tip: Χρησιμοποιείτε πάντα τον ίδιο χρονισμό (π.χ. σταθερά 12 ώρες μετά τη δόση) ώστε οι τιμές να είναι συγκρίσιμες με παλαιότερες.

2.2 Χρειάζεται νηστεία;

Όχι, νηστεία δεν απαιτείται. Ωστόσο, αποφύγετε ασυνήθιστη καταπόνηση/αφυδάτωση πριν την αιμοληψία.

2.3 Σωληνάριο αίματος (προαναλυτικά)

Προτιμώμενο δείγμα: Ορός (serum).
Αποφύγετε αυστηρά σωληνάρια με λιθίου-ηπαρίνη (Li-Heparin), διότι
προκαλούν ψευδώς αυξημένες τιμές.
Αν χρησιμοποιηθεί πλάσμα, προτιμάται νάτριο-ηπαρίνη (Na-Heparin), κατόπιν πρωτοκόλλου του εργαστηρίου.
Διαχωρίστε γρήγορα ορό/πλάσμα από τα κύτταρα εντός 2 ωρών.

🧪 Σωληνάριο – Γρήγορος οδηγός

✅ Serum (κόκκινο καπάκι / SST σύμφωνα με το πρωτόκολλο του εργαστηρίου)
✅ Plasma με Na-Heparin (αν απαιτηθεί από τη μέθοδο)
⛔ Όχι Li-Heparin

2.4 Μεταφορά & σταθερότητα

Θερμοκρασία περιβάλλοντος για βραχύ χρόνο· για μεγαλύτερες καθυστερήσεις, ψύξη 2–8°C.
Αποφύγετε αιμόλυση και παρατεταμένη επαφή ορού με κύτταρα.

2.5 Μέθοδος μέτρησης

Τα εργαστήρια χρησιμοποιούν επικυρωμένες μεθόδους, όπως ιοντοεκλεκτικά ηλεκτρόδια (ISE)
ή φωτομετρικές/χρωματομετρικές τεχνικές ειδικές για λίθιο. Τα αποτελέσματα εκφράζονται συνήθως σε
mmol/L.

2.6 Παράγοντες που επηρεάζουν το δείγμα

Ενυδάτωση & νάτριο: Αφυδάτωση ή χαμηλή πρόσληψη άλατος μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα λιθίου.
Νεφρική λειτουργία: Μειωμένη GFR αυξάνει τη συγκέντρωση.
Φάρμακα: Διουρητικά (ιδίως θειαζίδες), ΜΣΑΦ, ACE-i/ARBs μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα (βλ. ενότητα 8).

2.7 Οδηγίες για τον/την ασθενή πριν την αιμοληψία

Τηρήστε σταθερή ώρα λήψης του φαρμάκου και κάντε την αιμοληψία στο ίδιο «παράθυρο» (π.χ. 12 ώρες μετά).
Μην αλλάζετε απότομα πρόσληψη άλατος/υγρών τις προηγούμενες ημέρες.
Μην ξεκινάτε/διακόπτετε ΜΣΑΦ, διουρητικά, ACE-i/ARBs χωρίς ιατρική οδηγία.
Ενημερώστε το εργαστήριο/ιατρό για όλα τα φάρμακα.
Δεν απαιτείται νηστεία· αποφύγετε έντονη άσκηση/αφυδάτωση.

2.8 Πότε επαναλαμβάνεται η μέτρηση;

Έναρξη/αλλαγή δόσης: κάθε 4–7 ημέρες έως σταθεροποίησης.
Συντήρηση: περιοδικά (π.χ. κάθε 1–3 μήνες) ή κατά κρίση ιατρού.
Ύποπτα συμπτώματα τοξικότητας ή αλλαγές σε νεφρική λειτουργία/φάρμακα → άμεσα.

3. Μηχανισμός δράσης του Λιθίου στον οργανισμό

Ο ακριβής μηχανισμός δράσης του Λιθίου δεν έχει πλήρως αποσαφηνιστεί,
ωστόσο γνωρίζουμε ότι δρα σε πολλαπλά επίπεδα στον εγκέφαλο και στο νευρικό σύστημα.
Το Λίθιο δεν είναι «παραδοσιακό» ψυχοφάρμακο που στοχεύει έναν και μόνο νευροδιαβιβαστή,
αλλά επηρεάζει ένα σύνολο κυτταρικών και μοριακών οδών.

3.1 Ρύθμιση νευροδιαβιβαστών

Αυξάνει τη σεροτονινεργική και ντοπαμινεργική δραστηριότητα,
βελτιώνοντας τη διάθεση.
Μειώνει τη νοραδρενεργική διέγερση, περιορίζοντας τη μανία και την υπερδραστηριότητα.
Σταθεροποιεί την ισορροπία μεταξύ διεγερτικών (γλουταμινικό) και
ανασταλτικών (GABA) νευροδιαβιβαστών.

3.2 Επίδραση σε δευτερογενείς αγγελιοφόρους (second messengers)

Το λίθιο αναστέλλει ένζυμα που εμπλέκονται στη σηματοδότηση μέσω ινοσιτόλης
(Inositol Monophosphatase, IMPase), μειώνοντας τη δραστηριότητα του συστήματος
inositol triphosphate (IP3). Έτσι, μειώνει την υπερδραστηριότητα των νευρώνων.

3.3 Επίδραση σε γονίδια και νευροπροστασία

Ενισχύει την παραγωγή νευροτροφικών παραγόντων (BDNF), που προάγουν την επιβίωση νευρώνων.
Μειώνει την απόπτωση (προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος) σε ορισμένες συνθήκες.
Έχει προταθεί ότι δρα νευροπροστατευτικά, πιθανόν μειώνοντας τον κίνδυνο νευροεκφυλιστικών νοσημάτων.

3.4 Επίδραση σε κυτταρικούς διαύλους

Το Λίθιο επιδρά σε διαύλους νατρίου, καλίου και ασβεστίου,
μεταβάλλοντας την ηλεκτρική δραστηριότητα των νευρικών κυττάρων. Αυτό συμβάλλει στη σταθεροποίηση της διάθεσης.

3.5 Σχέση με το κιρκαδιανό ρολόι

Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι το Λίθιο επηρεάζει γονίδια που σχετίζονται με το
κιρκαδιανό ρολόι (circadian rhythm). Αυτό εξηγεί γιατί βελτιώνει
διαταραχές ύπνου που συνοδεύουν τη διπολική διαταραχή.

🔎 Συνοψίζοντας: Το Λίθιο δρα πολυεπίπεδα:
επηρεάζει νευροδιαβιβαστές, δευτερογενείς αγγελιοφόρους, γονίδια,
κυτταρικούς διαύλους και το κιρκαδιανό ρολόι.
Αυτός ο πολυδιάστατος μηχανισμός εξηγεί γιατί είναι τόσο αποτελεσματικό
αλλά και γιατί χρειάζεται προσεκτική παρακολούθηση.

4. Ενδείξεις για τη μέτρηση λιθίου

Η μέτρηση του λιθίου ορού αποτελεί βασικό σκέλος της θεραπευτικής παρακολούθησης (TDM)
λόγω του στενού θεραπευτικού εύρους και της πιθανότητας τοξικότητας. Παρακάτω συνοψίζονται οι κύριες
κλινικές ενδείξεις για τις οποίες ο/η ιατρός ζητά την εξέταση.

4.1 Κατά την έναρξη της θεραπείας

Βασική μέτρηση μετά από 4–7 ημέρες (σταθερή κατάσταση), με αιμοληψία σε σημείο κοιλάδας (12 ώρες μετά τη δόση).
Τιτλοποίηση δόσης: επαναλαμβανόμενες μετρήσεις έως ότου τα επίπεδα μπουν στο θεραπευτικό εύρος.

4.2 Μετά από αλλαγή δόσης ή σκευάσματος

Κάθε αύξηση ή μείωση της δόσης απαιτεί νέα μέτρηση όταν επιτευχθεί steady state (συνήθως 4–7 ημέρες).
Αλλαγή από άμεσης σε παρατεταμένης αποδέσμευσης (ή αντίστροφα) → αναπροσαρμογή χρονισμού και επανέλεγχος.

4.3 Περιοδική παρακολούθηση σε χρόνια θεραπεία

Συντήρηση: τυπικά ανά 1–3 μήνες (κατά κρίση ιατρού και σταθερότητας συμπτωμάτων).
Υψηλού κινδύνου ασθενείς (ηλικιωμένοι, ΧΝΑ, συχνές αλληλεπιδράσεις) → συχνότερα διαστήματα.

4.4 Κλινική υποψία υποθεραπείας ή υποτροπής

Επανεμφάνιση μανιακών ή καταθλιπτικών συμπτωμάτων.
Υποψία χαμηλής συμμόρφωσης (missed doses) ή μεταβολών στον τρόπο ζωής (ύπνος, άσκηση, δίαιτα/άλας).

4.5 Συμπτώματα ή σημεία πιθανής τοξικότητας

Γαστρεντερικά: ναυτία, έμετοι, διάρροια.
Νευρολογικά: τρόμος, δυσκαμψία, αταξία, υπνηλία, σύγχυση, δυσαρθρία.
Άλλα: πολυουρία/πολυδιψία, αφυδάτωση, αδυναμία.
Δράση: άμεση μέτρηση λιθίου και εκτίμηση νεφρικής λειτουργίας.

4.6 Μεταβολές στη νεφρική λειτουργία & υδατική ισορροπία

Μείωση GFR/νεφρική δυσλειτουργία (οξεία ή χρόνια) → αυξάνει επίπεδα λιθίου.
Αφυδάτωση (πυρετός, έντονη άσκηση, γαστρεντερικές απώλειες).
Απότομες μεταβολές στην πρόσληψη άλατος/υγρών.

4.7 Έναρξη/διακοπή φαρμάκων με αλληλεπιδράσεις

Κάθε προσθήκη ή διακοπή φαρμάκου που επηρεάζει την απέκκριση του λιθίου απαιτεί επανέλεγχο επιπέδων:

Διουρητικά (ιδίως θειαζιδικά), ΜΣΑΦ, ACE-αναστολείς, ARBs → πιθανή αύξηση επιπέδων.
Οσμωτικά διουρητικά, πρόσληψη νάτριου → πιθανές μεταβολές προς τα κάτω.

4.8 Ηλικιωμένοι και ευάλωτοι πληθυσμοί

Ηλικιωμένοι: συχνότερος έλεγχος λόγω μειωμένης νεφρικής εφεδρείας και πολυφαρμακίας.
Χρόνια νοσήματα: καρδιαγγειακά, ενδοκρινικά, χρόνια νεφρική νόσος.

4.9 Εγκυμοσύνη, λοχεία & θηλασμός

Σε εγκυμοσύνη, οι φυσιολογικές μεταβολές του όγκου πλάσματος και της GFR μπορούν να αλλάξουν τα επίπεδα.
Απαιτείται στενότερη παρακολούθηση και εξατομίκευση (σε συνεργασία με ψυχίατρο/μαιευτήρα).

4.10 Οξείες νόσοι και χειρουργεία

Οξείες λοιμώξεις με πυρετό/αφυδάτωση → έλεγχος επιπέδων.
Προεγχειρητικός έλεγχος και μετεγχειρητική παρακολούθηση, ειδικά αν αλλάζει η νεφρική λειτουργία ή δίνονται ΜΣΑΦ/διουρητικά.

4.11 Αλλαγές τρόπου ζωής με πιθανό αντίκτυπο

Έναρξη έντονης άσκησης ή προγράμματος απώλειας βάρους.
Δίαιτες χαμηλού νατρίου ή σημαντικές διατροφικές τροποποιήσεις.
Κλιματικές συνθήκες (καύσωνας) με αυξημένες απώλειες υγρών.

📌 Κλινικό «Check-list» για παραγγελία εξέτασης Λιθίου:

Έναρξη/αλλαγή δόσης ή σκευάσματος → μέτρηση σε 4–7 ημέρες.
Σταθερή θεραπεία → ανά 1–3 μήνες (ή συχνότερα σε υψηλό κίνδυνο).
Συμπτώματα τοξικότητας ή υποτροπής → άμεση μέτρηση.
Νεφρική δυσλειτουργία/αφυδάτωση/αλλαγές σε υγρά-άλας → έλεγχος.
Έναρξη/διακοπή ΜΣΑΦ, θειαζιδικών, ACE-i/ARBs → επανέλεγχος.
Εγκυμοσύνη, ηλικιωμένοι, οξείες νόσοι, χειρουργείο → εξατομικευμένη παρακολούθηση.

🧪 Συνακόλουθες εξετάσεις που συχνά ζητούνται

Για ασφαλή και ολοκληρωμένη παρακολούθηση, συχνά ελέγχονται επίσης: κρεατινίνη/eGFR,
ηλεκτρολύτες (Na⁺, K⁺), TSH/θυρεοειδική λειτουργία, ασβέστιο και
γενική ούρων (πολυουρία/νεφρική συγκέντρωση).

5. Τιμές αναφοράς και ερμηνεία

Τα επίπεδα Λιθίου ορού ερμηνεύονται πάντα σε σχέση με τον χρονισμό της αιμοληψίας
(τυπικά σημείο κοιλάδας: 12 ώρες μετά την τελευταία δόση) και το κλινικό πλαίσιο.
Η μονάδα μέτρησης είναι mmol/L (ισοδύναμο με mEq/L για το λίθιο).

Κλινικό πλαίσιο	Στόχος (trough, 12h)	Σχόλια
Οξεία μανία	0.8–1.2 mmol/L	Συχνός έλεγχος μέχρι σταθεροποίησης· προσέχουμε συμπτώματα τοξικότητας.
Συντήρηση/πρόληψη υποτροπών	0.6–1.0 mmol/L	Στόχος ανάλογα με ιστορικό υποτροπών και ανοχή.
Ηλικιωμένοι / ευάλωτοι	0.4–0.8 mmol/L	Χαμηλότεροι στόχοι λόγω μειωμένης νεφρικής εφεδρείας και πολυφαρμακίας.
Παιδιά/έφηβοι	0.6–1.0 mmol/L (εξατομίκευση)	Μόνο με εξειδικευμένη παρακολούθηση και σαφές κλινικό όφελος.

Θεραπευτικό εύρος (γενικά): 0.6–1.2 mmol/L
Εξαρτάται από ένδειξη, ανοχή, συννοσηρότητες.

Οριακά υψηλό: 1.3–1.5 mmol/L
Επανέλεγχος/προσαρμογή δόσης, αξιολόγηση συμπτωμάτων.

Πιθανή τοξικότητα: > 1.5 mmol/L
Κλινική εκτίμηση άμεσα· >2.0 mmol/L = υψηλός κίνδυνος.

5.1 Πώς ερμηνεύουμε μία τιμή;

Επιβεβαιώνουμε τον χρονισμό (trough 12 ωρών). Εκτός trough → η τιμή δεν συγκρίνεται αξιόπιστα.
Συσχετίζουμε με συμπτώματα (υποτροπή διάθεσης vs συμπτώματα τοξικότητας).
Ελέγχουμε νεφρική λειτουργία & ηλεκτρολύτες (κρεατινίνη/eGFR, Na⁺, K⁺), TSH και ασβέστιο.
Ελέγχουμε αλληλεπιδράσεις (θειαζίδες, ΜΣΑΦ, ACE-i/ARBs κ.ά.).

5.2 Χαμηλές τιμές (π.χ. <0.6 mmol/L στη συντήρηση)

Πιθανή υποδοσολογία ή μη συμμόρφωση.
Αυξημένη πρόσληψη νάτριου/υγρών ή έντονη εφίδρωση/άσκηση.
Αύξηση GFR (π.χ. εγκυμοσύνη) → μεγαλύτερη κάθαρση λιθίου.
Δράση: ανασκόπηση χρονισμού, συμμόρφωσης, δόσης και φαρμάκων.

5.3 Υψηλές τιμές (π.χ. >1.2 mmol/L)

Μείωση GFR (οξεία/χρόνια νεφρική δυσλειτουργία).
Αφυδάτωση, οξεία νόσος με εμέτους/διάρροιες, καύσωνας.
Αλληλεπιδράσεις: θειαζιδικά διουρητικά, ΜΣΑΦ, ACE-i/ARBs κ.ά.
Απότομη μείωση πρόσληψης άλατος.
Δράση: κλινική εκτίμηση, επανέλεγχος, προσαρμογή δόσης/φαρμάκων, ενυδάτωση.

5.4 Η «παγίδα» της χρόνιας τοξικότητας

Η χρόνια τοξικότητα μπορεί να εκδηλωθεί με παρατεταμένα νευρολογικά συμπτώματα (τρέμουλο, αταξία, γνωστικές
διαταραχές) ακόμη και με τιμές εντός ή οριακά πάνω από το εύρος, ειδικά σε ηλικιωμένους ή με ΧΝΑ.
Η κλινική εικόνα υπερισχύει της μεμονωμένης τιμής.

5.5 Ειδικές καταστάσεις

Εγκυμοσύνη: Αύξηση GFR στο 1ο–2ο τρίμηνο → χαμηλότερα επίπεδα· μετά τον τοκετό επιστρέφουν/ανεβαίνουν.
Απαιτείται στενή παρακολούθηση και διεπιστημονική διαχείριση.
Ηλικιωμένοι: Προτιμώνται χαμηλότεροι στόχοι (0.4–0.8 mmol/L) και συχνότεροι έλεγχοι.
Οξεία νόσος/χειρουργείο: Προσωρινές διακοπές/τροποποιήσεις κατά περίπτωση, με έλεγχο επιπέδων.

🧩 Τεχνικά/μεθοδολογικά

Προτιμάται ορός· αποφύγετε Li-Heparin σωληνάρια (ψευδώς ↑).
Επαναληψιμότητα: κρατήστε σταθερό χρονισμό και ίδιο εργαστηριακό πρωτόκολλο.
Αναφέρετε στο αποτέλεσμα τον χρόνο από τη δόση (π.χ. “trough 12h”).

Σύνοψη ερμηνείας: Στοχεύουμε 0.6–1.0 mmol/L για συντήρηση (0.8–1.2 στην οξεία φάση),
κρατάμε σταθερό χρονισμό 12h, ελέγχουμε νεφρική λειτουργία/ηλεκτρολύτες και αναζητούμε αλληλεπιδράσεις.

6. Παράγοντες που επηρεάζουν τα επίπεδα λιθίου

Τα επίπεδα Λιθίου στο αίμα μπορούν να μεταβληθούν σημαντικά από
διάφορους βιολογικούς, φαρμακολογικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Η κατανόηση αυτών είναι κρίσιμη για την αποφυγή τοξικότητας ή υποθεραπείας.

6.1 Νεφρική λειτουργία

Το λίθιο αποβάλλεται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τους νεφρούς.
Μείωση GFR (χρόνια νεφρική νόσος, οξεία νεφρική βλάβη) → ↑ επίπεδα λιθίου.
Συνεπώς, σε νεφρική δυσλειτουργία απαιτούνται χαμηλότερες δόσεις και στενότερη παρακολούθηση.

6.2 Υγρά και ισορροπία νατρίου

Αφυδάτωση (πυρετός, διάρροια, έμετοι, καύσωνας) → ↑ επίπεδα λιθίου.
Χαμηλή πρόσληψη άλατος → αυξημένη επαναρρόφηση λιθίου στα νεφρικά σωληνάρια.
Απότομη αύξηση άλατος ή υπερυδάτωση → ↓ επίπεδα λιθίου (αυξημένη απέκκριση).

💡 Σημαντικό: Η σταθερή πρόσληψη άλατος και υγρών είναι απαραίτητη.
Οποιαδήποτε ξαφνική αλλαγή μπορεί να μεταβάλλει δραστικά τα επίπεδα λιθίου.

6.3 Ηλικία

Στους ηλικιωμένους, η νεφρική κάθαρση μειώνεται ακόμη κι αν η κρεατινίνη φαίνεται «φυσιολογική».
Απαιτούνται χαμηλότεροι θεραπευτικοί στόχοι (0.4–0.8 mmol/L) και πιο συχνός έλεγχος.

6.4 Συνοδά νοσήματα

Καταστάσεις με απώλειες υγρών: γαστρεντερίτιδες, υπερβολική εφίδρωση, εμπύρετα.
Καρδιακή ανεπάρκεια, υπέρταση: ανάγκη για διουρητικά → αλληλεπιδράσεις με λίθιο.
Υποθυρεοειδισμός: το λίθιο μπορεί να τον επιδεινώσει, γι’ αυτό ελέγχεται και η TSH.

6.5 Φάρμακα που αυξάνουν τα επίπεδα λιθίου

Θειαζιδικά διουρητικά → ↑ κατακράτηση λιθίου.
ΜΣΑΦ (π.χ. ιβουπροφαίνη, δικλοφενάκη, ναπροξένη) → ↓ νεφρική αποβολή λιθίου.
ACE-αναστολείς (π.χ. εναλαπρίλη) και ARBs (π.χ. λοσαρτάνη) → ↑ επίπεδα.
Σπιρονολακτόνη, τριαμτερένη → πιθανή ↑ συγκέντρωση.

6.6 Φάρμακα που μειώνουν τα επίπεδα λιθίου

Οσμωτικά διουρητικά (μαννιτόλη).
Ακεταζολαμίδη.
Αυξημένη κατανάλωση καφεΐνης → ↑ κάθαρση λιθίου.

6.7 Διατροφικοί παράγοντες & lifestyle

Απότομη αλλαγή στη δίαιτα αλατιού (π.χ. low-salt δίαιτα ή αλμυρά φαγητά).
Εντατική άσκηση με έντονη εφίδρωση → πιθανή ↑ συγκέντρωση.
Καύσωνας / κλιματικές συνθήκες με αυξημένη απώλεια υγρών.
Κατανάλωση αλκοόλ (αφυδάτωση, μεταβολές στη νεφρική λειτουργία).

6.8 Εγκυμοσύνη

Στην εγκυμοσύνη αυξάνεται η σπειραματική διήθηση (GFR),
γεγονός που μπορεί να μειώσει τα επίπεδα λιθίου κατά το 1ο και 2ο τρίμηνο.
Μετά τον τοκετό, τα επίπεδα επιστρέφουν ή ακόμη και αυξάνονται, αυξάνοντας τον κίνδυνο τοξικότητας.
Γι’ αυτό απαιτείται συχνός επανέλεγχος.

📌 Γρήγορος οδηγός για κλινική πράξη

Νεφρική λειτουργία ↓ → ↑ επίπεδα λιθίου.
Αφυδάτωση / χαμηλό άλας → ↑ επίπεδα.
Υπερυδάτωση / υψηλό άλας → ↓ επίπεδα.
Θειαζίδες, ΜΣΑΦ, ACE-i/ARBs → ↑ επίπεδα.
Ακεταζολαμίδη, οσμωτικά διουρητικά, καφεΐνη → ↓ επίπεδα.
Εγκυμοσύνη → ↓ επίπεδα (1ο–2ο τρίμηνο), ↑ μετά τον τοκετό.

Συνοψίζοντας: Οι συχνότεροι «ένοχοι» για μεταβολές στα επίπεδα λιθίου είναι οι
νεφρικές αλλαγές, οι μεταβολές στην ισορροπία άλατος/υγρών και οι αλληλεπιδράσεις με φάρμακα.
Η σταθερότητα στον τρόπο ζωής είναι κλειδί για ασφαλή θεραπεία.

7. Συμπτώματα χαμηλών και υψηλών επιπέδων

Τα συμπτώματα σχετίζονται στενά με τη συγκέντρωση του λιθίου, τη διάρκεια έκθεσης
(οξεία vs χρόνια) και την ατομική ευαισθησία (ηλικία, νεφρική λειτουργία, συννοσηρότητες).
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται διότι η χρόνια τοξικότητα μπορεί να εμφανίζεται με ήπιες τιμές αλλά με
έντονες νευρολογικές εκδηλώσεις, ειδικά σε ηλικιωμένους ή άτομα με ΧΝΑ.

Κλειδί: Μην εστιάζετε μόνο στον αριθμό. Η κλινική εικόνα υπερισχύει της μεμονωμένης τιμής.

7.1 Όταν τα επίπεδα είναι χαμηλά (υποθεραπεία)

Επανεμφάνιση/επιδείνωση μανιακών ή καταθλιπτικών συμπτωμάτων.
Αϋπνία, αυξημένη δραστηριότητα, ευερεθιστότητα (σημεία υποτροπής μανίας).
Συχνά ασυμπτωματικό εκτός ψυχιατρικής εικόνας.

Τι να κάνω; Ελέγξτε χρονισμό αιμοληψίας, συμμόρφωση, αλλαγές σε άλας/υγρά ή
νέα φάρμακα. Επικοινωνήστε με τον/την ιατρό για πιθανή τιτλοποίηση.

7.2 Όταν τα επίπεδα είναι υψηλά (τοξικότητα)

Η τοξικότητα διακρίνεται σε ήπια, μέτρια και σοβαρή. Τα όρια τιμών είναι ενδεικτικά.

Βαρύτητα	Τυπικές τιμές ορού*	Συμπτώματα	Ενέργειες
Ήπια	~1.3–1.5 mmol/L	Ναυτία, έμετος, διάρροια, λεπτός τρόμος, ήπια πολυουρία/πολυδιψία, υπνηλία, αδυναμία.	Διακοπή/μείωση δόσης κατά ιατρό, ενυδάτωση, επανέλεγχος λιθίου & νεφρικής λειτουργίας.
Μέτρια	~1.6–2.5 mmol/L	Έντονος τρόμος, αταξία, δυσαρθρία, σύγχυση, θάμβος όρασης, μυϊκή δυσκαμψία.	Επείγουσα ιατρική αξιολόγηση, ενδοφλέβια υγρά, παρακολούθηση ΗΚΓ/ηλεκτρολυτών.
Σοβαρή	>2.5 mmol/L (ή χαμηλότερα σε χρόνια έκθεση)	Επιληπτικές κρίσεις, έντονη υπνηλία/λήθαργος, καταστολή συνείδησης, καρδιακές αρρυθμίες, νεφρική ανεπάρκεια, αναπνευστική καταστολή.	Νοσοκομειακή φροντίδα, ενδοφλέβια υγρά, αιμοκάθαρση κατά περίπτωση.

*Τα όρια είναι ενδεικτικά και δεν υποκαθιστούν την κλινική κρίση. Χρόνια τοξικότητα μπορεί να εμφανιστεί και με χαμηλότερες τιμές.

7.3 Οξεία vs Χρόνια τοξικότητα

Οξεία τοξικότητα

Συνήθως μετά από μεγάλη εφάπαξ δόση ή λάθος χορήγηση.
Πιο έντονα γαστρεντερικά (Ν/Ε/Δ) αρχικά, τα νευρολογικά ακολουθούν.
Τα επίπεδα μπορεί να φαίνονται υψηλά αλλά η κλινική εικόνα καθυστερεί.

Χρόνια τοξικότητα

Μετά από σωρευτική έκθεση (π.χ. μειωμένη GFR, αφυδάτωση, αλληλεπιδράσεις).
Πιο έντονα νευρολογικά: τρόμος, αταξία, δυσαρθρία, γνωστική επιβάρυνση.
Μπορεί να εκδηλωθεί με τιμές εντός/οριακά πάνω από το εύρος.

7.4 Συστηματικές εκδηλώσεις

Νεφροί: πολυουρία/πολυδιψία (νεφρογενής άποιος διαβήτης), αύξηση κρεατινίνης.
Θυρεοειδής: υποθυρεοειδισμός, βρογχοκήλη (ελέγχεται TSH).
Καρδιά: επιπέδωση/αναστροφή Τ, παράταση QT, αρρυθμίες (ΗΚΓ σε συμπτωματικούς).
Γαστρεντερικό: ναυτία, έμετος, διάρροια (πρώιμα σημεία υπερδοσολογίας).
Νευρολογικό: τρόμος, αταξία, μυοκλονίες, σύγχυση, υπνηλία, σπασμοί.

🚩 Κόκκινες σημαίες – Αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια:

Επίμονος έμετος/διάρροια με αδυναμία λήψης υγρών.
Νευρολογικά: έντονος τρόμος, αταξία, δυσαρθρία, σύγχυση, σπασμοί.
Σημεία αφυδάτωσης, ολιγουρία ή απότομη αύξηση κρεατινίνης.
Καρδιακά συμπτώματα (ζάλη, συγκοπή, παλμοί) ή ανωμαλίες στο ΗΚΓ.

7.5 Πρώτες ενέργειες στην υποψία τοξικότητας

Επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό ή ΤΕΠ.
Διακοπή επόμενων δόσεων μέχρι εκτίμηση.
Ενυδάτωση (εφόσον επιτρέπεται), αποφυγή ΜΣΑΦ και άλλων αλληλεπιδράσεων.
Άμεσος εργαστηριακός έλεγχος: λίθιο ορού (με αναφορά χρονισμού), κρεατινίνη/eGFR, Na⁺, K⁺, Ca²⁺, TSH, ΗΚΓ.
Νοσοκομειακή αντιμετώπιση και συζήτηση για αιμοκάθαρση σε σοβαρή τοξικότητα ή νεφρική ανεπάρκεια.

