Strep test vs καλλιέργεια φαρυγγικού: Ποιο είναι πιο αξιόπιστο;
Σύντομη Περίληψη
Το Strep test είναι γρήγορο (λεπτά) και πολύ ειδικό, άρα ένα θετικό αποτέλεσμα είναι συνήθως αξιόπιστο.
Η καλλιέργεια φαρυγγικού είναι το gold standard με υψηλότερη ευαισθησία, άρα ένα αρνητικό αποτέλεσμα
αποκλείει καλύτερα τη στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα. Σε παιδιά/εφήβους, αρνητικό Strep test συχνά χρειάζεται επιβεβαίωση με καλλιέργεια.
1. 🧪 Strep test vs καλλιέργεια φαρυγγικού: τι είναι το Strep test
Το strep test vs καλλιέργεια φαρυγγικού αποτελεί ένα συχνό διαγνωστικό δίλημμα σε ασθενείς με πονόλαιμο και
υποψία στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας. Το Strep test, γνωστό και ως rapid strep test,
είναι μια ταχεία εξέταση που ανιχνεύει αντιγόνα του Streptococcus pyogenes (Group A) απευθείας από επίχρισμα φάρυγγα.
Η λήψη γίνεται με στυλεό από τις αμυγδαλές και τον οπίσθιο φάρυγγα και το αποτέλεσμα
είναι διαθέσιμο συνήθως μέσα σε 5–10 λεπτά. Η μεγάλη του αξία είναι η υψηλή ειδικότητα, γεγονός που σημαίνει ότι ένα θετικό αποτέλεσμα είναι
κατά κανόνα αξιόπιστο.
Κλινική σημασία:
Θετικό Strep test → μεγάλη πιθανότητα στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας και άμεση ιατρική απόφαση.
2. 🧫 Strep test vs καλλιέργεια φαρυγγικού: τι είναι η καλλιέργεια φαρυγγικού
Στη σύγκριση strep test vs καλλιέργεια φαρυγγικού, η καλλιέργεια φαρυγγικού θεωρείται η πιο αξιόπιστη διαγνωστική μέθοδος
και αποτελεί το gold standard για την επιβεβαίωση της στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας.
Η διαδικασία περιλαμβάνει λήψη επιχρίσματος από τον φάρυγγα, το οποίο καλλιεργείται
σε ειδικά θρεπτικά υλικά (π.χ. αιματούχο άγαρ), επιτρέποντας την ανάπτυξη και
ταυτοποίηση του υπεύθυνου μικροοργανισμού.
Το αποτέλεσμα είναι διαθέσιμο συνήθως σε 24–48 ώρες.
Πολύ υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα
Αξιόπιστος αποκλεισμός της νόσου όταν είναι αρνητική
Ιδιαίτερα χρήσιμη σε παιδιά και εφήβους με αρνητικό Strep test
Σημείωση: Η καλλιέργεια φαρυγγικού μειώνει τον κίνδυνο ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων,
ειδικά όταν η κλινική εικόνα είναι έντονη.
3. 📊 Strep test vs καλλιέργεια φαρυγγικού: αξιοπιστία, ευαισθησία και ειδικότητα
Στη σύγκριση strep test vs καλλιέργεια φαρυγγικού, η έννοια της αξιοπιστίας βασίζεται κυρίως σε δύο παραμέτρους: την ευαισθησία και την ειδικότητα της κάθε εξέτασης.
Οι όροι αυτοί καθορίζουν πόσο σωστά ένα τεστ εντοπίζει ή αποκλείει τη στρεπτοκοκκική λοίμωξη.
Η ευαισθησία εκφράζει την ικανότητα μιας εξέτασης να ανιχνεύει
τους πραγματικά πάσχοντες ασθενείς. Ένα τεστ με χαμηλότερη ευαισθησία μπορεί να
δώσει ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα.
Αντίθετα, η ειδικότητα δείχνει πόσο αξιόπιστα ένα τεστ
αναγνωρίζει τους πραγματικά αρνητικούς.
Το Strep test χαρακτηρίζεται από υψηλή ειδικότητα αλλά
μέτρια έως υψηλή ευαισθησία, ενώ η καλλιέργεια φαρυγγικού παρουσιάζει πολύ υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα, γεγονός που την καθιστά
το σημείο αναφοράς για επιβεβαίωση της διάγνωσης.
4. ✅ Strep test vs καλλιέργεια φαρυγγικού: πότε αρκεί το Strep test
Στο πλαίσιο του strep test vs καλλιέργεια φαρυγγικού, το Strep test αποτελεί χρήσιμο εργαλείο όταν απαιτείται άμεση διαγνωστική απόφαση, ιδίως σε ασθενείς με κλινικά
χαρακτηριστικά συμβατά με στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα.
Συμπτώματα όπως έντονος πονόλαιμος, πυρετός, διογκωμένοι πρόσθιοι τραχηλικοί
λεμφαδένες και απουσία βήχα αυξάνουν την πιθανότητα βακτηριακής αιτιολογίας.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ένα θετικό Strep test θεωρείται
επαρκές για τη λήψη θεραπευτικής απόφασης.
Προσοχή:
Αρνητικό Strep test δεν αποκλείει πλήρως τη διάγνωση, ειδικά όταν τα συμπτώματα
είναι έντονα ή παρατεταμένα.
