Τελευταία ενημέρωση:
Η παραθορμόνη (PTH) είναι η βασική ορμόνη ρύθμισης του ασβεστίου.
Αυξημένες ή χαμηλές τιμές μπορεί να σχετίζονται με βιταμίνη D,
νεφρική λειτουργία και υγεία των οστών.
1
Τι είναι η Παραθορμόνη (PTH)
Η παραθορμόνη (Parathyroid Hormone – PTH) είναι μια ορμόνη που
παράγεται από τους παραθυρεοειδείς αδένες, τέσσερις μικρούς αδένες
που βρίσκονται πίσω από τον θυρεοειδή.
Αποτελεί τον βασικό ενδοκρινικό ρυθμιστή
των επιπέδων ασβεστίου και φωσφόρου στον οργανισμό.
Η παραθορμόνη παίζει κεντρικό ρόλο στην
ομοιόσταση του ασβεστίου,
επηρεάζοντας άμεσα
τα οστά,
τους νεφρούς
και την ενεργοποίηση της βιταμίνης D.
Μέσω αυτών των μηχανισμών
διασφαλίζεται η φυσιολογική λειτουργία
του μυοσκελετικού και του νευρικού συστήματος.
Η έκκρισή της ρυθμίζεται κυρίως
από τα επίπεδα του ιονισμένου ασβεστίου στο αίμα
μέσω μηχανισμών αρνητικής ανάδρασης.
Ακόμη και μικρές μεταβολές του ασβεστίου
μπορούν να προκαλέσουν
σημαντικές διακυμάνσεις
στα επίπεδα της ορμόνης.
Σε φυσιολογικές συνθήκες,
η τιμή αυξάνεται όταν το ασβέστιο μειώνεται
και μειώνεται όταν το ασβέστιο αυξάνεται.
Για να επιτευχθεί αυτή η ρύθμιση,
ενεργοποιούνται ταυτόχρονα μηχανισμοί
στα οστά,
στους νεφρούς
και στο έντερο,
μέσω της ενεργοποίησης της βιταμίνης D.
Οι διαταραχές της παραθορμόνης
διακρίνονται σε
αυξημένη
και χαμηλή τιμή.
Η αυξημένη τιμή μπορεί να είναι
πρωτοπαθής,
λόγω αυτόνομης υπερέκκρισης από τους παραθυρεοειδείς,
ή δευτεροπαθής,
ως αντιδραστική απάντηση
σε χαμηλή βιταμίνη D,
χαμηλό ασβέστιο
ή χρόνια νεφρική νόσο.
Η χαμηλή παραθορμόνη συνδέεται κυρίως
με υποπαραθυρεοειδισμό
και οδηγεί σε υποασβεστιαιμία,
με πιθανές νευρομυϊκές
και καρδιακές επιπτώσεις.
Σημαντικό είναι ότι οι διαταραχές αυτές
μπορεί να εξελίσσονται
χωρίς εμφανή συμπτώματα
για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Για τον λόγο αυτό,
η ερμηνεία της εξέτασης
πρέπει πάντα να γίνεται
σε συνδυασμό με
ασβέστιο,
φώσφορο,
βιταμίνη D (25-OH-D)
και δείκτες νεφρικής λειτουργίας.
2
Ποιος είναι ο ρόλος της PTH στον οργανισμό
Ο ρόλος της παραθορμόνης (PTH) είναι η διατήρηση
σταθερών επιπέδων ασβεστίου στο αίμα,
ένα στοιχείο απαραίτητο για
τη φυσιολογική λειτουργία των
μυών, των νεύρων και της καρδιάς.
Η PTH λειτουργεί ως «αισθητήρας» μεταβολών του ασβεστίου
και ενεργοποιείται άμεσα
όταν το επίπεδό του τείνει να μειωθεί.
Για να επιτύχει αυτή τη ρύθμιση,
η παραθορμόνη δρα ταυτόχρονα
σε τρία βασικά όργανα-στόχους:
τα οστά,
τους νεφρούς
και το έντερο
(έμμεσα, μέσω της βιταμίνης D).
