Γρίπη Α: H1N1 & H3N2 – Συμπτώματα, Διάρκεια, Αντιμετώπιση & Εμβόλιο
- Η Γρίπη Α είναι ο συχνότερος τύπος γρίπης και περιλαμβάνει υποτύπους όπως H1N1 και H3N2.
- Τα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν με άλλες ιώσεις, αλλά η εργαστηριακή επιβεβαίωση βοηθά σε σωστές αποφάσεις.
- Η πρόληψη βασίζεται σε υγιεινή, απομόνωση όταν είμαστε άρρωστοι και εμβολιασμό στις ομάδες που συστήνεται.
<
Πίνακας Περιεχομένων
- Τι είναι η Γρίπη Α
- Υπότυποι Γρίπης Α
- Συμπτώματα Γρίπης Α
- Μετάδοση & Χρόνος Επώασης
- Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
- Είδη Εξετάσεων για Γρίπη Α
- Θεραπεία & Οσελταμιβίρη
- Επιπλοκές της Γρίπης Α
- Πρόληψη της Γρίπης Α
- Η Γρίπη Α στα Παιδιά
- Η Γρίπη Α σε Ηλικιωμένους & Άτομα με Χρόνια Νοσήματα
- Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
- Κλείστε Ραντεβού
- Βιβλιογραφία & Επιστημονικές Πηγές
1️⃣ Τι είναι η Γρίπη Α
Η Γρίπη Α (επιστημονικά Influenza A) είναι ο πιο συχνός τύπος γρίπης που προσβάλλει τον άνθρωπο
και ευθύνεται για τα περισσότερα εποχικά κύματα κάθε χειμώνα. Προκαλείται από ιό που μεταδίδεται κυρίως
με σταγονίδια (βήχας/φτέρνισμα/ομιλία) και δευτερευόντως με επαφή από μολυσμένα χέρια ή επιφάνειες.
Αυτό που κάνει τη γρίπη Α ιδιαίτερη είναι ότι μπορεί να εμφανίζει διαφορετικούς υποτύπους (όπως H1N1 και H3N2),
επειδή αλλάζουν ορισμένα “επιφανειακά” χαρακτηριστικά του ιού. Έτσι, είναι δυνατόν να βλέπουμε διαφορετική ένταση
συμπτωμάτων και διαφορετική επίπτωση σε ευπαθείς ομάδες ανά χρονιά.
Γι’ αυτό, σε άτομα υψηλού κινδύνου ή όταν η εικόνα είναι έντονη/παρατεταμένη, η εργαστηριακή επιβεβαίωση μπορεί να είναι καθοριστική.
2️⃣ Υπότυποι Γρίπης Α
Οι υπότυποι της γρίπης Α ονομάζονται με βάση δύο πρωτεΐνες της επιφάνειας του ιού:
την αιμοσυγκολλητίνη (H) και τη νευραμινιδάση (N). Ο συνδυασμός τους δίνει ονομασίες όπως
H1N1 ή H3N2. Και οι δύο μπορεί να κυκλοφορούν την ίδια περίοδο, αλλά συχνά ένας υπότυπος υπερισχύει.
2.1 Τι είναι η H1N1
Η H1N1 έγινε ευρύτερα γνωστή από την πανδημία του 2009 και έκτοτε κυκλοφορεί ως εποχικός ιός.
Τυπικά μπορεί να προκαλέσει αιφνίδια έναρξη με πυρετό, ρίγος, έντονη κόπωση, μυαλγίες και πονοκέφαλο.
Σε αρκετούς ασθενείς εμφανίζεται επίσης βήχας και πονόλαιμος.
Στις περισσότερες περιπτώσεις η πορεία είναι αυτοπεριοριζόμενη, όμως σε ομάδες υψηλού κινδύνου
(π.χ. εγκυμοσύνη, χρόνια αναπνευστικά/καρδιαγγειακά νοσήματα, ανοσοκαταστολή) μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο επιπλοκών.