Disclaimer: Το κείμενο παρέχει γενική ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή.
Οι αποφάσεις λαμβάνονται πάντα από τον/την θεράποντα ιατρό.

8. Αλληλεπιδράσεις Λιθίου με φάρμακα

Το Λίθιο έχει στενό θεραπευτικό εύρος, γι’ αυτό ακόμη και μικρές αλλαγές
στη νεφρική του κάθαρση μπορούν να οδηγήσουν σε τοξικότητα ή υποθεραπεία.
Πολλά φάρμακα επηρεάζουν τη συγκέντρωση λιθίου μέσω νεφρικών μηχανισμών
(σωληναριακή επαναρρόφηση, αιματική ροή, ισορροπία νατρίου).
Ο παρακάτω οδηγός συνοψίζει τις βασικές αλληλεπιδράσεις.

Κατηγορία	Μηχανισμός	Επίδραση στα επίπεδα	Κλινική σημασία
Διουρητικά (θειαζίδες)	Αυξημένη επαναρρόφηση νατρίου & λιθίου στα σωληνάρια	↑↑	Συχνή αιτία τοξικότητας – απαιτείται μείωση δόσης λιθίου & στενή παρακολούθηση
Διουρητικά αγκύλης (φουροσεμίδη)	Μεταβολές όγκου/ηλεκτρολυτών	↑ ή ↔ (απρόβλεπτο)	Απαιτείται εξατομίκευση & συχνός έλεγχος
Καλιοσυντηρητικά (σπιρονολακτόνη)	Μείωση κάθαρσης λιθίου	↑	Πιθανή αύξηση – έλεγχος συχνά
ΜΣΑΦ (ιβουπροφαίνη, ναπροξένη)	Μείωση σπειραματικής διήθησης	↑	Συχνή αιτία αύξησης – προτιμήστε παρακεταμόλη για αναλγησία
ACE-αναστολείς (εναλαπρίλη) / ARBs (λοσαρτάνη)	Μείωση αποβολής λιθίου μέσω RAAS	↑	Υψηλός κίνδυνος – απαιτείται στενός έλεγχος μετά την έναρξη
Αντιεπιληπτικά (καρβαμαζεπίνη, βαλπροϊκό)	Προσθετική νευροτοξικότητα	↔ στα επίπεδα, ↑ κίνδυνος τοξικότητας	Συμπτώματα όπως αταξία, νυσταγμός μπορεί να επιδεινωθούν
Αντιψυχωσικά (αλoπεριδόλη, ρισπεριδόνη)	Συνέργεια σε νευροτοξικότητα	↔ επίπεδα, ↑ ανεπιθύμητες ενέργειες	Παρακολούθηση για εξωπυραμιδικά/νευρολογικά
Καφεΐνη	Αυξημένη νεφρική απέκκριση λιθίου	↓	Υπερβολική κατανάλωση καφέ μπορεί να μειώσει τη δράση του λιθίου

8.1 Κλινικές συστάσεις

Καταγράψτε όλα τα φάρμακα που λαμβάνει ο ασθενής (συμπεριλαμβανομένων OTC και φυτικών).
Μετά την έναρξη ή διακοπή ενός φαρμάκου που αλληλεπιδρά → ελέγξτε επίπεδα λιθίου σε 5–7 ημέρες.
Προτιμήστε παρακεταμόλη για αναλγησία αντί για ΜΣΑΦ όπου είναι εφικτό.
Ενημερώστε τον ασθενή για τα σημεία τοξικότητας και την ανάγκη για άμεση επικοινωνία με τον ιατρό.

8.2 Παραδείγματα από κλινική πράξη

Ασθενής με διπολική διαταραχή που ξεκινά θειαζίδη για υπέρταση → τα επίπεδα λιθίου αυξάνονται,
εμφανίζει τρόμο και ναυτία. Απαιτείται άμεση μείωση δόσης και έλεγχος.
Ασθενής με χρόνια αγωγή λιθίου λαμβάνει ιβουπροφαίνη για οσφυαλγία → σε λίγες ημέρες,
τα επίπεδα λιθίου ανεβαίνουν επικίνδυνα.
Έντονη κατανάλωση καφέ (5–6 φλ. ημερησίως) → μειωμένη αποτελεσματικότητα λιθίου λόγω αυξημένης απέκκρισης.

8.3 Τι να ελέγχει το εργαστήριο

Να σημειώνει πάντα τον χρόνο από τη δόση (π.χ. “12h trough”).
Να ρωτά για πρόσφατες μεταβολές σε φάρμακα που επηρεάζουν το λίθιο.
Να προτείνει έλεγχο κρεατινίνης, eGFR, Na⁺, K⁺, Ca²⁺, TSH όταν ενδείκνυται.

🚩 Συμπέρασμα: Οι πιο επικίνδυνες αλληλεπιδράσεις είναι με
θειαζίδες, ΜΣΑΦ, ACE-i και ARBs. Απαιτείται στενή επικοινωνία ιατρού–ασθενούς–εργαστηρίου.

9. Παρενέργειες και τοξικότητα

Το Λίθιο είναι εξαιρετικά αποτελεσματικό αλλά διαθέτει στενό θεραπευτικό εύρος.
Οι ανεπιθύμητες ενέργειες χωρίζονται σε βραχυπρόθεσμες (συνήθως δόσο-εξαρτώμενες) και
μακροπρόθεσμες (αθροιστική έκθεση). Η έγκαιρη αναγνώριση συμπτωμάτων και ο σωστός
Therapeutic Drug Monitoring μειώνουν τον κίνδυνο τοξικότητας.

Σημαντικό: Πάντα ερμηνεύουμε συμπτώματα σε συνάρτηση με τον χρονισμό αιμοληψίας,
τη νεφρική λειτουργία και τυχόν αλληλεπιδράσεις.

9.1 Συνήθεις βραχυπρόθεσμες ανεπιθύμητες ενέργειες

Σύστημα/Όργανο	Εκδήλωση	Συνήθεις χειρισμοί
Γαστρεντερικό	Ναυτία, έμετος, διάρροια, κοιλιακό άλγος	Λήψη με τροφή, διαίρεση δόσης, εναλλαγή σκευάσματος (π.χ. παρατεταμένης αποδέσμευσης)
Νευρολογικό	Λεπτός τρόμος χεριών, υπνηλία, ήπια γνωστική βραδύτητα	Μείωση δόσης, έλεγχος επιπέδων, αποφυγή καφεΐνης/διεγερτικών
Νεφροί/Υγρά	Πολυουρία, πολυδιψία (πρώιμη αδυναμία συμπύκνωσης)	Ενυδάτωση, αξιολόγηση δόσης, παρακολούθηση ηλεκτρολυτών
Δέρμα/Τρίχες	Ακμή, εξανθήματα, τριχόπτωση (τελογενής)	Δερματολογική αγωγή, εξέταση εναλλακτικής αν επιμένει

9.2 Μακροπρόθεσμες ανεπιθύμητες ενέργειες

Νεφρικό: νεφρογενής άποιος διαβήτης (μειωμένη ανταπόκριση στην ADH) με πολυουρία/πολυδιψία·
πιθανή προοδευτική μείωση eGFR σε μακροχρόνια χρήση.
Θυρεοειδής: υποθυρεοειδισμός, βρογχοκήλη – απαιτείται περιοδικός έλεγχος TSH.
Παραθυρεοειδείς/Ασβέστιο: υπερπαραθυρεοειδισμός, υπερασβεστιαιμία.
Μεταβολικό βάρος: αύξηση βάρους/όρεξης σε ορισμένους ασθενείς.
Καρδιά: μεταβολές στο ΗΚΓ (π.χ. επίπεδωση Τ), σπανιότερα αρρυθμίες σε τοξικότητα.
Νευρολογικό: επίμονος τρόμος, λεπτές γνωστικές δυσκολίες σε χρόνια έκθεση.
Δερματολογικό: επιμονή ακμής/εκζεμάτων· περιστασιακά ψωριασιακή επιδείνωση.

Παρακολούθηση ρουτίνας (ενδεικτικά):

Λίθιο ορού: 1–3 μήνες σε συντήρηση ή συχνότερα αν απαιτείται.
Νεφρική λειτουργία: κρεατινίνη/eGFR ανά 3–6 μήνες (συχνότερα σε παράγοντες κινδύνου).
Ηλεκτρολύτες: Na⁺, K⁺, Ca²⁺ περιοδικά.
Θυρεοειδής: TSH αρχικά και ανά 6–12 μήνες (ή νωρίτερα με συμπτώματα).
Καρδιολογικός έλεγχος: ΗΚΓ σε συμπτωματικούς/παράγοντες κινδύνου.

9.3 Τοξικότητα από Λίθιο – αναγνώριση και αρχική αντιμετώπιση

Η τοξικότητα μπορεί να είναι οξεία (λήψη μεγάλης δόσης) ή χρόνια (σωρευτική αύξηση λόγω νεφρικής δυσλειτουργίας,
αφυδάτωσης, αλληλεπιδράσεων). Η κλινική εικόνα περιλαμβάνει ΓΕΣ συμπτώματα (ναυτία/έμετος/διάρροια) και
νευρολογικά (τρόμος, αταξία, δυσαρθρία, σύγχυση, σπασμοί).

🚩 Κόκκινες σημαίες – Επείγουσα δράση:

Έντονος τρόμος, αταξία, δυσαρθρία, σύγχυση ή σπασμοί.
Επίμονοι έμετοι/διάρροιες με αφυδάτωση ή ολιγουρία.
Καρδιακά συμπτώματα ή ανωμαλίες σε ΗΚΓ.
Τιμές ορού > 1.5–2.0 mmol/L ή ταχεία άνοδος τιμών με συμπτώματα.

9.4 Αλγόριθμος αρχικών ενεργειών (ενδεικτικός)

Διακοπή επόμενων δόσεων λιθίου και άμεση επικοινωνία με ιατρό/ΤΕΠ.
Εργαστηριακός έλεγχος: λίθιο ορού (με αναφορά χρονισμού), κρεατινίνη/eGFR, Na⁺, K⁺, Ca²⁺, γλυκόζη, TSH· ΗΚΓ.
Ενυδάτωση (ενδοφλέβια όπου χρειάζεται), αποφυγή ΜΣΑΦ/θειαζιδών/ACE-i/ARBs.
Συχνή επανάληψη μέτρησης λιθίου (ανά 4–6 ώρες στην οξεία φάση μέχρι πτώση).
Νοσηλεία για μέτρια/σοβαρή τοξικότητα ή σε ευάλωτους ασθενείς.

9.5 Πότε συζητείται αιμοκάθαρση; (υψηλού επιπέδου περίληψη)

Σοβαρά συμπτώματα νευροτοξικότητας ανεξάρτητα από τιμή.
Πολύ υψηλές τιμές ορού (π.χ. >4.0 mmol/L στην οξεία λήψη ή >2.5 mmol/L με συμπτώματα/ΧΝΑ).
Αποτυχία πτώσης τιμών παρά εντατική ενυδάτωση ή ύπαρξη νεφρικής ανεπάρκειας.

Πρόληψη τοξικότητας – πρακτικές συμβουλές:

Σταθερός χρονισμός αιμοληψίας (trough 12h) και συνεπής λήψη φαρμάκου.
Σταθερή πρόσληψη άλας/υγρών· αποφυγή αφυδάτωσης (ιδίως σε καύσωνα, ασθένεια, έντονη άσκηση).
Αποφυγή ΜΣΑΦ· χρήση παρακεταμόλης όπου είναι εφικτό.
Άμεση ενημέρωση ιατρού για νέα φάρμακα (θειαζίδες, ACE-i/ARBs κ.λπ.).
Περιοδικός έλεγχος TSH, κρεατινίνης/eGFR, ηλεκτρολυτών σύμφωνα με το πλάνο παρακολούθησης.

Disclaimer: Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά ιατρική γνωμάτευση.
Οι θεραπευτικές αποφάσεις λαμβάνονται αποκλειστικά από τον/την θεράποντα ιατρό.

10. Λίθιο στην εγκυμοσύνη και στο θηλασμό

Η χρήση του λιθίου στην εγκυμοσύνη αποτελεί δύσκολη κλινική απόφαση,
καθώς πρέπει να ισορροπήσει ο κίνδυνος υποτροπής διπολικής διαταραχής
έναντι των πιθανών εμβρυϊκών/νεογνικών κινδύνων.
Η παρακολούθηση απαιτεί στενή συνεργασία ψυχιάτρου, μαιευτήρα και βιοπαθολόγου.

10.1 Μεταβολές στη φαρμακοκινητική στην κύηση

Αύξηση του όγκου πλάσματος → μείωση συγκέντρωσης λιθίου.
Αύξηση του GFR στο 1ο–2ο τρίμηνο → αυξημένη νεφρική κάθαρση, χαμηλότερα επίπεδα.
Μετά το 3ο τρίμηνο και κυρίως στη λοχεία, τα επίπεδα συχνά ανεβαίνουν απότομα.

💡 Κλινικό σημείο: Συχνές μετρήσεις λιθίου είναι απαραίτητες σε κάθε τρίμηνο,
και ειδικά αμέσως μετά τον τοκετό.

10.2 Κίνδυνοι για το έμβρυο

Καρδιακές ανωμαλίες: ο κλασικός κίνδυνος είναι η Ebstein’s anomaly (σπάνια αλλά σοβαρή).
Άλλες συγγενείς ανωμαλίες: νευρολογικές, θυρεοειδικές, νεφρικές (ο κίνδυνος είναι αυξημένος αλλά όχι απόλυτος).
Προγεννητικός έλεγχος: υπερηχοκαρδιογράφημα εμβρύου & εξειδικευμένος υπέρηχος β΄ επιπέδου.

10.3 Κίνδυνοι για τη μητέρα

Αυξημένος κίνδυνος τοξικότητας λόγω μεταβολών υγρών/νεφρικής λειτουργίας.
Αυξημένη πιθανότητα υποτροπής αν το λίθιο διακοπεί αιφνίδια.
Αλληλεπιδράσεις με φάρμακα κύησης (π.χ. αντιυπερτασικά, αντιεμετικά).

10.4 Παρακολούθηση κατά την εγκυμοσύνη

Τρίμηνο	Συνήθεις μεταβολές	Συστάσεις
1ο τρίμηνο	Αύξηση GFR → ↓ επίπεδα λιθίου	Συχνότερες μετρήσεις, πιθανή ↑ δόσης· προγεννητικός έλεγχος καρδιάς
2ο τρίμηνο	Συνεχίζεται υψηλό GFR → χαμηλότερα επίπεδα	Συνέχιση τακτικών ελέγχων (κάθε 2–4 εβδομάδες)
3ο τρίμηνο	Σταδιακή επιστροφή GFR	Προσοχή σε αύξηση επιπέδων· στενότερη παρακολούθηση
Λοχεία	Απότομη μείωση GFR → ↑↑ επίπεδα λιθίου	Επανέλεγχος αμέσως μετά τον τοκετό· πιθανή μείωση δόσης

10.5 Λίθιο και τοκετός

Συχνά συστήνεται προσωρινή διακοπή λίγο πριν/κατά τον τοκετό λόγω αυξημένου κινδύνου τοξικότητας.
Επανέναρξη μετά τον τοκετό με προσαρμοσμένη δόση και άμεσο έλεγχο λιθίου ορού.
Παρακολούθηση μητέρας και νεογνού (ειδικά για νεφρική, θυρεοειδική, καρδιακή λειτουργία).

10.6 Θηλασμός

Το λίθιο εκκρίνεται στο μητρικό γάλα (30–50% της συγκέντρωσης ορού).
Υπάρχει κίνδυνος τοξικότητας στο νεογνό (νεφρική ανωριμότητα, αφυδάτωση).
Οι διεθνείς οδηγίες είναι αντικρουόμενες – αρκετές σχολές συστήνουν αποφυγή θηλασμού,
άλλες επιτρέπουν με στενό monitoring.
Αν επιλεγεί θηλασμός: στενή παρακολούθηση νεογνού (λίθιο ορού, κρεατινίνη, TSH, υγρά).

🚩 Συμπέρασμα:
Το λίθιο δεν αντενδείκνυται απόλυτα στην εγκυμοσύνη, αλλά απαιτεί εξατομικευμένη απόφαση,
συχνές μετρήσεις και προσεκτική διαχείριση στον τοκετό/λοχεία.
Ο θηλασμός είναι αμφιλεγόμενος και συνήθως αποθαρρύνεται χωρίς στενή ιατρική παρακολούθηση.

Disclaimer: Η ενότητα έχει ενημερωτικό χαρακτήρα. Οι αποφάσεις για συνέχιση/διακοπή λιθίου στην κύηση και τον θηλασμό
λαμβάνονται αποκλειστικά σε συνεργασία με ψυχίατρο και μαιευτήρα.

11. Χρήση λιθίου σε παιδιά και εφήβους

Η χρήση Λιθίου σε παιδιά και εφήβους αποτελεί επιλογή σε επιλεγμένες περιπτώσεις
(κυρίως διπολική διαταραχή με σαφή κλινική ένδειξη), υπό εξειδικευμένη παιδοψυχιατρική παρακολούθηση.
Απαιτεί σχολαστικό TDM (Therapeutic Drug Monitoring) και στενή συνεργασία οικογένειας–ιατρών–εργαστηρίου.

11.1 Ενδείξεις

Διπολική διαταραχή (οξεία μανία, προφύλαξη υποτροπών) με τεκμηριωμένο όφελος.
Ανθεκτικότητα ή ανεπιθύμητες ενέργειες με εναλλακτικές θεραπείες.
Σαφές πλάνο παρακολούθησης και υποστήριξη οικογένειας για συμμόρφωση.

11.2 Δοσολογία – Γενικές αρχές (ενδεικτικές)

Ξεκινάμε χαμηλά και αυξάνουμε σταδιακά, με στόχο το εξατομικευμένο θεραπευτικό εύρος.
Η δοσολογία και οι στόχοι ορίζονται αποκλειστικά από τον/την παιδοψυχίατρο.

Σταδιακή τιτλοποίηση με μέτρηση λιθίου μετά από 4–7 ημέρες (steady state) ή σύμφωνα με οδηγίες.
Συχνά σχήματα 2–3 δόσεων/ημέρα ή παρατεταμένης αποδέσμευσης για καλύτερη ανεκτικότητα.
Εξατομίκευση με βάση βάρος σώματος, GFR και κλινική ανταπόκριση.

11.3 Στόχοι επιπέδων (trough, 12h – ενδεικτικά)

Κλινικό πλαίσιο	Εύρος-στόχος (mmol/L)	Σχόλια
Οξεία φάση	0.8–1.0(–1.2)	Προσαρμογή ανά ανεκτικότητα· στενός έλεγχος ανεπιθύμητων.
Συντήρηση	0.6–1.0 (εξατομίκευση)	Στόχοι χαμηλότερα όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου.

Σημείωση: Τα εύρη είναι ενδεικτικά και αποφασίζονται αποκλειστικά από τον/την θεράποντα παιδοψυχίατρο.

11.4 Παρακολούθηση ασφάλειας

Λίθιο ορού: μετά από κάθε αλλαγή δόσης (4–7 ημέρες) και περιοδικά σε συντήρηση.
Νεφρική λειτουργία: κρεατινίνη/eGFR, ηλεκτρολύτες (Na⁺, K⁺), ασβέστιο.
Θυρεοειδής: TSH αρχικά και ανά τακτά διαστήματα.
Καρδιά: ΗΚΓ σε συμπτωματικούς ή κατά κρίση (συγκοπτικά/αρρυθμίες).
Ανεπιθύμητες: ΓΕΣ δυσανεξία, τρόμος, πολυουρία/πολυδιψία, δερματολογικά.

11.5 Συμμόρφωση & εκπαίδευση οικογένειας

Σταθερή ώρα λήψης και χρονισμός αιμοληψίας (trough 12h).
Σταθερή πρόσληψη άλας/υγρών· αποφυγή αφυδάτωσης (πυρετός, άσκηση, καύσωνας).
Αποφυγή ΜΣΑΦ χωρίς ιατρική οδηγία· ενημέρωση για νέα φάρμακα (θειαζίδες, ACE-i/ARBs κ.λπ.).
Αναγνώριση σημείων τοξικότητας (Ν/Ε/Δ, τρόμος, αταξία, σύγχυση) και άμεση επικοινωνία με ιατρό.

11.6 Ειδικοί πληθυσμοί & ζητήματα

Προϋπάρχουσες νεφροπάθειες ή θυρεοειδοπάθειες → απαιτούν εξατομίκευση/εναλλακτικές.
Συννοσηρότητες (π.χ. ΔΕΠΥ, επιληψία): προσοχή σε φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις.
Αθλητές/έντονη άσκηση: αυξημένος κίνδυνος αφυδάτωσης → συχνότερη επανεκτίμηση.

Συμπέρασμα: Το λίθιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα σε παιδιά/εφήβους,
όταν υπάρχει σαφής ένδειξη και εφαρμόζεται συστηματικό TDM με στενή παρακολούθηση.

Disclaimer: Η ενότητα είναι ενημερωτική. Οι αποφάσεις θεραπείας λαμβάνονται αποκλειστικά από τον/την θεράποντα παιδοψυχίατρο.

12. Ηλεκτρονική παρακολούθηση & TDM (Therapeutic Drug Monitoring)

Το TDM του Λιθίου απαιτεί συντονισμό μεταξύ ιατρού, εργαστηρίου και ασθενούς.
Η ηλεκτρονική παρακολούθηση (e-monitoring) μειώνει λάθη χρονισμού, βελτιώνει τη συμμόρφωση και επιτρέπει
ταχεία προσαρμογή δόσης με βάση τυποποιημένα πρωτόκολλα.

12.1 Βασικές αρχές TDM για Λίθιο

Σταθερός χρονισμός αιμοληψίας: trough 12 ώρες μετά την τελευταία δόση (εκτός αν οριστεί αλλιώς).
Συνοδευτικά tests: κρεατινίνη/eGFR, Na⁺/K⁺/Ca²⁺, TSH, ± ΗΚΓ όταν ενδείκνυται.
Συνέπεια εργαστηριακής μεθόδου: ίδια μέθοδος/πρωτόκολλο όπου είναι δυνατό.
Καταγραφή παραγόντων: αλλαγές φαρμάκων, υγρών/άλας, πυρετικοί/ΓΕΣ παράγοντες, εγκυμοσύνη.

12.2 Ηλεκτρονικό workflow (ιατρός → εργαστήριο → ασθενής)

Βήμα 1: Εντολή ιατρού

Ηλεκτρονική παραγγελία με στόχο (π.χ. 0.6–1.0) και παράθυρο αιμοληψίας.
Σημείωση αλλαγών δόσης/φαρμάκων & ημερομηνίας τελευταίας ρύθμισης.
Αυτόματη υπενθύμιση για επανέλεγχο σε 4–7 ημέρες μετά από αλλαγή δόσης.

Βήμα 2: Οδηγίες προς τον ασθενή

Λήψη δόσης π.χ. 20:00 → αιμοληψία 08:00 (12h).
Σταθερά άλας/υγρά, αποφυγή ΜΣΑΦ, ενημέρωση για νέα φάρμακα.
Καταγραφή συμπτωμάτων (τοξικότητας/υποτροπής) στην εφαρμογή/βιβλιάριο.

Βήμα 3: Εργαστήριο

Επιβεβαίωση ώρας τελευταίας δόσης & ώρας αιμοληψίας στο LIS.
Επισήμανση: “Trough 12h” στο report. Αποφυγή σωληναρίου Li-Heparin.
Αυτόματη σύσταση για κρεατινίνη/eGFR, Na⁺/K⁺/Ca²⁺, TSH όταν εκτός εύρους.

Βήμα 4: Ανασκόπηση ιατρού

Συσχέτιση τιμής με κλινική εικόνα & νεφρική λειτουργία.
Τεκμηριωμένη προσαρμογή δόσης και ορισμός επόμενου ελέγχου.
Αποστολή οδηγιών στον ασθενή (app/SMS/email).

12.3 Πρότυπα μηνύματα/υπενθυμίσεις προς ασθενή

Υπενθύμιση αιμοληψίας:
«Πραγματοποιήστε αιμοληψία για Λίθιο ορού στις 08:00, δηλ. 12 ώρες μετά τη δόση των 20:00.
Πιείτε συνήθη υγρά, διατηρήστε σταθερό άλας. Αποφύγετε ΜΣΑΦ. Φέρτε λίστα φαρμάκων.»

12.4 Checklists

Για το εργαστήριο

Επιβεβαίωση 12h trough (ώρα δόσης/αιμοληψίας).
Σωληνάριο ορού (όχι Li-Heparin).
Σήμανση report: «TR = 12h trough».
Flags: εκτός εύρους → σύσταση συνοδευτικών tests.

Για τον/την ιατρό

Επιβεβαίωση συμμόρφωσης/χρονισμού/νέων φαρμάκων.
Συσχέτιση με eGFR, ηλεκτρολύτες, TSH.
Απόφαση δόσης & επόμενος έλεγχος (4–7ημ. μετά αλλαγή, 1–3μ. συντήρηση).

Για τον ασθενή

Σταθερή ώρα δόσης και αιμοληψίας.
Σταθερά άλας/υγρά, αποφυγή αφυδάτωσης.
Αποφυγή ΜΣΑΦ· ενημέρωση για νέα φάρμακα.
Άμεση αναφορά συμπτωμάτων τοξικότητας.

12.5 Παράδειγμα διατύπωσης αποτελέσματος (reporting)

Λίθιο ορού: 0.78 mmol/L   (Στόχος συντήρησης: 0.6–1.0 mmol/L)
Χρονισμός: TR = 12h (τελευταία δόση 20:00, αιμοληψία 08:05)
Σχόλιο: Η τιμή βρίσκεται εντός θεραπευτικού εύρους συντήρησης. 
Συνιστάται παρακολούθηση κρεατινίνης/eGFR, Na⁺, K⁺, Ca²⁺ & TSH κατά πλάνο.

12.6 Διαχείριση εκτός εύρους (ενδεικτικός αλγόριθμος)

Εύρημα	Άμεσα βήματα	Σχόλια
Χαμηλό (<0.6 mmol/L συντήρηση)	Έλεγχος χρονισμού/συμμόρφωσης/καφεΐνης/άλας· εκτίμηση δόσης	Επανέλεγχος σε 4–7 ημέρες μετά ρύθμιση
Οριακά υψηλό (1.3–1.5)	Κλινική εκτίμηση, ενυδάτωση, προσαρμογή δόσης/φαρμάκων	Έλεγχος eGFR/ΗΚΓ αν συμπτωματικός
Υψηλό (>1.5 ή συμπτώματα)	Άμεση επικοινωνία/ΤΕΠ, IV υγρά, αποφυγή ΜΣΑΦ/θειαζιδών/ACE-i, συχνές μετρήσεις	Συζήτηση αιμοκάθαρσης σε βαριά τοξικότητα/ΧΝΑ

12.7 Ποιοτικός έλεγχος & τυποποίηση

Internal QC ανά run με ορό ελέγχου για λίθιο.
External QC/Proficiency σε αναγνωρισμένα σχήματα.
Σαφείς SOPs: δείγμα ορού, αποφυγή Li-Heparin, τεκμηρίωση «TR=12h».

Σύνοψη TDM: Τυποποιημένος χρονισμός, σταθερές συνθήκες, συνοδευτικοί έλεγχοι και
έγκαιρη επικοινωνία εξασφαλίζουν ασφαλή και αποτελεσματική θεραπεία με λίθιο.

13. Πρακτικές συμβουλές για ασθενείς

Το Λίθιο είναι πολύτιμο φάρμακο για τη σταθεροποίηση της διάθεσης,
αλλά απαιτεί προσοχή και συνέπεια από τον/την ασθενή.
Ακολουθούν βασικές οδηγίες που βοηθούν στην ασφαλή και αποτελεσματική θεραπεία.

13.1 Λήψη φαρμάκου

Λαμβάνετε το λίθιο την ίδια ώρα κάθε μέρα.
Αν ξεχάσετε μια δόση, πάρτε την μόλις το θυμηθείτε, εκτός αν πλησιάζει η επόμενη.
Μην διπλασιάζετε δόσεις για να «καλύψετε» χαμένη.
Προτιμήστε να το παίρνετε με γεμάτο στομάχι για καλύτερη ανοχή.

13.2 Υγρά και άλας

Σταθερότητα = Ασφάλεια:
Διατηρήστε σταθερή πρόσληψη νερού (1.5–2 λίτρα/ημέρα, εκτός αν ορίσει αλλιώς ο γιατρός)
και αποφύγετε μεγάλες διακυμάνσεις στην κατανάλωση αλατιού.