5. 🧒 Strep test vs καλλιέργεια φαρυγγικού: πότε χρειάζεται καλλιέργεια στα παιδιά
Στο πλαίσιο του strep test vs καλλιέργεια φαρυγγικού, η παιδική ηλικία απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, καθώς ο στρεπτόκοκκος
είναι συχνότερος και οι πιθανές επιπλοκές πιο σημαντικές σε σχέση με τους ενήλικες.
Για τον λόγο αυτό, οι διεθνείς οδηγίες αντιμετωπίζουν διαφορετικά τα αρνητικά
αποτελέσματα του Strep test στα παιδιά.
Όταν ένα παιδί παρουσιάζει έντονα συμπτώματα συμβατά με στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα
και το Strep test είναι αρνητικό, συνιστάται συχνά επιβεβαίωση με καλλιέργεια φαρυγγικού, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος
ψευδώς αρνητικού αποτελέσματος.
Υψηλότερη συχνότητα στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας στην παιδική ηλικία
Ανάγκη αξιόπιστου αποκλεισμού της λοίμωξης
Πρόληψη επιπλοκών όπως ο ρευματικός πυρετός
Συμπέρασμα:
Σε παιδιά και εφήβους, ένα αρνητικό Strep test δεν αρκεί πάντα και η καλλιέργεια
φαρυγγικού προσφέρει μεγαλύτερη διαγνωστική ασφάλεια.
6. ⚠️ Strep test vs καλλιέργεια φαρυγγικού: συχνά λάθη που επηρεάζουν το αποτέλεσμα
Στη σύγκριση strep test vs καλλιέργεια φαρυγγικού, η ακρίβεια
των αποτελεσμάτων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σωστή λήψη και διαχείριση
του δείγματος. Ορισμένα συχνά λάθη μπορούν να μειώσουν την αξιοπιστία και των
δύο εξετάσεων.
Ανεπαρκής επαφή του στυλεού με τις αμυγδαλές και τον οπίσθιο φάρυγγα
Λήψη μετά την έναρξη αντιβίωσης, που μειώνει το μικροβιακό φορτίο
Καθυστέρηση στη μεταφορά του δείγματος για καλλιέργεια
Επιφανειακή λήψη μόνο από γλώσσα ή μάγουλο
Η προσεκτική δειγματοληψία και η σωστή εργαστηριακή διαδικασία είναι καθοριστικές
ώστε τόσο το Strep test όσο και η καλλιέργεια φαρυγγικού να αποδώσουν αξιόπιστα
και κλινικά χρήσιμα αποτελέσματα.
Πυρετός, έντονος πονόλαιμος, διογκωμένοι λεμφαδένες, χωρίς βήχα. Το Strep test βγαίνει αρνητικό.
Σε πολλά πρωτόκολλα, συστήνεται καλλιέργεια φαρυγγικού για επιβεβαίωση.
Scenario B (ενήλικας)
Πονόλαιμος με βήχα και καταρροή. Το Strep test είναι αρνητικό.
Η εικόνα ταιριάζει περισσότερο με ιογενή φαρυγγίτιδα και συνήθως δεν χρειάζεται καλλιέργεια.
Scenario C (άμεση απόφαση)
Έντονα συμπτώματα και Strep test θετικό. Συνήθως αρκεί για έναρξη θεραπείας χωρίς αναμονή καλλιέργειας.
8. 💊 Strep test vs καλλιέργεια φαρυγγικού: πότε χρειάζεται αντιβίωση
Στο δίλημμα strep test vs καλλιέργεια φαρυγγικού, η απόφαση για
χορήγηση αντιβίωσης βασίζεται κυρίως στην επιβεβαίωση
βακτηριακής αιτιολογίας και όχι μόνο στην παρουσία πονόλαιμου.
Η στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα προκαλείται από τον Streptococcus pyogenes (Group A) και είναι από τις λίγες
περιπτώσεις όπου η αντιβιοτική αγωγή έχει σαφές όφελος.
Η αντιβίωση συνιστάται όταν υπάρχει θετικό Strep test ή θετική καλλιέργεια φαρυγγικού, καθώς συμβάλλει στη μείωση της
διάρκειας των συμπτωμάτων, στον περιορισμό της μετάδοσης και στην πρόληψη επιπλοκών, όπως ο ρευματικός πυρετός.
Θετικό εργαστηριακό αποτέλεσμα για στρεπτόκοκκο Group A
Αντίθετα, σε περιπτώσεις αρνητικού Strep test και αρνητικής καλλιέργειας,
η χορήγηση αντιβίωσης δεν ενδείκνυται, καθώς οι περισσότερες
φαρυγγίτιδες είναι ιογενούς αιτιολογίας και υποχωρούν χωρίς ειδική αγωγή.
Σημαντικό:
Η άσκοπη χρήση αντιβιοτικών αυξάνει την αντοχή των μικροβίων και δεν βελτιώνει
την πορεία της νόσου όταν δεν υπάρχει στρεπτοκοκκική λοίμωξη.
9. 🧼 Μετάδοση & επιστροφή σε σχολείο/δουλειά
Ο στρεπτόκοκκος μεταδίδεται με σταγονίδια (βήχας/φτέρνισμα) και στενή επαφή.
Συνήθως, μετά από 24 ώρες σωστής αντιβιοτικής αγωγής (όταν έχει δοθεί), η μεταδοτικότητα μειώνεται σημαντικά.
Εφαρμόζουμε υγιεινή χεριών, αποφυγή κοινών ποτηριών/μαχαιροπήρουνων και κάλυψη βήχα.