2.2 Τι είναι η H3N2
Η H3N2 συχνά συσχετίζεται με πιο έντονη επιβάρυνση σε ηλικιωμένους και άτομα με υποκείμενα νοσήματα.
Σε ορισμένες περιόδους έχει συνδεθεί με αυξημένα ποσοστά επιπλοκών (όπως πνευμονία) και ανάγκη νοσηλείας.
Ένα πρακτικό σημείο είναι ότι η H3N2 μπορεί να εμφανίζει συχνότερα μικρές γενετικές αλλαγές,
γεγονός που επηρεάζει το πόσο “εύκολα” αναγνωρίζεται από την προϋπάρχουσα ανοσία στον πληθυσμό.
Αυτός είναι ένας λόγος που η ετήσια προσαρμογή του αντιγριπικού εμβολίου παραμένει σημαντική.
3️⃣ Συμπτώματα Γρίπης Α (H1N1 & H3N2)
Τα συμπτώματα της Γρίπης Α εμφανίζονται συνήθως αιφνίδια και είναι πιο έντονα σε σύγκριση με το κοινό
κρυολόγημα. Αν και οι υπότυποι H1N1 και H3N2 προκαλούν παρόμοια κλινική εικόνα, η βαρύτητα μπορεί να
διαφέρει ανάλογα με την ηλικία, τα υποκείμενα νοσήματα και τη γενική κατάσταση του οργανισμού.
| Σύμπτωμα | Συχνότητα | Κλινική περιγραφή |
|---|---|---|
| Υψηλός πυρετός | Πολύ συχνός | Συνήθως >38–38,5°C, με αιφνίδια έναρξη και ρίγος. |
| Ρίγος | Συχνό | Έντονο αίσθημα ψύχους, συχνά με μυϊκό τρόμο. |
| Κόπωση / εξάντληση | Πολύ συχνή | Μπορεί να επιμείνει και μετά την υποχώρηση του πυρετού. |
| Μυαλγίες & αρθραλγίες | Συχνές | Διάχυτοι πόνοι σε μύες και αρθρώσεις, χαρακτηριστικό σύμπτωμα γρίπης. |
| Πονοκέφαλος | Συχνός | Συνήθως μετωπιαίος ή διάχυτος. |
| Ξηρός βήχας | Συχνός | Μπορεί να επιμένει αρκετές ημέρες. |
| Πονόλαιμος | Μέτριος | Συνήθως ηπιότερος από το κοινό κρυολόγημα. |
| Ρινική καταρροή | Λιγότερο συχνή | Δεν είναι κυρίαρχο σύμπτωμα της γρίπης. |
| Ναυτία / έμετοι / διάρροια | Σπανιότερα | Πιο συχνά σε παιδιά (ιδίως H1N1). |
⚠️ Πότε τα συμπτώματα θεωρούνται ανησυχητικά:
- Πυρετός >39°C ή πυρετός που επιμένει >3 ημέρες.
- Δύσπνοια, πόνος στο στήθος ή κυάνωση.
- Σύγχυση, υπνηλία ή έντονη αδυναμία.
- Απότομη επιδείνωση μετά από αρχική βελτίωση.
Σε άτομα υψηλού κινδύνου ή όταν τα συμπτώματα είναι έντονα, ο
εργαστηριακός έλεγχος
βοηθά στη διάκριση της γρίπης Α από άλλες ιογενείς λοιμώξεις και στην έγκαιρη έναρξη κατάλληλης αγωγής.
4️⃣ Μετάδοση & Χρόνος Επώασης
Η Γρίπη Α (συμπεριλαμβανομένων των υποτύπων H1N1 και H3N2) μεταδίδεται εύκολα από άτομο σε άτομο,
κυρίως μέσω σταγονιδίων που παράγονται κατά το βήχα, το φτέρνισμα ή την ομιλία. Μπορεί επίσης να εξαπλωθεί
μέσω επαφής με μολυσμένες επιφάνειες και στη συνέχεια αγγίζοντας στόμα, μύτη ή μάτια.