Αποφύγετε αφυδάτωση (καύσωνας, έντονη άσκηση, διάρροια, έμετοι).
Μην ακολουθείτε δίαιτα χωρίς αλάτι χωρίς οδηγία ιατρού.
Αν χρειαστείτε αλλαγές στη διατροφή → συμβουλευτείτε τον/την ψυχίατρο.

13.3 Συμπτώματα που πρέπει να αναφέρετε

Καλέστε τον/την γιατρό σας άμεσα αν εμφανίσετε:

Επίμονο τρέμουλο, αταξία ή δυσκολία στην ομιλία.
Ναυτία, έμετο ή διάρροια που δεν υποχωρούν.
Υπερβολική δίψα ή πολυουρία.
Σύγχυση, υπνηλία ή σπασμούς.

13.4 Συμπληρωματικές εξετάσεις

Μετρήσεις λιθίου στο αίμα σύμφωνα με το πλάνο (συνήθως κάθε 1–3 μήνες).
Έλεγχος νεφρικής λειτουργίας (κρεατινίνη/eGFR) και ηλεκτρολυτών.
TSH για τον θυρεοειδή ανά 6–12 μήνες.
Ασβέστιο και παραθυρεοειδική λειτουργία κατά περίπτωση.

13.5 Φάρμακα & ουσίες προς αποφυγή

ΜΣΑΦ (ιβουπροφαίνη, ναπροξένη) χωρίς οδηγία ιατρού.
Διουρητικά (ιδίως θειαζίδες) εκτός εάν ελέγχονται από γιατρό.
ACE-αναστολείς / ARBs – απαιτούν στενό monitoring.
Υπερβολική καφεΐνη → μειώνει τη δράση του λιθίου.
Αλκοόλ – αυξάνει τον κίνδυνο αφυδάτωσης και τοξικότητας.

13.6 Καθημερινές πρακτικές

✔ Θυμηθείτε

Σταθερή ώρα λήψης.
Σταθερό άλας & υγρά.
Σημειώστε ώρα δόσης πριν την αιμοληψία.

⚠ Προσέξτε

Αφυδάτωση (καύσωνας, γαστρεντερίτιδα).
Νέα φάρμακα χωρίς ενημέρωση.
Συμπτώματα τοξικότητας (Ν/Ε/Δ, τρόμος, σύγχυση).

13.7 Υποστήριξη & συμμόρφωση

Κρατήστε ημερολόγιο φαρμάκου (χαρτί ή εφαρμογή).
Ρυθμίστε υπενθυμίσεις στο κινητό για δόσεις και εξετάσεις.
Συζητήστε ανοιχτά με τον/την γιατρό για ανεπιθύμητες ενέργειες.
Ζητήστε υποστήριξη από οικογένεια για την τήρηση των οδηγιών.

Συνοπτικός κανόνας 3 Σ:

Σταθερή λήψη – ίδια ώρα κάθε μέρα.
Σταθερά άλας & υγρά.
Συχνές εξετάσεις – σύμφωνα με το πλάνο ιατρού.

Disclaimer: Οι παραπάνω συμβουλές είναι γενικές. Για εξατομικευμένες οδηγίες απευθυνθείτε
πάντα στον/στην θεράποντα ιατρό σας.

14. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Πόσο συχνά πρέπει να κάνω εξέταση λιθίου;

Στην αρχή της θεραπείας, οι μετρήσεις γίνονται κάθε 4–7 ημέρες μέχρι να σταθεροποιηθούν τα επίπεδα.
Σε χρόνια θεραπεία, η συχνότητα είναι κάθε 1–3 μήνες, εκτός αν υπάρξουν αλλαγές στη δόση,
νέα φάρμακα ή συμπτώματα τοξικότητας. Σε ηλικιωμένους ή ασθενείς με νεφρικά προβλήματα,
μπορεί να απαιτείται συχνότερος έλεγχος.

Ποια είναι τα φυσιολογικά επίπεδα λιθίου στο αίμα;

Το θεραπευτικό εύρος εξαρτάται από το κλινικό πλαίσιο:

Οξεία μανία: 0.8–1.2 mmol/L
Συντήρηση: 0.6–1.0 mmol/L
Ηλικιωμένοι: 0.4–0.8 mmol/L

Τιμές >1.5 mmol/L θεωρούνται δυνητικά τοξικές, ενώ >2.0 mmol/L ενέχουν υψηλό κίνδυνο.

Τι πρέπει να κάνω αν ξεχάσω μια δόση λιθίου;

Αν περάσουν λίγες ώρες, πάρτε το χάπι όταν το θυμηθείτε.
Αν όμως πλησιάζει η ώρα της επόμενης δόσης, μην πάρετε διπλή.
Συνεχίστε κανονικά το σχήμα σας και ενημερώστε τον/την ιατρό εάν παραλείπετε συχνά δόσεις.

Μπορώ να πίνω αλκοόλ ενώ παίρνω λίθιο;

Το αλκοόλ δεν απαγορεύεται απόλυτα, αλλά συνιστάται περιορισμός.
Μπορεί να προκαλέσει αφυδάτωση, να αυξήσει τον κίνδυνο τοξικότητας
και να επιδεινώσει την ψυχική διάθεση. Συζητήστε με τον γιατρό σας για εξατομικευμένες οδηγίες.

Μπορώ να παίρνω παυσίπονα μαζί με λίθιο;

Αποφύγετε τα ΜΣΑΦ (π.χ. ιβουπροφαίνη, ναπροξένη), γιατί αυξάνουν τα επίπεδα λιθίου
και μπορεί να προκαλέσουν τοξικότητα.
Ασφαλέστερη επιλογή για απλό πόνο/πυρετό είναι η παρακεταμόλη, εκτός αν υπάρχει αντένδειξη.

Τι πρέπει να προσέχω στη διατροφή μου;

Σημαντικό είναι η σταθερή κατανάλωση άλατος και υγρών.
Μεγάλες αλλαγές (π.χ. δίαιτα χωρίς αλάτι ή υπερβολικά αλμυρά φαγητά) μπορούν να
μεταβάλλουν τα επίπεδα λιθίου. Πίνετε αρκετό νερό καθημερινά (1.5–2 λίτρα).

Μπορώ να συνεχίσω το λίθιο στην εγκυμοσύνη;

Το λίθιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί, αλλά υπάρχουν κίνδυνοι για το έμβρυο (π.χ. συγγενείς καρδιοπάθειες).
Απαιτείται εξατομικευμένη απόφαση με ψυχίατρο και μαιευτήρα.
Κατά την κύηση χρειάζονται συχνές μετρήσεις λιθίου και ειδικός έλεγχος του εμβρύου.

Είναι ασφαλής ο θηλασμός με λίθιο;

Το λίθιο περνά στο μητρικό γάλα και μπορεί να προκαλέσει τοξικότητα στο νεογνό.
Πολλοί ειδικοί συνιστούν αποφυγή, ενώ άλλοι το επιτρέπουν μόνο με στενή παρακολούθηση
του βρέφους (λίθιο ορού, κρεατινίνη, TSH). Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα.

Τι γίνεται αν πάθω γαστρεντερίτιδα ενώ παίρνω λίθιο;

Έμετοι και διάρροιες προκαλούν αφυδάτωση → αυξάνεται ο κίνδυνος τοξικότητας.
Μπορεί να χρειαστεί διακοπή δόσεων και άμεση μέτρηση λιθίου/νεφρικής λειτουργίας.
Επικοινωνήστε άμεσα με τον γιατρό σας.

Πώς μπορώ να μειώσω τον κίνδυνο τοξικότητας;

Λαμβάνετε το φάρμακο σταθερά (ίδια ώρα κάθε μέρα).
Πίνετε αρκετά υγρά και διατηρείτε σταθερή πρόσληψη αλατιού.
Αποφύγετε ΜΣΑΦ και ενημερώνετε τον γιατρό για νέα φάρμακα.
Κάνετε τακτικές εξετάσεις λιθίου, νεφρικής και θυρεοειδικής λειτουργίας.
Αναφέρετε έγκαιρα συμπτώματα (Ν/Ε/Δ, τρόμος, αταξία, σύγχυση).

Disclaimer: Οι απαντήσεις είναι γενικές. Για εξατομικευμένες οδηγίες συμβουλευθείτε τον/την θεράποντα ιατρό.

15. Βιβλιογραφία & Πηγές

Παρακάτω παρατίθενται αξιόπιστες πηγές για την κλινική χρήση του Λιθίου,
με σύνδεσμους σε διεθνείς οδηγίες, ανασκοπήσεις και ελληνικούς φορείς.

15.1 Διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες

15.2 Monitoring & εργαστηριακή πρακτική (TDM)

15.3 Ασφάλεια & τοξικότητα

15.4 Ειδικοί πληθυσμοί

15.5 Αλληλεπιδράσεις φαρμάκων

15.6 Ρυθμιστικές αρχές

15.7 Ελληνικές πηγές & υλικό

Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία – Κατευθυντήριες Οδηγίες & Εκδόσεις
ΕΟΔΥ – Οδηγίες Υγείας & Φαρμακοεπαγρύπνηση
ΕΟΦ – Φύλλα οδηγιών για σκευάσματα λιθίου στην Ελλάδα
Τοπικές εκπαιδευτικές ημερίδες και παρουσιάσεις Ελληνικών πανεπιστημίων (π.χ. ΕΚΠΑ, ΑΠΘ) σχετικά με την παρακολούθηση TDM.

Συμβουλή: Για αναζήτηση στο PubMed, χρησιμοποιήστε όρους όπως:
“lithium therapeutic range”, “lithium monitoring guideline”,
“lithium pregnancy safety”, “lithium drug interactions”.

📑 Θέλετε περισσότερες πληροφορίες;

Δείτε τον πλήρη Κατάλογο Εξετάσεων στο
Μικροβιολογικό Λαμίας – mikrobiologikolamia.gr,
με όλες τις απαραίτητες εξετάσεις για την παρακολούθηση της υγείας σας.

📌 Δείτε τον Κατάλογο Εξετάσεων

Παντελής Αναγνωστόπουλος

22/Aug/2025

1) Τι είναι ο HHV-7;

Ο HHV-7 (Human Herpesvirus 7) είναι μέλος της οικογένειας των ερπητοϊών (Herpesviridae), ειδικότερα ανήκει στο γένος βήτα-ερπητοϊών, μαζί με τον HHV-6 και τον CMV (κυτταρομεγαλοϊό).
Ανακαλύφθηκε το 1990 και έχει συσχετιστεί με ποικίλες λοιμώξεις, κυρίως σε παιδιά αλλά και σε ενήλικες με εξασθενημένο ανοσοποιητικό.

ℹ️ Infobox – Βασικά Χαρακτηριστικά HHV-7

Οικογένεια: Herpesviridae
Υποοικογένεια: Betaherpesvirinae
Γένος: Roseolovirus
Ανακάλυψη: 1990
Συγγένεια: HHV-6, CMV
Πρωτογενής Λοίμωξη: συνήθως παιδική ηλικία

Η κλινική σημασία του HHV-7 παραμένει λιγότερο ξεκάθαρη σε σχέση με τον HHV-6, ωστόσο ενοχοποιείται για εξάνθημα ροδόλα, νευρολογικές διαταραχές,
καρδιολογικές επιπλοκές και δευτερογενείς λοιμώξεις.

2) Ιός & Ιολογία του HHV-7

Ο HHV-7 είναι ένας διπλής έλικας DNA ιός, μέλος της οικογένειας Herpesviridae.
Η βιολογική του συμπεριφορά μοιάζει πολύ με τον HHV-6, με τον οποίο μοιράζεται σημαντικά γονιδιωματικά και αντιγονικά χαρακτηριστικά.
Ο ιός έχει ικανότητα λανθάνουσας μόλυνσης και επανενεργοποίησης, χαρακτηριστικό που τον καθιστά ιδιαίτερα σημαντικό για ασθενείς με ανοσοκαταστολή.

🔬 Infobox – Δομή & Χαρακτηριστικά HHV-7

Γονιδίωμα: Δίκλωνο DNA ~145 kb
Καψίδιο: Ικοσαεδρικό, με 162 καψομερίδια
Ελύτρο: Λιπιδικής φύσης με γλυκοπρωτεΐνες
Υποοικογένεια: Betaherpesvirinae
Κύτταρα-στόχοι: CD4+ T-λεμφοκύτταρα
Κυτταροπαθολογικές αλλοιώσεις: Μεγαλοκυττάρωση, κυτταρικές συντήξεις

Ο HHV-7 παρουσιάζει τροπισμό κυρίως για τα CD4+ T-λεμφοκύτταρα, τα οποία αποτελούν κρίσιμους ρυθμιστές της ανοσολογικής απόκρισης.
Η μόλυνση μπορεί να οδηγήσει σε καταστολή της έκφρασης του CD4 και σε ανοσολογικές δυσλειτουργίες.

Σημαντική ιδιότητα του HHV-7 είναι η ικανότητά του να επιμένει σε λανθάνουσα μορφή μέσα στο DNA των κυττάρων του ξενιστή και να επανενεργοποιείται
όταν το ανοσοποιητικό αποδυναμώνεται. Αυτός ο κύκλος λανθάνουσας και ενεργής μόλυνσης είναι κοινός σε όλους τους ερπητοϊούς.

📌 Info – Σύγκριση HHV-6 και HHV-7

Και οι δύο προκαλούν παιδικές λοιμώξεις (ροδόλα).
Ο HHV-6 συνδέεται συχνότερα με νευρολογικές επιπλοκές.
Ο HHV-7 είναι λιγότερο μελετημένος αλλά συχνός.
Συχνά ανιχνεύονται ταυτόχρονα (συλλοίμωξη).

3) Επιδημιολογία του HHV-7

Ο HHV-7 είναι παγκοσμίως διαδεδομένος ερπητοϊός με πολύ υψηλή οροεπιπολασμότητα στους ενήλικες.
Η πρωτολοίμωξη συμβαίνει κυρίως στην πρώιμη παιδική ηλικία (συνήθως έως 5–6 ετών) και στη συνέχεια ο ιός παραμένει
λανθάνων ισοβίως, με πιθανές επαναενεργοποιήσεις κατά τη διάρκεια της ζωής, ειδικά σε καταστάσεις ανοσοκαταστολής.

📦 Infobox – Γρήγορα Στοιχεία

Παγκόσμια οροεπιπολασμός ενηλίκων: >85–95%
Ηλικία πρωτολοίμωξης: νήπια/παιδιά (συχνά 1–5 έτη)
Εποχικότητα: ήπια-μέτρια, συχνότερα άνοιξη–καλοκαίρι σε ορισμένες σειρές
Συν-κυκλοφορία: συχνή με HHV-6
Οδός μετάδοσης: κυρίως σίελος ενδοοικογενειακά

Μελέτες οροεπιπολασμού δείχνουν ότι το ποσοστό θετικότητας αυξάνει γρήγορα από τη νηπιακή στην παιδική ηλικία, φτάνοντας
σε υψηλές τιμές στην εφηβεία και σχεδόν καθολική έκθεση στην ενήλικη ζωή. Οι μικρές διακυμάνσεις μεταξύ ηπείρων
σχετίζονται με κοινωνικο-οικονομικούς και οικογενειακούς παράγοντες (π.χ. οικογενειακή συνάθροιση, συνήθειες φροντίδας παιδιών).

Ηλικιακή Ομάδα	Εκτιμώμενη Οροθετικότητα HHV-7	Σχόλια
Βρέφη (<12 μηνών)	Χαμηλή–μέτρια (παθητικά μητρικά IgG)	Σταδιακή πτώση μητρικών αντισωμάτων
Νήπια (1–3 ετών)	Αύξηση (συχνά >30–50%)	Έναρξη πρωτολοίμωξης ενδοοικογενειακά
Παιδιά (4–6 ετών)	Υψηλή (συχνά >60–70%)	Κορύφωση νέων λοιμώξεων
Έφηβοι	Πολύ υψηλή (συχνά >80–90%)	Σχεδόν καθολική έκθεση
Ενήλικες	>85–95%	Ισοβιότητα με λανθάνουσα κατάσταση

📌 Σημεία-κλειδιά για την πράξη

Η ενδοοικογενειακή μετάδοση (γονείς → παιδιά) είναι ο κανόνας.
Συχνή συλλοίμωξη με HHV-6 σε μικρές ηλικίες.
Οι οξείες εξάρσεις σε κοινότητες παιδικής φροντίδας μπορεί να αυξάνουν την κυκλοφορία.
Η εποχικότητα ποικίλλει και δεν είναι τόσο έντονη όσο σε αναπνευστικούς ιούς.

Παρά τη μεγάλη διασπορά, ο HHV-7 παραμένει υποδιαγνωσμένος σε σύγκριση με άλλους ερπητοϊούς, κυρίως επειδή
η πρωτολοίμωξη είναι συχνά ήπια ή ασυμπτωματική και οι επιπλοκές εμφανίζονται σπανιότερα ή αποδίδονται σε άλλες αιτίες.
Η ευρύτερη χρήση μοριακών τεχνικών (PCR) έχει βελτιώσει την ανίχνευση του ιού σε κλινικά δείγματα.

4) Τρόποι Μετάδοσης του HHV-7

Ο HHV-7 μεταδίδεται κυρίως μέσω του σιέλου σε στενή, καθημερινή επαφή. Η μετάδοση είναι συχνότερη ενδοοικογενειακά
(γονείς/αδέλφια → παιδιά), αλλά μπορεί να συμβεί και σε χώρους παιδικής φροντίδας και σχολεία. Ο ιός ανιχνεύεται συχνά σε
στοματοφαρυγγικά δείγματα και μπορεί να αποβάλλεται ασυμπτωματικά για μεγάλα χρονικά διαστήματα, όπως συμβαίνει με άλλους ερπητοϊούς.

📦 Infobox – Κύριες Οδοί Μετάδοσης

Σάλιο/στοματοφαρυγγική επαφή (κύρια οδός)
Κοινή χρήση σκευών/ποτηριών σε οικιακό περιβάλλον
Στενή επαφή σε παιδικούς σταθμούς/σχολεία
Πιθανή μετάδοση μέσω σταγονιδίων σε πολύ κοντινή απόσταση
Επανενεργοποίηση σε ενήλικες → ασυμπτωματική αποβολή και μετάδοση

Η ασυμπτωματική αποβολή του ιού είναι συχνή και εξηγεί την υψηλή οροεπιπολασμότητα. Η ποσότητα ιικού φορτίου και η
συχνότητα αποβολής διαφοροποιούνται ανά άτομο και ηλικία. Σε περιόδους επανενεργοποίησης (stress, λοιμώξεις, ανοσοκαταστολή),
η αποβολή μπορεί να αυξηθεί.

Βιολογικό Υλικό	Συχνότητα Ανίχνευσης	Κλινική Χρήση
Σίελος/στοματοφαρυγγικό επίχρισμα	Υψηλή	Κύριο δείγμα για PCR
Αίμα (ολικό/πλάσμα/PBMCs)	Μεταβλητή	Ιοαιμία σε πρωτολοίμωξη/ανοσοκαταστολή
ΕΝΥ (εγκεφαλονωτιαίο υγρό)	Χαμηλή–μέτρια	Σε υποψία νευρολοίμωξης
Δέρμα/βλάβες	Μεμονωμένη	Εξειδικευμένη διερεύνηση

📌 Σημαντικές Παρατηρήσεις

Η στενή επαφή (φιλί, κοινή χρήση κουταλιού/μπουκαλιού) αυξάνει τον κίνδυνο.
Η καλή υγιεινή χεριών και η αποφυγή κοινής χρήσης σκευών μειώνουν τη μετάδοση.
Η μεταφορά χωρίς συμπτώματα είναι συχνή: η απουσία συμπτωμάτων δεν αποκλείει μεταδοτικότητα.
Η συλλοίμωξη με HHV-6 μπορεί να ενισχύσει τη συνολική ιογενή αποβολή.

4.1 Παράγοντες που Επηρεάζουν τη Μεταδοτικότητα

Ηλικία: Τα μικρά παιδιά έχουν συχνότερη και υψηλότερη αποβολή.
Ανοσολογική κατάσταση: Ανοσοκαταστολή → αυξημένη επανενεργοποίηση/αποβολή.
Στοματική υγεία: Ουλίτιδα/στοματίτιδες μπορεί να διευκολύνουν την αποβολή.
Συνωστισμός: Οικιακή πυκνότητα, παιδικοί σταθμοί, σχολεία.
Συν-λοιμώξεις/στρες: Μπορούν να πυροδοτήσουν επανενεργοποίηση.

🔬 Infobox – Δυναμική Αποβολής

Ασυμπτωματική αποβολή: συχνή, διαλείπουσα.
Ποσότητα ιού: διαφέρει → δεν συσχετίζεται πάντα με συμπτώματα.
Διάρκεια αποβολής: εβδομάδες–μήνες, με υφέσεις/υποτροπές.
Η PCR είναι πιο ευαίσθητη από καλλιέργεια για ανίχνευση αποβολής.

4.2 Πρακτικές Συστάσεις Πρόληψης στην Κοινότητα

Αποφύγετε κοινή χρήση ποτηριών/μαχαιροπήρουνων, ειδικά με μικρά παιδιά.
Υγιεινή χεριών μετά από στένωση επαφών/φροντίδα παιδιών.
Ενημέρωση προσωπικού σε παιδικούς σταθμούς για βασικές πρακτικές υγιεινής.
Σε υποψία λοίμωξης: αποφυγή στενής στοματοφαρυγγικής επαφής για λίγες ημέρες.

🚨 Infobox – Τι ΔΕΝ Γνωρίζουμε με Βεβαιότητα

Δεν υπάρχουν σαφή δεδομένα για ελάχιστη μολυσματική δόση.
Δεν έχει τεκμηριωθεί σταθερά αερογενής μετάδοση σε απόσταση.
Η μετάδοση μέσω αντικειμένων/επιφανειών θεωρείται πιθανή αλλά δευτερεύουσα.

Συνολικά, ο HHV-7 συμπεριφέρεται όπως οι άλλοι βήτα-ερπητοϊοί: ευρεία, αθόρυβη κυκλοφορία με επίμονη λανθάνουσα φάση και
διαλείπουσα αποβολή. Οι πρακτικές υγιεινής μειώνουν, αλλά δεν εξαλείφουν, την πιθανότητα μετάδοσης.

5) Κλινικές Εκδηλώσεις του HHV-7

Ο HHV-7 προκαλεί συνήθως ήπια ή ασυμπτωματική πρωτολοίμωξη στην παιδική ηλικία, αλλά μπορεί να σχετίζεται
με ποικίλο φάσμα εκδηλώσεων από το δέρμα, το νευρικό, το καρδιαγγειακό και το αιματολογικό σύστημα. Σε ανοσοεπαρκή άτομα
οι εκδηλώσεις είναι κατά κανόνα αυτοπεριοριζόμενες· σε ανοσοκατεσταλμένους, η κλινική εικόνα μπορεί να είναι σοβαρότερη.

📦 Infobox – Γρήγορη Επισκόπηση Εκδηλώσεων

Παιδιά: εμπύρετο σύνδρομο, ιογενής φαρυγγίτιδα, ροδόλα-όμοιο εξάνθημα, σπασμοί από πυρετό.
Έφηβοι/Ενήλικες: ιογενές σύνδρομο, μονοπυρηνοειδής εικόνα, κεφαλαλγία, κακουχία, εξάνθημα.
Δέρμα: μακουλοπαπουλώδες εξάνθημα κορμού, ροδόλα-μιμητικό, σπανιότερα φαρμακοεξάνθημα-όμοια.
Νευρολογικά: άσηπτη μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα, επισκληρίδιο/ριζιτικό άλγος (σπάνια).
Καρδιά: μυοκαρδίτιδα/καρδιομυοπάθεια (σπάνιες συσχετίσεις).

5.1 Παιδική Ηλικία (Πρωτολοίμωξη)

Η πρωτολοίμωξη εμφανίζεται συνήθως στην ηλικία 1–5 ετών και μπορεί να εκδηλωθεί με παρατεινόμενο πυρετό (3–5 ημέρες),
φαρυγγαλγία, ευερεθιστότητα και ήπια τραχηλική λεμφαδενοπάθεια. Το εξάνθημα είναι συχνά
μακουλοπαπουλώδες, λεπτό, ξεκινά από τον κορμό και επεκτείνεται κεντρομόλα. Συνοδά: διάρροια, ανορεξία, βήχας.

🔬 Infobox – Ροδόλα-όμοιο Σύνδρομο

Πυρετός 39–40°C για 3–4 ημέρες, με απότομη πτώση και εμφάνιση εξανθήματος.
Εξάνθημα: ροδόχροο, μη κνησμώδες, διάρκειας 1–3 ημερών.
Συχνά προηγείται ιογενής φαρυγγίτιδα και ήπια ρινίτιδα.
Διαφορική: HHV-6, ερυθρά, ιλαρά (εμβολιασμός!), εντεροϊοί, φάρμακα.

Σε μικρά παιδιά, ο υψηλός πυρετός μπορεί να προκαλέσει πυρετικούς σπασμούς. Η συννοσηρότητα με HHV-6 δεν είναι σπάνια
και μπορεί να εντείνει τον πυρετό ή να παρατείνει τα συμπτώματα.

5.2 Έφηβοι & Ενήλικες

Η πρωτοδιάγνωση σε ενήλικες είναι λιγότερο συχνή· συνήθως πρόκειται για επανενεργοποίηση ή υποκλινική αποβολή.
Όταν εμφανίζεται συμπτωματική νόσος, συχνά μιμείται ιογενές σύνδρομο με κακουχία, μυαλγίες, κεφαλαλγία, υποπύρετο/πυρετό,
λεμφαδενοπάθεια και μερικές φορές μονοπυρηνοειδή εικόνα (λεμφοκυττάρωση/άτυπα λεμφοκύτταρα).

Σύνδρομο	Συμπτώματα/Σημεία	Σχόλια
Ιογενές/Γριπποειδές	Πυρετός, κεφαλαλγία, μυαλγίες, κακουχία	Αυτοπεριοριζόμενο 3–7 ημέρες
Μονοπυρηνοειδής εικόνα	Αγγειοφαρυγγίτιδα, λεμφαδενοπάθεια, ήπια ηπατοσπληνομεγαλία	Διαφορική: EBV, CMV, HIV, HHV-6
Δερματικό εξάνθημα	Μακουλοπαπουλώδες κορμού/άκρων	Συνήθως ήπιο, μη κνησμώδες

5.3 Δερματολογικές Εκδηλώσεις

Ροδόλα-όμοιο εξάνθημα: μετά την πτώση πυρετού, λεπτό ροδόχροο εξάνθημα, κορμός → αυχένας/πρόσωπο.
Μακουλοπαπουλώδης εξάνθημα ενηλίκων: ήπιο, αυτοπεριοριζόμενο.
Μιμητικά φαρμακοεξανθήματος: σπάνια, απαιτείται διαφοροδιάγνωση με αντίδραση φαρμάκου.
Εξάνθημα μετά από αντιβιοτικά: πιθανή συμπτωματική σύμπτωση (όπως σε EBV), προσοχή στην εσφαλμένη αλλεργική ετικέτα.

📌 Tips Δερματολογίας

Η εμφάνιση εξανθήματος μετά την πτώση του πυρετού ευνοεί ροδόλα-όμοια αιτιολογία (HHV-6/7).
Απουσία έντονου κνησμού και ταχείας αποδρομής → ιογενής αιτιολογία πιθανή.
Σε εμμονή/άτυπα στοιχεία, εξετάστε άλλες διαγνώσεις (ερυθηματώδης λύκος, ρικετσιώσεις, εντεροϊοί, φάρμακα).

5.4 Νευρολογικές Εκδηλώσεις (Σπάνιες αλλά σημαντικές)

Ο HHV-7 έχει ενοχοποιηθεί (κυρίως με PCR σε ΕΝΥ) για άσηπτη μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα,
οξύ εγκάρσιο μυελίτιδα, περιφερική νευροπάθεια και σπάνια παρεγκεφαλιδίτιδα. Η αιτιολογική απόδοση
απαιτεί συσχέτιση κλινικής εικόνας – απεικόνισης – εργαστηριακών, και αποκλεισμό άλλων ιών (HSV, VZV, EBV, εντεροϊοί).

🚨 Red Flags – Να αναζητηθεί άμεσα ιατρική εκτίμηση

Επιμένουσα/επιδεινούμενη κεφαλαλγία με αυχενική δυσκαμψία, φωτοφοβία.
Εστιακά νευρολογικά ελλείμματα, επιληπτικές κρίσεις.
Μεταβολή επιπέδου συνείδησης.
Σημεία καρδιακής δυσλειτουργίας (θωρακικό άλγος, δύσπνοια) μετά από ιογενές σύνδρομο.

