MINITRAN (Περφαιναζίνη + Αμιτριπτυλίνη): Ενδείξεις, δοσολογία, παρενέργειες & σωστή χρήση

Τελευταία ενημέρωση: 28 Ιανουαρίου 2026

1
Τι είναι το MINITRAN

Το MINITRAN είναι συνδυασμένο ψυχιατρικό φάρμακο που χρησιμοποιείται σε καταθλιπτικές διαταραχές με έντονο άγχος, εσωτερική ένταση και ψυχοκινητική διέγερση.

Πρόκειται για σκεύασμα διπλής δράσης, το οποίο συνδυάζει ένα αντιψυχωτικό χαμηλής ισχύος (περφαιναζίνη) με ένα τρικυκλικό αντικαταθλιπτικό (αμιτριπτυλίνη). Ο συνδυασμός αυτός επιτρέπει ταυτόχρονη αντιμετώπιση τόσο των καταθλιπτικών συμπτωμάτων όσο και των συνοδών στοιχείων άγχους, ανησυχίας, φόβου και ψυχοκινητικής υπερδιέγερσης.

Κλινικά, το MINITRAN προορίζεται κυρίως για ασθενείς με «μεικτή» εικόνα κατάθλιψης, όπου συνυπάρχουν συναισθηματική καταβολή με έντονη εσωτερική ένταση ή διέγερση — καταστάσεις στις οποίες τα απλά αντικαταθλιπτικά συχνά δεν επαρκούν ως μονοθεραπεία.

2
Ενεργά συστατικά

Το MINITRAN περιέχει περφαιναζίνη και αμιτριπτυλίνη, δύο φαρμακολογικά διαφορετικές ουσίες με συμπληρωματική δράση.

Η περφαιναζίνη είναι αντιψυχωτικό της ομάδας των φαινοθειαζινών. Δρα κυρίως μειώνοντας την υπερδραστηριότητα ντοπαμίνης στον εγκέφαλο, γεγονός που οδηγεί σε καταστολή της ψυχοκινητικής διέγερσης, του έντονου άγχους και της εσωτερικής ανησυχίας.

Η αμιτριπτυλίνη ανήκει στα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά. Ενισχύει τη δράση της σεροτονίνης και της νοραδρεναλίνης μέσω αναστολής της επαναπρόσληψής τους στις νευρικές απολήξεις, βελτιώνοντας σταδιακά τη διάθεση, τον ύπνο και τη συναισθηματική σταθερότητα.

Ο συνδυασμός αυτών των δύο ουσιών επιτρέπει ταυτόχρονη αντιμετώπιση τόσο των καταθλιπτικών συμπτωμάτων όσο και των συνοδών στοιχείων άγχους ή διέγερσης, μειώνοντας την ανάγκη για πολλαπλά ξεχωριστά φάρμακα.

3
Πώς δρα στον εγκέφαλο

Το MINITRAN δρα ταυτόχρονα σε ντοπαμίνη, σεροτονίνη και νοραδρεναλίνη, επαναφέροντας σταδιακά τη νευροχημική ισορροπία.

Η περφαιναζίνη αναστέλλει κυρίως τους υποδοχείς ντοπαμίνης τύπου D2, μειώνοντας τη νευρωνική υπερδιέγερση που συνδέεται με άγχος, ένταση, ψυχοκινητική ανησυχία και σε ορισμένες περιπτώσεις ψυχωτικά στοιχεία.

Παράλληλα, η αμιτριπτυλίνη εμποδίζει την επαναπρόσληψη της σεροτονίνης και της νοραδρεναλίνης, αυξάνοντας τη διαθεσιμότητά τους στον εγκέφαλο. Οι δύο αυτοί νευροδιαβιβαστές παίζουν καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση της διάθεσης, του άγχους, του ύπνου και της αντίληψης του στρες.

Το αποτέλεσμα είναι διπλό: μείωση της εσωτερικής έντασης και σταδιακή αντικαταθλιπτική δράση. Γι’ αυτό και η κλινική βελτίωση εμφανίζεται συνήθως σε δύο φάσεις — αρχικά υποχωρεί η διέγερση και το άγχος, ενώ το αντικαταθλιπτικό αποτέλεσμα ακολουθεί μετά από 2–3 εβδομάδες.

4
Σε ποιες περιπτώσεις χορηγείται

Το MINITRAN χορηγείται κυρίως σε καταθλιπτικά σύνδρομα που συνοδεύονται από έντονο άγχος, εσωτερική ένταση και ψυχοκινητική διέγερση.