Μετάδοση:
- Σταγονίδια από βήχα, φτέρνισμα ή ομιλία.
- Έμμεση μετάδοση μέσω μολυσμένων επιφανειών.
- Υψηλός κίνδυνος σε κλειστούς, κακώς αεριζόμενους χώρους.
Επώαση & μεταδοτικότητα:
- Περίοδος επώασης: 1–4 ημέρες (μέσος όρος ~2 ημέρες).
- Μεταδοτικότητα: από 1 ημέρα πριν την έναρξη συμπτωμάτων έως 5–7 ημέρες μετά.
- Παιδιά και ανοσοκατεσταλμένοι μπορεί να μεταδίδουν για μεγαλύτερο διάστημα.
Η κατανόηση της μετάδοσης βοηθά στην πρόληψη της εξάπλωσης, ιδιαίτερα σε περιόδους έξαρσης.
Σε συμβατά συμπτώματα, ο εργαστηριακός έλεγχος γρίπης
μπορεί να επιβεβαιώσει τη διάγνωση και να καθοδηγήσει σωστές αποφάσεις, ειδικά σε ευπαθείς ομάδες.
5️⃣ Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Αν και η Γρίπη Α μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε, ορισμένες ομάδες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν
σοβαρή νόσηση ή επιπλοκές. Η έγκαιρη αναγνώριση αυτών των ομάδων βοηθά στην άμεση ιατρική εκτίμηση
και, όταν ενδείκνυται, στην έγκαιρη έναρξη αντιιικής αγωγής.
Ομάδες υψηλού κινδύνου:
- Ηλικιωμένοι ≥65 ετών.
- Παιδιά <2 ετών.
- Έγκυες και λεχωΐδες.
- Άτομα με χρόνια νοσήματα (ΧΑΠ, άσθμα, καρδιοπάθειες, διαβήτης).
- Ανοσοκατεσταλμένοι και άτομα με σοβαρή παχυσαρκία.
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση:
- Δύσπνοια ή πόνος/πίεση στο στήθος.
- Πυρετός που επιμένει ή επανέρχεται.
- Σύγχυση, υπνηλία ή έντονη αδυναμία.
- Αιφνίδια επιδείνωση μετά από αρχική βελτίωση.
Για τις ομάδες υψηλού κινδύνου συνιστάται ετήσιος εμβολιασμός και, σε εμπύρετη λοίμωξη του αναπνευστικού,
έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση και κατά περίπτωση έλεγχος γρίπης.
6️⃣ Είδη Εξετάσεων για Γρίπη Α (H1N1 & H3N2)
Η επιβεβαίωση της Γρίπης Α γίνεται με εργαστηριακές εξετάσεις που ανιχνεύουν είτε
το γενετικό υλικό (RNA) του ιού είτε τα αντιγόνα του. Η επιλογή της κατάλληλης εξέτασης
εξαρτάται από τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, τον χρόνο από την έναρξη και την ανάγκη για άμεσο αποτέλεσμα.
Κύριοι τύποι εξετάσεων:
- PCR Γρίπης A/B – ανίχνευση RNA με πολύ υψηλή ευαισθησία.
- Rapid test αντιγόνου – ταχεία εκτίμηση σε λίγα λεπτά.
- PCR Πάνελ Αναπνευστικών Ιών – ταυτόχρονος έλεγχος για γρίπη, RSV, SARS-CoV-2 κ.ά.
| Εξέταση | Δείγμα | Ακρίβεια | Χρόνος | Πότε προτιμάται |
|---|---|---|---|---|
| PCR Γρίπης A/B | Ρινοφαρυγγικό επίχρισμα | Υψηλή (>98%) | Αυθημερόν–24 ώρες | Gold standard, ευπαθείς ομάδες |
| Rapid test αντιγόνου | Ρινικό/ρινοφαρυγγικό | Μέτρια (70–90%) | 15–30 λεπτά | Γρήγορη αρχική εκτίμηση |
| PCR Πάνελ Αναπνευστικών | Ρινοφαρυγγικό επίχρισμα | Υψηλή (>98%) | 12–24 ώρες | Διαφορική διάγνωση (RSV, COVID-19) |
Ο εργαστηριακός έλεγχος
βοηθά στην επιβεβαίωση της διάγνωσης και στην ορθή κλινική αντιμετώπιση, ιδιαίτερα σε παιδιά,
ηλικιωμένους και άτομα υψηλού κινδύνου.