5.5 Καρδιαγγειακές & Άλλες Συστηματικές Εκδηλώσεις

Μυοκαρδίτιδα/Καρδιομυοπάθεια: μεμονωμένες αναφορές, συνήθως σε νέους ή ανοσοκατεσταλμένους.
Ηπατική συμμετοχή: ήπια αύξηση τρανσαμινασών σε ιογενή σύνδρομα.
Αιματολογικά: λεμφοκυττάρωση ή, σπανιότερα, ήπια ουδετεροπενία/θρομβοπενία.
Οφθαλμολογικά: ραγοειδίτιδα/νευρίτιδα οπτικού (πολύ σπάνια, κυρίως σε ανοσοκαταστολή).

5.6 Διάρκεια & Φυσική Πορεία

Πυρετός: 3–5 ημέρες στα παιδιά (μπορεί και περισσότερο σε συννοσηρότητα HHV-6).
Εξάνθημα: 1–3 ημέρες, άνευ απολέπισης.
Κακουχία/Κεφαλαλγία: 3–7 ημέρες, σπανίως παρατεταμένα.

✅ Infobox – Πότε αρκεί υποστηρικτική αγωγή

Ήπιο εμπύρετο σύνδρομο χωρίς red flags.
Κλασικό ροδόλα-όμοιο εξάνθημα με καλή γενική κατάσταση.
Επάρκεια ενυδάτωσης/σίτισης, καλός έλεγχος πυρετού.

5.7 HHV-7 και Χρόνια Συμπτώματα

Έχουν αναφερθεί σχέσεις με παρατεινόμενη κόπωση, κεφαλαλγία τάσης ή δυσλειτουργία αυτόνομου νευρικού συστήματος·
η αιτιολογική συσχέτιση παραμένει αβέβαιη και χρειάζεται προσεκτική κλινική αξιολόγηση για αποκλεισμό άλλων αιτιών.

ℹ️ Διαφορική Διάγνωση Κατά Σύνδρομο (Quick Guide)

Ροδόλα-όμοιο: HHV-6, ερυθρά, ιλαρά (εμβολιασμός), εντεροϊοί, αντίδραση φαρμάκου.
Μονοπυρηνοειδές: EBV, CMV, πρωτολοίμωξη HIV, τοξόπλασμα.
Νευρολογικό: HSV-1/2, VZV, εντεροϊοί, αυτοάνοσα/μεταλοιμώδη.
Καρδιακό: εντεροϊοί, παρβοϊός B19, SARS-CoV-2, αυτοάνοσα.

Συμπερασματικά, ο HHV-7 προκαλεί κατά κανόνα ήπια νόσο, με σημαντικές αλλά σπάνιες νευρολογικές/καρδιακές εκδηλώσεις.
Η προσεκτική κλινική εκτίμηση και η στοχευμένη εργαστηριακή διερεύνηση βοηθούν στην ορθή απόδοση αιτιολογίας και στη διαχείριση.

6) HHV-7 στην Παιδική Ηλικία (Practical Guide)

Ο HHV-7 προκαλεί κατά κανόνα ήπια πρωτολοίμωξη σε ηλικίες 1–5 ετών, με εμπύρετο σύνδρομο και ροδόλα-όμοιο εξάνθημα.
Παρά ταύτα, σε μικρό ποσοστό μπορεί να εμφανιστούν πυρετικοί σπασμοί ή σπανιότερα νευρολογικές/συστηματικές επιπλοκές.
Η σωστή κλινική εκτίμηση και η στοχευμένη εργαστηριακή διερεύνηση αποτρέπουν υπερδιάγνωση/υπερθεραπεία.

📦 Infobox – Γρήγορη Επισκόπηση

Τυπικό σενάριο: 3–4 ημέρες υψηλός πυρετός → απότομη πτώση → λεπτό ροδόχροο εξάνθημα κορμού (1–3 ημέρες).
Συνοδά: φαρυγγαλγία, ήπια ρινίτιδα, ευερεθιστότητα, κακή όρεξη, +/- διάρροια.
Συχνή συλλοίμωξη με HHV-6 σε προσχολικές ηλικίες.
Άρχειο: υποστηρικτική αγωγή, εργαστηριακός έλεγχος μόνο με ενδείξεις.

Ηλικία	Τυπική εικόνα	Σχόλια
<3 μηνών	Πυρετός = επείγον	Εξαίρεση σοβαρής λοίμωξης, χαμηλός ουδός για έλεγχο
3–12 μηνών	Εμπύρετο ιογενές σύνδρομο ± εξάνθημα	Προσοχή σε αφυδάτωση/εισρόφηση, αξιολόγηση εμβολιασμών
1–5 ετών	Κλασικό ροδόλα-όμοιο μοτίβο	Συχνότερη πρωτολοίμωξη, πιθανότητα πυρετικών σπασμών

6.1 Κλινική Παρουσίαση

Πυρετός: συχνά 39–40°C επί 3–4 ημέρες, με καλή γενική κατάσταση μεταξύ επεισοδίων.
Εξάνθημα: λεπτό ροδόχροο μακουλοπαπουλώδες, ξεκινά από κορμό, διαρκεί 1–3 ημέρες, όχι έντονα κνησμώδες.
Λεμφαδενοπάθεια: ήπια τραχηλική/ινιακή.
Συνοδά: φαρυγγίτιδα, ανορεξία, ήπια διάρροια, κοιλιακά άλγη.

📌 Tips για τη διάγνωση στην πράξη

Το εξάνθημα μετά την απότομη πτώση του πυρετού είναι κλασικό για HHV-6/7 (ροδόλα-pattern).
Καλή γενική κατάσταση, φυσιολογικά ζωτικά και αρνητική επισκόπηση → υποστηρικτική αντιμετώπιση.
Εξάνθημα κατά τη διάρκεια αντιβίωσης συχνά είναι ιογενές (μην βιαστείτε να καταγράψετε «αλλεργία»).

6.2 Red Flags (ζητούν άμεση εκτίμηση)

Ηλικία <3 μηνών με πυρετό ή λήθαργο.
Επιμένουσα τοξική εικόνα, επαναλαμβανόμενοι έμετοι, σημαντική αφυδάτωση.
Αυχενική δυσκαμψία, επιληπτικές κρίσεις, μεταβολή συνείδησης.
Σημεία αναπνευστικής δυσχέρειας ή καρδιακής δυσλειτουργίας.
Πιτεχιώδες/πορφυρικό εξάνθημα, έντονος πόνος στα άκρα, απροκάλυπτη κακουχία.

6.3 Πότε ζητώ εργαστηριακό έλεγχο;

Δεν απαιτείται ρουτίνα σε τυπική κλινική εικόνα ροδόλας με καλή κατάσταση.
PCR HHV-7 (σίελος/ρινοφαρυγγικό, αίμα, σπανίως ΕΝΥ) αν:
- σοβαρή/άτυπη εικόνα ή παρατεινόμενος πυρετός >5–7 ημέρες,
- ύποπτη νευρολοίμωξη (PCR σε ΕΝΥ με παράλληλο πάνελ HSV/VZV/εντεροϊών),
- ανοσοκαταστολή ή μεταμόσχευση με επιδείνωση,
- διαφορική έναντι HHV-6 σε επίμονη ιαιμία.
Ορολογία (IgM/IgG): περιορισμένη αξία λόγω υψηλής οροθετικότητας και διασταυρούμενων αντιδράσεων.
Βασικά labs κατά περίπτωση: Γεν. αίματος, CRP/ESR, ηλεκτρολύτες/ενυδάτωση — όχι «τυφλά».

🔬 Infobox – PCR vs Ορολογία

PCR: ανιχνεύει ενεργή αποβολή/ιαιμία· υψηλότερη ειδικότητα σε νευρολογικά σενάρια (ΕΝΥ).
Ορολογία: χρήσιμη κυρίως σε σιροαρνητικά νήπια ή για επιδημιολογικούς λόγους.
Avidity IgG: περιορισμένος ρόλος κλινικά.

6.4 Αντιμετώπιση (υποστηρικτική)

Ενυδάτωση: συχνά μικρά υγρά, αποφυγή αφυδάτωσης.
Αντιπυρετικά: παρακεταμόλη/ιβουπροφαίνη (βλ. πίνακα). Όχι ασπιρίνη σε παιδιά.
Ανάπαυση/διατροφική ανοχή: ελαφρά δίαιτα όσο διαρκεί ο πυρετός.
Αντιιικά: δεν ενδείκνυνται ρουτίνα σε ανοσοεπαρκή παιδιά με ήπιο νόσημα.

Δοσολογίες ενημερωτικά – ακολουθείτε πάντα ιατρικές οδηγίες/προϊόντος
Φάρμακο	Δόση (mg/kg)	Συχνότητα	Μέγιστο/Ημέρα	Σχόλια
Παρακεταμόλη	10–15 mg/kg	κάθε 4–6 ώρες	≤60 mg/kg	Έλεγχος ηπατικής λειτουργίας αν χρειαστεί
Ιβουπροφαίνη	10 mg/kg	κάθε 6–8 ώρες	≤30–40 mg/kg	Αποφυγή σε <6 μηνών/αφυδάτωση/έμετο

✅ Infobox – Οδηγίες για Γονείς

Στόχος: άνεση παιδιού & ενυδάτωση, όχι «μηδενισμός» πυρετού.
Δροσερό περιβάλλον, ελαφριά ρούχα, υγρά συχνά.
Επιστροφή σε παιδικό/σχολείο: μετά από 24 ώρες απυρεξίας και καλή γενική κατάσταση.

6.5 Πυρετικοί Σπασμοί

Συνήθως απλοί, γενικευμένοι, <5 λεπτά, μία φορά ανά επεισόδιο πυρετού.
Απαιτείται εκτίμηση για αποκλεισμό μηνιγγίτιδας αν υπάρχουν νευρολογικά σημεία/ηλικία <12 μ.
Εκπαίδευση γονέων: θέση ασφαλείας, μέτρηση χρόνου, αποφυγή αντικειμένων στο στόμα.

6.6 Διαφορική Διάγνωση

Οντότητα	Γιατί μοιάζει	Τι βοηθάει
HHV-6 (ροδόλα)	Ίδιο μοτίβο πυρετού/εξανθήματος	PCR πάνελ· ηλικία 6–24 μ. συχνότερα
Ερυθρά/Ιλαρά	Εξάνθημα + πυρετός	Ιστορικό εμβολιασμού, συνοδά (επιπεφυκίτιδα/βήχας κ.λπ.)
Εντεροϊοί	Πυρετός ± εξάνθημα	Στοματική/παλαμοπελματιαία κατανομή, εποχικότητα
Φαρμακοεξάνθημα	Μακουλοπαπουλώδες εξάνθημα	Χρονισμός με νέo φάρμακο, κνησμός, επίμονη πορεία

6.7 Συλλοίμωξη με HHV-6

Η ταυτόχρονη ανίχνευση HHV-6/7 είναι συχνή. Κλινικά μπορεί να παρατείνει τον πυρετό ή να αυξήσει τον κίνδυνο
πυρετικών σπασμών. Η PCR πάνελ σε σίελο/αίμα/ΕΝΥ βοηθά στη διαλεύκανση όταν υπάρχει σοβαρή εικόνα.

6.8 Πρακτικός Αλγόριθμος (Outpatient)

Εκτίμηση ζωτικών/γενικής εικόνας → Red flags; αν ναι, παραπομπή/νοσηλεία.
Τυπικό μοτίβο ροδόλας με καλή κατάσταση → υποστηρικτική αγωγή, χωρίς εργαστηριακό έλεγχο.
Ατυπα/παρατεινόμενα συμπτώματα (>5–7 ημ.) → βασικά labs ± PCR HHV-6/7 ανά κλινική εικόνα.
Νευρολογικά σημεία → Επείγουσα εκτίμηση, απεικόνιση/ΕΝΥ και PCR πάνελ.
Επανεκτίμηση 24–48 ωρών ή νωρίτερα αν επιδείνωση.

ℹ️ Σημείωση

Το παρόν υλικό είναι εκπαιδευτικό και δεν υποκαθιστά την ιατρική γνωμάτευση. Για δοσολογία/παρεμβάσεις
ακολουθείτε πάντα οδηγίες παιδιάτρου και φύλλων οδηγιών προϊόντων.

7) Ανοσολογική Απόκριση στον HHV-7

Ο HHV-7, ως βήτα-ερπητοϊός, εγκαθιδρύει λανθάνουσα λοίμωξη μετά την πρωτολοίμωξη
και παραμένει ισοβίως στον ξενιστή με διαλείπουσες επανενεργοποιήσεις. Η ανοσοαπόκριση
περιλαμβάνει έμφυτους και επίκτητους μηχανισμούς (κυτταρική & χυμική ανοσία) που περιορίζουν
τον πολλαπλασιασμό και ελέγχουν την παθογονικότητα.

📦 Infobox – Γενική Εικόνα Ανοσίας

Έμφυτη ανοσία: IFN-I/III, NK κύτταρα, μακροφάγα/δενδριτικά.
Επίκτητη ανοσία: CD8⁺ T-κύτταρα κυτταροτοξικά, CD4⁺ T-helper, Β-κύτταρα/IgG.
Λανθάνουσα φάση: επιμονή σε CD4⁺ Τ-λεμφοκύτταρα & PBMCs.
Επανενεργοποίηση: stress, λοιμώξεις, ανοσοκαταστολή → αυξημένη αποβολή.

7.1 Έμφυτη Ανοσία (Innate)

Αντι-ιικές ιντερφερόνες (IFN-α/β/λ): περιορίζουν την πρώιμη αντιγραφή και προάγουν αντι-ιικές καταστάσεις στα κύτταρα-στόχους.
NK κύτταρα: στοχεύουν μολυσμένα κύτταρα με μειωμένη MHC-I έκφραση.
Δενδριτικά/μακροφάγα: αναγνώριση PAMPs (TLRs) → παραγωγή κυτταροκινών (IL-12, TNF) και παρουσίαση αντιγόνων.
Φλεγμονώδης απάντηση: συνεισφέρει στα συμπτώματα (πυρετός, κακουχία) αλλά ελέγχει τον ιό.

7.2 Επίκτητη Ανοσία (Adaptive)

CD8⁺ κυτταροτοξικά Τ: εξουδετερώνουν μολυσμένα κύτταρα και περιορίζουν ιαιμία.
CD4⁺ βοηθητικά Τ: υποστηρίζουν CD8 και Β-κύτταρα· ο HHV-7 μπορεί να τροποποιεί την έκφραση CD4.
Β-κύτταρα & αντισώματα: IgM πρώιμα, IgG διαρκείας με ουδετεροποίηση/ADCC· υψηλή οροθετικότητα ενηλίκων.

🔬 Infobox – IgM, IgG & Avidity

IgM: βραχύβιο, όχι πάντα ανιχνεύσιμο.
IgG: επιμένει για χρόνια· ένδειξη προηγούμενης έκθεσης.
Avidity IgG: θεωρητικά δείκτης «πρόσφατης» λοίμωξης όταν χαμηλή· περιορισμένη πρακτική αξία.

7.3 Λανθάνουσα Λοίμωξη

Ο HHV-7 εγκαθίσταται σε CD4⁺ T-λεμφοκύτταρα και άλλα μονοπύρηνα κύτταρα.
Κατά τη λανθάνουσα φάση η ιική έκφραση είναι ελάχιστη, αποφεύγοντας την ανοσοεπιτήρηση.
Η ισορροπία ξενιστή–ιού καθορίζεται από την κυτταρική ανοσία και εξηγεί γιατί σε
ανοσοεπαρκείς οι επανενεργοποιήσεις είναι συχνά υποκλινικές.

7.4 Επανενεργοποίηση

Εκλυτικοί παράγοντες: σωματικό/ψυχολογικό stress, συν-λοιμώξεις, ανοσοκαταστολή (κορτικοειδή, χημειοθεραπεία, μεταμόσχευση).
Κλινική σημασία: αύξηση ιικού φορτίου/αποβολής → πιθανή συμπτωματολογία (π.χ. εμπύρετο, δερματικά, νευρολογικά).
Διάγνωση: PCR (αίμα/σίελος/ΕΝΥ) σε συμβατή εικόνα· ορολογία λιγότερο χρήσιμη.

📌 Σημεία-Κλειδιά για Κλινικούς

Η κυτταρική ανοσία (CD8, CD4) είναι ο κύριος φραγμός κατά της επανενεργοποίησης.
Σε ανοσοκαταστολή η ιογενής αποβολή αυξάνει και τα συμπτώματα μπορεί να είναι σοβαρότερα.
Η ανίχνευση HHV-7 με PCR χωρίς συμβατή κλινική εικόνα μπορεί να αντιπροσωπεύει ασυμπτωματική αποβολή.

7.5 Ανοσοδιαφυγή (Immune Evasion)

Τροποποίηση MHC-I/MHC-II: μειωμένη παρουσίαση αντιγόνων → διαφυγή από CD8/CD4.
Ρύθμιση κυτταροκινών: αναστολή IFN μονοπατιών/αντι-ιικών γονιδίων.
Επίδραση σε CD4 έκφραση: δυσλειτουργία βοηθητικών Τ-κυττάρων.

7.6 Συν-αλληλεπιδράσεις με Άλλους Ιούς

HHV-6: συχνή συλλοίμωξη· πιθανή αμοιβαία ενίσχυση αποβολής.
HIV: θεωρητικές αλληλεπιδράσεις λόγω CD4 τροπισμού· κλινική σημασία μεταβλητή.
CMV/EBV: συνυπάρξεις σε ανοσοκαταστολή → περίπλοκη ερμηνεία PCR.

✅ Infobox – Τι σημαίνει για τη διάγνωση

Προτιμήστε PCR σε συμβατή κλινική εικόνα (ειδικά ΕΝΥ για νευρολογικά).
Ερμηνεύστε θετικά αποτελέσματα με κλινικό συσχετισμό (πιθανή ασυμπτωματική αποβολή).
Σε ανοσοκαταστολή, αξιολογήστε ιικό φορτίο και δυναμική (σειριακές μετρήσεις).

Συνολικά, η ανοσολογική ισορροπία καθορίζει την κλινική έκφραση του HHV-7: σε ανοσοεπαρκείς, συνήθως
ήπια/σιωπηλή πορεία· σε ανοσοκαταστολή, αυξημένος κίνδυνος συμπτωματικών επανενεργοποιήσεων.

8) Επανενεργοποίηση & Συννοσηρότητες

Ο HHV-7 παραμένει λανθάνων ισοβίως και μπορεί να επανενεργοποιηθεί διαλείπουσα, ιδιαίτερα σε καταστάσεις
ανοσοκαταστολής ή σωματικού/ψυχολογικού στρες. Η κλινική έκφραση κυμαίνεται από ασυμπτωματική αποβολή
μέχρι συμπτωματικά σύνδρομα (εμπύρετο, δερματικές/νευρολογικές εκδηλώσεις). Συχνά συνυπάρχει με άλλους ερπητοϊούς,
ιδίως HHV-6, αλλά και CMV/EBV σε ανοσοκατασταλμένους.

📦 Infobox – Πότε να υποψιαστώ επανενεργοποίηση HHV-7;

Ανοσοκαταστολή (κορτικοειδή, χημειοθεραπεία, μεταμόσχευση SOT/HSCT).
Παρατεινόμενο εμπύρετο ιογενές σύνδρομο χωρίς σαφή εστία.
Ροδόλα-όμοιο ή ροδόχρους πιτυρίαση-όμοιο εξάνθημα σε έφηβο/ενήλικα.
Νευρολογικά συμπτώματα με αρνητικό βασικό πάνελ άλλων ιών.
Σειριακή αύξηση ιικού φορτίου HHV-7 (PCR) σε συμβατή κλινική εικόνα.

8.1 Ομάδες Υψηλού Κινδύνου

Μεταμοσχευμένοι: αιμοποιητικών κυττάρων (HSCT) & συμπαγών οργάνων (SOT).
Ασθενείς σε ισχυρή ανοσοκαταστολή: υψηλές δόσεις κορτικοειδών, βιολογικοί/χημειοθεραπείες.
Προχωρημένη HIV λοίμωξη ή σοβαρή CD4+ λεμφοπενία.
Συν-λοιμώξεις με άλλους ερπητοϊούς (HHV-6, CMV) ή σοβαρά συστημικά νοσήματα.

📌 Κλινική πρακτική

Η ανίχνευση PCR χωρίς συμπτώματα μπορεί να αντιστοιχεί σε σιωπηρή αποβολή.
Η ερμηνεία απαιτεί κλινικό συσχετισμό και, συχνά, σειριακές μετρήσεις.
Δεν υπάρχουν καθολικά επικυρωμένα κατώφλια ιικού φορτίου για θεραπευτικές αποφάσεις.

Κλινικό σενάριο	Συνιστώμενος Έλεγχος	Σχόλια Ερμηνείας
Εμπύρετο σε ανοσοκαταστολή	PCR HHV-7 (αίμα) ± HHV-6/CMV/EBV· βασικά labs	Συσχέτιση με συμπτώματα & δυναμική ιαιμίας
Νευρολογικά σημεία	PCR HHV-7 σε ΕΝΥ + HSV/VZV/εντεροϊοί, MRI	Η θετικότητα σε ΕΝΥ ενισχύει αιτιολογικό ρόλο
Δερματικό εξάνθημα ροδόχρους πιτυρίασης	Κλινική διάγνωση· PCR/βιοψία μόνο σε άτυπα	Συσχετίσεις με HHV-6/7 έχουν περιγραφεί
Μεταμόσχευση (HSCT/SOT) με επιδείνωση	Ποσοτική PCR HHV-7 (σειριακή) ± άλλοι ερπητοϊοί	Παρακολούθηση τάσης· απόφαση εξατομικευμένη

8.2 Κλινικές εκδηλώσεις επανενεργοποίησης

Σύνδρομο εμπύρετου/κακουχίας με ή χωρίς μακουλοπαπουλώδες εξάνθημα.
Νευρολογικές εκδηλώσεις: άσηπτη μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα, σπάνια μυελίτιδα/νευροπάθεια.
Δερματολογικές εκδηλώσεις: ροδόχρους πιτυρίαση-όμοιο μοτίβο· άλλες εξανθηματικές εικόνες σπανιότερα.
Καρδιακή συμμετοχή: μεμονωμένες αναφορές μυοκαρδίτιδας—απαιτείται τεκμηρίωση με άλλα αίτια αποκλεισμένα.
Οφθαλμικές: ραγοειδίτιδα/νευρίτιδα οπτικού (κυρίως σε ανοσοκαταστολή).

🔬 Infobox – Ροδόχρους Πιτυρίαση & HHV-7

Πολλές μελέτες υποστηρίζουν σύνδεση με επανενεργοποίηση HHV-6/7.
Κλινικά είναι αυτοπεριοριζόμενη· η αντι-ιική θεραπεία δεν είναι συνήθως απαραίτητη.
Διάκριση από μυκητίαση/ψωρίαση/φαρμακοεξάνθημα σε άτυπα ή παρατεινόμενα περιστατικά.

8.3 Συννοσηρότητες & Συν-λοιμώξεις

HHV-6: συχνή συνύπαρξη σε παιδιά & ανοσοκαταστολή· ενδέχεται να αυξάνει συνολική ιογενή αποβολή.
CMV/EBV: συν-ενεργοποιήσεις μετά από μεταμόσχευση· πολύπλοκη ερμηνεία PCR.
Άλλα: εντεροϊοί/αναπνευστικοί ιοί μπορούν να δρουν ως εκλυτικοί παράγοντες στρες.

ℹ️ Σημεία προσοχής στην ερμηνεία

Η απλή θετικότητα PCR σε σίελο είναι συχνή· αξιολογείστε είδος δείγματος (αίμα/ΕΝΥ) & συμπτώματα.
Η ποσοτική PCR και η σειριακή τάση υπερτερούν της μονομερούς μέτρησης.
Συν-θετικότητα HHV-6/7 δεν αποδεικνύει αιτιολογία ενός συμπτώματος· χρειάζεται σύνθεση κλινικών δεδομένων.

8.4 Πρακτικός Αλγόριθμος Διαχείρισης Επανενεργοποίησης

Κλινική αξιολόγηση: ζωτικά, εστιασμένη εξέταση, red flags (νευρο/καρδιά).
Στοχευμένος έλεγχος:
- Αίμα: ποσοτική PCR HHV-7 ± HHV-6/CMV/EBV, ΓΑ, CRP, ηπατικά/νεφρικά.
- ΕΝΥ (αν ενδείκνυται): PCR πάνελ ερπητοϊών, κυτταρο/βιοχημικός έλεγχος.
- Δέρμα (άτυπα): PCR/βιοψία κατά περίπτωση.
Παρακολούθηση: επανάληψη ποσοτικής PCR σε 3–7 ημέρες αν τα συμπτώματα επιμένουν/επιδεινώνονται.
Θεραπευτική στρατηγική:
- Ήπια νόσος, ανοσοεπαρκής: υποστηρικτική αγωγή· χωρίς αντι-ιικά.
- Μέτρια–σοβαρή νόσος ή ανοσοκαταστολή: συμβουλευτείτε ειδικό λοιμωξιολόγο· σκέψη για αντι-ιικά (off-label) εξατομικευμένα.
- Νευρολογική συμμετοχή: νοσηλεία, ενδοφλέβια θεραπεία κατά κρίση, πολυεπιστημονική ομάδα.

🚨 Red Flags – Άμεση κλιμάκωση

Μεταβολή συνείδησης, επιληπτικές κρίσεις, εστιακά νευρολογικά.
Σημεία μυοκαρδίτιδας/καρδιακής ανεπάρκειας (θωρακικός πόνος, δύσπνοια, συγκοπτικά).
Επίμονος υψηλός πυρετός >7 ημέρες ή αιμοδυναμική αστάθεια.

✅ Infobox – Checklist για κλινικούς

Επιβεβαίωση συμβατής κλινικής εικόνας πριν την ερμηνεία PCR.
Προτιμήστε ποσοτική PCR & σειριακή παρακολούθηση.
Εξετάστε συν-λοιμώξεις (HHV-6/CMV/EBV) και λοιπούς εκλυτικούς παράγοντες.
Θεραπευτικές αποφάσεις: εξατομίκευση με βάση βαρύτητα, ανοσολογικό status, όργανο-στόχο.

Συνοψίζοντας, η επανενεργοποίηση HHV-7 είναι συχνά σιωπηλή και κλινικά ήπια. Η βαρύτητα αυξάνει σε
ανοσοκαταστολή και όταν εμπλέκονται ΚΝΣ ή καρδιά. Η διάγνωση στηρίζεται σε PCR με σωστή δειγματοληψία
και κλινικό συσχετισμό, ενώ η θεραπεία εξατομικεύεται.

9) Διάγνωση του HHV-7

Η διάγνωση του HHV-7 βασίζεται κυρίως στη μοριακή ανίχνευση (PCR) σε κατάλληλο δείγμα, με
κλινικό συσχετισμό. Η ορολογία (IgM/IgG) έχει περιορισμένη αξία λόγω υψηλής οροθετικότητας στον πληθυσμό και
πιθανών διασταυρούμενων αντιδράσεων. Σε νευρολογικά σενάρια, η PCR σε ΕΝΥ είναι το πιο χρήσιμο τεστ.

📦 Infobox – Τι θεωρείται «καλό» διαγνωστικό σενάριο για HHV-7;

Συμβατή κλινική εικόνα (π.χ. ροδόλα-όμοιο, νευρολογικά συμπτώματα, εμπύρετο σε ανοσοκαταστολή)
Κατάλληλο δείγμα για το όργανο-στόχο (ΕΝΥ για ΚΝΣ, αίμα για ιαιμία, σίελος για ενδοοικογενειακή κυκλοφορία)
Μέθοδος: προτιμάται ποσοτική PCR & σειριακή παρακολούθηση όπου χρειάζεται
Παράλληλος έλεγχος άλλων ερπητοϊών (HHV-6, CMV, EBV) όταν ενδείκνυται

9.1 Τύποι Δειγμάτων & Ενδείξεις

Δείγμα	Πότε ενδείκνυται	Σχόλια/Παγίδες
ΕΝΥ (CSF)	Υποψία μηνιγγίτιδας/εγκεφαλίτιδας	Υψηλή διαγνωστική αξία όταν συνδυάζεται με MRI & κυτταροχημεία
Αίμα (ολικό/πλάσμα/PBMC)	Ανοσοκαταστολή, μεταμόσχευση, εμπύρετο αγνώστου αιτιολογίας	Προτιμήστε ποσοτική PCR & επανάληψη για τάση ιαιμίας
Σίελος/ρινοφαρυγγικό	Επιδημιολογία/ενδοοικογενειακή κυκλοφορία, ήπια σύνδρομα	Συχνή ασυμπτωματική αποβολή → προσοχή στην ερμηνεία
Δέρμα/βλάβη	Άτυπα εξανθήματα, διαφορική με άλλα αίτια	Στοχευμένη λήψη· η απόδοση είναι μεταβλητή

9.2 PCR: Ποιοτική vs Ποσοτική – Ερμηνεία

Ποιοτική PCR: απάντηση θετικό/αρνητικό. Χρήσιμη για ΕΝΥ και αρχικό έλεγχο.
Ποσοτική PCR: δίνει ιικό φορτίο (copies/mL). Χρήσιμη σε ανοσοκαταστολή και παρακολούθηση.
Ct values: μη άμεσα συγκρίσιμα μεταξύ πλατφορμών· χαμηλό Ct ≈ υψηλότερο φορτίο, αλλά πάντα με κλινικό συσχετισμό.
Σειριακές μετρήσεις: σημαντικές για τεκμηρίωση τάσης (↑/↓) και λήψη αποφάσεων.