10. 💡 Πρακτικές συμβουλές πριν & μετά την εξέταση
Ιδανικά, κάντε τη λήψη πριν ξεκινήσει αντιβίωση.
Αποφύγετε αντισηπτικά στοματοπλύματα ακριβώς πριν (αν και η επίδραση ποικίλλει).
Κατά τη λήψη, προσπαθήστε να παραμείνετε ακίνητοι για σωστή επαφή του στυλεού με αμυγδαλές/οπίσθιο φάρυγγα.
Αν το Strep test είναι αρνητικό αλλά τα συμπτώματα είναι “κλασικά”, συζητήστε επιβεβαίωση με καλλιέργεια.
11. 🚫 Συχνά λάθη που οδηγούν σε ψευδώς αποτελέσματα
Επιφανειακό “άγγιγμα” χωρίς επαρκή τρίψιμο στις αμυγδαλές.
Λήψη μόνο από γλώσσα/μάγουλο αντί για οπίσθιο φάρυγγα.
Καθυστέρηση στην τοποθέτηση στο σωστό μέσο μεταφοράς (ιδίως για καλλιέργεια).
Αυτο-διάγνωση με βάση μόνο συμπτώματα (ιογενής και βακτηριακή φαρυγγίτιδα μοιάζουν).
12. ❓ Συχνές ερωτήσεις (FAQ)
Αν το Strep test βγει θετικό, χρειάζεται καλλιέργεια;
Συνήθως όχι. Λόγω υψηλής ειδικότητας, ένα θετικό Strep test θεωρείται αρκετά αξιόπιστο για κλινική απόφαση, ανάλογα με την περίπτωση.
Αν είναι αρνητικό, σημαίνει ότι σίγουρα δεν έχω στρεπτόκοκκο;
Όχι πάντα. Το αρνητικό αποτέλεσμα μπορεί να είναι ψευδώς αρνητικό, ειδικά αν η λήψη δεν ήταν ιδανική ή το φορτίο βακτηρίου είναι χαμηλό.
Σε παιδιά/εφήβους με ισχυρή υποψία, συχνά συστήνεται επιβεβαίωση με καλλιέργεια.
Μπορώ να κάνω Strep test ενώ έχω ήδη πάρει αντιβίωση;
Μπορεί, αλλά η αντιβίωση μπορεί να μειώσει το μικροβιακό φορτίο και να αυξήσει την πιθανότητα αρνητικού αποτελέσματος.
Ιδανικά η λήψη γίνεται πριν την έναρξη θεραπείας (όταν αυτό είναι δυνατό).
Η καλλιέργεια φαρυγγικού βρίσκει και άλλα μικρόβια;
Ανάλογα με το πρωτόκολλο, μπορεί να αναδείξει και άλλα παθογόνα. Ωστόσο, ο κύριος στόχος στην κλασική “throat culture” είναι ο έλεγχος για στρεπτόκοκκο.
Αν έχω βήχα και καταρροή, έχει νόημα να κάνω Strep test;
Συχνά αυτά δείχνουν ιογενή λοίμωξη. Ο γιατρός θα κρίνει αν υπάρχει λόγος για έλεγχο με βάση τη συνολική εικόνα.
Πόσο γρήγορα μπορώ να επιστρέψω σχολείο/δουλειά;
Όταν υπάρχει στρεπτόκοκκος και δοθεί θεραπεία, η μεταδοτικότητα συνήθως μειώνεται σημαντικά μετά από ~24 ώρες αγωγής.
Αν δεν έχει δοθεί αντιβίωση, η απόφαση εξαρτάται από συμπτώματα/πυρετό και οδηγίες ιατρού.
13. 📅 Κλείστε Ραντεβού
Κλείστε εύκολα εξέταση Strep test / καλλιέργεια φαρυγγικού ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
Καλλιέργεια Φαρυγγικού Εκκρίματος (Στρεπτόκοκκος): Πότε Γίνεται & Τι Δείχνει
Η καλλιέργεια φαρυγγικού εκκρίματος αποτελεί τη gold standard εργαστηριακή μέθοδο για την επιβεβαίωση στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας.
Ζητείται κυρίως σε περιπτώσεις έντονου πονόλαιμου, πυρετού και κλινικής
υποψίας β-αιμολυτικού στρεπτόκοκκου ομάδας Α,
ώστε να αποφασιστεί με ασφάλεια αν απαιτείται αντιβιοτική αγωγή.
Σύντομη περίληψη:
Η καλλιέργεια φαρυγγικού εκκρίματος είναι η πιο αξιόπιστη εξέταση
για τη διάγνωση στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας.
Βοηθά να διαχωριστεί η βακτηριακή από την ιογενή λοίμωξη,
να αποφευχθεί η άσκοπη χρήση αντιβιοτικών
και να προληφθούν επιπλοκές.
Τελευταία ενημέρωση:
1
Τι είναι η καλλιέργεια φαρυγγικού εκκρίματος
Η καλλιέργεια φαρυγγικού εκκρίματος είναι εργαστηριακή εξέταση που ανιχνεύει παθογόνα μικρόβια στον φάρυγγα, κυρίως όταν υπάρχει υποψία βακτηριακής φαρυγγίτιδας. Πραγματοποιείται με τη λήψη δείγματος από το οπίσθιο φαρυγγικό τοίχωμα και τις αμυγδαλές, το οποίο καλλιεργείται σε ειδικά θρεπτικά υλικά στο μικροβιολογικό εργαστήριο.