7️⃣ Θεραπεία & Οσελταμιβίρη
Η θεραπεία της Γρίπης Α είναι κυρίως υποστηρικτική, ενώ σε συγκεκριμένες περιπτώσεις
ενδείκνυται αντιιική αγωγή.
- Ανάπαυση, επαρκή υγρά και αντιπυρετικά.
- Αποφυγή αντιβιοτικών χωρίς σαφή ένδειξη.
- Παρακολούθηση για επιδείνωση ή επιπλοκές.
Οσελταμιβίρη (Tamiflu):
- Πιο αποτελεσματική όταν ξεκινά εντός 48 ωρών από την έναρξη συμπτωμάτων.
- Μειώνει τη διάρκεια της νόσου και τον κίνδυνο επιπλοκών.
- Μπορεί να χορηγηθεί και αργότερα σε σοβαρή νόσο ή νοσηλεία.
Ποιοι ωφελούνται περισσότερο από αντιιική αγωγή:
- Ηλικιωμένοι ≥65 ετών.
- Έγκυες και λεχωΐδες.
- Άτομα με χρόνια νοσήματα ή ανοσοκαταστολή.
- Ασθενείς με σοβαρή ή εξελισσόμενη νόσο.
Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή επιλογή θεραπείας μειώνουν τον κίνδυνο επιπλοκών
και τη διάρκεια της νόσου.
8️⃣ Επιπλοκές της Γρίπης Α (H1N1 & H3N2)
Οι περισσότερες περιπτώσεις Γρίπης Α είναι ήπιες και αυτοπεριοριζόμενες. Ωστόσο, σε
ευπαθείς ομάδες ή όταν καθυστερεί η διάγνωση και η αντιμετώπιση, μπορεί να εμφανιστούν
σοβαρές επιπλοκές, κυρίως από το αναπνευστικό αλλά και από άλλα συστήματα.
Συχνότερες επιπλοκές:
- Ιογενής πνευμονία με δύσπνοια, υποξία και ταχύπνοια.
- Δευτερογενής βακτηριακή πνευμονία (π.χ. Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus).
- Ωτίτιδα και ιγμορίτιδα, κυρίως σε παιδιά.
- Μυοσίτιδα ή ραβδομυόλυση με αύξηση CPK (σπάνια).
- Μυοκαρδίτιδα ή περικαρδίτιδα.
- Σπάνιες νευρολογικές επιπλοκές (π.χ. εγκεφαλίτιδα, επιληπτικές κρίσεις).
Ομάδες με αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών:
- Ηλικιωμένοι ≥65 ετών.
- Παιδιά <2 ετών.
- Έγκυες και λεχωΐδες.
- Άτομα με χρόνια νοσήματα (καρδιοπάθειες, ΧΑΠ, διαβήτης).
- Ανοσοκατεσταλμένοι.
Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων, η εργαστηριακή επιβεβαίωση και η σωστή θεραπευτική
προσέγγιση μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο επιπλοκών από τη Γρίπη Α.
9️⃣ Πρόληψη της Γρίπης Α
Η πρόληψη αποτελεί τον πιο αποτελεσματικό τρόπο προστασίας από τη Γρίπη Α.
Περιλαμβάνει τον εμβολιασμό και βασικά μέτρα ατομικής και αναπνευστικής υγιεινής,
ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες.
