ACE ορού (SACE) – Φιλικός Οδηγός για Ασθενείς
1) Τι είναι το SACE;
Μετατρεπτικού Ενζύμου της Αγγειοτενσίνης (ACE) στον ορό.
Το ένζυμο αυτό παράγεται κυρίως από τα ενδοθηλιακά κύτταρα των πνευμόνων και συμμετέχει στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης μέσω του συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης.
Η μέτρηση του SACE χρησιμοποιείται κυρίως ως βιοδείκτης ενεργότητας της σαρκοείδωσης, αλλά μπορεί να βοηθήσει και στη διερεύνηση άλλων
κοκκιωματωδών ή φλεγμονωδών νοσημάτων.
Δεν αποτελεί από μόνο του διαγνωστικό τεστ, αλλά συμπληρωματικό εργαλείο στην εκτίμηση του γιατρού.
Συνήθως το SACE αυξάνεται όταν η νόσος είναι ενεργή και μειώνεται με τη θεραπεία, επομένως βοηθά στην παρακολούθηση της πορείας της νόσου στον χρόνο.
2) Γιατί ζητείται η εξέταση SACE;
Η εξέταση SACE δεν προορίζεται για μαζικό προληπτικό έλεγχο. Ζητείται όταν υπάρχει υποψία ή γνωστή νόσος που επηρεάζει το σύστημα ρενίνης-αγγειοτενσίνης ή προκαλεί κοκκιωματώδη φλεγμονή.
- Σαρκοείδωση – κύρια ένδειξη. Το SACE μπορεί να αυξηθεί σε ενεργά στάδια.
- Παρακολούθηση ανταπόκρισης σε κορτικοθεραπεία ή ανοσοκαταστολή.
- Διαφορική διάγνωση λεμφαδενοπάθειας ή πνευμονικών διηθημάτων.
- Εκτίμηση κοκκιωματωδών νοσημάτων όπως φυματίωση ή λέπρα (σε συνδυασμό με άλλα ευρήματα).
δεν αποτελεί τεστ διάγνωσης σαρκοείδωσης αλλά χρήσιμο δείκτη παρακολούθησης.
3) Πότε ζητείται η εξέταση SACE;
Η μέτρηση του SACE ζητείται όταν ο γιατρός θέλει να αξιολογήσει πιθανή σαρκοείδωση ή να παρακολουθήσει την πορεία της.
Συνήθως πραγματοποιείται στις παρακάτω περιπτώσεις:
- 🔹 Εμφάνιση επίμονου βήχα, δύσπνοιας ή διογκωμένων λεμφαδένων στο θώρακα.
- 🔹 Ανίχνευση πνευμονικών διηθημάτων ή ανωμαλιών σε ακτινογραφία ή αξονική θώρακος.
- 🔹 Παρακολούθηση γνωστής σαρκοείδωσης για εκτίμηση ενεργότητας ή ανταπόκρισης στη θεραπεία.
- 🔹 Έλεγχος υποτροπής μετά από περίοδο ύφεσης.
Σε ασθενείς υπό θεραπεία, το SACE μπορεί να ελέγχεται ανά 3–6 μήνες για εκτίμηση της πορείας της νόσου.
Η σύγκριση με προηγούμενες μετρήσεις στο ίδιο εργαστήριο είναι ουσιώδης.
4) Πώς γίνεται η εξέταση και ποια είναι η προετοιμασία;
Η εξέταση SACE είναι απλή αιματολογική μέτρηση. Το δείγμα λαμβάνεται από φλέβα του χεριού και αναλύεται στο εργαστήριο για τη δραστηριότητα του ενζύμου ACE στον ορό.
- 🧪 Είδος δείγματος: Φλεβικό αίμα (ορός).
- 🥣 Νηστεία: Δεν απαιτείται νηστεία, εκτός αν γίνονται ταυτόχρονα άλλες εξετάσεις.
- 💊 Φάρμακα: Ενημερώστε τον γιατρό σας εάν λαμβάνετε ACE-αναστολείς, καθώς μειώνουν ψευδώς το αποτέλεσμα.
- ⏱️ Διάρκεια: Η διαδικασία αιμοληψίας διαρκεί λίγα λεπτά.