Στόχος της εξέτασης είναι να διαπιστωθεί αν ο πονόλαιμος οφείλεται σε βακτηριακή λοίμωξη — συχνότερα από β-αιμολυτικό στρεπτόκοκκο ομάδας Α — ή αν πρόκειται για ιογενή φαρυγγίτιδα, όπου δεν απαιτείται αντιβιοτική αγωγή.
Τι να θυμάστε:
Η καλλιέργεια φαρυγγικού είναι το πιο αξιόπιστο τεστ για την επιβεβαίωση στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας και βοηθά στην ορθολογική χρήση αντιβιοτικών.
Η εξέταση χρησιμοποιείται ευρέως στην πρωτοβάθμια φροντίδα, στην παιδιατρική και στη γενική ιατρική, ιδίως όταν η κλινική εικόνα δεν είναι ξεκάθαρη ή όταν απαιτείται εργαστηριακή επιβεβαίωση πριν από την έναρξη θεραπείας.
2
Πότε χρειάζεται η καλλιέργεια φαρυγγικού
Η καλλιέργεια φαρυγγικού χρειάζεται όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο πονόλαιμος μπορεί να οφείλεται σε βακτηριακή λοίμωξη και όχι σε απλή ιογενή φαρυγγίτιδα. Η κλινική εικόνα παίζει σημαντικό ρόλο στην απόφαση για τον εργαστηριακό έλεγχο.
Συνήθως συνιστάται όταν παρατηρούνται ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω:
Έντονος πονόλαιμος με πυρετό
Λευκές πλάκες ή εξίδρωμα στις αμυγδαλές
Διογκωμένοι και επώδυνοι τραχηλικοί λεμφαδένες
Απουσία βήχα
Αιφνίδια έναρξη συμπτωμάτων
Παιδιά σχολικής ηλικίας ή επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα
Κλινική πράξη:
Η καλλιέργεια ζητείται ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή όταν ένα αρνητικό rapid test δεν συμβαδίζει με την κλινική εικόνα, κυρίως στα παιδιά.
Στόχος της εξέτασης είναι να επιβεβαιωθεί η διάγνωση πριν από τη χορήγηση αντιβιοτικών, αποφεύγοντας την άσκοπη θεραπεία και τις πιθανές επιπλοκές της.
3
Καλλιέργεια vs rapid strep test
Το rapid strep test δίνει αποτέλεσμα σε λίγα λεπτά, ενώ η καλλιέργεια είναι η πιο αξιόπιστη επιβεβαίωση. Στην πράξη, το rapid βοηθά όταν θέλουμε γρήγορη απόφαση, αλλά μπορεί να «χάσει» ορισμένες περιπτώσεις (ψευδώς αρνητικό), ιδιαίτερα σε παιδιά ή όταν η λήψη δείγματος δεν είναι ιδανική.
Τι να θυμάστε:
Αν το rapid είναι θετικό, συνήθως αρκεί για διάγνωση. Αν είναι αρνητικό και υπάρχει ισχυρή κλινική υποψία (ειδικά σε παιδιά), η καλλιέργεια παραμένει το ασφαλέστερο επόμενο βήμα.
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Κριτήριο
Rapid strep test
Καλλιέργεια φαρυγγικού
Χρόνος αποτελέσματος
Λεπτά
24–48 ώρες
Αξιοπιστία
Καλή, αλλά όχι απόλυτη (πιθανά ψευδώς αρνητικά)
Gold standard για επιβεβαίωση
Πότε προτιμάται
Όταν θέλουμε άμεση απόφαση
Όταν θέλουμε μέγιστη βεβαιότητα ή μετά από αρνητικό rapid με ισχυρή υποψία
Αντιβιόγραμμα
Όχι
Ναι (όταν απαιτείται)
Σε ενήλικες με ήπια συμπτώματα και χαμηλή πιθανότητα στρεπτόκοκκου, συχνά αρκεί η κλινική παρακολούθηση. Σε παιδιά ή σε έντονη κλινική εικόνα, η επιβεβαίωση έχει μεγαλύτερη αξία.
4
Στρεπτόκοκκος ομάδας Α: τι είναι και γιατί μας νοιάζει
Ο β-αιμολυτικός στρεπτόκοκκος ομάδας Α (GAS / Streptococcus pyogenes) είναι βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει οξεία φαρυγγίτιδα και μεταδίδεται εύκολα με σταγονίδια (βήχας/φτέρνισμα) και στενή επαφή, ειδικά σε σχολεία και οικογένειες.
Γιατί είναι σημαντικό να τον αναγνωρίζουμε; Επειδή η σωστή διάγνωση βοηθά να δοθεί αντιβίωση μόνο όταν χρειάζεται (όχι σε ιογενείς πονόλαιμους) και να μειωθεί ο κίνδυνος συγκεκριμένων επιπλοκών σε ευάλωτες ομάδες.
Συχνό κλινικό λάθος:
Η «τυφλή» αντιβίωση σε κάθε πονόλαιμο. Οι περισσότεροι πονόλαιμοι είναι ιογενείς. Ο έλεγχος (rapid/καλλιέργεια) βοηθά να αποφύγουμε άσκοπη αγωγή.
Ενδείξεις που αυξάνουν την πιθανότητα στρεπτόκοκκου είναι: πυρετός, εξίδρωμα/πλάκες στις αμυγδαλές, ευαισθησία/διόγκωση τραχηλικών λεμφαδένων και απουσία βήχα. Η καλλιέργεια και το rapid test είναι ο πιο πρακτικός τρόπος για να επιβεβαιώσουμε τη διάγνωση.