Η συνδυασμένη αυτή δράση
επιτρέπει στον οργανισμό
να διορθώνει γρήγορα
τις διακυμάνσεις του ασβεστίου.
Στα οστά,
η παραθορμόνη αυξάνει την οστική απορρόφηση,
δηλαδή την απελευθέρωση ασβεστίου
από τον οστικό ιστό προς το αίμα.
Ο μηχανισμός αυτός είναι απαραίτητος
σε οξείες καταστάσεις,
ωστόσο όταν η αύξηση είναι χρόνια,
οδηγεί σε απώλεια οστικής μάζας
και αυξημένο κίνδυνο
οστεοπόρωσης και καταγμάτων.
Στους νεφρούς,
η ορμόνη μειώνει την αποβολή ασβεστίου στα ούρα,
ενώ ταυτόχρονα αυξάνει
την αποβολή φωσφόρου.
Παράλληλα,
διεγείρει τη μετατροπή της βιταμίνης D
στην ενεργή της μορφή
(καλσιτριόλη),
η οποία είναι απαραίτητη
για την αποτελεσματική
εντερική απορρόφηση ασβεστίου.
Στο έντερο,
η δράση είναι έμμεση.
Μέσω της ενεργοποίησης της βιταμίνης D,
αυξάνεται η απορρόφηση ασβεστίου από τις τροφές,
συμβάλλοντας στη διατήρηση
σταθερών επιπέδων στο αίμα.
Όταν η βιταμίνη D είναι ανεπαρκής,
ο μηχανισμός αυτός δεν λειτουργεί αποτελεσματικά
και συχνά παρατηρείται
αντιδραστική αύξηση της παραθορμόνης.
Η ισορροπία που επιτυγχάνεται
μέσω αυτών των μηχανισμών
είναι δυναμική και συνεχής.
Ακόμη και μικρές διαταραχές
μπορούν να έχουν συστηματικές επιπτώσεις,
ιδίως στα οστά
και στους νεφρούς.
Για τον λόγο αυτό,
οι διαταραχές της ρύθμισης αυτής
αποτελούν βασικό πεδίο διερεύνησης
σε ασθενείς με παθολογικές τιμές ασβεστίου.
3
Πότε ζητείται η εξέταση PTH
Η εξέταση παραθορμόνης ζητείται όταν υπάρχει υποψία
διαταραχής του μεταβολισμού ασβεστίου.
- Ανεξήγητα υψηλό ή χαμηλό ασβέστιο
- Διερεύνηση υπερπαραθυρεοειδισμού ή υποπαραθυρεοειδισμού
- Χρόνια νεφρική νόσος
- Οστεοπόρωση ή ανεξήγητα κατάγματα
- Έλεγχος σε χαμηλή βιταμίνη D
Η PTH σχεδόν ποτέ δεν ερμηνεύεται μόνη της,
αλλά πάντα σε συνδυασμό με ασβέστιο,
φώσφορο και βιταμίνη D.
4
Πώς γίνεται η εξέταση PTH & τι προετοιμασία χρειάζεται
Η εξέταση της παραθορμόνης (PTH) γίνεται με
απλή αιμοληψία.
Συνήθως συνιστάται η λήψη αίματος τις πρωινές ώρες,
καθώς η PTH εμφανίζει ήπιες
ημερήσιες διακυμάνσεις.
Η προετοιμασία είναι γενικά απλή,
ωστόσο υπάρχουν ορισμένα σημεία
που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη
για την αξιόπιστη ερμηνεία του αποτελέσματος:
- Νηστεία:
δεν είναι πάντα απαραίτητη.