5) Τιμές αναφοράς και σχόλια
Οι φυσιολογικές τιμές του SACE ποικίλλουν ανάλογα με τη μέθοδο και τα αντιδραστήρια που χρησιμοποιεί κάθε εργαστήριο.
Συνήθως εκφράζονται σε μονάδες U/L (μονάδες ανά λίτρο).
| Παράμετρος | Εύρος αναφοράς (ενδεικτικό) | Σχόλιο |
|---|---|---|
| ACE ορού (SACE) | 8 – 52 U/L | Το εύρος μπορεί να διαφέρει μεταξύ εργαστηρίων· ερμηνεύστε πάντα σύμφωνα με το αναγραφόμενο. |
Σημαντικό: Το SACE μπορεί να είναι φυσιολογικό σε ενεργή σαρκοείδωση και αυξημένο σε άλλες καταστάσεις, γι’ αυτό η ερμηνεία γίνεται πάντα σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα.
6) Πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα;
Το αποτέλεσμα του SACE πρέπει πάντα να ερμηνεύεται συγκριτικά με το ιστορικό, τα συμπτώματα και τις απεικονιστικές εξετάσεις.
Από μόνο του δεν μπορεί να επιβεβαιώσει ή να αποκλείσει τη σαρκοείδωση.
- 🔺 Αυξημένο SACE: Συχνά παρατηρείται σε ενεργή σαρκοείδωση, αλλά μπορεί επίσης σε άλλες καταστάσεις όπως:
- Φυματίωση, λέπρα, ιστοπλάσμωση
- Χρόνια ηπατίτιδα ή κίρρωση
- Διαβήτης, υπερθυρεοειδισμός
- 🔹 Φυσιολογικό SACE: Δεν αποκλείει τη σαρκοείδωση· περίπου 30–40% των ασθενών έχουν φυσιολογικές τιμές.
- 🔻 Χαμηλό SACE: Παρατηρείται σε άτομα που λαμβάνουν ACE-αναστολείς, σε προχωρημένη νεφρική ανεπάρκεια ή σπάνιες γενετικές παραλλαγές του ενζύμου.
7) Περιορισμοί και παράγοντες που επηρεάζουν
Το SACE, αν και χρήσιμο εργαλείο παρακολούθησης, έχει περιορισμούς που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την ερμηνεία του.
- 💊 Φάρμακα: Οι ACE-αναστολείς (π.χ. εναλαπρίλη, ραμιπρίλη, λισινοπρίλη) μειώνουν τα επίπεδα του SACE.
- 🧬 Γενετικοί πολυμορφισμοί: Διαφορές στο γονίδιο του ACE επηρεάζουν φυσιολογικά τις τιμές.
- 🧓 Ηλικία: Οι τιμές τείνουν να είναι χαμηλότερες στους ηλικιωμένους.
- ⚗️ Μεθοδολογικές διαφορές: Κάθε εργαστήριο μπορεί να χρησιμοποιεί διαφορετική τεχνική και εύρος αναφοράς.
- ❗ Μη ειδικότητα: Αυξημένα επίπεδα εμφανίζονται και σε μη σαρκοειδικές φλεγμονώδεις ή κοκκιωματώδεις καταστάσεις.
8) Τι ακολουθεί μετά την εξέταση;
Μετά τη λήψη των αποτελεσμάτων, ο ιατρός συνεκτιμά το SACE με τα συμπτώματα, την απεικόνιση (ακτινογραφία ή αξονική θώρακος) και άλλες εξετάσεις
όπως ΤΚΕ, CRP ή ACE σε υγρά σώματος, εφόσον χρειάζεται.
- 📉 Αν το SACE μειώνεται με τη θεραπεία, υποδηλώνει ύφεση της νόσου.
- 📈 Αν παραμένει αυξημένο ή αυξάνεται ξανά, μπορεί να σημαίνει υποτροπή ή ενεργοποίηση της σαρκοείδωσης.
- 📋 Ενδέχεται να ζητηθεί επαναληπτικός έλεγχος ανά 3–6 μήνες ή νωρίτερα, ανάλογα με την πορεία.
Η σωστή αξιολόγηση απαιτεί συνεργασία με πνευμονολόγο ή παθολόγο που γνωρίζει τη νόσο.