Στην καθημερινή κλινική πράξη επιλέγεται όταν η κατάθλιψη δεν εμφανίζεται «ήσυχα», αλλά συνοδεύεται από ανησυχία, νευρικότητα, αδυναμία χαλάρωσης, ευερεθιστότητα ή κινητική ανησυχία. Σε αυτές τις εικόνες, η απλή αντικαταθλιπτική αγωγή συχνά δεν επαρκεί, καθώς δεν ελέγχει αποτελεσματικά τη διεγερτική συνιστώσα.

Ενδεικτικές κλινικές καταστάσεις περιλαμβάνουν:

• κατάθλιψη με έντονο άγχος και ανησυχία
• μεικτές αγχώδεις–καταθλιπτικές διαταραχές
• καταθλιπτικά επεισόδια με ψυχοκινητική διέγερση
• καταστάσεις έντασης με διαταραχές ύπνου και εσωτερική ανησυχία

Ο συνδυασμός περφαιναζίνης και αμιτριπτυλίνης επιτρέπει ταυτόχρονη αντιμετώπιση τόσο της συναισθηματικής κατάπτωσης όσο και των διεγερτικών στοιχείων, μειώνοντας συχνά την ανάγκη προσθήκης επιπλέον αγχολυτικών.

5
Τι δεν θεραπεύει

Το MINITRAN δεν αποτελεί θεραπεία πρώτης γραμμής για απλή αγχώδη διαταραχή ή ήπια κατάθλιψη.

Λόγω της παρουσίας αντιψυχωτικού παράγοντα και του συνολικού προφίλ ανεπιθύμητων ενεργειών, το φάρμακο δεν προορίζεται για ήπιες μορφές άγχους ή καταθλιπτικής διάθεσης που μπορούν να αντιμετωπιστούν με ψυχοθεραπεία ή απλά αντικαταθλιπτικά.

Δεν χρησιμοποιείται ως μονοθεραπεία για:

• καθαρή γενικευμένη αγχώδη διαταραχή χωρίς καταθλιπτικά στοιχεία
• απλή αϋπνία
• παροδικό στρες ή αντιδραστική θλίψη
• ψυχωτικές διαταραχές χωρίς καταθλιπτική συνιστώσα

Η επιλογή του MINITRAN γίνεται πάντοτε μετά από συνολική κλινική εκτίμηση, όταν κρίνεται ότι απαιτείται ταυτόχρονη ρύθμιση διάθεσης και καταστολή της ψυχοκινητικής διέγερσης.

6
Δοσολογία και τρόπος χορήγησης

Η δοσολογία του MINITRAN καθορίζεται αποκλειστικά από ψυχίατρο και ξεκινά πάντα με χαμηλές δόσεις, οι οποίες αυξάνονται σταδιακά ανάλογα με την ανοχή και την κλινική ανταπόκριση.

Η έναρξη γίνεται με μικρές δόσεις ώστε να περιοριστούν ανεπιθύμητες όπως υπνηλία, ζάλη και ορθοστατική υπόταση. Ακολουθεί προοδευτική τιτλοποίηση μέχρι να επιτευχθεί το επιθυμητό θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Η χορήγηση πραγματοποιείται συνήθως σε 1–2 δόσεις ημερησίως, συχνά με μεγαλύτερο ποσοστό το βράδυ λόγω της κατασταλτικής δράσης.

Η ακριβής δόση εξαρτάται από:

• τη βαρύτητα των συμπτωμάτων
• την ηλικία του ασθενούς
• τη συνύπαρξη καρδιακών ή άλλων νοσημάτων
• την προηγούμενη έκθεση σε αντικαταθλιπτικά ή αντιψυχωτικά

7
Πότε φαίνεται το αποτέλεσμα

Η ηρεμιστική δράση του MINITRAN εμφανίζεται συνήθως μέσα σε λίγες ημέρες, ενώ το πλήρες αντικαταθλιπτικό αποτέλεσμα απαιτεί 2–3 εβδομάδες συνεχούς θεραπείας.

Πολλοί ασθενείς παρατηρούν αρχικά μείωση της έντασης, της ανησυχίας και της ψυχοκινητικής διέγερσης. Αυτό αποτελεί αποτέλεσμα της περφαιναζίνης και μπορεί να εμφανιστεί ήδη από τις πρώτες ημέρες.

Η βελτίωση της διάθεσης, της ενεργητικότητας και της συναισθηματικής σταθερότητας ακολουθεί πιο αργά, καθώς σχετίζεται με την αντικαταθλιπτική δράση της αμιτριπτυλίνης και απαιτεί σταδιακή νευροχημική προσαρμογή.