ℹ️ Παγίδες ερμηνείας PCR

Θετικός σίελος χωρίς συμπτώματα = συχνή εύρεση (ασυμπτωματική αποβολή).
Χαμηλό ιικό φορτίο στο αίμα μπορεί να είναι παροδικό ή μη κλινικά σημαντικό.
Απαιτείται εξειδίκευση εκκινητών/ανιχνευτών για αποφυγή διασταυρούμενης ενίσχυσης με HHV-6.

9.3 Ορολογία (IgM/IgG) & Avidity

IgM: βραχύβια, όχι πάντα ανιχνεύσιμα· πιθανές ψευδώς θετικές.
IgG: σχεδόν καθολικά θετικά στους ενήλικες → περιορισμένη διαγνωστική διακριτική ικανότητα.
Avidity IgG: θεωρητική βοήθεια σε πολύ πρώιμες λοιμώξεις, αλλά περιορισμένη πρακτική αξία.

🚨 Τι δεν συμπεραίνουμε από ορολογία HHV-7

Θετικό IgG δεν αποδεικνύει πρόσφατη λοίμωξη.
Μόνo θετικό IgM δεν αρκεί χωρίς κλινική εικόνα & μοριακή επιβεβαίωση.

9.4 Multiplex Panels & Διαφορική

Σε νευρολογική συμπτωματολογία, προτιμάται multiplex PCR πάνελ (HSV-1/2, VZV, εντεροϊοί, HHV-6, HHV-7, EBV, CMV)
στο ΕΝΥ. Σε εμπύρετο ανοσοκαταστολής, συνδυάστε ποσοτική PCR αίματος για HHV-7 με HHV-6/CMV/EBV.

🔬 Infobox – «Σύνδρομο-καθοδηγούμενη» δειγματοληψία

ΚΝΣ: ΕΝΥ + MRI + βασικός νευρολογικός έλεγχος
Συστηματικό εμπύρετο (ανοσοκαταστολή): αίμα (ποσοτική PCR) + βασικά εργαστηριακά
Δέρμα: κλινική διάγνωση· PCR/βιοψία μόνο σε άτυπα/επίμονα

9.5 Προ-αναλυτικά & Ποιότητα

Χρόνος/θερμοκρασία: γρήγορη μεταφορά, κατάλληλη συντήρηση (2-8°C βραχυπρόθεσμα, −20/−80°C μακρά).
Αναστολείς PCR: αιμόλυση/ικτέρους/λιπίδια μπορούν να επηρεάσουν την εξαγωγή/ενίσχυση.
Εσωτερικός μάρτυρας: απαιτείται για έλεγχο αναστολής & ποιότητας εκχύλισης.
Διασταυρούμενη επιμόλυνση: φυσικοί χωρισμοί pre/post-PCR, μονοκατευθυντική ροή εργασίας.

✅ Infobox – Σύντομο SOP (Εργαστήριο)

Επιβεβαίωση ενδείξεων & σωστού δείγματος
Εκχύλιση DNA με εσωτερικό μάρτυρα
Real-time PCR (στοχευμένα γονίδια HHV-7) με θετικό/αρνητικό control
Αναφορά αποτελέσματος με τύπο δείγματος, μέθοδο, όριο ανίχνευσης
Σε θετικά: πρόταση για κλινικό συσχετισμό ± σειριακή μέτρηση

9.6 Αναφορά Αποτελεσμάτων – Πρότυπο Κειμένου

Εξέταση: HHV-7 DNA PCR (ποσοτική)

Δείγμα: Αίμα (πλάσμα)

Αποτέλεσμα: 3.2 × 10³ copies/mL

Σχόλιο: Το αποτέλεσμα υποδηλώνει χαμηλού επιπέδου ιαιμία. Συνιστάται κλινικός συσχετισμός
και, εφόσον κρίνεται απαραίτητο, επαναληπτική μέτρηση εντός 3–7 ημερών. Σε ανοσοκαταστολή προτείνεται παράλληλος
έλεγχος για HHV-6/CMV/EBV.

9.7 Πότε «δεν» χρειάζεται έλεγχος

Τυπικό ροδόλα-όμοιο σύνδρομο σε ανοσοεπαρκές παιδί με καλή γενική κατάσταση.
Ασυμπτωματικά άτομα σε κοινοτικές δομές χωρίς κρούσματα ή ειδική ένδειξη.

🧭 Αλγόριθμος (συνοπτικός)

Κλινικό σύνδρομο & όργανο-στόχος → επιλογή δείγματος
PCR (ποιοτική για ΕΝΥ, ποσοτική για αίμα σε ανοσοκαταστολή)
Αρνητικό αλλά υψηλή υποψία → επαναλάβετε/αλλάξτε δείγμα
Θετικό → κλινικός συσχετισμός ± σειριακή παρακολούθηση

Συμπέρασμα: Η PCR στο σωστό δείγμα και ο κλινικός συσχετισμός είναι το κλειδί της διάγνωσης HHV-7.
Η ορολογία έχει δευτερεύοντα ρόλο· οι αποφάσεις στηρίζονται στην βαρύτητα, το ανοσολογικό status και την εντόπιση.

10) Θεραπευτικές Προσεγγίσεις

Για τον HHV-7 δεν υπάρχουν εγκεκριμένες ειδικές θεραπείες σε ανοσοεπαρκείς με ήπια νόσο· η αντιμετώπιση είναι
κατά βάση υποστηρικτική. Σε σοβαρή νόσο ή ανοσοκαταστολή (μεταμόσχευση, χημειοθεραπεία, προχωρημένη HIV λοίμωξη),
η θεραπευτική στρατηγική εξατομικεύεται, συχνά σε συνεργασία με λοιμωξιολόγο. Ορισμένα αντιϊκά έχουν in vitro και κλινική δραστικότητα
(κυρίως γανσικλοβίρη/βαλγανσικλοβίρη και φοσκαρνέτη), αλλά η χρήση τους είναι off-label για HHV-7 και απαιτεί προσεκτική εκτίμηση
οφέλους–κινδύνου.

📦 Infobox – Βασικές Αρχές

Ανοσοεπαρκείς με ήπιο νόσημα: υποστηρικτική αγωγή (ενυδάτωση, αντιπυρετικά, ξεκούραση).
Νευρολογική συμμετοχή/σοβαρή νόσος: νοσηλεία, διερεύνηση ΚΝΣ (MRI/ΕΝΥ), στοχευμένη αντιϊκή θεραπεία κατά κρίση.
Ανοσοκαταστολή/μεταμόσχευση: ποσοτική PCR & σειριακή παρακολούθηση + εξατομικευμένη αντιϊκή αγωγή.
Πάντα: κλινικός συσχετισμός των εργαστηριακών (ιδίως όταν το δείγμα είναι σίελος).

10.1 Υποστηρικτική Αντιμετώπιση (πρώτη γραμμή)

Ενυδάτωση από το στόμα, κλασματικά υγρά.
Αντιπυρετικά/αναλγητικά: παρακεταμόλη, ιβουπροφαίνη (σύμφωνα με ηλικία/αντενδείξεις).
Δερματικά συμπτώματα: ήπια τοπικά κορτικοστεροειδή/καλαμίνη για κνησμό, αντιισταμινικά από το στόμα σε ανάγκη.
Αντιβιοτικά: δεν έχουν θέση, εκτός αν τεκμηριωθεί βακτηριακή επιπλοκή.

✅ Πότε αρκεί η υποστηρικτική αγωγή

Ήπιο εμπύρετο σύνδρομο χωρίς red flags.
Ροδόλα-όμοιο εξάνθημα με καλή γενική κατάσταση.
Ανοσοεπαρκές άτομο χωρίς ενδείξεις οργανοπάθειας.

10.2 Πότε εξετάζονται αντιϊκά (off-label)

Αποδεδειγμένη/ισχυρά ύποπτη συμμετοχή ΚΝΣ (PCR HHV-7 σε ΕΝΥ + συμβατή κλινική/απεικόνιση).
Σοβαρή/παρατεινόμενη νόσος με υψηλό ιικό φορτίο και αποτυχία υποστηρικτικής αγωγής.
Μεταμοσχευμένοι ή βαριά ανοσοκατεσταλμένοι με συμβατή συμπτωματολογία και αυξανόμενη ιαιμία.

📌 Σχόλια

Δεν υπάρχουν καθολικά αποδεκτά κατώφλια ιικού φορτίου για έναρξη αγωγής.
Η απόφαση είναι εξατομικευμένη, συνεκτιμώντας βαρύτητα, συννοσηρότητες και τοξικότητες.

Αντιϊκό	Δραστικότητα έναντι HHV-7	Ενδεικτικές δόσεις* (ενήλικες)	Κύριες τοξικότητες	Σχόλια
Γανσικλοβίρη (IV) / Βαλγανσικλοβίρη (PO)	Συνήθως καλή in vitro/κλινική ανταπόκριση	GCV IV 5 mg/kg κάθε 12h · VGC 900 mg 2×/ημ.	Μυελοκαταστολή, νεφροτοξικότητα	Προσαρμογή σε ΧΝΑ, στενή αιματολογική παρακολούθηση
Φοσκαρνέτη (IV)	Ενεργός έναντι HHV-7, συμπεριλαμβανομένων ανθεκτικών στελεχών	60 mg/kg κάθε 8h ή 90 mg/kg κάθε 12h	Νεφροτοξικότητα, διαταραχές ηλεκτρολυτών	Ενυδάτωση/monitoring Mg/K/Ca, προσαρμογή δόσης
Σιντοφοβίρη (IV)	Δραστικό in vitro· κλινική εμπειρία περιορισμένη	5 mg/kg εβδομαδιαίως ×2, έπειτα ανά 2 εβδομ.	Έντονη νεφροτοξικότητα, ουδετεροπενία, ραγοειδίτιδα	Προφύλαξη με προβενεσίδη· αποφυγή σε ΧΝΑ
Ακυκλοβίρη/Βαλακυκλοβίρη	Ασθενής/ασταθής δραστικότητα έναντι HHV-7	—	Νεφρική κρυσταλλουρία (σπάνια), ΓΕΣ	Δεν προτείνεται ως μονοθεραπεία για HHV-7

*Ενδεικτικά σχήματα ενηλίκων· απαιτείται προσαρμογή βάσει Νεφρικής λειτουργίας/αιματολογίας και ιατρική έγκριση. Η χρήση για HHV-7 είναι off-label.

10.3 Παιδιατρική δοσολογία (ενδεικτικά)

Φάρμακο	Δόση (mg/kg)	Συχνότητα	Σχόλια ασφαλείας
Γανσικλοβίρη IV	5 mg/kg	κάθε 12 ώρες	CBC συχνά· προσαρμογή σε ΧΝΑ
Φοσκαρνέτη IV	60 mg/kg	κάθε 8 ώρες	Ενυδάτωση, ηλεκτρολύτες/νεφρική λειτουργία

Οι παιδιατρικές δόσεις ποικίλλουν με βάση ηλικία/βάρος/νεφρική λειτουργία και ένδειξη· ακολουθείτε πάντα παιδιατρικές κατευθυντήριες και φύλλα οδηγιών.

🚨 Monitoring & Ασφάλεια

CBC 2–3×/εβδ. με γανσικλοβίρη/βαλγανσικλοβίρη (κίνδυνος ουδετεροπενίας).
Ουρία/κρεατινίνη & ηλεκτρολύτες με φοσκαρνέτη/σιντοφοβίρη (νεφροτοξικότητα).
Προσαρμογή δόσεων βάσει eGFR· διακοπή/τροποποίηση σε τοξικότητα.

10.4 Νευρολογική Νόσος (υποψία μηνιγγοεγκεφαλίτιδας)

Νοσηλεία και αρχική κάλυψη για HSV/VZV (ακυκλοβίρη IV) έως ότου υπάρξει αποτέλεσμα ΕΝΥ.
Διερεύνηση: MRI εγκεφάλου, οσφυονωτιαία παρακέντηση (PCR πάνελ HSV-1/2, VZV, εντεροϊοί, HHV-6/7, CMV/EBV).
Στοχευμένη αγωγή για HHV-7 (π.χ. γανσικλοβίρη ή φοσκαρνέτη) εφόσον υπάρχει συμβατή κλινική/απεικονιστική εικόνα και θετική PCR ΕΝΥ.
Υποστηρικτικά: αντιμετώπιση επιληπτικών κρίσεων, ICP, υγρά/ηλεκτρολύτες, ΜΕΘ αν απαιτηθεί.

10.5 Μεταμόσχευση & Ανοσοκαταστολή

Παρακολούθηση με ποσοτική PCR αίματος σε συμπτωματικούς· δεν υπάρχει καθολικό «προληπτικό» όριο.
Θεραπεία εάν: επίμονα αυξανόμενη ιαιμία και συμβατή συμπτωματολογία/οργανοπάθεια.
Βελτιστοποίηση ανοσοκαταστολής (π.χ. ελάττωση εφόσον εφικτό) σε συνεργασία με τη μεταμοσχευτική ομάδα.

10.6 Δερματολογικές Οντότητες (π.χ. ροδόχρους πιτυρίαση)

Συνήθως αυτοπεριοριζόμενη (6–8 εβδομάδες).
Συμπτωματική αγωγή: τοπικά κορτικοστεροειδή χαμηλής ισχύος, αντιισταμινικά, ενυδατικές.
Φωτοθεραπεία ή βραχύ υψηλό-dose acyclovir έχουν μελετηθεί σε βαριές περιπτώσεις — τεκμηρίωση μέτρια/ετερόκλητη.

10.7 Κριτήρια Νοσηλείας

Ύποπτη/τεκμηριωμένη νευρολοίμωξη ή καρδιακή συμμετοχή.
Ανοσοκαταστολή με συστηματικά συμπτώματα ή αιμοδυναμική αστάθεια.
Ανεπαρκής από του στόματος λήψη/αφυδάτωση, επαναλαμβανόμενοι έμετοι.
Βρέφη <3 μηνών με πυρετό ή τοξική εικόνα.

10.8 Παρακολούθηση

Κλινική επανεκτίμηση σε 24–72 ώρες (εξωνοσοκομειακά) ή νωρίτερα αν επιδείνωση.
Σειριακή ποσοτική PCR σε ανοσοκαταστολή/σοβαρή νόσο (π.χ. ημέρα 0, 3–7, 14).
Εργαστηριακά: CBC/Νεφρική/Ηπατική λειτουργία εφόσον λαμβάνονται αντιϊκά.

🔬 Infobox – Λήξη θεραπείας

Καθοδηγείται από κλινική βελτίωση ± πτώση ιικού φορτίου (όπου μετράται).
Συνήθεις διάρκειες IV αγωγής σε σοβαρή νόσο: 10–14 ημέρες, με μετάβαση σε PO όπου ενδείκνυται.
Πάντα εξατομίκευση ανά όργανο-στόχο και ανοσολογική κατάσταση.

10.9 Εγκυμοσύνη & Γαλουχία

Υποστηρικτική αγωγή ως προεπιλογή· αντιϊκά μόνο αν το όφελος υπερτερεί σαφώς των κινδύνων και μετά από ειδική συμβουλή.
Περιορισμένα δεδομένα για HHV-7· τηρείται διεπιστημονική προσέγγιση (μαιευτήρας–λοίμωξη–νεογνολόγος).

🧭 Αλγόριθμος Απόφασης (συνοπτικός)

Βαθμολόγησε βαρύτητα + ανοσολογικό status + όργανο-στόχο.
Αν ήπιο & ανοσοεπαρκής → υποστηρικτική αγωγή + οδηγίες επανεκτίμησης.
Αν σοβαρό/ΚΝΣ/ανοσοκαταστολή → νοσηλεία, στοχευμένος έλεγχος, σκέψη για αντιϊκά.
Παρακολούθηση συμπτωμάτων & (όπου ενδείκνυται) ιαιμίας· προσαρμογή θεραπείας.

Σημείωση ασφάλειας: Οι παραπάνω πληροφορίες έχουν εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν ιατρική γνωμάτευση.
Η χρήση αντιϊκών για HHV-7 είναι συχνά off-label και απαιτεί εξατομικευμένη απόφαση από ειδικό, με στενή παρακολούθηση τοξικοτήτων.

11) HHV-7 & Ανοσοκαταστολή

Σε καταστάσεις ανοσοκαταστολής (μεταμόσχευση, HIV, χημειοθεραπεία/βιολογικά) ο HHV-7 μπορεί να
επανενεργοποιείται συχνότερα και να σχετίζεται με συμπτωματικές εκδηλώσεις (εμπύρετο, δερματικά,
νευρολογικά) ή/και συν-ενεργοποιήσεις άλλων ερπητοϊών (HHV-6, CMV, EBV). Δεν υπάρχουν καθολικά
επικυρωμένα κατώφλια ιικού φορτίου για θεραπευτικές αποφάσεις· η διαχείριση εξατομικεύεται
με βάση τη βαρύτητα, το όργανο-στόχο και τη δυναμική της ιαιμίας.

📦 Infobox – Κεντρικές Αρχές

Προτιμήστε ποσοτική PCR αίματος και σειριακή παρακολούθηση σε συμπτωματικούς.
Ελέγξτε παράλληλα HHV-6/CMV/EBV σε επιδείνωση, ιδίως μετά από μεταμόσχευση.
Αξιολογήστε όργανο-στόχο (ΚΝΣ, καρδιά, ήπαρ, μυελός) με κατάλληλη δειγματοληψία/απεικόνιση.
Σκεφτείτε προσαρμογή ανοσοκαταστολής μόνο σε συνεργασία με τη θεράπουσα ομάδα.

11.1 Μεταμόσχευση Αιμοποιητικών Κυττάρων (HSCT)

Μετά από HSCT, η επανενεργοποίηση ερπητοϊών είναι συχνή. Ο HHV-7 μπορεί να ανιχνευθεί σε αίμα/σίελο και
να συνυπάρχει με HHV-6/CMV. Κλινικά, αναφέρονται εμπύρετα σύνδρομα, δερματικές εκδηλώσεις και σπάνια
νευρολογική συμμετοχή. Η διαγνωστική/θεραπευτική προσέγγιση εστιάζει στη δυναμική του ιικού φορτίου και
στην κλινική βαρύτητα.

Σενάριο (HSCT)	Έλεγχος	Συχνότητα/Δράση
Εμπύρετο αγνώστου αιτιολογίας	Ποσοτική PCR HHV-7 ± HHV-6/CMV/EBV, ΓΑ/CRP, καλλιέργειες	Επανάληψη PCR σε 3–7 ημέρες αν επιμένει· κλινικός συσχετισμός
Νευρολογικά συμπτώματα	MRI + ΕΝΥ με PCR πάνελ (HSV/VZV/εντεροϊοί/HHV-6/7/CMV/EBV)	Νοσηλεία· σκέψη για στοχευμένα αντιϊκά εφόσον συμβατή εικόνα
Δερματικές βλάβες/εξάνθημα	Κλινική εκτίμηση ± PCR από βλάβη αν άτυπη	Συμπτωματική αγωγή· διερεύνηση συν-λοιμώξεων

ℹ️ Σχόλια (HSCT)

Η μόνη θετική PCR αίματος χωρίς συμπτώματα σπάνια οδηγεί σε αγωγή· προέχει η τάση & το κλινικό πλαίσιο.
Συχνή συν-ενεργοποίηση HHV-6· ελέγχετε/θεραπεύετε την επικρατούσα αιτία οργανοπάθειας.
Σκέψη για προσαρμογή ανοσοκαταστολής μόνο σε διεπιστημονικό συμβούλιο.

11.2 Μεταμόσχευση Συμπαγών Οργάνων (SOT)

Σε SOT, ο HHV-7 ανιχνεύεται κυρίως ως ασυμπτωματική ιαιμία ή ήπια συμπτωματολογία. Η συννοσηρότητα με CMV/EBV
είναι κρίσιμη, ιδίως σε ασθενείς υψηλού κινδύνου. Η απόφαση για αντιϊκή αγωγή λαμβάνει υπόψη όργανο-στόχο,
επίμονα αυξανόμενη ιαιμία και την παρουσία συμβατών συμπτωμάτων.

Σενάριο (SOT)	Διερεύνηση	Στρατηγική
Επίμονο εμπύρετο/κακουχία	PCR HHV-7/HHV-6/CMV/EBV αίματος, βασικά labs	Σειριακή PCR· αγωγή μόνο με συμβατά συμπτώματα/οργανοπάθεια
Ύποπτη οργανοπάθεια	Στοχευμένη δειγματοληψία (π.χ. ΕΝΥ, βιοψία) + απεικόνιση	Εξατομικευμένη αντιϊκή αγωγή σε συνεργασία με ομάδα μεταμόσχευσης

11.3 HIV Λοίμωξη

Σε προχωρημένη HIV με χαμηλά CD4, οι ερπητοϊοί επανενεργοποιούνται συχνότερα. Ο HHV-7 μπορεί να σχετίζεται
με επίμονα εμπύρετα, δερματικές εκδηλώσεις ή σπάνια νευρολογική νόσο. Η προτεραιότητα είναι η
βέλτιστη αντιρετροϊκή θεραπεία (ART) και η διερεύνηση άλλων ευκαιριακών λοιμώξεων.

✅ Πρακτικά σημεία (HIV)

Ελέγξτε CD4/VL και ART συμμόρφωση· διορθώστε αλληλεπιδράσεις φαρμάκων.
Σε νευρολογικά: MRI + ΕΝΥ PCR πάνελ· διαφορική με JC virus, CMV, HSV, τοξόπλασμα.
HHV-7 ειδική θεραπεία σπάνια απαιτείται· προέχει η αντιμετώπιση της υποκείμενης ανοσοανεπάρκειας.

11.4 Ογκολογικές Θεραπείες & Βιολογικοί Παράγοντες

Χημειοθεραπεία, anti-CD20, κορτικοειδή υψηλών δόσεων και μεταμοσχευτικά σχήματα αυξάνουν την πιθανότητα
επανενεργοποίησης. Τα συμπτώματα είναι μη ειδικά (πυρετός/εξάνθημα/κακουχία), συχνά με συν-ενεργοποιήσεις
CMV/EBV/HHV-6. Η θεραπευτική απόφαση λαμβάνει υπόψη μυελοτοξικότητα των αντιϊκών και επικαλύψεις τοξικοτήτων.

📌 Drug-safety υπενθυμίσεις

Γανσικλοβίρη/Βαλγανσικλοβίρη: ουδετεροπενία/θρομβοπενία· στενή παρακολούθηση CBC.
Φοσκαρνέτη: νεφροτοξικότητα, ηλεκτρολυτικές διαταραχές· ενυδάτωση/monitoring.
Σιντοφοβίρη: έντονη νεφροτοξικότητα· αποφυγή όταν δεν είναι απαραίτητη.

11.5 Διαγνωστική Στρατηγική σε Ανοσοκαταστολή

Ποσοτική PCR αίματος για HHV-7 ± HHV-6/CMV/EBV σε συμπτωματικούς.
ΕΝΥ PCR πάνελ σε νευρολογική εικόνα (με MRI/κλινικοεργαστηριακή συσχέτιση).
Σειριακές μετρήσεις (π.χ. ημέρα 0, 3–7, 14) για τάση ιαιμίας.
Κλινικός συσχετισμός: η θετικότητα σιέλου χωρίς συμπτώματα σπάνια καθοδηγεί θεραπεία.

Κλινική κατάσταση	Προτεινόμενα tests	Κατεύθυνση
Ήπιο εμπύρετο χωρίς εστία	PCR HHV-7/HHV-6/CMV/EBV αίματος	Παρακολούθηση· χωρίς αγωγή αν ασυμπτωματική ιαιμία
Συμπτωματική οργανοπάθεια (π.χ. ΚΝΣ)	MRI, ΕΝΥ PCR πάνελ, βασικά labs	Νοσηλεία· σκέψη για αντιϊκά εφόσον συμβατή εικόνα
Επίμονη/αυξανόμενη ιαιμία	Σειριακή ποσοτική PCR, έλεγχος άλλων ερπητοϊών	Συζήτηση για αγωγή & ανοσοκαταστολή με διεπιστημονική ομάδα

11.6 Θεραπευτική Προσέγγιση

Ασυμπτωματική ιαιμία: συνήθως όχι αγωγή· συνέχιση παρακολούθησης.
Ήπια συμπτωματολογία χωρίς οργανοπάθεια: υποστηρικτική· σκέψη για μείωση ανοσοκαταστολής μόνο κατόπιν συνεννόησης.
Σοβαρή/οργανική νόσος ή νευρολογική συμμετοχή: νοσηλεία, στοχευμένα αντιϊκά (GCV/VGC ή FOS) off-label, στενό monitoring.

🚨 Red Flags για κλιμάκωση

Νευρολογικά ελλείμματα, κρίσεις, μεταβολή συνείδησης.
Σημεία μυοκαρδίτιδας/καρδιακής ανεπάρκειας.
Αιμοδυναμική αστάθεια, επίμονος υψηλός πυρετός >7 ημέρες.

11.7 Πρακτικός Αλγόριθμος (Ανοσοκαταστολή)

Κλινική εκτίμηση + στοχευμένα labs/απεικόνιση ανά όργανο-στόχο.
Ποσοτική PCR αίματος HHV-7 ± HHV-6/CMV/EBV· καταγραφή baseline.
Σειριακή παρακολούθηση (3–7 ημέρες) εάν επιμένουν τα συμπτώματα.
Απόφαση θεραπείας με βάση βαρύτητα + ιαιμία + συν-ενεργοποιήσεις.
Ανασκόπηση ανοσοκαταστολής σε συμβούλιο (όταν εφικτό)· προσεκτικές τροποποιήσεις.

ℹ️ Συχνά λάθη

Ερμηνεία μοναδικής θετικής PCR σιέλου ως ένδειξη ενεργού νόσου.
Παράβλεψη άλλων ερπητοϊών (ειδικά HHV-6/CMV) που συχνά ευθύνονται για οργανοπάθεια.
Έναρξη αντιϊκών χωρίς κλινικό συσχετισμό ή χωρίς αξιολόγηση τοξικοτήτων/αλληλεπιδράσεων.

Σημείωση: Το κείμενο έχει εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη ιατρική γνωμάτευση.
Οι θεραπευτικές αποφάσεις για ανοσοκατασταλμένους πρέπει να λαμβάνονται από εξειδικευμένες ομάδες με βάση το πλήρες κλινικό/εργαστηριακό προφίλ.

12) HHV-7 στην Εγκυμοσύνη & στο Νεογνό

Ο HHV-7 είναι εκτεταμένα διαδεδομένος στην κοινότητα και η πλειονότητα των ενηλίκων είναι οροθετικοί.
Στην εγκυμοσύνη, η λοίμωξη από HHV-7 φαίνεται να είναι συνήθως ήπια και δεν έχει τεκμηριωθεί σταθερά
ως σημαντική αιτία εμβρυϊκής βλάβης, σε αντίθεση με άλλους ερπητοϊούς (π.χ. CMV). Η κάθετη μετάδοση θεωρείται ασυνήθης,
ενώ η μεταγεννητική έκθεση μέσω σιέλου οικογενειακών μελών είναι πιθανότερη οδός μετάδοσης για το βρέφος.

📦 Infobox – Σε τι συμφωνεί η βιβλιογραφία

Σοβαρή συγγενής νόσος: δεν έχει τεκμηριωθεί σταθερά για HHV-7.
Κάθετη μετάδοση: πιθανή αλλά φαίνεται σπάνια.
Μεταγεννητική μετάδοση: πιθανότερη μέσω σιέλου εντός οικογένειας.
Προληπτικός έλεγχος: δεν συνιστάται ρουτίνα στην κύηση.

12.1 Κλινική εικόνα στη μητέρα

Συχνότερα ασυμπτωματική ή ήπιο ιογενές σύνδρομο (πυρετός, κακουχία, φαρυγγαλγία, ± μακουλοπαπουλώδες εξάνθημα).
Επανενεργοποίηση συχνότερη από πρωτολοίμωξη· συνήθως ήπια.
Σπάνια νευρολογική συμμετοχή· απαιτείται διαφοροδιάγνωση με HSV, VZV, εντεροϊούς κ.ά.