9) Σχετικές ή συμπληρωματικές εξετάσεις
Το SACE συχνά συνδυάζεται με άλλες αιματολογικές και απεικονιστικές εξετάσεις για πιο ολοκληρωμένη εκτίμηση της νόσου.
- 🧪 ΤΚΕ (Ταχύτητα Καθίζησης Ερυθρών) – δείκτης φλεγμονής.
- 🧪 CRP (C-αντιδρώσα πρωτεΐνη) – εκτιμά τη δραστηριότητα της φλεγμονής.
- 🫁 Απεικόνιση θώρακος (ακτινογραφία, CT ή PET) – αξιολογεί διηθήματα ή λεμφαδενοπάθεια.
- 🔬 ACE στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό ή BAL – σε ειδικές περιπτώσεις (νευροσαρκοείδωση, πνευμονική σαρκοείδωση).
- 🧬 Καλσιτριόλη (1,25(OH)₂D₃) – συχνά αυξημένη σε ενεργό σαρκοείδωση.
- 🩸 Ηπατικά ένζυμα (ALT, AST, ALP, GGT) – για έλεγχο συμμετοχής ήπατος.
10) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση SACE;
Όχι. Η μέτρηση του ACE ορού δεν απαιτεί νηστεία. Συνιστάται όμως να γίνεται σε σταθερές συνθήκες, χωρίς έντονη άσκηση πριν την αιμοληψία.
Μπορεί η φαρμακευτική αγωγή να επηρεάσει τα αποτελέσματα;
Ναι. Οι ACE-αναστολείς μειώνουν τεχνητά το SACE. Αν λαμβάνετε τέτοια αγωγή, ενημερώστε τον γιατρό ή το εργαστήριο.
Είναι η εξέταση SACE διαγνωστική για σαρκοείδωση;
Όχι. Το SACE είναι δείκτης ενεργότητας, όχι διαγνωστικό τεστ. Η διάγνωση απαιτεί συνδυασμό κλινικών, ακτινολογικών και ιστολογικών ευρημάτων.
Κάθε πότε πρέπει να επαναλαμβάνεται η εξέταση;
Συνήθως κάθε 3–6 μήνες, ανάλογα με την πορεία της νόσου και την κρίση του θεράποντα ιατρού.
Μπορεί να είναι φυσιολογικό το SACE σε ενεργή νόσο;
Ναι. Ένα φυσιολογικό SACE δεν αποκλείει ενεργή σαρκοείδωση. Η τιμή μπορεί να διαφέρει ανά άτομο και μέθοδο μέτρησης.
Ποια είναι η διαφορά ACE και SACE;
Το ACE είναι το ένζυμο γενικά, ενώ το SACE (Serum ACE) αναφέρεται ειδικά στη μέτρηση του ενζύμου στον ορό αίματος.
11) Σε 30″ – Τι να θυμάστε
- 🧬 Το SACE είναι δείκτης ενεργότητας σαρκοείδωσης, όχι διαγνωστικό τεστ.
- 📉 Οι ACE-αναστολείς μειώνουν τις τιμές του SACE.
- 📈 Η μεταβολή στον χρόνο έχει μεγαλύτερη αξία από μία μεμονωμένη μέτρηση.
- 🏥 Επαναλαμβάνετε τη μέτρηση στο ίδιο εργαστήριο για ακριβή σύγκριση.
αρκεί να ερμηνεύεται σωστά και πάντα σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα και άλλες εξετάσεις.
13) Βιβλιογραφία & Πηγές
- 1. Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία –
Κατευθυντήριες οδηγίες για τη σαρκοείδωση - 2. Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) –
Ενημερωτικό υλικό για κοκκιωματώδη νοσήματα - 3. Ελληνική Εταιρεία Κλινικής Χημείας –
Εργαστηριακοί δείκτες στη σαρκοείδωση (ACE, SACE) - 4. Lab Tests Online Greece –
ACE (Μετατρεπτικό ένζυμο αγγειοτενσίνης) - 5. American Thoracic Society / ERS / WASOG –
Diagnosis and Detection of Sarcoidosis (2020 Guidelines)
6. British Medical Journal –
Clinical overview of sarcoidosis and the role of serum ACE
Οι παραπάνω πηγές περιλαμβάνουν ελληνικές και διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες για τη χρήση του SACE στη διάγνωση και παρακολούθηση της σαρκοείδωσης.