Η πρόωρη διακοπή πριν από τις 2–3 εβδομάδες αποτελεί συχνό λόγο αποτυχίας της θεραπείας.

8
Συχνές παρενέργειες

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες του MINITRAN σχετίζονται κυρίως με την αμιτριπτυλίνη και περιλαμβάνουν ξηροστομία, υπνηλία, δυσκοιλιότητα και αύξηση βάρους.

Στην αρχή της θεραπείας μπορεί επίσης να εμφανιστούν:

• ζάλη ή αίσθημα «βαριάς» κεφαλής
• καταστολή και μειωμένη συγκέντρωση
• ήπιος τρόμος
• θολή όραση

Τα περισσότερα από αυτά τα συμπτώματα υποχωρούν σταδιακά καθώς ο οργανισμός προσαρμόζεται. Η λήψη της κύριας δόσης το βράδυ βοηθά σημαντικά στην καλύτερη ανεκτικότητα.

9
Σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες

Πέρα από τις συχνές παρενέργειες, το MINITRAN μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ανεπιθύμητες που απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση.

Η περφαιναζίνη σχετίζεται με εξωπυραμιδικά συμπτώματα, όπως μυϊκή δυσκαμψία, τρόμο, βραδυκινησία και αίσθημα εσωτερικής ανησυχίας (ακαθησία). Αυτές οι εκδηλώσεις είναι πιο πιθανές σε υψηλότερες δόσεις ή σε ευαίσθητους ασθενείς.

Η αμιτριπτυλίνη, λόγω της έντονης αντιχολινεργικής της δράσης, μπορεί να προκαλέσει κατακράτηση ούρων, έντονη ξηροστομία, σύγχυση (ιδίως σε ηλικιωμένους) και σημαντική ορθοστατική υπόταση.

Σπανιότερα έχουν αναφερθεί:

• σοβαρή καταστολή ή παραλήρημα
• σπασμοί
• απότομες μεταβολές αρτηριακής πίεσης
• κακοήθες νευροληπτικό σύνδρομο (πολύ σπάνιο αλλά απειλητικό)

10
Καρδιακός κίνδυνος & παράταση QT

Η αμιτριπτυλίνη μπορεί να παρατείνει το διάστημα QT και να προκαλέσει σοβαρές αρρυθμίες, ιδιαίτερα σε υπερδοσολογία, ηλικιωμένους ή ασθενείς με υποκείμενη καρδιοπάθεια.

Τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά επηρεάζουν τα καρδιακά ιοντικά κανάλια, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχές αγωγιμότητας, ταχυκαρδία, κοιλιακές αρρυθμίες και σε βαριές περιπτώσεις αιφνίδιο καρδιακό συμβάν.

Ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά όταν συνυπάρχουν:

• προϋπάρχουσα καρδιακή νόσος
• ηλεκτρολυτικές διαταραχές (χαμηλό κάλιο ή μαγνήσιο)
• συγχορήγηση αντιαρρυθμικών ή άλλων φαρμάκων που παρατείνουν QT
• υπερδοσολογία

Για τον λόγο αυτό, σε ομάδες κινδύνου συνιστάται έλεγχος με ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ) πριν την έναρξη και κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

11
Αλληλεπιδράσεις φαρμάκων

Το MINITRAN εμφανίζει σημαντικές φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις και απαιτεί προσεκτικό έλεγχο όλων των συγχορηγούμενων σκευασμάτων.

Ο συνδυασμός με αλκοόλ και άλλα κατασταλτικά του κεντρικού νευρικού συστήματος ενισχύει την υπνηλία και αυξάνει τον κίνδυνο πτώσεων και σύγχυσης.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται με:

• SSRI και άλλα αντικαταθλιπτικά (κίνδυνος συνδρόμου σεροτονίνης)
• MAOI (απαγορεύεται συγχορήγηση)
• αντιαρρυθμικά και φάρμακα που παρατείνουν QT
• αντιυπερτασικά (ενίσχυση υπότασης)
• αντιχολινεργικά (άθροιση ανεπιθύμητων)

Πριν την έναρξη του MINITRAN είναι απαραίτητη πλήρης ανασκόπηση της φαρμακευτικής αγωγής από τον θεράποντα ιατρό.