📌 Τι δεν προτείνεται ρουτίνα στην εγκυμοσύνη

Ορολογικός έλεγχος HHV-7 (IgM/IgG) χωρίς σαφή κλινική ένδειξη.
PCR σε ασυμπτωματικές έγκυες.
Αλλαγή τρόπου τοκετού (ΚΤ/ΦΤ) αποκλειστικά λόγω HHV-7.

12.2 Μετάδοση: τι γνωρίζουμε

Ενδομήτρια/κάθετη: έχει περιγραφεί, αλλά φαίνεται σπάνια και χωρίς σταθερό κλινικό αποτύπωμα.
Ενδοτοκειακή: θεωρητικά πιθανή, αλλά όχι καλά τεκμηριωμένη.
Μεταγεννητική: πιο πιθανή μέσω σιέλου από φροντιστές/αδέλφια.
Μητρικό γάλα: ανίχνευση ιικού DNA έχει αναφερθεί, η κλινική σημασία παραμένει αβέβαιη.

🔬 Infobox – Θηλασμός & HHV-7

Τα οφέλη του θηλασμού υπερτερούν της θεωρητικής/αβέβαιης έκθεσης σε HHV-7.
Τηρείτε υγιεινή χεριών, αποφυγή «φιλιών στο στόμα» του βρέφους από άτομα με εμπύρετο/στοματικές εστίες.
Σε μητέρα με σοβαρή υποψία ενεργής HHV-7 νόσου & βαρειά συμπτωματολογία, εξατομικευμένη συμβουλή με λοιμωξιολόγο/νεογνολόγο.

12.3 Αλγόριθμος μητρικής διερεύνησης (συνοπτικά)

Κλινική εκτίμηση: ζωτικά, γενική κατάσταση, εστιασμένη εξέταση.
Τυπικό ήπιο ιογενές σύνδρομο: υποστηρικτική αγωγή, χωρίς ειδικό έλεγχο HHV-7.
Άτυπα/σοβαρά (ιδίως νευρολογικά): βασικά labs, PCR πάνελ (στόμα/αίμα/ΕΝΥ κατά ένδειξη), αποκλεισμός HSV/VZV/εντεροϊών.
Απεικόνιση/ΕΝΥ εάν νευρολογικά σημεία· διαχείριση ενδονοσοκομειακά.

✅ Infobox – Ασφαλής φροντίδα στην κύηση

Ενυδάτωση, ανάπαυση, αντιπυρετικά ασφαλή στην κύηση (π.χ. παρακεταμόλη).
Αποφυγή κοινής χρήσης ποτηριών/κουταλιών με μικρά παιδιά.
Υγιεινή χεριών & αναπνευστική εθιμοτυπία στο σπίτι.

Μητρικό σενάριο	Προτεινόμενη προσέγγιση	Σχόλια
Ήπιο ιογενές σύνδρομο χωρίς red flags	Υποστηρικτική αγωγή· χωρίς HHV-7 testing	Εκπαίδευση για υγιεινή στο σπίτι
Παρατεινόμενος πυρετός/άτυπα εξανθήματα	Βασικά labs ± PCR πάνελ κατά ένδειξη	Διαφορική: CMV, παρβοϊός B19, εντεροϊοί, φάρμακα
Νευρολογικά συμπτώματα	MRI/ΕΝΥ + PCR πάνελ (HSV/VZV/HHV-6/7/εντεροϊοί)	Νοσηλεία· εξατομικευμένη αντιϊκή αγωγή εφόσον τεκμηριωθεί

12.4 Νεογνό & βρέφος: κλινική εικόνα & διερεύνηση

Στα νεογνά, η συμπτωματική HHV-7 νόσος φαίνεται σπάνια. Όταν υπάρχει, εκδηλώνεται με εμπύρετο,
μη ειδικό ιογενές σύνδρομο ή σπάνια άσηπτη μηνιγγίτιδα/εγκεφαλίτιδα. Η διαφορική διάγνωση καλύπτει πρώτα
HSV, CMV, εντεροϊούς και βακτηριακές λοιμώξεις.

🚨 Red Flags στο νεογνό

Κακή σίτιση, λήθαργος, υποθερμία/υπερθερμία.
Απνοϊκά επεισόδια, αναπνευστική δυσχέρεια.
Σπασμοί, ευερεθιστότητα με βοή ή υπόταση πρόσθιας πηγής.
Εξάνθημα φυσαλιδώδες/ελκωτικό (σκεφτείτε HSV!), ηπατοσπληνομεγαλία, ίκτερος.

Δείγματα & εργαστηριακά στο νεογνό (ανά σενάριο)

Ύποπτη σηψαιμία/μη ειδικό εμπύρετο: Αιμοκαλλιέργειες, ούρα, CRP/PCT, ΓΑ·
προσθέστε PCR πάνελ για ιούς (εντεροϊοί/HSV) πριν από HHV-7.
Νευρολογικά: ΕΝΥ για κυτταροχημεία + PCR πάνελ (HSV-1/2, VZV, εντεροϊοί, HHV-6/7, CMV/EBV).
Κοινότητα/οικογένεια με πρόσφατο ιογενές εξάνθημα: Σκέψη για στοματοφαρυγγικό PCR πολλαπλών ιών.

🔬 Infobox – Ερμηνεία νεογνικών αποτελεσμάτων

Θετικό HHV-7 σε σίελο χωρίς συμπτώματα = μπορεί να αντιπροσωπεύει παθητική/μεταγεννητική έκθεση.
Θετικό HHV-7 σε ΕΝΥ με συμβατή εικόνα → ενισχύει αιτιολογικό ρόλο· απαιτείται νοσηλεία.
Πάντα παράλληλος έλεγχος για HSV/εντεροϊούς (υψηλότερη προτεραιότητα στο νεογνό).

12.5 Θεραπεία στο νεογνό

Εμπειρική κάλυψη για HSV με ακυκλοβίρη IV όταν υπάρχει υποψία ΚΝΣ/διασποράς — πριν γνωστοποιηθεί HHV-7.
HHV-7-ειδική αγωγή: δεν υπάρχει καθιερωμένη· σε τεκμηριωμένη HHV-7 νευρολοίμωξη έχει χρησιμοποιηθεί
γανσικλοβίρη/φοσκαρνέτης (off-label) με εξατομίκευση και στενή παρακολούθηση τοξικοτήτων.
Υποστηρικτική: υγρά, αναπνευστική υποστήριξη, αντιεπιληπτικά αν απαιτηθούν, έλεγχος ηλεκτρολυτών/σάκχου.

Θέμα	Σύσταση προς γονείς/φροντιστές	Γιατί
Φιλιά στο στόμα	Αποφύγετε φιλιά στο στόμα του βρέφους, ειδικά αν έχετε πυρετό/φαρυγγίτιδα	Μειώνει μετάδοση ιών σιέλου (HHV-6/7, άλλοι)
Κοινή χρήση σκευών	Μην μοιράζεστε ποτήρια/κουτάλια με το βρέφος	Περιορίζει στοματοφαρυγγική μετάδοση
Υγιεινή χεριών	Πλύσιμο χεριών πριν την επαφή/σίτιση	Γενικό μέτρο κατά ιογενών/βακτηριακών λοιμώξεων

12.6 Μαιευτική διαχείριση & τρόπος τοκετού

Δεν υπάρχουν δεδομένα που να υποστηρίζουν προγραμματισμένη ΚΤ αποκλειστικά για HHV-7.
Ο τρόπος τοκετού καθορίζεται από μαιευτικές ενδείξεις.
Τυπικές προφυλάξεις επαφής/σταγονιδίων σε εμπύρετη μητέρα κατά τη νοσηλεία.

ℹ️ Τι παραμένει αβέβαιο

Ο ακριβής κίνδυνος κάθετης μετάδοσης σε πρωτολοίμωξη κύησης.
Η κλινική σημασία της ανίχνευσης HHV-7 DNA στο μητρικό γάλα.
Καθιερωμένα πρωτόκολλα αγωγής για νεογνική HHV-7 νόσο.

12.7 Πρακτικός αλγόριθμος φροντίδας (μητέρα–βρέφος)

Μητέρα με ήπιο ιογενές σύνδρομο: υποστηρικτική αγωγή· συνέχιση θηλασμού· υγιεινή χεριών/αποφυγή φιλιών στο στόμα.
Μητέρα με σοβαρά/νευρολογικά: διερεύνηση σε νοσοκομείο· PCR πάνελ· εξατομικευμένη απόφαση για αντιϊκά.
Νεογνό συμπτωματικό (<28 ημερών): πλήρης σηπτικός έλεγχος, PCR για HSV/εντεροϊούς (πρώτη προτεραιότητα),
σκέψη για HHV-7 σε αρνητικό βασικό πάνελ/συμβατή εικόνα.
Θετικό HHV-7 σε ΕΝΥ/αίμα με συμβατή εικόνα: νοσηλεία· συζήτηση για GCV/FOS (off-label) με νεογνολόγο/λοιμωξιολόγο.

Σημείωση: Οι παραπάνω πληροφορίες είναι εκπαιδευτικές. Οι αποφάσεις στην κύηση και στο νεογνό πρέπει να λαμβάνονται
από εξειδικευμένες ομάδες (μαιευτήρας–νεογνολόγος–λοιμωξιολόγος), με εξατομίκευση κινδύνου/οφέλους.

13) Νευρολογικές Επιπλοκές από HHV-7

Ο HHV-7 μπορεί, σπανιότερα, να εμπλέκεται σε λοίμωξη ή φλεγμονή του ΚΝΣ, παρουσιάζοντας φάσμα εκδηλώσεων από
άσηπτη μηνιγγίτιδα έως εγκεφαλίτιδα, ενώ έχουν περιγραφεί οξεία εγκάρσια μυελίτιδα, ριζιτικές νευροπάθειες,
παρεγκεφαλιδίτιδα και νευρίτιδα οπτικού. Η απόδοση αιτιότητας απαιτεί σύνθεση κλινικών, απεικονιστικών και εργαστηριακών δεδομένων
και αποκλεισμό συχνότερων παθογόνων (HSV-1/2, VZV, εντεροϊοί, CMV/EBV) και μη λοιμωδών αιτιών (αυτοάνοσες εγκεφαλίτιδες).

📦 Infobox – Γρήγορη Επισκόπηση

Συχνότερα σύνδρομα: άσηπτη μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα, μηνιγγοεγκεφαλίτιδα.
Σπανιότερα: εγκάρσια μυελίτιδα, ριζιτική/περιφερική νευροπάθεια, παρεγκεφαλιδίτιδα, οπτική νευρίτιδα.
Διάγνωση-κλειδί: PCR σε ΕΝΥ με συμβατή κλινική και υποστηρικτική απεικόνιση.
Διαχείριση: νοσηλεία, εμπειρική κάλυψη HSV έως αποκλεισμού, στοχευμένα αντιϊκά κατά κρίση.

13.1 Παθοφυσιολογία (τι υποπτευόμαστε)

Άμεση νευροτρόπος λοίμωξη: ο ιός μπορεί να φτάσει στο ΚΝΣ σε καταστάσεις αυξημένης ευαλωτότητας (π.χ. ανοσοκαταστολή).
Μεταλοιμώδης/ανοσομεσολαβούμενη βλάβη: φλεγμονώδης αντίδραση που πυροδοτεί απομυελινωτικές/ενθυλακωμένες βλάβες (π.χ. ADEM-όμοια).
Αλληλεπιδράσεις με άλλους ερπητοϊούς: συχνή συν-ανίχνευση (HHV-6/CMV/EBV) περιπλέκει την ερμηνεία.

Σύνδρομο	Κλινική εικόνα	ΕΝΥ (τυπικά)	MRI/EEG	Διαφορική
Άσηπτη μηνιγγίτιδα	Πυρετός, κεφαλαλγία, αυχενική δυσκαμψία, φωτοφοβία	Λεμφοκυττάρωση, ήπια↑ πρωτεΐνη, φυσιολογική γλυκόζη	MRI συχνά φυσιολογικό, EEG μη ειδικό	Εντεροϊοί, HSV-2, VZV, βακτηριακή μηνιγγίτιδα (αποκλεισμός)
Εγκεφαλίτιδα	Πυρετός, σύγχυση, διαταραχές συμπεριφοράς, σπασμοί, εστιακά ελλείμματα	Λεμφοκυττάρωση (μπορεί φυσιολογικό πρώιμα), ↑ πρωτεΐνη	T2/FLAIR υπέρπυκνα σε φλοιό/υποφλοιό· EEG διάχυτη επιβράδυνση ± εστιακή	HSV-1 (προτεραιότητα), VZV, αυτοάνοση εγκεφαλίτιδα, CMV/EBV
Οξεία εγκάρσια μυελίτιδα	Οξεία πάρεση/παραισθησίες, αισθητικό επίπεδο, διαταραχές ούρησης/κοπράνων	Ήπια πλειοκυττάρωση, ↑ πρωτεΐνη	MRI ΝΜΣ: επιμήκεις Τ2 βλάβες· αποκλεισμός συμπίεσης	Αυτοάνοσα (NMOSD/MOGAD), VZV, EBV, βακτηριακές
Παρεγκεφαλιδίτιδα	Αταξία, νυσταγμός, δυσμετρία ± πυρετός	Συνήθως ήπια φλεγμονώδης εικόνα	MRI: παρεγκεφαλιδικές αλλοιώσεις (T2/FLAIR)	Μεταλοιμώδης, VZV, εντεροϊοί, αυτοάνοσα
Νευρίτιδα οπτικού	Οπισθοβολβικός πόνος, μείωση οπτικής οξύτητας, δυσχρωματοψία	Συχνά μη ειδικό	MRI οπτικό νεύρο με σκιαγραφικό· αποκλεισμός απομυελινωτικών	MS/NMOSD/MOGAD, VZV, CMV (ανοσοκαταστολή)

📌 Σημεία-κλειδιά διάγνωσης ΚΝΣ

ΕΝΥ PCR για HHV-7 έχει μεγαλύτερη αξία από σίελο/αίμα στο νευρολογικό σενάριο.
Αρνητικό ΕΝΥ νωρίς δεν αποκλείει· επανάληψη εφόσον επιμένει η υποψία.
Multiplex πάνελ (HSV-1/2, VZV, εντεροϊοί, HHV-6/7, CMV/EBV) προτιμάται.
MRI και EEG βοηθούν στη διαφοροδιάγνωση (HSV-1 συχνά κροταφικολοβική εντόπιση).

13.2 Διαγνωστικός Αλγόριθμος (ύποπτη ΚΝΣ νόσος)

Άμεση νοσηλεία και σταθεροποίηση (αεραγωγός, αναπνοή, κυκλοφορία).
Απεικόνιση εγκεφάλου (MRI κατά προτίμηση, CT εάν επείγει) & EEG αν σπασμοί/επίμονη σύγχυση.
Οσφυονωτιαία παρακέντηση (εφόσον δεν αντενδείκνυται):
- Κυτταροχημεία, καλλιέργειες, multiplex PCR για ιούς (HSV-1/2, VZV, εντεροϊοί, HHV-6/7, CMV/EBV).
- Σκέψη για αυτοάνοσες εξετάσεις (αντισώματα NMDA-R κ.ά.) εάν το προφίλ το υποδηλώνει.
Αίμα: αιματολογικά/βιοχημικά, καλλιέργειες, HIV, θυρεοειδικά/αυτοάνοσα κατά περίπτωση.
Ερμηνεία: θετικό HHV-7 σε ΕΝΥ + συμβατή κλινική/απεικόνιση → ενισχυμένη πιθανότητα αιτιότητας.

🚨 Red Flags – άμεση κλιμάκωση

Μεταβολή επιπέδου συνείδησης, παρατεινόμενοι/επαναλαμβανόμενοι σπασμοί.
Ταχεία επιδείνωση εστιακών νευρολογικών σημείων.
Σημεία αυξημένης ενδοκρανιακής πίεσης (επίμονος έμετος, οίδημα θηλής, βραδυκαρδία/υπέρταση).

13.3 Θεραπευτική Προσέγγιση στην ΚΝΣ Νόσο

Εμπειρική θεραπεία εγκεφαλίτιδας: ξεκινά άμεσα κάλυψη για HSV/VZV (π.χ. ακυκλοβίρη IV) μέχρι να αποκλειστούν,
σύμφωνα με τοπικά πρωτόκολλα.
Στοχευμένα αντιϊκά για HHV-7 (off-label): γανσικλοβίρη/βαλγανσικλοβίρη ή φοσκαρνέτης
μπορούν να ληφθούν υπόψη όταν υπάρχει θετική PCR ΕΝΥ και συμβατή κλινική/απεικονιστική εικόνα.
Ανοσοθεραπεία (επιλεγμένα σενάρια): σε υποψία ανοσομεσολαβούμενης βλάβης (π.χ. ADEM-όμοια)
μπορεί να συζητηθεί κορτικοθεραπεία/IVIG μόνο με αποκλεισμό ενεργού λιθοτρόπου λοίμωξης και ειδική καθοδήγηση.
Επιληπτικές κρίσεις: πρωτόκολλα αντιμετώπισης οξείας κρίσης· συχνή επιλογή λεβετιρακετάμη ως πρώτης γραμμής συντήρησης.
Υποστήριξη: αντιμετώπιση οιδήματος/ICP, υγρά/ηλεκτρολύτες, έλεγχος θερμοκρασίας, ΜΕΘ όπου απαιτείται.

✅ Infobox – Πρακτική Σύνθεση

Μην καθυστερείτε εμπειρική κάλυψη HSV εν αναμονή PCR.
PCR ΕΝΥ θετική για HHV-7 + συμβατή εικόνα → συζήτηση για στοχευμένα αντιϊκά.
Ελέγξτε για συν-ενεργοποιήσεις (HHV-6/CMV/EBV) και άλλες αιτίες.
Στενό monitoring τοξικοτήτων εάν χορηγηθούν GCV/FOS.

13.4 Παιδιατρική οπτική

Στα παιδιά, οι πυρετικοί σπασμοί είναι συχνότεροι από τεκμηριωμένη εγκεφαλίτιδα HHV-7.
Σε ύποπτη ΚΝΣ νόσο: διαδρομή όπως στους ενήλικες (MRI, ΕΝΥ, πάνελ), με χαμηλό ουδό νοσηλείας.
Η πρόγνωση συνήθως είναι καλή, ειδικά χωρίς εστιακά ελλείμματα· απαιτείται νευροαναπτυξιακή παρακολούθηση όπου δει.

13.5 Πρόγνωση & follow-up

Μηνιγγίτιδα: καλή έκβαση στις περισσότερες περιπτώσεις.
Εγκεφαλίτιδα: μεταβλητή· ο κίνδυνος νευρογνωστικών υπολειμμάτων αυξάνει με την καθυστέρηση διάγνωσης/θεραπείας.
Μυελίτιδα/οπτική νευρίτιδα: συχνά ανακάμπτουν μερικώς· πρώιμη αποκατάσταση/φυσικοθεραπεία & οφθαλμολογική παρακολούθηση.

ℹ️ Συχνές Παγίδες

Ερμηνεία θετικής PCR σιέλου ως απόδειξη ΚΝΣ νόσου.
Καθυστέρηση εμπειρικής ακυκλοβίρης σε ύποπτη εγκεφαλίτιδα.
Παράλειψη διερεύνησης αυτοάνοσων αιτιών όταν τα ιολογικά είναι αρνητικά.

13.6 Εξιτήριο & οδηγίες

Επανεκτίμηση σε νευρολογικό ιατρείο 2–6 εβδομάδες μετά, με γνωστική/λειτουργική αξιολόγηση.
Εκπαίδευση για αναγνώριση υποτροπών: πυρετός με σύγχυση, νέοι σπασμοί, επίμονη κεφαλαλγία.
Αποκατάσταση (φυσιοθεραπεία/λογοθεραπεία) κατά περίπτωση.

Σημείωση: Οι πληροφορίες είναι εκπαιδευτικές και δεν υποκαθιστούν ιατρική γνωμάτευση.
Η διαχείριση νευρολογικών επιπλοκών πρέπει να γίνεται σε νοσοκομειακό περιβάλλον με πολυεπιστημονική ομάδα.

14) Δερματολογικές Εκδηλώσεις σχετιζόμενες με HHV-7

Ο HHV-7 σχετίζεται κυρίως με ιογενή μακουλοπαπουλώδη εξανθήματα τύπου ροδόλας και, σε ένα μέρος των περιστατικών,
με την ροδόχρου πιτυρίαση (pityriasis rosea, PR), πιθανώς στο πλαίσιο επανενεργοποίησης HHV-6/7.
Τα εξανθήματα είναι συχνά ήπια, αυτοπεριοριζόμενα και με προτίμηση στον κορμό και τις εγγύς επιφάνειες των άκρων.
Η διάγνωση είναι κατά κανόνα κλινική· μοριακός έλεγχος γίνεται μόνο σε άτυπες περιπτώσεις.

📦 Infobox – Συνηθέστερα δερματικά μοτίβα

Ροδόλα-όμοιο μακουλοπαπουλώδες εξάνθημα (μετά την πτώση πυρετού).
Ροδόχρους πιτυρίαση (PR): herald patch → «χριστουγεννιάτικο δέντρο» στον κορμό.
Μη ειδικά ιογενή εξανθήματα ενηλίκων (ήπιος κνησμός, ταχεία αποδρομή).
Σπάνια: ερυθηματώδεις πλάκες ή PR-όμοια εξανθήματα σε ανοσοκαταστολή.

14.1 Ροδόλα-όμοιο εξάνθημα

Κλινική πορεία: 3–4 ημέρες υψηλός πυρετός → απότομη πτώση → λεπτό ροδόχροο εξάνθημα κορμού/αυχένα.
Μορφολογία: μικρές, επίπεδες ή ελαφρά επηρμένες μακίλες/παπύλες, μη κνησμώδεις ή ήπια κνησμώδεις.
Διάρκεια: 1–3 ημέρες, χωρίς απολέπιση· αυτοπεριοριζόμενο.
Διαφορική: HHV-6, εντεροϊοί, ερυθρά/ιλαρά (εμβολιαστικό ιστορικό!), αντίδραση φαρμάκου.

📌 Tips

Η εμφάνιση εξανθήματος μετά την ύφεση του πυρετού υποστηρίζει ιογενή αιτιολογία τύπου ροδόλας.
Η καλή γενική κατάσταση και η ταχεία αποδρομή είναι τυπικές.

14.2 Ροδόχρους πιτυρίαση (Pityriasis rosea, PR)

Η PR είναι συχνό, καλοήθες εξάνθημα νεαρών ενηλίκων/εφήβων με πιθανή σύνδεση με επανενεργοποίηση HHV-6/7.
Συχνά προηγείται herald patch (προδρόμος πλάκα), ακολουθούμενο από πολυάριθμες οβάλ πλάκες με λεπτή περιφερική απολέπιση
σε διάταξη «χριστουγεννιάτικου δέντρου» κατά μήκος των γραμμών Langer στον κορμό.

🔬 Infobox – PR σε 60’’

Herald patch: 2–5 cm οβάλ, ροδόχρους πλάκα με κολερεττίωση.
Δευτερογενείς βλάβες: μικρότερες οβάλ πλάκες σε παράλληλη διάταξη στον κορμό.
Κνησμός: συνήθως ήπιος–μέτριος· απουσιάζει σε αρκετούς.
Διάρκεια: 6–8 εβδομάδες (εύρος 2–12), αυτοπεριοριζόμενη.

Διαφορική: τινέα σώματος (tinea corporis), δερματοφύτωση, φαρμακοεξάνθημα, δευτερογενής σύφιλη
(ιδίως με παλαμοπελματική συμμετοχή), ψωρίαση guttate, pityriasis lichenoides.
Διάγνωση: κλινική. Δερμοσκόπηση: περιφερική κολερεττίωση. Βιοψία σπάνια (μη ειδική).
Πρόγνωση: άριστη· υποτροπές σπάνιες.

✅ Αντιμετώπιση PR (βήματα)

Εκπαίδευση: καλοήθης & αυτοπεριοριζόμενη· αποφύγετε υπερθεραπεία.
Κνησμός: τοπικά κορτικοστεροειδή χαμηλής–μέτριας ισχύος, ενυδατικές· αντιισταμινικά PO αν χρειάζεται.
Εκτεταμένη/επίμονη PR: σκεφτείτε UVB narrowband ή βραχεία αγωγή υψηλής δόσης ακυκλοβίρης σε επιλεγμένα περιστατικά·
τεκμηρίωση μέτρια, απόφαση εξατομικευμένη.

Σημ.: Η PR σχετίζεται αλλά δεν αποδεικνύεται πάντα ιολογικά· αντιϊκά δεν αποτελούν ρουτίνα.

14.3 Άλλα εξανθηματικά μοτίβα

Μη ειδικό ιογενές εξάνθημα ενηλίκων: διάχυτες μακίλες/παπύλες κορμού, ήπιος κνησμός, 1–2 εβδομάδες.
PR-όμοια σε ανοσοκαταστολή: εκτεταμένες πλάκες, άτυπη κατανομή· απαιτείται διαφορική με φάρμακα/μυκητιάσεις.
Σπάνια: ερυθηματώδεις πλάκες ή EM-όμοια εικόνα — αναζητήστε εναλλακτικές αιτίες (HSV, φάρμακα).

Οντότητα	Κλειδιά διάκρισης	Έλεγχος που βοηθά	Σχόλια
Τινέα σώματος	Δακτυλιοειδές πλάκα με ενεργό υπερυψωμένο χείλος	KOH ή καλλιέργεια	PR μιμείται αλλά δεν έχει υγρό ενεργό χείλος
Δευτερογενής σύφιλη	Παλαμοπελματική συμμετοχή, συστηματικά σημεία	RPR/VDRL + ειδικές δοκιμασίες	Σκεφτείτε την σε άτυπα PR-όμοια εξανθήματα ενηλίκων
Φαρμακοεξάνθημα	Έναρξη 1–2 εβδομ. μετά νέο φάρμακο, περισσότερο κνησμώδες	Φαρμακευτικό ιστορικό, αποδρομή μετά διακοπή	HHV-7 μπορεί να συνυπάρχει τυχαία
Ψωρίαση (guttate)	Μικρές «σταγονοειδείς» βλάβες, άσηπτη απολέπιση, ιστορικό στρεπτοκόκκου	ASO, δερματοσκόπηση/βιοψία	Κατανομή/ιστορικό βοηθούν

14.4 Διαγνωστική προσέγγιση (πότε χρειάζεται εργαστηριακός έλεγχος)

Τυπική PR ή ροδόλα-όμοιο εξάνθημα: δεν απαιτείται HHV-7 testing.
Άτυπα/εκτεταμένα/επιμένοντα (>8–12 εβδομ.) ή ανοσοκαταστολή:
- Σκέψη για PCR HHV-6/7 από αίμα/σάλιο/βλάβη (ερμηνεία με προσοχή—συχνή ασυμπτωματική αποβολή).
- Έλεγχος διαφορικής: KOH, RPR, πλήρες φαρμακευτικό ιστορικό.
- Βιοψία μόνο εάν παραμένει διαγνωστική αμφιβολία.

ℹ️ Τι «λέει» η ιστολογία

PR: ήπια σπογγίωση, παρακεράτωση, επιπολής λεμφοϊστιοκυτταρικό διήθημα· μη ειδική.
Ιογενή εξανθήματα: μη ειδικά ευρήματα· η ιστολογία σπάνια καθορίζει αιτιολογία.

14.5 Θεραπευτικές επιλογές & φροντίδα δέρματος

Βασικές αρχές: ήπια καθαριστικά, χλιαρό ντους, ενυδατικές 2×/ημ., αποφυγή ερεθιστικών.
Κνησμός/φλεγμονή: τοπικά κορτικοστεροειδή (1–2 εβδομ.) + αντιισταμινικά PO κατά ανάγκη.
Εκτεταμένη PR ή σημαντική επίδραση στην ποιότητα ζωής:
- UVB narrowband (σχήματα 2–3/εβδ. για 2–4 εβδομ.).
- Σκέψη για βραχεία ακυκλοβίρη υψηλής δόσης (off-label) σε πρώιμη φάση — τεκμηρίωση μέτρια.
Αντιβιοτικά/μακρολίδες: δεν συνιστώνται για PR.

🚨 Πότε παραπέμπω σε δερματολόγο

Άτυπο/εκτεταμένο εξάνθημα, ερυθροδερμία ή συμμετοχή βλεννογόνων.
Επίμονη πορεία >12 εβδομ. ή συχνές υποτροπές.
Σοβαρός κνησμός/διαταραχή ύπνου παρά την τοπική αγωγή.
Υποψία διαφορικής υψηλού κινδύνου (δευτερογενής σύφιλη, μυκητίαση εκτεταμένη, φαρμακοεξάνθημα).