3
Καλλιέργεια φαρυγγικού vs rapid strep test
Το rapid strep test και η καλλιέργεια φαρυγγικού έχουν διαφορετικό ρόλο στη διάγνωση του πονόλαιμου.
Το rapid test δίνει αποτέλεσμα σε λίγα λεπτά και χρησιμοποιείται για άμεση εκτίμηση,
ενώ η καλλιέργεια φαρυγγικού αποτελεί τη μέθοδο αναφοράς (gold standard)
για την επιβεβαίωση της στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας.
Στην καθημερινή πράξη, το rapid test είναι χρήσιμο όταν απαιτείται γρήγορη απόφαση,
όμως η ευαισθησία του δεν είναι απόλυτη. Αυτό σημαίνει ότι ένα αρνητικό rapid test
δεν αποκλείει πάντα τη λοίμωξη, ιδιαίτερα σε παιδιά ή όταν η κλινική εικόνα είναι έντονη.
Τι να θυμάστε:
Αν το rapid strep test είναι θετικό, συνήθως αρκεί για τη διάγνωση.
Αν είναι αρνητικό αλλά υπάρχει ισχυρή κλινική υποψία (π.χ. πυρετός, πλάκες, διογκωμένοι λεμφαδένες),
η καλλιέργεια φαρυγγικού είναι το επόμενο και πιο αξιόπιστο βήμα.
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Χαρακτηριστικό
Rapid strep test
Καλλιέργεια φαρυγγικού
Χρόνος αποτελέσματος
Λεπτά
24–48 ώρες
Αξιοπιστία
Καλή, αλλά όχι απόλυτη
Υψηλή (gold standard)
Ψευδώς αρνητικό
Πιθανό
Σπάνιο
Αντιβιόγραμμα
Όχι
Ναι (όταν χρειάζεται)
Σε παιδιά σχολικής ηλικίας και σε έντονη κλινική εικόνα, η επιβεβαίωση με καλλιέργεια
παραμένει ιδιαίτερα σημαντική πριν από την έναρξη αντιβιοτικής αγωγής.
4
Στρεπτόκοκκος ομάδας Α: τι είναι και γιατί μας νοιάζει
Ο β-αιμολυτικός στρεπτόκοκκος ομάδας Α (GAS – Streptococcus pyogenes) είναι βακτήριο που αποτελεί το συχνότερο μικροβιακό αίτιο οξείας φαρυγγίτιδας, κυρίως σε παιδιά και εφήβους, αλλά και σε ενήλικες.
Μεταδίδεται εύκολα μέσω σταγονιδίων (βήχας, φτέρνισμα), στενής επαφής και κοινών αντικειμένων,
ιδιαίτερα σε σχολεία, παιδικούς σταθμούς και οικογενειακό περιβάλλον.
Η λοίμωξη εμφανίζεται συνήθως αιφνίδια και μπορεί να προκαλέσει έντονα συμπτώματα.
Γιατί έχει σημασία να τον αναγνωρίζουμε;
Επειδή η στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα χρειάζεται αντιβιοτική αγωγή,
σε αντίθεση με τους περισσότερους ιογενείς πονόλαιμους.
Η εργαστηριακή επιβεβαίωση με καλλιέργεια ή rapid test
βοηθά στη σωστή διάγνωση και στην αποφυγή άσκοπης χρήσης αντιβιοτικών.
Τυπικά συμπτώματα στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας:
Έντονος πονόλαιμος με πυρετό
Λευκές πλάκες ή εξίδρωμα στις αμυγδαλές
Διογκωμένοι και επώδυνοι τραχηλικοί λεμφαδένες
Απουσία βήχα
Αιφνίδια έναρξη συμπτωμάτων
Σημαντικό: Η κλινική εικόνα από μόνη της δεν αρκεί πάντα για διάγνωση.
Για τον λόγο αυτό, η επιβεβαίωση με καλλιέργεια φαρυγγικού ή rapid strep test
είναι απαραίτητη πριν από την έναρξη θεραπείας.
Συχνό κλινικό λάθος:
Η χορήγηση αντιβιοτικών χωρίς εργαστηριακή επιβεβαίωση.
Οι περισσότεροι πονόλαιμοι είναι ιογενείς και δεν ωφελούνται από αντιβίωση.
5
Πώς λαμβάνεται το δείγμα
Η λήψη δείγματος για καλλιέργεια φαρυγγικού εκκρίματος είναι γρήγορη, ασφαλής και ανώδυνη.
Ο εξεταστής χρησιμοποιεί αποστειρωμένο στυλεό για να συλλέξει υλικό από το οπίσθιο φαρυγγικό τοίχωμα
και τις αμυγδαλές, αποφεύγοντας τη γλώσσα, τα δόντια και τα μάγουλα.
Η διαδικασία διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα και μπορεί να προκαλέσει μόνο
ήπια παροδική ενόχληση ή αντανακλαστικό εμετού, χωρίς πόνο ή κίνδυνο.
Μετά τη λήψη, το δείγμα τοποθετείται σε κατάλληλο μέσο μεταφοράς
και αποστέλλεται άμεσα στο μικροβιολογικό εργαστήριο.
Κλινική λεπτομέρεια:
Η επαρκής επαφή του στυλεού με το οπίσθιο φαρυγγικό τοίχωμα και τις αμυγδαλές
είναι καθοριστική για την ανίχνευση του στρεπτόκοκκου.