12
Αντενδείξεις

Το MINITRAN δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε ορισμένες καταστάσεις υψηλού κινδύνου, κυρίως καρδιολογικές και οφθαλμολογικές, λόγω του προφίλ ασφάλειας της αμιτριπτυλίνης και της περφαιναζίνης.

Κλασικές αντενδείξεις ή καταστάσεις όπου η χορήγηση αποφεύγεται/απαιτεί αυστηρή ιατρική κρίση περιλαμβάνουν:

• Πρόσφατο έμφραγμα μυοκαρδίου ή ασταθής καρδιολογική κατάσταση
• Σοβαρές αρρυθμίες ή γνωστή διαταραχή αγωγιμότητας (ιδίως όταν υπάρχει κίνδυνος παράτασης QT)
• Γλαύκωμα κλειστής γωνίας (η αντιχολινεργική δράση μπορεί να επιδεινώσει την ενδοφθάλμια πίεση)
• Σοβαρή κατακράτηση ούρων ή σημαντική υπερτροφία προστάτη με συμπτώματα

Επιπλέον, απαιτείται προσοχή/αποφυγή συνδυασμών με φάρμακα που αυξάνουν τον κίνδυνο αρρυθμιών ή προκαλούν έντονη καταστολή. Η τελική απόφαση γίνεται εξατομικευμένα από τον θεράποντα ιατρό.

13
Ειδικές ομάδες ασθενών

Σε ηλικιωμένους και σε ασθενείς με καρδιοπάθεια, το MINITRAN χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, συνήθως χαμηλότερες δόσεις και στενότερη παρακολούθηση.

Οι ηλικιωμένοι είναι πιο ευαίσθητοι στις αντιχολινεργικές και κατασταλτικές δράσεις (σύγχυση, υπνηλία, πτώσεις), καθώς και στην ορθοστατική υπόταση. Γι’ αυτό η έναρξη γίνεται με μικρότερες δόσεις και αργή τιτλοποίηση.

Σε ασθενείς με καρδιαγγειακό ιστορικό (στεφανιαία νόσος, αρρυθμίες, καρδιακή ανεπάρκεια ή ιστορικό συγκοπής), αυξάνεται ο κίνδυνος διαταραχών αγωγιμότητας και αρρυθμιών, ιδιαίτερα αν υπάρχουν ηλεκτρολυτικές διαταραχές ή συγχορήγηση φαρμάκων που παρατείνουν QT.

Άλλες ομάδες όπου απαιτείται προσαρμογή/επιτήρηση:

• ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία (κίνδυνος αυξημένων επιπέδων/καταστολής)
• ασθενείς με ιστορικό επιληπτικών κρίσεων (μείωση κατωφλίου σπασμών)
• ασθενείς με υπερτροφία προστάτη ή δυσουρικά ενοχλήματα (κίνδυνος κατακράτησης)

14
Αν ξεχάσω μία δόση

Αν παραλείψετε μία δόση MINITRAN, λάβετε την μόλις το θυμηθείτε — εκτός αν πλησιάζει η ώρα της επόμενης.

Αν έχει ήδη φτάσει σχεδόν η ώρα για την επόμενη προγραμματισμένη λήψη, παραλείψτε την ξεχασμένη δόση και συνεχίστε κανονικά το σχήμα σας.

Μην διπλασιάζετε ποτέ τη δόση για αναπλήρωση, καθώς αυξάνεται ο κίνδυνος υπότασης, σύγχυσης και καρδιακών ανεπιθύμητων.

Αν ξεχνάτε συχνά δόσεις, ενημερώστε τον θεράποντα ιατρό — μπορεί να χρειαστεί απλούστερο δοσολογικό σχήμα.

15
Υπερδοσολογία

Η υπερδοσολογία MINITRAN είναι επείγουσα κατάσταση και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές αρρυθμίες, σπασμούς και απειλητική καταστολή.

Η αμιτριπτυλίνη, ως τρικυκλικό αντικαταθλιπτικό, είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη σε υπερδοσολογία λόγω των επιδράσεών της στο καρδιακό και στο κεντρικό νευρικό σύστημα.

Πιθανά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• έντονη υπνηλία ή απώλεια συνείδησης
• σύγχυση ή παραλήρημα
• ταχυκαρδία ή ακανόνιστο σφυγμό
• σπασμούς
• σοβαρή υπόταση

16
Οδήγηση και εργασία

Τις πρώτες ημέρες θεραπείας με MINITRAN συνιστάται αποφυγή οδήγησης και χειρισμού μηχανημάτων.