Εμβολιασμός κατά της γρίπης:
- Το εποχικό εμβόλιο καλύπτει τα κυκλοφορούντα στελέχη Γρίπης Α (H1N1, H3N2).
- Συνιστάται ετησίως, ιδανικά το φθινόπωρο.
- Μειώνει τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης και επιπλοκών.
- Συνιστάται ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους, εγκύους και άτομα με χρόνια νοσήματα.
Μέτρα ατομικής & αναπνευστικής υγιεινής:
- Συχνό πλύσιμο χεριών με σαπούνι ή χρήση αντισηπτικού.
- Αποφυγή αγγίγματος ματιών, μύτης και στόματος.
- Κάλυψη στόματος και μύτης κατά το βήχα ή το φτέρνισμα.
- Παραμονή στο σπίτι όταν υπάρχει πυρετός ή έντονα συμπτώματα.
- Επαρκής αερισμός κλειστών χώρων.
Ο συνδυασμός εμβολιασμού και σωστής υγιεινής μειώνει ουσιαστικά τη διασπορά
της Γρίπης Α και προστατεύει τόσο το άτομο όσο και το κοινωνικό σύνολο.
🔟 Η Γρίπη Α στα Παιδιά
Η Γρίπη Α είναι συχνή στα παιδιά, καθώς το ανοσοποιητικό τους σύστημα
δεν έχει πλήρη ανοσία έναντι των κυκλοφορούντων στελεχών. Στις περισσότερες περιπτώσεις
η νόσηση είναι ήπια, ωστόσο σε ορισμένα παιδιά μπορεί να εμφανιστούν
επιπλοκές, κυρίως από το αναπνευστικό.
Κλινική εικόνα & ομάδες κινδύνου στα παιδιά:
- Υψηλός πυρετός, βήχας, πονόλαιμος, ρινική καταρροή.
- Γαστρεντερικά συμπτώματα (εμετοί, διάρροια), κυρίως σε μικρότερες ηλικίες.
- Βρέφη <2 ετών, παιδιά με άσθμα, συγγενείς καρδιοπάθειες ή νευρολογικά νοσήματα έχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών.
- Προειδοποιητικά σημεία: δύσπνοια, αφυδάτωση, υπνηλία ή επιδείνωση μετά από αρχική βελτίωση.
Η αντιμετώπιση στα παιδιά είναι κυρίως υποστηρικτική (υγρά, ανάπαυση, αντιπυρετικά),
ενώ αντιιική αγωγή χορηγείται μόνο κατόπιν ιατρικής οδηγίας σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
Ο ετήσιος εμβολιασμός συνιστάται για όλα τα παιδιά ηλικίας άνω των 6 μηνών.
1️⃣1️⃣ Η Γρίπη Α σε Ηλικιωμένους & Άτομα με Χρόνια Νοσήματα
Στους ηλικιωμένους και στα άτομα με χρόνια νοσήματα,
η Γρίπη Α μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή νόσο με αυξημένο κίνδυνο
επιπλοκών, νοσηλείας και θνητότητας.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά & κίνδυνοι:
- Ο πυρετός μπορεί να είναι χαμηλός ή να απουσιάζει, καθυστερώντας τη διάγνωση.
- Συχνή επιδείνωση καρδιοπάθειας, ΧΑΠ, διαβήτη ή νεφρικής ανεπάρκειας.
- Αυξημένος κίνδυνος πνευμονίας, αναπνευστικής ανεπάρκειας και αφυδάτωσης.
- Η έγκαιρη έναρξη αντιιικής αγωγής βελτιώνει την πρόγνωση.
Για τις ευπαθείς αυτές ομάδες, η πρόληψη με εμβολιασμό, η έγκαιρη
ιατρική αξιολόγηση και η εργαστηριακή επιβεβαίωση της γρίπης σε κάθε εμπύρετη
λοίμωξη του αναπνευστικού είναι καθοριστικής σημασίας.