Αν όμως ελέγχονται ταυτόχρονα
ασβέστιο,
φώσφορος,
λιπίδια
ή άλλοι βιοχημικοί δείκτες,
μπορεί να ζητηθεί νηστεία
8–12 ωρών. - Φαρμακευτική αγωγή:
φάρμακα όπως
λίθιο,
διουρητικά,
κορτικοστεροειδή
και ορισμένα
αντιεπιληπτικά
μπορεί να επηρεάσουν
τα επίπεδα της PTH
και πρέπει να δηλώνονται. - Συμπληρώματα:
η λήψη ασβεστίου
και βιταμίνης D
καλό είναι να αναφέρεται
στο εργαστήριο,
καθώς επηρεάζει
την ερμηνεία της εξέτασης.
Για σωστή κλινική αξιολόγηση,
η PTH δεν πρέπει να ερμηνεύεται μεμονωμένα.
Απαιτείται συνεκτίμηση
του ασβεστίου, του φωσφόρου,
της βιταμίνης D (25-OH-D)
και, όπου ενδείκνυται,
δεικτών νεφρικής λειτουργίας,
όπως η κρεατινίνη.
| Κατηγορία φαρμάκων | Επίδραση στην PTH | Μηχανισμός | Κλινικό σχόλιο |
|---|---|---|---|
| Λίθιο | ⬆️ Αύξηση | Μειώνει την ευαισθησία των υποδοχέων ασβεστίου στους παραθυρεοειδείς | Μπορεί να μιμείται πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό |
| Διουρητικά θειαζιδικά | ⬆️ Έμμεση αύξηση | Αυξάνουν την επαναρρόφηση ασβεστίου στους νεφρούς | Μπορεί να επηρεάσουν την ερμηνεία PTH/ασβεστίου |
| Διουρητικά αγκύλης (π.χ. φουροσεμίδη) | ⬆️ Αντιδραστική αύξηση | Αυξημένη αποβολή ασβεστίου από τα νεφρά | Πιθανή αύξηση PTH λόγω υποασβεστιαιμίας |
| Κορτικοστεροειδή | ⬆️ Δευτεροπαθής αύξηση | Μειώνουν την εντερική απορρόφηση ασβεστίου | Ιδιαίτερα σε μακροχρόνια χρήση |
| Αντιεπιληπτικά (π.χ. φαινυτοΐνη) | ⬆️ Αύξηση | Επιταχύνουν τον καταβολισμό της βιταμίνης D | Συχνός δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός |
| Συμπληρώματα βιταμίνης D | ⬇️ Μείωση | Βελτιώνουν την απορρόφηση ασβεστίου | Μπορεί να ομαλοποιήσουν αυξημένη PTH |
| Συμπληρώματα ασβεστίου | ⬇️ Μείωση | Αύξηση επιπέδων ασβεστίου στο αίμα | Προσοχή σε υπερασβεστιαιμία |
| Cinacalcet | ⬇️ Μείωση | Αυξάνει την ευαισθησία των CaSR υποδοχέων | Χρησιμοποιείται σε υπερπαραθυρεοειδισμό |
Πριν την ερμηνεία μιας παθολογικής τιμής Παραθορμόνης,
είναι απαραίτητο να λαμβάνεται υπόψη
η τρέχουσα φαρμακευτική αγωγή,
καθώς αρκετά φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν
ψευδώς αυξημένες ή μειωμένες τιμές.
5
Φυσιολογικές τιμές PTH
| Μονάδα | Φυσιολογικά όρια | Σχόλιο |
|---|---|---|
| pg/mL | ≈ 10 – 65 | Τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα όρια σε ενήλικες |
| pmol/L | ≈ 1.6 – 6.9 | Εναλλακτική μονάδα μέτρησης (SI) |
Οι φυσιολογικές τιμές της παραθορμόνης (PTH)
δεν είναι απόλυτες και μπορεί να διαφέρουν
ανάλογα με το εργαστήριο,
τη μέθοδο μέτρησης
και τον πληθυσμό αναφοράς.
Για τον λόγο αυτό, κάθε αποτέλεσμα
πρέπει να ερμηνεύεται
σε συνδυασμό με τα
όρια αναφοράς του συγκεκριμένου εργαστηρίου.