Ανεπαρκής λήψη μπορεί να οδηγήσει σε ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα.
Η εξέταση δεν απαιτεί αναισθησία και ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει άμεσα
στις καθημερινές του δραστηριότητες. Σε παιδιά, η λήψη γίνεται με ήπια τεχνική,
ώστε να περιορίζεται η ενόχληση στο ελάχιστο.
6
Προετοιμασία πριν την εξέταση
Η σωστή προετοιμασία πριν από την καλλιέργεια φαρυγγικού εκκρίματος είναι καθοριστική για την αξιοπιστία του αποτελέσματος.
Ορισμένοι παράγοντες μπορούν να μειώσουν το μικροβιακό φορτίο στον φάρυγγα
και να οδηγήσουν σε ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα.
Για τον λόγο αυτό συνιστάται:
Αποφύγετε φαγητό και ποτό για 2–3 ώρες πριν από τη λήψη δείγματος.
Μην χρησιμοποιείτε στοματικά αντισηπτικά, γαργάρες ή σπρέι λαιμού την ίδια ημέρα.
Αναφέρετε στον γιατρό αν έχετε λάβει αντιβιοτικά τις προηγούμενες ημέρες.
Σημαντική υπενθύμιση:
Η λήψη αντιβιοτικών πριν από την εξέταση μπορεί να καταστείλει προσωρινά
τον στρεπτόκοκκο και να αλλοιώσει το αποτέλεσμα της καλλιέργειας.
Δεν απαιτείται νηστεία, αιμοληψία ή ειδική προετοιμασία πέραν των παραπάνω.
Η εξέταση μπορεί να πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε ώρα της ημέρας,
εφόσον τηρηθούν οι βασικές οδηγίες.
7
Τι δείχνουν τα αποτελέσματα
Τα αποτελέσματα της καλλιέργειας φαρυγγικού δείχνουν αν υπάρχει μικροβιακή λοίμωξη στον φάρυγγα
και ποιος μικροοργανισμός ευθύνεται για τα συμπτώματα. Με βάση το αποτέλεσμα,
ο γιατρός μπορεί να αποφασίσει αν απαιτείται αντιβιοτική αγωγή ή απλή παρακολούθηση.
Χρόνος αποτελέσματος:
Συνήθως τα πρώτα ευρήματα είναι διαθέσιμα εντός 24 ωρών,
ενώ η τελική καλλιέργεια ολοκληρώνεται σε 24–48 ώρες,
ανάλογα με το μικρόβιο που αναπτύσσεται.
Θετικό αποτέλεσμα:
Υποδηλώνει παρουσία παθογόνου βακτηρίου (π.χ. στρεπτόκοκκος ομάδας Α).
Σε αυτή την περίπτωση, μπορεί να ακολουθήσει αντιβιόγραμμα
για τη στοχευμένη επιλογή αντιβιοτικού.
Αρνητικό αποτέλεσμα:
Συνήθως υποδηλώνει ιογενή φαρυγγίτιδα ή απουσία παθογόνου βακτηρίου.
Δεν απαιτείται αντιβιοτική αγωγή, εκτός αν η κλινική εικόνα υποδεικνύει διαφορετικά.
Σημαντικό:
Ένα αρνητικό αποτέλεσμα δεν αποκλείει απόλυτα τη λοίμωξη,
ιδίως αν η λήψη δείγματος δεν ήταν επαρκής ή αν έχουν προηγηθεί αντιβιοτικά.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει επανάληψη ή συμπληρωματικό έλεγχο.
8
Αντιβίωση & αντιβιόγραμμα: πότε χρειάζονται
Η αντιβιοτική αγωγή δεν ενδείκνυται σε κάθε πονόλαιμο.
Χορηγείται μόνο όταν τεκμηριωθεί βακτηριακή φαρυγγίτιδα,
κυρίως από στρεπτόκοκκο ομάδας Α, με εργαστηριακή επιβεβαίωση
(καλλιέργεια ή rapid strep test).
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η επιλογή αντιβιοτικού γίνεται βάσει
κατευθυντήριων οδηγιών. Ωστόσο, σε ορισμένες καταστάσεις
η καλλιέργεια μπορεί να συνοδεύεται από αντιβιόγραμμα,
το οποίο δείχνει την ευαισθησία του μικροβίου στα διαθέσιμα αντιβιοτικά.
Πότε είναι χρήσιμο το αντιβιόγραμμα;
Σε υποτροπιάζουσες λοιμώξεις
Σε αποτυχία αρχικής αγωγής
Σε ασθενείς με αλλεργία σε συνήθη αντιβιοτικά
Όταν απαιτείται στοχευμένη θεραπεία
Τι κερδίζουμε με τη στοχευμένη αγωγή;
Ταχύτερη ύφεση των συμπτωμάτων, λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες
και, κυρίως, μείωση της μικροβιακής αντοχής,
η οποία αποτελεί σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας.
Σημαντικό:
Η πρόωρη διακοπή της αντιβιοτικής αγωγής ή η χορήγηση αντιβιοτικών
χωρίς επιβεβαιωμένη διάγνωση μπορεί να οδηγήσει σε υποτροπές
και αντοχή στα αντιβιοτικά.
9
Επιπλοκές στρεπτόκοκκου: τι προλαμβάνουμε
Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή θεραπεία της στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας δεν αποσκοπούν μόνο
στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, αλλά κυρίως στην πρόληψη επιπλοκών που,
αν και σπάνιες σήμερα, παραμένουν κλινικά σημαντικές.