1️⃣2️⃣ Συχνές Ερωτήσεις για τη Γρίπη Α (H1N1)
Ακολουθούν απαντήσεις στις συχνότερες ερωτήσεις σχετικά με τη Γρίπη Α (H1N1),
τη διάρκεια, τη μεταδοτικότητα, τα τεστ, τον εμβολιασμό και τη θεραπεία.
Πόσο διαρκεί η λοίμωξη από H1N1;
επιμείνουν έως 10–14 ημέρες, ιδιαίτερα σε ενήλικες και ηλικιωμένους.
Πότε ξεκινά και πόσο διαρκεί η μεταδοτικότητα;
διαρκεί 5–7 ημέρες μετά. Σε παιδιά και ανοσοκατεσταλμένους μπορεί να φτάσει τις 10 ημέρες.
Ποια είναι η διαφορά H1N1 και εποχικής γρίπης;
τον H3N2 και αποτελεί μέρος της εποχικής γρίπης, με παρόμοια αλλά συχνά πιο έντονη κλινική εικόνα.
Ποιο τεστ είναι πιο αξιόπιστο: Rapid ή PCR;
Το Rapid test δίνει γρήγορο αποτέλεσμα αλλά σε αρνητικό αποτέλεσμα
με έντονα συμπτώματα συνιστάται επιβεβαίωση με PCR.
Πότε πρέπει να ξεκινήσει οσελταμιβίρη (Tamiflu);
εντός 48 ωρών από την έναρξη συμπτωμάτων.
Σε σοβαρή νόσο ή νοσηλεία μπορεί να δοθεί και αργότερα, με ιατρική καθοδήγηση.
Είναι ασφαλές το εμβόλιο της γρίπης;
και συνιστάται ετησίως σε ηλικιωμένους, εγκύους, υγειονομικούς και άτομα με χρόνια νοσήματα.
Μπορώ να νοσήσω περισσότερες από μία φορές;
και τα στελέχη της γρίπης μεταλλάσσονται συχνά. Ο ετήσιος εμβολιασμός παραμένει βασικός.
Ποια συμπτώματα απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση;
- Δύσπνοια ή πόνος στο στήθος
- Πυρετός >39°C που επιμένει
- Σύγχυση, έντονη υπνηλία
- Σημεία αφυδάτωσης
Μπορεί να συνυπάρχει με COVID-19 ή RSV;
PCR πάνελ αναπνευστικών ιών, ενώ αυξάνει τον κίνδυνο επιπλοκών.
Η σωστή ενημέρωση και η έγκαιρη διάγνωση συμβάλλουν καθοριστικά
στην αποφυγή επιπλοκών από τη Γρίπη Α.
1️⃣3️⃣ Κλείστε Ραντεβού
1️⃣4️⃣ Βιβλιογραφία & Επιστημονικές Πηγές
Centers for Disease Control and Prevention (CDC).
Influenza (Flu): Seasonal Influenza Information.
https://www.cdc.gov/flu/
World Health Organization (WHO).
Influenza – Fact sheets and global surveillance.
https://www.who.int/health-topics/influenza
European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC).
Seasonal Influenza – Surveillance and epidemiology.
https://www.ecdc.europa.eu/en/seasonal-influenza
Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ).
Οδηγίες για τη γρίπη και τον αντιγριπικό εμβολιασμό στην Ελλάδα.
https://eody.gov.gr/gripi/
Uyeki TM, Bernstein HH, Bradley JS, et al.
Clinical Practice Guidelines for the Diagnosis, Treatment, Chemoprophylaxis, and Institutional Outbreak Management of Seasonal Influenza.
Clinical Infectious Diseases. 2019;68(6):895–902.
Clinical Infectious Diseases – Full text
Iuliano AD, et al.
Global Estimates of Influenza-Associated Respiratory Mortality.
The Lancet. 2018;391(10127):1285–1300.
The Lancet – Full text
Krammer F, Smith GJD, Fouchier RAM, et al.
Influenza.
Nature Reviews Disease Primers. 2020;6:3.
Nature Reviews – Full text
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