Επιπλέον, τα επίπεδα της παραθορμόνης
επηρεάζονται από φυσιολογικούς παράγοντες,
όπως η ημερήσια διακύμανση,
η ηλικία
και η νεφρική λειτουργία.
Μικρές αποκλίσεις από τα όρια αναφοράς
δεν υποδηλώνουν απαραίτητα παθολογία,
ιδίως όταν δεν συνοδεύονται
από διαταραχές του ασβεστίου.
Τιμή παραθορμόνης εντός φυσιολογικών ορίων
δεν αποκλείει
διαταραχή του μεταβολισμού ασβεστίου,
ιδίως όταν το
ασβέστιο
ή η
βιταμίνη D
είναι παθολογικά.
Η κλινική αξιολόγηση
πρέπει πάντα να βασίζεται
στον συνδυασμό των εργαστηριακών εξετάσεων
και όχι σε μία μεμονωμένη μέτρηση.
6
Αυξημένη PTH – Τι σημαίνει
Η αυξημένη παραθορμόνη (PTH) υποδηλώνει ότι ο οργανισμός
προσπαθεί να διατηρήσει το ασβέστιο σε φυσιολογικά επίπεδα
ή ότι υπάρχει αυτόνομη υπερέκκριση από τους παραθυρεοειδείς.
Ανάλογα με το αίτιο, διακρίνουμε:
- Πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό:
υπερέκκριση PTH από αδένωμα ή υπερπλασία παραθυρεοειδών,
συνήθως με αυξημένο ασβέστιο. - Δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό:
αντιδραστική αύξηση PTH λόγω
χαμηλού ασβεστίου, έλλειψης βιταμίνης D
ή χρόνιας νεφρικής νόσου. - Τριτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό:
μακροχρόνια διέγερση των παραθυρεοειδών,
με αυτόνομη παραγωγή PTH, κυρίως σε προχωρημένη ΧΝΝ.
Η αυξημένη παραθορμόνη μπορεί να σχετίζεται με
οστική απώλεια, νεφρολιθίαση
και διαταραχές του μεταβολισμού ασβεστίου.
Η υψηλή παραθορμόνη δεν ερμηνεύεται ποτέ μόνη της.
Απαιτείται ταυτόχρονη αξιολόγηση ασβεστίου,
βιταμίνης D, φωσφόρου και νεφρικής λειτουργίας.
7
Χαμηλή PTH – Τι σημαίνει
Η χαμηλή παραθορμόνη (PTH) υποδηλώνει ανεπαρκή
έκκριση από τους παραθυρεοειδείς αδένες
και συνδέεται συχνά με υποασβεστιαιμία.
Η συχνότερη αιτία είναι ο:
- Υποπαραθυρεοειδισμός, ο οποίος μπορεί να εμφανιστεί:
- μετά από χειρουργική επέμβαση στον θυρεοειδή ή παραθυρεοειδείς
- σε αυτοάνοσα νοσήματα
- σε σπάνιες γενετικές διαταραχές
- σε σοβαρή έλλειψη μαγνησίου
Η χαμηλή παραθορμόνη
οδηγεί σε ανεπαρκή ρύθμιση του ασβεστίου,
με αποτέλεσμα την εμφάνιση συμπτωμάτων όπως
μυϊκές κράμπες,
παραισθησίες (μουδιάσματα),
τετανία
και, σε σοβαρές περιπτώσεις,
καρδιακές αρρυθμίες.
Η χαμηλή παραθορμόνη αποτελεί κατάσταση που
απαιτεί ιατρική αξιολόγηση,
καθώς η υποασβεστιαιμία μπορεί να γίνει επικίνδυνη
εάν δεν αναγνωριστεί και αντιμετωπιστεί έγκαιρα.
λειτουργούν ως ενιαίο ρυθμιστικό σύστημα
για τη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων
ασβεστίου στον οργανισμό.