Οι επιπλοκές διακρίνονται σε πρώιμες (τοπικές) και όψιμες (ανοσολογικές):
Περιαμυγδαλικό απόστημα:
επιπλοκή με έντονο πόνο, δυσκολία στην κατάποση και ανάγκη άμεσης ιατρικής αντιμετώπισης.
Ρευματικός πυρετός:
σπάνια αλλά σοβαρή ανοσολογική αντίδραση που μπορεί να προσβάλει
την καρδιά, τις αρθρώσεις και το νευρικό σύστημα, κυρίως σε παιδιά και εφήβους.
Μεταστρεπτοκοκκική σπειραματονεφρίτιδα:
φλεγμονή των νεφρών που μπορεί να εμφανιστεί εβδομάδες μετά τη λοίμωξη.
Γιατί έχει σημασία η εργαστηριακή επιβεβαίωση;
Η σωστή διάγνωση με καλλιέργεια φαρυγγικού ή rapid strep test
επιτρέπει την έγκαιρη και στοχευμένη θεραπεία,
μειώνοντας σημαντικά τον κίνδυνο αυτών των επιπλοκών.
Κλινική υπενθύμιση:
Η αποφυγή της «τυφλής» αντιβίωσης και η επιβεβαίωση της διάγνωσης
προστατεύουν τόσο τον ασθενή όσο και τη δημόσια υγεία.
10
Ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα: γιατί συμβαίνει
Ένα αρνητικό αποτέλεσμα στην καλλιέργεια φαρυγγικού ή στο rapid strep test δεν αποκλείει πάντοτε τη λοίμωξη.
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο στρεπτόκοκκος υπάρχει, αλλά δεν ανιχνεύεται εργαστηριακά,
κυρίως λόγω παραγόντων που επηρεάζουν τη λήψη ή την ανάπτυξη του μικροβίου.
Οι συχνότεροι λόγοι ψευδώς αρνητικού αποτελέσματος είναι:
Προηγούμενη λήψη αντιβιοτικών, ακόμη και λίγες ημέρες πριν την εξέταση
Ανεπαρκής ή λανθασμένη λήψη δείγματος από τον φάρυγγα
Χρήση στοματικών αντισηπτικών ή γαργαρών πριν τη λήψη
Πρώιμο στάδιο λοίμωξης, με χαμηλό μικροβιακό φορτίο
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Αν η κλινική εικόνα είναι έντονη (πυρετός, πλάκες, διογκωμένοι λεμφαδένες)
και το αποτέλεσμα είναι αρνητικό, ο γιατρός μπορεί να προτείνει επανάληψη της εξέτασης ή συμπληρωματικό έλεγχο.
Κλινική πράξη:
Στα παιδιά, ένα αρνητικό rapid strep test με ισχυρή κλινική υποψία
συχνά ακολουθείται από καλλιέργεια φαρυγγικού για επιβεβαίωση.
Η σωστή προετοιμασία, η έγκαιρη λήψη του δείγματος
και η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα
είναι καθοριστικές για την αξιόπιστη διάγνωση.
11
Σε παιδιά & εγκυμοσύνη
Η καλλιέργεια φαρυγγικού εκκρίματος είναι απολύτως ασφαλής σε παιδιά και εγκύους
και αποτελεί βασικό εργαλείο για τη σωστή διάγνωση του πονόλαιμου σε ευαίσθητες ομάδες.
Παιδιά
Στα παιδιά, ιδιαίτερα σχολικής ηλικίας, ο β-αιμολυτικός στρεπτόκοκκος ομάδας Α
αποτελεί συχνό αίτιο φαρυγγίτιδας. Η καλλιέργεια φαρυγγικού βοηθά:
στη διάκριση ιογενούς από βακτηριακή λοίμωξη
στην αποφυγή άσκοπης χορήγησης αντιβιοτικών
στην πρόληψη επιπλοκών, όπως ρευματικός πυρετός
Η λήψη του δείγματος γίνεται με ήπια τεχνική και διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα.
Σε περίπτωση αρνητικού rapid strep test αλλά έντονης κλινικής υποψίας,
συχνά συστήνεται επιβεβαιωτική καλλιέργεια.
Εγκυμοσύνη
Κατά την εγκυμοσύνη, ο πονόλαιμος είναι συνήθως ιογενής,
όμως όταν υπάρχει υποψία βακτηριακής λοίμωξης,
η καλλιέργεια φαρυγγικού επιτρέπει:
τη στοχευμένη διάγνωση
την αποφυγή εμπειρικής αντιβίωσης
την επιλογή ασφαλούς αγωγής μόνο όταν είναι απαραίτητη
Η εξέταση δεν ενέχει κανέναν κίνδυνο για τη μητέρα ή το έμβρυο
και συμβάλλει στην ορθολογική ιατρική απόφαση.
Τι να θυμάστε:
Σε παιδιά και εγκύους, η εργαστηριακή επιβεβαίωση της διάγνωσης
είναι ιδιαίτερα σημαντική ώστε η θεραπεία να είναι απαραίτητη,
ασφαλής και στοχευμένη.
12
Χρήσιμες οδηγίες
Μερικές απλές οδηγίες βοηθούν να εξασφαλιστεί αξιόπιστο αποτέλεσμα και σωστή αντιμετώπιση.
Η συμμόρφωση στις συστάσεις πριν και μετά την καλλιέργεια φαρυγγικού
μειώνει τα διαγνωστικά λάθη και αποτρέπει περιττές θεραπείες.