Μήνυμα προς ασθενή	Γιατί έχει σημασία
Το εξάνθημα είναι συνήθως καλοήθες & αυτοϊάσιμο	Μειώνει άγχος, αποφεύγονται άσκοπες θεραπείες
Χρησιμοποιήστε ενυδατικές & ήπια τοπικά στεροειδή για κνησμό	Βελτιώνει συμπτώματα, προστατεύει τον δερματικό φραγμό
Επιστροφή αν επιμένει >8–12 εβδομ. ή εμφανιστούν νέα συμπτώματα	Αποκλεισμός εναλλακτικών διαγνώσεων

14.6 Ειδικοί πληθυσμοί

Κύηση: PR γενικά καλοήθης· αντιμετώπιση κυρίως συμπτωματική· διεπιστημονική εκτίμηση σε εκτεταμένες/συμπτωματικές περιπτώσεις.
Ανοσοκαταστολή: PR-όμοια/εκτεταμένα εξανθήματα — χαμηλός ουδός για έλεγχο διαφορικής (μυκητιάσεις, φάρμακα)·
συζήτηση με λοιμωξιολόγο αν υπάρχει συσχέτιση με ιαιμία HHV-6/7.
Βρέφη/μικρά παιδιά: ροδόλα-όμοια εξανθήματα — υποστηρικτικά μέτρα, ενημέρωση γονέων, αποφυγή ασπιρίνης.

ℹ️ Σημείωση κλινικής ερμηνείας

Η PCR HHV-7 από σίελο ή δέρμα μπορεί να είναι θετική χωρίς να σημαίνει αιτιολογική σχέση με το εξάνθημα.
Η απόδοση αιτίας βασίζεται σε κλινικό μοτίβο, αποκλεισμό άλλων αιτιών και, όπου χρειάζεται, στην εξέλιξη της εικόνας.

Disclaimer: Το κείμενο είναι εκπαιδευτικό και δεν υποκαθιστά ιατρική γνωμάτευση. Σε επιμένοντα/άτυπα εξανθήματα ή συνοδά συστηματικά συμπτώματα, ζητήστε ιατρική αξιολόγηση.

15) HHV-7 & Ογκολογία

Σε αντίθεση με άλλους ερπητοϊούς (π.χ. EBV/HHV-4 και HHV-8), ο HHV-7
δεν έχει τεκμηριωθεί ως ογκογόνος ιός. Η βιβλιογραφία περιλαμβάνει μεμονωμένες παρατηρήσεις
ή μικρές σειρές όπου ανιχνεύεται HHV-7 DNA/RNA σε ιστικά δείγματα ή αίμα ασθενών με νεοπλασίες,
αλλά η αιτιολογική σχέση παραμένει μη αποδεδειγμένη. Τις περισσότερες φορές,
η παρουσία ιικού υλικού ερμηνεύεται ως «συνοδός» (bystander) λόγω της επίμονης λανθάνουσας λοίμωξης σε Τ-λεμφοκύτταρα.

📦 Infobox – Τι ξέρουμε / Τι δεν ξέρουμε

Δεν έχει αναγνωριστεί ως αιτία συγκεκριμένης κακοήθειας.
Περιστασιακή ανίχνευση HHV-7 σε δείγματα νεοπλασιών, χωρίς σταθερή αναπαραγωγιμότητα.
Πιθανή έμμεση επίδραση μέσω ανοσορρύθμισης σε ευπαθείς (π.χ. ανοσοκαταστολή).
Απουσιάζουν μεγάλες προοπτικές μελέτες με ισχυρά καταληκτικά σημεία.

15.1 Υποτιθέμενοι μηχανισμοί (θεωρητικοί/ερευνητικοί)

Χρόνια φλεγμονή & ανοσοδιαφυγή: διαλείπουσα επανενεργοποίηση → κυτταροκίνες/τοπική φλεγμονή που ίσως επηρεάζουν μικροπεριβάλλον όγκου.
Επιδράσεις σε CD4⁺ Τ-κύτταρα: τροποποίηση λειτουργίας βοηθητικών Τ, με πιθανές συνέπειες στην ανοσοεπιτήρηση καρκίνου.
Συν-ενεργοποίηση με άλλους ερπητοϊούς: έμμεση συμβολή σε ήδη ογκογόνες ιογενείς διεργασίες (π.χ. EBV/HHV-8) — μη αποδεδειγμένο.

Νεοπλασία/Οντότητα	Ευρήματα για HHV-7	Κλινική ερμηνεία
Δερματικά T-λεμφώματα (CTCL/MF)	Σποραδική ανίχνευση ιικού DNA σε βλάβες/αίμα σε μικρές σειρές	Μη συνεπές· πιθανός bystander σε δέρμα με φλεγμονή
Hodgkin / μη Hodgkin λεμφώματα	Μεμονωμένες θετικότητες PCR χωρίς σταθερή συσχέτιση	EBV παραμένει ο κύριος ιογενής ύποπτος· HHV-7 ρόλος αβέβαιος
Λευχαιμίες	Τυχαίες ευρήματα σε αίμα/PBMCs λόγω λανθάνουσας λοίμωξης	Δεν αποδίδεται αιτιολογία· προσοχή στην υπερερμηνεία PCR
Στερεοί όγκοι (εγκέφαλος, σιελογόνοι κ.ά.)	Σποραδικές αναφορές ανίχνευσης ιικού DNA	Χωρίς αναπαραγωγή/βιολογική τεκμηρίωση αιτιότητας

ℹ️ Μεθοδολογικές παγίδες

Δείγματα με λεμφοκύτταρα φέρουν λανθάνον ιό → ψευδής εντύπωση «ιστικής» αιτιότητας.
Ευαισθησία PCR & επιμόλυνση: ανιχνεύεται ελάχιστο ιικό φορτίο χωρίς κλινική σημασία.
Απουσία in situ τεκμηρίωσης (π.χ. ιστική έκφραση πρωτεϊνών/τρανσκριπτομική) σε πολλές μελέτες.

15.2 Πρακτικές επιπτώσεις για κλινικούς

Μην αποδίδετε κακοήθεια στον HHV-7 μόνο λόγω θετικής PCR σε αίμα/ιστό.
Θεραπευτικές αποφάσεις βασίζονται στα ογκολογικά πρωτόκολλα και όχι σε HHV-7 θετικότητα.
Σε ανοσοκαταστολή/μεταμόσχευση, αναζητήστε κυρίως EBV (PTLD) και άλλες καθιερωμένες αιτίες.
Αν συνυπάρχει κλινικά σημαντική ιογενής νόσος (π.χ. νευρολογική) με HHV-7, η αντιμετώπιση γίνεται
ως λοίμωξη (βλ. θεραπεία), όχι ως ογκολογικός στόχος.

✅ Infobox – Take-home messages

Ο HHV-7 δεν θεωρείται αποδεδειγμένα ογκογόνος.
Θετικές μοριακές δοκιμές απαιτούν προσεκτική ερμηνεία με κλινικό συσχετισμό.
Η ανοσορρύθμιση μπορεί να παίζει ρόλο, αλλά η αιτιολογία καρκίνου παραμένει μη τεκμηριωμένη.

15.3 Κατευθύνσεις έρευνας

Προοπτικές κοόρτες με συστηματική καταγραφή ιαιμίας/ιστικής έκφρασης & κλινικών εκβάσεων.
In situ υβριδισμός/ιστοχημεία & single-cell για χαρτογράφηση ιικού φορτίου εντός μικροπεριβάλλοντος όγκου.
Μεταγραφωμική/πρωτεωμική για διερεύνηση πιθανών ιικών πρωτεϊνών που επηρεάζουν σηματοδότηση/πρόληψη απόπτωσης.
Συν-λοίμωξη μοντέλα με EBV/HHV-8 για έλεγχο συνεργιστικών επιδράσεων.

🧭 Επίλογος (Ογκολογία)

Μέχρι σήμερα, ο HHV-7 δεν συνιστά επιβεβαιωμένο ογκολογικό στόχο. Η παρουσία του σε δείγματα
ερμηνεύεται κυρίως ως συνοδός λόγω της εκτεταμένης λανθάνουσας λοίμωξης στον πληθυσμό. Η κλινική πράξη
εστιάζει στην τεκμηριωμένη αιτιολογία κάθε νεοπλασίας και στη στοχευμένη θεραπεία βάσει κατευθυντήριων.

16) Εργαστηριακές Εξετάσεις για HHV-7 (Practical Lab Guide)

Η εργαστηριακή προσέγγιση στον HHV-7 είναι PCR-κεντρική (ποιοτική/ποσοτική), με έμφαση στο σωστό δείγμα,
στην προ-αναλυτική ποιότητα και στην ορθή ερμηνεία σε συνάφεια με το κλινικό σενάριο. Η ορολογία έχει
δευτερεύοντα ρόλο. Παρακάτω παρέχεται πρακτικός οδηγός παραγγελίας, λήψης, ανάλυσης και αναφοράς.

📦 Infobox – Test Menu (σε 30″)

PCR HHV-7 ποιοτική: ΕΝΥ, αίμα, σίελος, βλάβες δέρματος.
PCR HHV-7 ποσοτική: αίμα (ολικό/πλάσμα/PBMCs) για ιικό φορτίο & σειριακή τάση.
Multiplex PCR: πάνελ ΕΝΥ (HSV-1/2, VZV, εντεροϊοί, HHV-6/7, CMV/EBV).
Ορολογία (IgM/IgG): περιορισμένη κλινική αξία· επιλεκτική χρήση.

16.1 Επιλογή Δείγματος ανά κλινικό σενάριο

Σενάριο	Πρώτης γραμμής δείγμα	Εναλλακτικό/συμπληρωματικό	Σχόλια
Νευρολογική νόσος (ΚΝΣ)	ΕΝΥ για multiplex PCR	Αίμα ποσοτική PCR	Θετικότητα σε ΕΝΥ έχει τη μεγαλύτερη βαρύτητα
Ανοσοκαταστολή / μεταμόσχευση	Αίμα ποσοτική PCR	PBMCs για κυτταρική δεξαμενή	Σειριακές μετρήσεις για τάση ιαιμίας
Δερματολογικά (PR/ροδόλα-όμοιο)	Κλινική διάγνωση	PCR από βλάβη/σίελο μόνο σε άτυπα	Συχνή ασυμπτωματική αποβολή → προσοχή
Παιδί με ροδόλα-pattern	—	PCR σε επιπλοκές/ατυπία	Έλεγχος συνήθως δεν απαιτείται

16.2 Προ-αναλυτική φάση (SOP)

Σήμανση: 2 αναγνωριστικά + είδος δείγματος + ώρα λήψης.
Όγκος/δοχείο: ΕΝΥ ≥1–2 mL σε αποστειρωμένο σωληνάριο· αίμα σε EDTA (DNA)· σίελος σε VTM/αποστειρωμένο δοχείο.
Μεταφορά: 2–8°C εντός 24–48 h· για μακρά αποθήκευση −20/−80°C. Αποφύγετε πολλαπλά freeze–thaw.
Δείκτες απόρριψης: λάθος σωληνάριο, ανεπαρκής όγκος, έντονη αιμόλυση/ικτερία/λιπαιμία που αναστέλλει PCR, διαρροή/μη ταυτοποιήσιμο δείγμα.
Επιχρίσματα: προτιμήστε flocked νάιλον στυλεούς· αποφύγετε βαμβάκι/λιγνίνη (αναστολείς).

📌 Lab Checklist πριν από PCR

Ορθό δείγμα για το κλινικό ερώτημα (ΕΝΥ για ΚΝΣ, αίμα για ιαιμία).
Επαλήθευση θερμοκρασίας-μεταφοράς & χρόνου παραμονής.
Καταγραφή συννοσηροτήτων (HSCT/SOT, HIV, θεραπεία).
Συγχρόνως παραγγελία για HHV-6/CMV/EBV όταν ενδείκνυται.

16.3 Αναλυτική φάση – PCR

Εκχύλιση DNA με εσωτερικό μάρτυρα (IC) για αναστολή/απώλεια.
Ποιοτική PCR (real-time): αποτέλεσμα θετικό/αρνητικό· Ct ενδεικτικό φορτίου (μη συγκρίσιμο δια-εργαστηριακά).
Ποσοτική PCR: βαθμονόμηση με standards, αναφορά σε copies/mL (πλάσμα/ΕΝΥ) ή copies/10⁶ PBMCs.
Multiplex: προσοχή σε competition/αναστολή· επιβεβαίωση θετικών στόχων με μονοπλεκτική αν χρειαστεί.

QC/QA στοιχείο	Σκοπός	Ενέργεια αν αποτύχει
Εσωτερικός μάρτυρας (IC)	Έλεγχος αναστολής/εκχύλισης	Επανάληψη εκχύλισης/αραίωση δείγματος
Αρνητικός μάρτυρας (NTC)	Έλεγχος επιμόλυνσης	Stop run, απολύμανση, επανάληψη
Θετικός μάρτυρας	Ακεραιότητα αντιδραστηρίων/πλατφόρμας	Έλεγχος καμπύλης/LOD, αντικατάσταση kit

🔬 Infobox – Τεχνικές Σημειώσεις

Στόχοι γονιδίων: εξειδικευμένοι εκκινητές για HHV-7 ώστε να μην ενισχύουν HHV-6.
LOD/LOQ: να αναφέρεται στο δελτίο· το Ct δεν είναι απόλυτα συγκρίσιμο μεταξύ πλατφορμών.
PBMCs: αυξημένη ευαισθησία για λανθάνουσα δεξαμενή· πλάσμα για ενεργή ιαιμία.

16.4 Ερμηνεία αποτελεσμάτων (matrix)

Δείγμα	PCR	Κλινικό πλαίσιο	Ερμηνεία	Επόμενα βήματα
ΕΝΥ	Θετική	Συμβατή ΚΝΣ νόσος	Ισχυρή ένδειξη αιτιότητας	Θεραπεία κατά κρίση, έλεγχος για συν-ιοί
ΕΝΥ	Αρνητική	Υψηλή υποψία	Δεν αποκλείει πρώιμα	Επανάληψη/νέο δείγμα, εναλλακτικές αιτίες
Αίμα (πλάσμα)	Χαμηλό φορτίο	Ήπια συμπτώματα	Πιθανή παροδική ιαιμία	Σειριακή παρακολούθηση 3–7 ημ.
Σίελος	Θετική	Χωρίς κλινικά σημεία	Συχνή ασυμπτωματική αποβολή	Καμία θεραπευτική ενέργεια· κλινικός συσχετισμός

🚨 Triggers για άμεση επικοινωνία με κλινικό

Θετική PCR ΕΝΥ για HHV-7.
Ταχεία αύξηση ιικού φορτίου αίματος σε ανοσοκαταστολή.
Συν-θετικότητα με HHV-6/CMV/EBV σε συμβατή οργανοπάθεια.

16.5 Αναφορά αποτελεσμάτων – Πρότυπα

Εξέταση: HHV-7 DNA PCR (ποσοτική)

Δείγμα: Πλάσμα (EDTA)

Αποτέλεσμα: 2.8 × 10³ copies/mL

LOD/LOQ: 200 / 500 copies/mL

Σχόλιο ερμηνείας: Χαμηλού επιπέδου ιαιμία. Συνιστάται κλινικός συσχετισμός και,
εφόσον ενδείκνυται, σειριακή μέτρηση σε 3–7 ημέρες. Σε ανοσοκαταστολή προτείνεται παράλληλος έλεγχος HHV-6/CMV/EBV.

Εξέταση: HHV-7 DNA PCR (ποιοτική, ΕΝΥ)

Αποτέλεσμα: Θετικό

Σχόλιο: Η ανίχνευση HHV-7 DNA στο ΕΝΥ σε συμβατή κλινική εικόνα υποστηρίζει εμπλοκή του ιού στο ΚΝΣ.
Συνιστάται αξιολόγηση για άλλους ερπητοϊούς (HSV-1/2, VZV, HHV-6, CMV/EBV) και θεραπευτική εκτίμηση.

16.6 Reflex testing & αλγόριθμοι

ΚΝΣ δείγμα → multiplex πάνελ. Αν HHV-7 μόνο θετικό: επιβεβαιωτική μονοπλεκτική + ενημέρωση κλινικής ομάδας.
Ανοσοκαταστολή με ιαιμία → παράλληλη ποσοτική PCR HHV-6/CMV/EBV και επανάληψη εντός 3–7 ημερών.
Χαμηλό φορτίο κοντά στο LOD → επανάληψη εκχύλισης και/ή νέο δείγμα.

16.7 Διασφάλιση ποιότητας & διαπίστευση

ISO 15189 διαδικασίες: validation/verification, ακρίβεια, επαναληψιμότητα, αβεβαιότητα μέτρησης (ποσοτική PCR).
EQA/Proficiency: συμμετοχή σε εξωτερικά σχήματα όπου διατίθενται.
LIMS: ιχνηλασιμότητα δείγματος, audit trail, αυτόματα σχόλια ερμηνείας.
Βιοασφάλεια: ζώνες pre/post-PCR, UV απολύμανση, μονόδρομη ροή εργασίας.

✅ Infobox – «Καθαρό» report που αγαπούν οι κλινικοί

Τύπος δείγματος & χρόνος λήψης.
Μέθοδος (RT-PCR), LOD/LOQ, τυχόν αναστολή.
Αποτέλεσμα με μονάδες (copies/mL ή copies/10⁶ PBMCs).
Σύντομο σχόλιο ερμηνείας & πρόταση επανάληψης όπου δει.

16.8 Επικοινωνία εργαστηρίου–κλινικού

Critical values: θετική ΕΝΥ PCR κοινοποιείται τηλεφωνικά με καταγραφή.
Διαφοροποιήσεις: ασυνήθιστα μοτίβα (π.χ. υψηλό φορτίο χωρίς συμπτώματα) → συζήτηση για επαναληπτικό δείγμα.
Εκπαίδευση: ενημερωτικά φύλλα για «Ct ≠ φορτίο» και μη συγκρισιμότητα μεταξύ πλατφορμών.

ℹ️ Συχνές παγίδες

Υπερερμηνεία θετικού σιέλου ως ενεργού νόσου.
Σύγχυση Ct με απόλυτο ιικό φορτίο μεταξύ διαφορετικών κιτ.
Παράλειψη ελέγχου HHV-6/CMV/EBV σε ανοσοκαταστολή.

Σημείωση: Το παρόν SOP είναι εκπαιδευτικό και απαιτεί προσαρμογή στις διαδικασίες του εκάστοτε εργαστηρίου,
στα κιτ/πλατφόρμες και στις τοπικές κατευθυντήριες. Η ερμηνεία πρέπει να γίνεται σε στενή συνεργασία με την κλινική ομάδα.

17) Δημόσια Υγεία & Πρόληψη για HHV-7

Ο HHV-7 κυκλοφορεί ευρέως στην κοινότητα και μεταδίδεται κυρίως μέσω σιέλου/στενής επαφής
(π.χ. κοινή χρήση ποτηριών, «φιλιά στο στόμα», παιχνίδια που μπαίνουν στο στόμα). Τα περισσότερα επεισόδια είναι ήπια
ή ασυμπτωματικά· η πρόληψη εστιάζει σε υγιεινή χεριών, καθαρισμό επιφανειών και εκπαίδευση.
Δεν υπάρχει εμβόλιο για HHV-7.

📦 Infobox – Βασικά Μηνύματα Δημόσιας Υγείας

Μετάδοση: κυρίως σιέλος, στενή επαφή, κοινά σκεύη/αντικείμενα.
Έλεγχος: πλύσιμο χεριών, καθαρισμός υψηλής αφής, αποφυγή κοινής χρήσης σκευών.
Σχολείο/εργασία: επιστροφή μετά 24 ώρες απυρεξίας και καλή γενική κατάσταση.
Νοσηλευτικά ιδρύματα: Standard Precautions· μάσκα εάν υπάρχουν αναπνευστικά συμπτώματα.
Εμβόλιο: δεν υπάρχει για HHV-7· γενικά μέτρα υγιεινής.

17.1 Πρακτική Πρόληψη στο Σπίτι

Χέρια: σαπούνι & νερό ≥20″ ή αλκοολούχο αντισηπτικό (≥60%) όταν δεν υπάρχει νερό.
Σκεύη: όχι κοινή χρήση ποτηριών, πιρουνιών, καλαμακίων, οδοντόβουρτσας.
Στοματική επαφή: αποφυγή «φιλιών στο στόμα» ιδίως με βρέφη.
Παιχνίδια: τακτικός καθαρισμός/απολύμανση παιχνιδιών που μπαίνουν στο στόμα.
Άρρωστος στο σπίτι: χαρτομάντιλα μιας χρήσης, καλά αεριζόμενοι χώροι.

✅ Infobox – Ελάχιστα Απαιτούμενα Καθαριότητας

Καθημερινός καθαρισμός υψηλής αφής (λαβές, διακόπτες, τηλεκοντρόλ).
Πλύσιμο υφασμάτων (πετσέτες/σεντόνια) σε ζεστό κύκλο όταν λερωθούν με σάλιο.
Ασφαλής απόρριψη χαρτομάντιλων· υγιεινή χεριών μετά.

17.2 Σχολεία & Παιδικοί Σταθμοί

Θέμα	Πρακτική Σύσταση	Σχόλιο
Κριτήρια απομάκρυνσης/επιστροφής	Απουσία με πυρετό· επιστροφή μετά 24h απυρεξίας & καλή κατάσταση	Το εξάνθημα μόνο δεν αποτελεί λόγο αποκλεισμού
Υγιεινή	Σταθμοί αντισηπτικού, επίβλεψη πλυσίματος χεριών πριν φαγητό/μετά W.C.	Εκπαίδευση με αφίσες/παιχνίδια ρουτίνας
Παιχνίδια/επιφάνειες	Καθαρισμός/απολύμανση 1×/ημ. & επιπλέον αν λερωθούν με σάλιο	Χρήση εγκεκριμένων απολυμαντικών σύμφωνα με οδηγίες
Επικοινωνία με γονείς	Σύντομο ενημερωτικό σημείωμα (βλ. template)	Ήρεμος τόνος, έμφαση στην ήπια φύση

📌 Μικρός «Οδηγός Εξάρσεων» (για εκπαιδευτικές δομές)

Καταγραφή αυξημένων απουσιών με πυρετό/εξάνθημα ανά τάξη.
Ενίσχυση καθαρισμών υψηλής αφής (2×/ημ. για 1–2 εβδομάδες).
Ενημερωτικό προς γονείς με μέτρα υγιεινής & κριτήρια επιστροφής (template).
Στοχευμένη επικοινωνία με ευπαθείς (ανοσοκαταστολή στο σπίτι) για εξατομίκευση.
Ανάλυση μετά 2 εβδομάδες: επάνοδος στη συνήθη ρουτίνα εφόσον μειωθούν τα κρούσματα.

17.3 Χώροι Εργασίας & Κοινότητα

Παρουσία στην εργασία: αποφυγή όταν υπάρχει πυρετός ή συστηματικά συμπτώματα· επιστροφή μετά 24h απυρεξίας.
Μέτρα ρουτίνας: υγιεινή χεριών, «αναπνευστική εθιμοτυπία», καθαρισμός κοινόχρηστων.
Εκδηλώσεις/συνάθροιση: αν είστε εμπύρετος/καταπονημένος, προτιμήστε να αναβάλετε.

🔬 Infobox – Υγειονομικές Δομές

Precautions: Standard Precautions· γάντια/μάσκα μόνο εφόσον υπάρχει έκθεση σε σάλιο ή αναπνευστικά συμπτώματα.
Περιβάλλον: συνήθη πρωτόκολλα καθαρισμού επαρκούν (οι ερπητοϊοί είναι enveloped και ευαίσθητοι στα απολυμαντικά).
Ενημέρωση προσωπικού για αποφυγή κοινής χρήσης σκευών/μπουκαλιών νερού.

17.4 Ευπαθείς Ομάδες

Ανοσοκαταστολή/Μεταμοσχευμένοι: εξατομικευμένη συμβουλή· έμφαση στην υγιεινή & αποφυγή στενής επαφής με εμπύρετα άτομα.
Κύηση: γενική υγιεινή· αποφυγή κοινών σκευών με μικρά παιδιά· συμβουλή ιατρού σε επιμένοντα συμπτώματα.
Βρέφη: αποφυγή «φιλιών στο στόμα», καθαρισμός παιχνιδιών, υγιεινή χεριών φροντιστών.

ℹ️ Νομικό/Δηλωτικό Πλαίσιο

Ο HHV-7 συνήθως δεν αποτελεί νόσημα υποχρεωτικής δήλωσης· ακολουθήστε πάντα τους τοπικούς/εθνικούς κανονισμούς
και τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών για διαχείριση συρροών σε σχολεία/ιδρύματα.

17.5 «Myth-busting» – Μύθοι & Γεγονότα

Μύθος	Γεγονός
«Κάθε εξάνθημα παιδιού = επικίνδυνο για συμμαθητές»	Τα περισσότερα ιογενή εξανθήματα είναι ήπια & αυτοπεριοριζόμενα. Επιστροφή μετά 24h απυρεξίας.
«Χρειάζεται ειδικό απολυμαντικό υψηλής ισχύος»	Τα συνήθη εγκεκριμένα απολυμαντικά επαρκούν για enveloped ιούς όπως οι ερπητοϊοί.
«Πρέπει να κάνουν όλοι τεστ για HHV-7»	Ο εργαστηριακός έλεγχος δεν απαιτείται ρουτίνα· έχει αξία μόνο με κλινική ένδειξη.

17.6 Έτοιμα Templates Επικοινωνίας

Για γονείς (σύντομο σημείωμα):

«Στο τμήμα παρατηρούνται μεμονωμένα περιστατικά εμπύρετου/εξανθήματος συμβατά με ιογενή λοίμωξη (όπως HHV-6/7).
Τα συμπτώματα είναι συνήθως ήπια και αυτοπεριοριζόμενα. Παρακλούμε ενισχύστε την υγιεινή χεριών,
αποφύγετε την κοινή χρήση σκευών και κρατήστε τα παιδιά στο σπίτι αν έχουν πυρετό.
Επιστροφή στο σχολείο μετά 24 ώρες απυρεξίας και καλή γενική κατάσταση.»

Για προσωπικό καθαριότητας (οδηγία 1 σελίδας):

Επιφάνειες υψηλής αφής: καθαρισμός/απολύμανση 1–2×/ημ. με εγκεκριμένο προϊόν.
Παιχνίδια/υλικά στοματικής επαφής: πλύσιμο μετά από χρήση· αντικατάσταση αν φθαρούν.
Γάντια όταν χειριζόμαστε υλικά με σάλιο· υγιεινή χεριών μετά την αφαίρεση.

17.7 Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Υπάρχει εμβόλιο για HHV-7; Όχι.
Χρειάζεται απολύμανση ολόκληρου σχολείου; Όχι· αρκεί ενισχυμένος ρουτίνας καθαρισμός υψηλής αφής.
Το εξάνθημα σημαίνει μεταδοτικότητα; Όχι απαραίτητα· συχνά εμφανίζεται αφού πέσει ο πυρετός.
Πότε επιστρέφω; Μετά από 24h απυρεξίας και καλή γενική κατάσταση.
Πρέπει να κάνω test; Μόνο αν το συστήσει ιατρός με βάση συμπτώματα/κλινικό σενάριο.

🚨 Red Flags για αναζήτηση ιατρικής φροντίδας

Παρατεταμένος υψηλός πυρετός >5–7 ημέρες ή αφυδάτωση.
Νευρολογικά συμπτώματα (λήθαργος, σπασμοί, αυχενική δυσκαμψία).
Δύσπνοια, θωρακικός πόνος, αιμοδυναμική αστάθεια.
Βρέφη <3 μηνών με πυρετό.

17.8 Μικρός Αλγόριθμος Απόφασης (Κοινότητα/Σχολείο)

Συμπτώματα; Αν υπάρχει πυρετός → μένουμε σπίτι. Αν μόνο εξάνθημα & καλή κατάσταση → συνήθως παραμονή/επιστροφή επιτρέπεται.
Μέτρα: Ενίσχυση υγιεινής χεριών, καθαρισμός υψηλής αφής, αποφυγή κοινής χρήσης σκευών.
Επικοινωνία: Σύντομο ενημερωτικό σε γονείς/προσωπικό χωρίς πανικό.
Επανεκτίμηση: Μετά 1–2 εβδομάδες με βάση απουσίες/συμπτώματα.

Σημείωση: Το παρόν κεφάλαιο έχει εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά οδηγίες δημόσιας υγείας.
Ακολουθήστε τις τοπικές κατευθυντήριες/νόρμες για σχολεία, χώρους εργασίας και υγειονομικές δομές.