Όταν τα επίπεδα της βιταμίνης D μειώνονται,
η εντερική απορρόφηση ασβεστίου περιορίζεται
και ενεργοποιούνται αντισταθμιστικοί μηχανισμοί.
Η αύξηση της ορμόνης σε συνθήκες έλλειψης βιταμίνης D
αποτελεί φυσιολογική προσαρμογή
και όχι αυτόνομη ενδοκρινική νόσο.
Ο μηχανισμός εξελίσσεται με συγκεκριμένη σειρά:
- Ανεπάρκεια βιταμίνης D → μειωμένη εντερική απορρόφηση ασβεστίου
- Τάση πτώσης του ασβεστίου στο αίμα
- Διέγερση των παραθυρεοειδών αδένων
- Αντιδραστική αύξηση της ορμονικής έκκρισης
για διατήρηση ασφαλών επιπέδων ασβεστίου
Η αντισταθμιστική αυτή απάντηση στοχεύει
στη σταθεροποίηση του ασβεστίου μέσω:
- απελευθέρωσης ασβεστίου από τα οστά
- μείωσης της νεφρικής αποβολής του
- ενεργοποίησης της βιταμίνης D
στην ενεργή της μορφή (καλσιτριόλη)
Η αντιδραστική αυτή εικόνα,
χωρίς αυτόνομη υπερέκκριση από τους παραθυρεοειδείς,
ονομάζεται δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός
και παρατηρείται συχνά σε έλλειψη βιταμίνης D
ή χρόνια νεφρική νόσο.
Σε πρώιμα στάδια είναι δυνατόν να συνυπάρχει
φυσιολογικό ασβέστιο
παρά την αυξημένη ορμονική δραστηριότητα.
Εάν η ανεπάρκεια δεν διορθωθεί,
η παρατεταμένη διέγερση των παραθυρεοειδών
συμβάλλει σε απώλεια οστικής μάζας
και αυξημένο κίνδυνο οστεοπόρωσης.
Για αξιόπιστη κλινική αξιολόγηση,
η ερμηνεία πρέπει πάντα να βασίζεται
στον συνδυασμό:
βιταμίνης D (25-OH-D),
ασβεστίου,
φωσφόρου
και δεικτών νεφρικής λειτουργίας.
9
PTH και Ασβέστιο – Πώς συνδέονται οι τιμές τους
Η παραθορμόνη (PTH) αποτελεί τον βασικό ρυθμιστή
του ασβεστίου στο αίμα.
Οι δύο παράμετροι πρέπει πάντα να αξιολογούνται
μαζί, καθώς ο συνδυασμός τους
καθοδηγεί την κλινική ερμηνεία
και την περαιτέρω διερεύνηση.
Οι πιο συχνοί διαγνωστικοί συνδυασμοί είναι οι εξής:
- Αυξημένη ορμόνη + υψηλό ασβέστιο:
συνηγορεί υπέρ πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού. - Αυξημένη ορμόνη + φυσιολογικό ασβέστιο:
μπορεί να παρατηρηθεί σε
έλλειψη βιταμίνης D,
πρώιμη μορφή υπερπαραθυρεοειδισμού
ή χρόνια νεφρική νόσο. - Αυξημένη ορμονική δραστηριότητα + χαμηλό ασβέστιο:
χαρακτηριστικός συνδυασμός
δευτεροπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού. - Χαμηλή έκκριση + χαμηλό ασβέστιο:
συμβατός με υποπαραθυρεοειδισμό.
Η συνεκτίμηση ορμόνης και ασβεστίου
αποτελεί το πρώτο και καθοριστικό βήμα
στην ερμηνεία των διαταραχών των παραθυρεοειδών.
10
PTH και Φώσφορος – Τι δείχνει ο συνδυασμός
Η παραθορμόνη (PTH) επηρεάζει άμεσα
τον μεταβολισμό του φωσφόρου,
κυρίως μέσω της δράσης της στους νεφρούς.
Η αξιολόγηση του φωσφόρου μαζί με την PTH
βοηθά στην κατανόηση της υποκείμενης αιτίας
μιας διαταραχής.