Πριν την εξέταση
Αποφύγετε τροφή και ποτό για 2–3 ώρες πριν τη λήψη
Μην χρησιμοποιείτε στοματικά αντισηπτικά, γαργάρες ή σπρέι
Ενημερώστε τον γιατρό αν έχετε λάβει αντιβιοτικά τις προηγούμενες ημέρες
Μετά την εξέταση
Μπορείτε να φάτε και να πιείτε άμεσα
Ακολουθήστε τις οδηγίες του γιατρού μέχρι την έκδοση των αποτελεσμάτων
Μην ξεκινάτε ή αλλάζετε αντιβιοτική αγωγή χωρίς ιατρική οδηγία
Σημαντικό:
Η εμπειρική χρήση αντιβιοτικών χωρίς εργαστηριακή επιβεβαίωση
συμβάλλει στην ανάπτυξη αντοχής και δεν ωφελεί στις ιογενείς λοιμώξεις.
Η καλλιέργεια φαρυγγικού εκκρίματος αποτελεί μέρος της συνολικής ιατρικής αξιολόγησης.
Η σωστή ενημέρωση και συνεργασία ασθενούς–ιατρού
είναι καθοριστικές για την ορθολογική αντιμετώπιση του πονόλαιμου.
13
Συχνά κλινικά λάθη
Ορισμένα συχνά λάθη μπορούν να οδηγήσουν σε λανθασμένη διάγνωση ή περιττή θεραπεία.
Η κατανόησή τους βοηθά ασθενείς και επαγγελματίες υγείας
να αξιοποιούν σωστά την καλλιέργεια φαρυγγικού εκκρίματος.
Έναρξη αντιβιοτικής αγωγής πριν τη λήψη δείγματος, που μπορεί να προκαλέσει ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα
Υπερεκτίμηση του rapid strep test χωρίς επιβεβαίωση με καλλιέργεια όταν η κλινική εικόνα είναι έντονη
Παράλειψη καλλιέργειας σε παιδιά με συμβατά συμπτώματα
Αντιβίωση σε αρνητικό αποτέλεσμα χωρίς σαφή ένδειξη
Ελλιπής λήψη δείγματος (μη επαρκής επαφή με αμυγδαλές/οπίσθιο φαρυγγικό τοίχωμα)
Κλινική υπενθύμιση:
Η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων πρέπει να γίνεται πάντα
σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα και όχι απομονωμένα.
Η αποφυγή των παραπάνω λαθών συμβάλλει
στην ορθολογική χρήση αντιβιοτικών,
στη μείωση της μικροβιακής αντοχής
και στη βέλτιστη φροντίδα του ασθενούς.
14
Συμπέρασμα
Η καλλιέργεια φαρυγγικού εκκρίματος αποτελεί βασικό εργαλείο στη διερεύνηση του πονόλαιμου.
Επιτρέπει τη διάκριση βακτηριακής από ιογενή λοίμωξη,
καθοδηγεί τη σωστή χρήση αντιβιοτικών
και συμβάλλει στην πρόληψη σοβαρών επιπλοκών.
Η αξία της εξέτασης μεγιστοποιείται όταν:
λαμβάνεται πριν από την έναρξη αντιβιοτικής αγωγής
εκτελείται με σωστή τεχνική
ερμηνεύεται σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα
Σε παιδιά, εγκύους και ασθενείς με έντονα ή παρατεινόμενα συμπτώματα,
η εργαστηριακή επιβεβαίωση είναι καθοριστική για ασφαλή, στοχευμένη και τεκμηριωμένη ιατρική απόφαση.
Τελικό μήνυμα:
Ο πονόλαιμος δεν χρειάζεται πάντα αντιβίωση —
χρειάζεται σωστή διάγνωση.
15
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Πονάει η καλλιέργεια φαρυγγικού εκκρίματος;
Όχι. Η εξέταση είναι ανώδυνη και διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα, με πιθανή μόνο ήπια παροδική ενόχληση.
Πότε βγαίνουν τα αποτελέσματα της καλλιέργειας;
Τα αποτελέσματα είναι συνήθως διαθέσιμα εντός 24–48 ωρών, ανάλογα με το μικρόβιο που αναπτύσσεται.
Αν το αποτέλεσμα είναι αρνητικό, αποκλείεται ο στρεπτόκοκκος;
Όχι πάντα. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να υπάρξει ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα, ιδίως αν έχει προηγηθεί λήψη αντιβιοτικών.
Χρειάζεται πάντα αντιβίωση αν βρεθεί στρεπτόκοκκος;
Ναι, όταν επιβεβαιωθεί στρεπτοκοκκική λοίμωξη, η αντιβίωση είναι απαραίτητη για την πρόληψη επιπλοκών.
Είναι ασφαλής η εξέταση για παιδιά και εγκύους;
Ναι. Η καλλιέργεια φαρυγγικού είναι απολύτως ασφαλής τόσο για παιδιά όσο και για εγκύους.
Μπορώ να κάνω την εξέταση αν έχω ήδη πάρει αντιβίωση;
Μπορεί να γίνει, αλλά τα αποτελέσματα ενδέχεται να μην είναι αξιόπιστα· ενημερώστε πάντα τον γιατρό σας.
16
Κλείστε Ραντεβού
Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε καλλιέργεια φαρυγγικού ή να δείτε
τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
Κλείστε εύκολα εξέταση ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.