18) Συχνά Λάθη & Checklists (HHV-7)

Η κλινική και εργαστηριακή ερμηνεία του HHV-7 σκοντάφτει συχνά σε υπερερμηνεία μοριακών αποτελεσμάτων,
λανθασμένη επιλογή δείγματος και μη αναγνώριση κρίσιμων κλινικών σημάτων (ιδίως στο ΚΝΣ και στην ανοσοκαταστολή).
Το παρόν τμήμα συμπυκνώνει τα συχνότερα σφάλματα και παρέχει πρακτικά checklists για άμεση χρήση.

🚫 Infobox – Top 10 Συχνά Λάθη

Ερμηνεία θετικής PCR σιέλου ως ενεργού νόσου χωρίς κλινικό συσχετισμό.
Χρήση ορολογίας (IgM/IgG) για διάγνωση πρόσφατης λοίμωξης.
Παράλειψη ποσοτικής PCR & σειριακής παρακολούθησης σε ανοσοκαταστολή.
Καθυστέρηση οσφυονωτιαίας παρακέντησης σε ύποπτη ΚΝΣ νόσο.
Υπερχρήση αντιϊκών σε ήπια/αυτοπεριοριζόμενα σενάρια.
Μη προσαρμογή δόσης σε ΧΝΑ (GCV/VGC/FOS) & ανεπαρκές monitoring τοξικοτήτων.
Παράβλεψη άλλων ερπητοϊών (HHV-6/CMV/EBV) σε μεταμόσχευση/ανοσοκαταστολή.
Σύγχυση Ct τιμών μεταξύ διαφορετικών πλατφορμών (μη συγκρίσιμες).
Ανεπαρκής προ-αναλυτική διαχείριση δείγματος (λάθος σωληνάριο, θερμοκρασία, όγκος).
Αχρείαστος αποκλεισμός από σχολείο/εργασία όταν υπάρχει μόνο εξάνθημα και καλή κατάσταση.

18.1 Κλινικές «παγίδες» & διορθωτικές κινήσεις

Παγίδα	Τι συμβαίνει	Πώς διορθώνεται
PCR σιέλου = διάγνωση	Η αποβολή στο σάλιο είναι συχνά ασυμπτωματική	Συσχετίστε με κλινική εικόνα· προτιμήστε ΕΝΥ για ΚΝΣ, αίμα για ιαιμία
IgM/IgG = «πρόσφατη λοίμωξη»	Υψηλή οροθετικότητα/διασταυρώσεις	Χρησιμοποιήστε PCR στο σωστό δείγμα; avidity έχει περιορισμένη αξία
Μη αναγνώριση ΚΝΣ νόσου	Καθυστέρηση MRI/ΕΝΥ, όχι εμπειρική κάλυψη HSV	Νοσηλεία, MRI, multiplex ΕΝΥ, ξεκίνημα acyclovir έως αποκλεισμού
Ανεπαρκής παρακολούθηση σε SOT/HSCT	Μοναδική μέτρηση ιαιμίας χωρίς τάση	Ποσοτική PCR αίματος & επανάληψη σε 3–7 ημέρες
Υπερθεραπεία δερματικών	Αχρείαστα αντιϊκά σε PR/ροδόλα-όμοιο	Συμπτωματική αγωγή· ενημέρωση ότι είναι αυτοπεριοριζόμενα

📦 Infobox – Do / Don’t (γρήγορη κάρτα)

✅ Κάνε

Σύνδεσε τεστ με όργανο-στόχο (ΕΝΥ vs αίμα).
Ζήτησε ποσοτική PCR & σειριακή μέτρηση σε ανοσοκαταστολή.
Έλεγξε για HHV-6/CMV/EBV όταν ενδείκνυται.
Τεκμηρίωσε LOD/LOQ και τύπο δείγματος στο report.

❌ Μην κάνεις

Μην ξεκινάς αντιϊκά σε ήπια/αυτοπεριοριζόμενα εξανθήματα.
Μην εξισώνεις Ct μεταξύ διαφορετικών εργαστηρίων.
Μην αγνοείς νεφρική λειτουργία & CBC στο monitoring τοξικοτήτων.
Μην αποκλείεις σχολείο/εργασία μόνο λόγω εξανθήματος χωρίς πυρετό.

18.2 Checklists για Κλινικούς

🩺 Checklist A – Ύποπτη ΚΝΣ νόσος

🚑 Νοσηλεία & σταθεροποίηση ABC.
🧠 MRI (ή CT αν επείγει) · EEG αν σπασμοί.
💉 ΟΝΠ: κυτταροχημεία + multiplex PCR (HSV-1/2, VZV, εντεροϊοί, HHV-6/7, CMV/EBV).
💊 Έναρξη acyclovir έως αποκλεισμού HSV/VZV.
📈 Επανάληψη ή δεύτερο δείγμα ΕΝΥ αν υψηλή υποψία με αρχικά αρνητικό.

🧬 Checklist B – Ανοσοκαταστολή (HSCT/SOT/χημειοθεραπεία)

🩸 Ποσοτική PCR HHV-7 αίματος (baseline) ± HHV-6/CMV/EBV.
🔁 Σειριακή μέτρηση σε 3–7 ημέρες εάν παραμένουν συμπτώματα.
🧪 Έλεγχος οργάνου-στόχου (ΕΝΥ/MRI, βιοψία κατά ένδειξη).
🤝 Συζήτηση για τροποποίηση ανοσοκαταστολής με τη θεράπουσα ομάδα.
💊 Σκέψη για αντιϊκά μόνο με συμβατή οργανοπάθεια/βαρύτητα.

🌸 Checklist C – Δερματολογικά (PR/ροδόλα-όμοιο)

👀 Κλινική διάγνωση· ενημέρωση ότι είναι αυτοπεριοριζόμενο.
🧴 Τοπικά χαμηλής–μέτριας ισχύος κορτικοστεροειδή + ενυδατικές.
🧪 Έλεγχος μόνο σε άτυπα/επίμονα ή ανοσοκαταστολή (KOH, RPR, ± PCR HHV-6/7).
☀️ UVB NB ή βραχεία high-dose acyclovir σε εκτεταμένα/επίμονα (επιλεκτικά).

🤰 Checklist D – Κύηση/Νεογνό

👩‍⚕️ Ήπιο σύνδρομο: υποστηρικτική αγωγή· χωρίς ρουτίνα testing HHV-7.
🧠 Νευρολογικά στη μητέρα: MRI/ΕΝΥ ± PCR πάνελ, νοσηλεία.
👶 Συμπτωματικό νεογνό: πλήρης σηπτικός έλεγχος, προτεραιότητα σε HSV/εντεροϊούς.
🍼 Θηλασμός: συνεχίζεται συνήθως· έμφαση στην υγιεινή χεριών.

18.3 Checklists για Εργαστήρια (SOP «τσέπης»)

🧪 Checklist E – Προ-αναλυτικά

🏷️ Διπλή ταυτοποίηση + είδος δείγματος + ώρα λήψης.
🧊 Μεταφορά 2–8°C (<24–48h)· −20/−80°C για αποθήκευση.
🔬 Σωστό δοχείο: ΕΝΥ σε αποστειρωμένο, αίμα σε EDTA.
🚫 Κριτήρια απόρριψης: ανεπαρκής όγκος, λάθος σωληνάριο, διαρροή.

🧫 Checklist F – Αναλυτικά (PCR)

🧩 Εσωτερικός μάρτυρας (IC) σε κάθε δείγμα.
➕/➖ Controls σε κάθε run· NTC χωρίς ενίσχυση.
🎯 Εξειδικευμένοι εκκινητές HHV-7 (μη διασταύρωση με HHV-6).
📏 Δήλωση LOD/LOQ & μονάδων (copies/mL, copies/10⁶ PBMCs).

📝 Checklist G – Αναφορά

🧾 Αναφέρατε: τύπο δείγματος, μέθοδο, LOD/LOQ, αποτέλεσμα με μονάδες.
💬 Σύντομο ερμηνευτικό σχόλιο & πρόταση σειριακής μέτρησης όπου δει.
📞 Critical: θετικό ΕΝΥ → τηλεφωνική ειδοποίηση & καταγραφή.

18.4 Μικρο-αλγόριθμοι απόφασης

🧭 Micro-Algorithm 1 – Θετική PCR σιέλου

Υπάρχουν συμπτώματα & όργανο-στόχος; αν όχι → πιθανή ασυμπτωματική αποβολή.
Αν συμπτώματα από ΚΝΣ → προτεραιότητα ΕΝΥ PCR.
Αν ανοσοκαταστολή με συστηματικά → προτεραιότητα αίμα ποσοτική PCR ± άλλοι ερπητοϊοί.

🧭 Micro-Algorithm 2 – Χαμηλό ιικό φορτίο στο αίμα

Επιβεβαίωσε κλινικό πλαίσιο & φάρμακα/ανοσοκαταστολή.
Επανάλαβε ποσοτική PCR σε 3–7 ημέρες.
Αν ↑τάση και συμπτώματα/οργανοπάθεια → συζήτηση για αγωγή.

18.5 Safety & Drug-monitoring «at a glance»

GCV/VGC: CBC 2–3×/εβδ. (ουδετεροπενία), κρεατινίνη/eGFR· προσαρμογή δόσης.
FOS: κρεατινίνη, Mg/K/Ca συχνά· ενυδάτωση.
Συνθεραπεία: αξιολόγηση αλληλεπιδράσεων (ιδίως με ART/χημειοθεραπείες).

🗂️ Pocket Card – 60″ Recap

Διάγνωση: PCR στο σωστό δείγμα (ΕΝΥ για ΚΝΣ, αίμα για ιαιμία).
Ερμηνεία: Σειριακή ποσοτική PCR > μοναδική μέτρηση.
Θεραπεία: Υποστηρικτική για ήπια· αντιϊκά off-label μόνο σε σοβαρά/οργανοπάθεια.
Δημόσια υγεία: Επιστροφή σχολείο/δουλειά μετά 24h απυρεξίας.

Σημείωση: Οι λίστες λειτουργούν ως πρακτικές υπενθυμίσεις και δεν υποκαθιστούν πρωτόκολλα/κατευθυντήριες της μονάδας σας.

19) Συμβουλευτική Ασθενούς & Επικοινωνία

Η επικοινωνία για τον HHV-7 πρέπει να είναι σαφής, καθησυχαστική και προσαρμοσμένη στο κοινό (γονείς, έγκυες, ανοσοκατεσταλμένοι).
Το μεγαλύτερο μέρος των λοιμώξεων είναι ήπιο ή ασυμπτωματικό, ενώ τα «κόκκινα σημαιάκια» απαιτούν άμεση αξιολόγηση.
Παρακάτω παρέχονται έτοιμα scripts, cards, FAQ και templates που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αυτούσια.

🎯 Infobox – «Elevator pitch» για HHV-7 (30″)

«Ο HHV-7 είναι ένας πολύ συχνός ιός που συνήθως προκαλεί ήπια συμπτώματα, όπως πυρετό και παροδικό εξάνθημα.
Οι περισσότεροι αναρρώνουν μόνο με ξεκούραση και ενυδάτωση. Εξετάσεις/θεραπείες χρειάζονται μόνο όταν υπάρχουν
ειδικές ενδείξεις (π.χ. νευρολογικά συμπτώματα ή σοβαρή ανοσοκαταστολή).»

19.1 Τι λέω σε απλό λόγο (plain language)

Τι είναι: Ένας κοινός ιός της οικογένειας του έρπη που μένει «ήσυχος» στο σώμα.
Πώς κολλάει: Με σάλιο/στενή επαφή (ποτήρια, κουτάλια, φιλιά στο στόμα).
Συμπτώματα: Στα παιδιά συχνά πυρετός και μετά ένα ροζ εξάνθημα που περνά μόνο του. Στους ενήλικες, συνήθως ήπιο.
Θεραπεία: Κυρίως υγρά, ξεκούραση, αντιπυρετικά. Ειδικά αντιιικά μόνο σε ειδικές περιπτώσεις.
Πότε ανησυχώ: Εάν εμφανιστούν έντονη υπνηλία, σπασμοί, δύσπνοια, πόνος στο στήθος, επίμονος υψηλός πυρετός.
Πρόληψη: Πλύσιμο χεριών, όχι κοινή χρήση σκευών, αποφυγή «φιλιών στο στόμα» με βρέφη.

✅ Teach-back (1 λεπτό)

«Πώς θα περιγράφατε σε δικό σας άνθρωπο τι είναι ο HHV-7;»
«Ποια 2 πράγματα θα κάνετε στο σπίτι σήμερα;»
«Ποια σημάδια θα σας κάνουν να μας καλέσετε άμεσα;»

19.2 Scripts ανά σενάριο

Σενάριο	Μήνυμα (λέξη προς λέξη)	Call-to-action
Γονέας με παιδί «ροδόλα»	«Το εξάνθημα εμφανίζεται αφού πέσει ο πυρετός και φεύγει μόνο του σε λίγες μέρες. Δώστε υγρά, παρακεταμόλη αν χρειαστεί, και αφήστε το παιδί να ξεκουραστεί.»	Επιστροφή σχολείο μετά 24h απυρεξίας & καλή διάθεση
Ανοσοκατεσταλμένος ενήλικας με κακουχία	«Επειδή τα φάρμακά σας χαμηλώνουν την άμυνα, θα ελέγξουμε με ειδικό τεστ το αίμα. Αν δούμε αύξηση ή συμπτώματα, θα προσαρμόσουμε τη θεραπεία σας.»	Σειριακή PCR, επικοινωνία αν πυρετός >38.5°C ή νέα συμπτώματα
Έγκυος με ήπιο σύνδρομο	«Τα περισσότερα περιστατικά είναι ήπια και δεν χρειάζονται ειδικές εξετάσεις. Θα δώσουμε οδηγίες για ενυδάτωση και ξεκούραση, και θα επανεκτιμήσουμε αν κάτι αλλάξει.»	Επικοινωνία για επιμένοντα υψηλό πυρετό ή νευρολογικά
Τηλεφωνική συμβουλή για εξάνθημα ενηλίκου	«Αν δεν υπάρχει πυρετός/δύσπνοια/ζάλη, μπορείτε να δοκιμάσετε ενυδατική και ήπιο αντιισταμινικό. Αν επιμείνει >2 εβδομάδες ή χειροτερέψει, κλείστε ραντεβού.»	Ραντεβού εντός 7–10 ημερών αν δεν βελτιωθεί

📝 Οδηγίες εξιτηρίου (1 σελίδα)

Σήμερα: Υγρά/ξεκούραση, ελαφριά διατροφή, αντιπυρετικό αν χρειάζεται.
Δέρμα: Ενυδατική 2×/ημ., δροσερά ντους, αποφυγή ερεθιστικών σαπουνιών.
Επαφή: Όχι κοινά ποτήρια/κουτάλια, υγιεινή χεριών, αποφυγή φιλιών στο στόμα με βρέφη.
Πότε επικοινωνώ: Πυρετός >38.5°C >3–5 ημέρες, έντονη υπνηλία/σύγχυση, σπασμοί, δύσπνοια, πόνος στο στήθος.
Εργασία/σχολείο: Επιστροφή μετά 24h απυρεξίας & καλή γενική κατάσταση.

19.3 Καρτέλες ανά πληθυσμό

👨‍👩‍👧 Γονείς

Το εξάνθημα μετά τον πυρετό είναι συνηθισμένο και περνά μόνο του.
Δώστε υγρά/παρακεταμόλη, αποφύγετε ασπιρίνη.
Ζητήστε βοήθεια αν το παιδί είναι υπερβολικά νωθρό ή κάνει σπασμούς.

🛡️ Ανοσοκατεσταλμένοι

Ειδοποιήστε για πυρετό, εξάνθημα με κακουχία ή νευρολογικά.
Μπορεί να χρειαστούν επαναληπτικά τεστ αίματος (PCR).
Μην αλλάζετε μόνοι σας την ανοσοκαταστολή.

🤰 Κύηση

Τα περιστατικά είναι συνήθως ήπια· συνεχίστε ενυδάτωση/ανάπαυση.
Καλέστε αν ο πυρετός επιμένει ή υπάρχουν νευρολογικά.
Ο θηλασμός γενικά συνεχίζεται με καλή υγιεινή χεριών.

ℹ️ Μύθοι & Αλήθειες

Μύθος: «Κάθε εξάνθημα σημαίνει σοβαρή λοίμωξη» → Αλήθεια: τα περισσότερα είναι ήπια και αυτοπεριοριζόμενα.
Μύθος: «Χρειάζονται πάντα αντιιικά» → Αλήθεια: μόνο σε ειδικές περιπτώσεις.
Μύθος: «Το εξάνθημα είναι μεταδοτικό» → Αλήθεια: συχνά εμφανίζεται αφού μειωθεί η μεταδοτικότητα.

19.4 Επικοινωνιακά «κλειδιά» για επαγγελματίες

Ενσυναίσθηση πρώτα: «Καταλαβαίνω ότι το εξάνθημα αγχώνει· ας το δούμε μαζί βήμα-βήμα».
Κανονικοποίηση: «Το βλέπουμε συχνά και συνήθως περνά γρήγορα».
Σαφή όρια: δώστε 3–4 συγκεκριμένα red flags και γραπτές οδηγίες.
Teach-back: ζητήστε από τον ασθενή να επαναδιατυπώσει το πλάνο.

💬 Templates (SMS/Portal)

Μετά την επίσκεψη: «Σύμφωνα με την αξιολόγηση, τα συμπτώματά σας είναι συμβατά με ήπια ιογενή λοίμωξη (π.χ. HHV-6/7). Υγρά, ανάπαυση, αντιπυρετικό αν χρειαστεί. Επικοινωνήστε άμεσα αν εμφανιστούν: επίμονος πυρετός >38.5°C >3–5 ημέρες, έντονη υπνηλία/σύγχυση, σπασμοί, δύσπνοια, πόνος στο στήθος.»

Ανοσοκαταστολή: «Θα επαναλάβουμε εξετάσεις αίματος (PCR) σε 3–7 ημέρες. Καλέστε εάν έχετε νέο πυρετό ή επιδείνωση.»

19.5 «Τρίλεπτη» συμβουλευτική (δομημένη)

Αναγνώριση ανησυχίας (20″) – «Ποιο είναι το μεγαλύτερο άγχος σας σήμερα;»
Πλαίσιο/προσδοκίες (40″) – «Συνήθως είναι ήπιο και αυτοπεριοριζόμενο…»
Πλάνο φροντίδας (60″) – 3 bullets: υγρά/ξεκούραση, δέρμα/κνησμός, επιστροφή δραστηριοτήτων.
Red flags (30″) – 3 σαφή σημεία.
Teach-back (30″) – «Ας βεβαιωθούμε ότι είμαστε στην ίδια σελίδα…»

🌍 Πολιτισμική επάρκεια & υγειονομικός γραμματισμός

Αποφύγετε ορολογία («ερπητοϊός») χωρίς εξήγηση· προτιμήστε «συχνός ιός».
Χρησιμοποιήστε εικόνες/παραδείγματα («μη μοιράζεστε ποτήρια»).
Δώστε γραπτές οδηγίες σε μία σελίδα με bullets.

19.6 Mini-FAQ για ασθενείς

Είναι επικίνδυνο; Συνήθως όχι· τις περισσότερες φορές περνά μόνο του.
Θα κολλήσουν οι άλλοι; Η μετάδοση γίνεται κυρίως με σάλιο· τηρήστε υγιεινή χεριών και μην μοιράζεστε σκεύη.
Χρειάζονται αντιιικά; Όχι συνήθως. Μόνο σε ειδικές περιπτώσεις.
Πότε επιστρέφω; Μετά από 24 ώρες χωρίς πυρετό και αν αισθάνεστε καλά.

🚫 Συχνά λάθη στην επικοινωνία

Φόρτωση πληροφοριών χωρίς προτεραιοποίηση.
Ασαφή red flags («αν κάτι αλλάξει…») αντί για συγκεκριμένα σημεία.
Χρήση όρων που τρομάζουν («ιός του έρπη») χωρίς πλαίσιο.

19.7 After-Visit Summary (AVS) – Template

Διάγνωση/Εκτίμηση: Ήπιο ιογενές σύνδρομο συμβατό με HHV-6/7.

Σήμερα κάνουμε: Ενυδάτωση, ανάπαυση, αντιπυρετικό αν χρειαστεί.

Στο σπίτι: Μην μοιράζεστε σκεύη· υγιεινή χεριών· ενυδατική για κνησμό.

Red flags: Πυρετός >38.5°C >3–5 ημέρες, σύγχυση/υπνηλία, σπασμοί, δύσπνοια, πόνος στο στήθος.

Επιστροφή: Μετά 24h απυρεξίας και καλή γενική κατάσταση.

Επικοινωνία: Τηλ. κλινικής: ________ | e-mail: ________

Σημείωση: Το παρόν υλικό προορίζεται για ενημέρωση και δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.

20) Βιβλιογραφία & Περαιτέρω Ανάγνωση (HHV-7)

Επιλεγμένες πηγές με σύντομες σημειώσεις ανά θεματική. Περιλαμβάνονται σύγχρονες ανασκοπήσεις, κλινικές σειρές, εργαστηριακές οδηγίες και ελληνικές πηγές για δημόσια υγεία/ποιότητα.

20.1 Ανασκοπήσεις & «θεμέλια» για HHV-7

Verbeek R et al. Update on human herpesvirus 7 pathogenesis and clinical disease (2024). Αναλυτική επισκόπηση παθογένεσης, επιδημιολογίας και κενών γνώσης· προτείνει μοντέλο παθογένεσης. :contentReference[oaicite:0]{index=0}
ESPID Review (Παιδιατρικές λοιμώξεις): Human Herpesvirus 6 and 7 infections in immunocompetent children (2025, PDF). Πρακτικές κλινικές συστάσεις για πρωτογενείς λοιμώξεις/ερμηνεία PCR. :contentReference[oaicite:1]{index=1}
StatPearls – Roseola infantum (τελευταία ενημέρωση 2023–2025). Περιγράφει «πυρετός→ταχεία ύφεση→εξάνθημα», HHV-6 ως κύριο αίτιο και HHV-7 σπανιότερα. Χρήσιμο για γρήγορη ανασκόπηση. :contentReference[oaicite:2]{index=2}

20.2 Νευρολογικές εκδηλώσεις & ΚΝΣ

Virology Journal (2025): Σειρά 12 ανοσοεπαρκών παιδιών με σοβαρή εγκεφαλίτιδα HHV-7 (mNGS σε ΕΝΥ). Φωτίζει σπάνια αλλά υπαρκτή βαρειά νόσο· χρήσιμο για red flags/διαγνωστική στρατηγική. :contentReference[oaicite:3]{index=3}
Lynch M et al. (2023): Λιμβική εγκεφαλίτιδα σχετιζόμενη με HHV-7· λεπτομερές κλινικό/απεικονιστικό προφίλ. :contentReference[oaicite:4]{index=4}
Yang J et al. (2022): Αυτοάνοση εγκεφαλίτιδα με θετικό HHV-7—τονίζει τη σπανιότητα σε ανοσοεπαρκείς και τη νευροτροπικότητα. :contentReference[oaicite:5]{index=5}

20.3 Δερματολογία – Pityriasis rosea (PR) & HHV-6/7

Kurc MA et al. (2024): Systematic review/meta-analysis για συσχέτιση PR με HHV-6/7· υποστηρίζει αιτιολογικό ρόλο και συζητά σύγχυση στη βιβλιογραφία. :contentReference[oaicite:6]{index=6}
Drugs in R&D (2025): Σύνοψη αποδείξεων για αποτελεσματικότητα acyclovir στην PR (RR 2.45–5.72 σε αναλύσεις) — πιθανή εμπλοκή HHV-6/7. :contentReference[oaicite:7]{index=7}
StatPearls – Pityriasis rosea (2024): Κλασικά κλινικά στοιχεία (herald patch, «Christmas-tree» pattern), διαφοροδιάγνωση, θεραπευτικές επιλογές. :contentReference[oaicite:8]{index=8}

20.4 Αναπνευστικό/άλλα όργανα & κλινικές συσχετίσεις

Critical Care (2023): HHV-7 σε κατώτερο αναπνευστικό σε βαριά πνευμονία· συζήτηση για κλινική σημασία ανεύρεσης έναντι «bystander». :contentReference[oaicite:9]{index=9}
Pilot study (2024): Ανίχνευση HHV-7/HHV-6/5 σε ούρα υγιών—στρατηγικές «immune profiling»· βοηθά στην κατανόηση φορείας/απέκκρισης. :contentReference[oaicite:10]{index=10}

20.5 Εργαστηριακά – Διάγνωση & ερμηνεία

Eurofins Biomnis – οδηγός εξέτασης HHV-7 PCR: συνοπτικά για είδος δείγματος/κλινική αξία· καλή υπενθύμιση για «σωστό δείγμα για σωστή ερώτηση». :contentReference[oaicite:11]{index=11}
Δείκτες οροεπιπολασμού: μελέτη 2023 για HHV-7 IgG σε παιδιά—χρήσιμη για counseling γονέων (πρώιμη έκθεση). :contentReference[oaicite:12]{index=12}

20.6 Δημόσια υγεία – Παιδικά εξανθήματα & μετάδοση (για συσχέτιση/διαφορική)

ECDC – Συστηματική ανασκόπηση επώασης/μεταδοτικότητας στα παιδιά (συμπεριλαμβάνει στοιχεία για ροδοέξανθημα: επώαση ~10 ημέρες, απέκκριση σε σάλιο/κόπρανα εβδομάδων). :contentReference[oaicite:13]{index=13}
Cleveland Clinic / RCH Melbourne / DermNet: σαφή ενημερωτικά για ροδοέξανθημα, χρήσιμα για έγγραφα επικοινωνίας/AVS. :contentReference[oaicite:14]{index=14}
Mayo Clinic & Medscape – επικαιροποιημένα facts για αιτιολογία/κλινική φυσική ιστορία. :contentReference[oaicite:15]{index=15}

20.7 Θεραπείες/ανοσοτροποποιητικοί παράγοντες (ειδικές καταστάσεις)

Ανασκόπηση 2025: επανενεργοποίηση HHV-6/7 σε allogeneic CAR-T—σημασία για παρακολούθηση/mitigation στη βιομηχανική παραγωγή. :contentReference[oaicite:16]{index=16}

20.8 Ελληνικές πηγές – Δημόσια υγεία, εκπαίδευση, ποιότητα

ΕΟΔΥ: επίσημες σελίδες για ιογενή εξανθήματα άλλων αιτίων που μπαίνουν στη διαφορική (Parvovirus B19, Coxsackie)—χρήσιμες για σχολεία/δομές. :contentReference[oaicite:17]{index=17}
Υπουργείο Υγείας (Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών 2024–2025): επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα/συστάσεις—βοηθά στην ορθή επικοινωνία προς γονείς. :contentReference[oaicite:18]{index=18}
ΕΣΥΔ – ISO 15189: Κατευθυντήρια για διαπίστευση κλινικών εργαστηρίων· σχετικό με ενότητες προ-/μετά-αναλυτικών και αναφοράς αποτελεσμάτων. :contentReference[oaicite:19]{index=19}
Παν. Αθηνών – Παιδιατρικές σημειώσεις/Annals (στα ελληνικά): περιγραφή PR (herald patch, κλινική πορεία)· χρήσιμο βοήθημα εκπαίδευσης. :contentReference[oaicite:20]{index=20}
Pergamos (ΕΚΠΑ) – διδακτικό PDF δερματολογίας: ελληνόγλωσση περίληψη για PR (επιδημιολογία/κλινική εικόνα). :contentReference[oaicite:21]{index=21}
ΕΔΑΕ: θεσμική πηγή για δερματολογική φροντίδα/παραπομπή (σε επίπεδο συστήματος). :contentReference[oaicite:22]{index=22}

20.9 Σύντομα «τι να θυμάμαι» για τις πηγές

Για παθογένεση/συσχετίσεις HHV-7 → προτιμήστε πρόσφατες ανασκοπήσεις (JVI 2024, ESPID 2025).
Για ΚΝΣ → μικρές αλλά ουσιαστικές σειρές/περιπτώσεις με ΕΝΥ mNGS/PCR και πλήρες νευρολογικό work-up.
Για δημόσια επικοινωνία → ECDC, Mayo/DermaNet/RCH προσφέρουν καθαρή διατύπωση για ενημερωτικά.
Για εργαστήρια → σταθείτε σε ISO 15189 (ΕΣΥΔ) & αναφορά LOD/LOQ, τύπου δείγματος & ερμηνευτικού σχολίου.

20.10 Πώς να παραπέμψετε το παρόν υλικό

HHV-7: Κλινικός & Δημόσιας Υγείας Οδηγός (έκδ. 2025). Διαθέσιμο σε μορφή HTML sections (TOC-ready).
Ενότητα 20: Βιβλιογραφία & Περαιτέρω Ανάγνωση.