Η αμιτριπτυλίνη και η περφαιναζίνη προκαλούν συχνά υπνηλία, ζάλη και μειωμένη συγκέντρωση, ιδιαίτερα στην αρχή της αγωγής ή μετά από αύξηση της δόσης.

Οι επιδράσεις αυτές μπορεί να επηρεάσουν τον χρόνο αντίδρασης και την ικανότητα λήψης αποφάσεων, αυξάνοντας τον κίνδυνο ατυχημάτων.

Μόλις σταθεροποιηθεί η δόση και διαπιστωθεί καλή ανεκτικότητα, ορισμένοι ασθενείς μπορούν να επανέλθουν σταδιακά στις καθημερινές τους δραστηριότητες, πάντα κατόπιν ιατρικής σύστασης.

17
Αλκοόλ

Το αλκοόλ ενισχύει σημαντικά την κατασταλτική δράση του MINITRAN και καλό είναι να αποφεύγεται.

Ο συνδυασμός αμιτριπτυλίνης, περφαιναζίνης και αλκοόλ μπορεί να οδηγήσει σε έντονη υπνηλία, σύγχυση, αστάθεια και αυξημένο κίνδυνο πτώσεων.

Επιπλέον, το αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει την κατάθλιψη και να μειώσει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.

18
Εργαστηριακή και καρδιολογική παρακολούθηση

Σε ομάδες κινδύνου συνιστάται ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ) πριν την έναρξη και κατά τη διάρκεια της θεραπείας με MINITRAN.

Η ανάγκη παρακολούθησης σχετίζεται κυρίως με την αμιτριπτυλίνη, η οποία μπορεί να επηρεάσει την καρδιακή αγωγιμότητα και να παρατείνει το διάστημα QT.

Έλεγχος με ΗΚΓ είναι ιδιαίτερα σημαντικός σε:

• ηλικιωμένους ασθενείς
• άτομα με γνωστή καρδιοπάθεια ή ιστορικό αρρυθμιών
• ασθενείς με λιποθυμικά επεισόδια
• όσους λαμβάνουν συγχορηγούμενα φάρμακα που παρατείνουν QT

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις ζητείται επίσης έλεγχος ηλεκτρολυτών (κάλιο, μαγνήσιο), ιδίως όταν υπάρχει κίνδυνος αφυδάτωσης ή ταυτόχρονη λήψη διουρητικών.

Πώς αξιολογείται η ανταπόκριση στη θεραπεία

Η αποτελεσματικότητα του MINITRAN δεν κρίνεται από μεμονωμένες ημέρες. Η ιατρική αξιολόγηση βασίζεται στη συνολική μεταβολή των συμπτωμάτων μέσα σε 2–4 εβδομάδες και περιλαμβάνει:

• μείωση άγχους και ψυχοκινητικής διέγερσης
• βελτίωση ύπνου και καθημερινής λειτουργικότητας
• σταδιακή άνοδο της διάθεσης
• ελάττωση σωματικών εκδηλώσεων στρες (ταχυκαρδία, εφίδρωση, τρόμος)

Αν υπάρχει σαφής υποχώρηση της διέγερσης αλλά επιμένει καταθλιπτικό συναίσθημα, συνήθως συνεχίζεται η ίδια αγωγή για επιπλέον διάστημα πριν ληφθούν αποφάσεις αλλαγής. Πλήρης απουσία βελτίωσης μετά από 3–4 εβδομάδες απαιτεί επανεκτίμηση.

Καθοριστικό ρόλο παίζει και η ανεκτικότητα. Ήπιες ανεπιθύμητες θεωρούνται αναμενόμενες στην αρχή, αλλά επίμονη σύγχυση, έντονη υπόταση ή καρδιακά συμπτώματα επιβάλλουν άμεση προσαρμογή.

19
Πότε να επικοινωνήσετε άμεσα με ιατρό

Ορισμένα συμπτώματα απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση κατά τη διάρκεια της θεραπείας με MINITRAN.

Επικοινωνήστε άμεσα με τον θεράποντα ιατρό ή μεταβείτε σε ΤΕΠ αν εμφανιστεί:

• λιποθυμία ή έντονη ζάλη
• ακανόνιστος ή πολύ γρήγορος σφυγμός
• έντονη σύγχυση ή αποπροσανατολισμός
• υψηλός πυρετός με μυϊκή δυσκαμψία
• σπασμοί

Τα παραπάνω μπορεί να υποδηλώνουν σοβαρή ανεπιθύμητη ενέργεια και δεν πρέπει να αγνοούνται.

20
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

21
Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

22
Βιβλιογραφία