Η παραθορμόνη προκαλεί:
- Αυξημένη αποβολή φωσφόρου από τα νεφρά
- Μείωση των επιπέδων φωσφόρου στο αίμα
Οι βασικοί συνδυασμοί που έχουν κλινική σημασία είναι:
- Αυξημένη ορμονική δραστηριότητα + χαμηλός φώσφορος:
συχνός συνδυασμός σε πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό. - Αυξημένη ορμονική δραστηριότητα + φυσιολογικός ή αυξημένος φώσφορος:
χαρακτηριστικός σε χρόνια νεφρική νόσο,
λόγω μειωμένης αποβολής φωσφόρου. - Μειωμένη έκκριση + αυξημένος φώσφορος:
συμβατός με υποπαραθυρεοειδισμό.
Ο φώσφορος αποτελεί
σημαντικό διαγνωστικό δείκτη,
ιδίως στη διάκριση
πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού
από νεφρικής αιτιολογίας διαταραχές.
11
PTH και Χρόνια Νεφρική Νόσος (ΧΝΝ)
Στη χρόνια νεφρική νόσο (ΧΝΝ),
η παραθορμόνη (PTH) αυξάνεται συχνά
ως μέρος μιας πολύπλοκης διαταραχής
του μεταβολισμού ασβεστίου και φωσφόρου.
Η κατάσταση αυτή αποτελεί
συχνή και αναμενόμενη επιπλοκή
στα προχωρημένα στάδια ΧΝΝ.
Η αύξηση της παραθορμόνης στη ΧΝΝ οφείλεται κυρίως σε:
- Μειωμένη αποβολή φωσφόρου από τους νεφρούς
- Μειωμένη σύνθεση καλσιτριόλης
(ενεργής μορφής της βιταμίνης D) - Αντίσταση των ιστών στη δράση της PTH
Οι παραπάνω μηχανισμοί οδηγούν
σε δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό,
ο οποίος μπορεί να εξελιχθεί σε
τριτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό
με αυτόνομη παραγωγή PTH.
Η χρόνια αυξημένη παραθορμόνη στη ΧΝΝ
σχετίζεται με:
- νεφρογενή οστεοδυστροφία
- αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων
- αγγειακές ασβεστώσεις
- καρδιαγγειακές επιπλοκές
Σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο (ΧΝΝ),
οι ορμονικές τιμές των παραθυρεοειδών
δεν ερμηνεύονται με τα ίδια όρια
όπως στον γενικό πληθυσμό
και απαιτούν εξειδικευμένη παρακολούθηση.
12
Συμπτώματα διαταραχών PTH
Οι διαταραχές της παραθορμόνης (PTH)
μπορεί να εκδηλωθούν με ποικίλα και συχνά
μη ειδικά συμπτώματα.
Η βαρύτητα και το είδος των συμπτωμάτων
εξαρτώνται από το αν η PTH είναι αυξημένη ή χαμηλή,
καθώς και από τη διάρκεια της διαταραχής.
Αυξημένη PTH μπορεί να συνοδεύεται από:
- κόπωση και γενικευμένη αδυναμία
- οστικούς πόνους ή πόνο στις αρθρώσεις
- μείωση οστικής πυκνότητας και κατάγματα
- νεφρολιθίαση ή συχνουρία
- δυσκοιλιότητα και γαστρεντερική δυσφορία
Χαμηλή PTH σχετίζεται συχνότερα με:
- μυϊκές κράμπες και σπασμούς
- παραισθησίες (μουδιάσματα) στα άκρα ή γύρω από το στόμα
- τετανία σε σοβαρή υποασβεστιαιμία
- καρδιακές αρρυθμίες
- επιληπτικές κρίσεις σε βαριές περιπτώσεις
Τα συμπτώματα διαταραχών PTH
δεν είναι ειδικά
και μπορεί να αποδοθούν σε άλλες παθήσεις.
Η διάγνωση βασίζεται πάντα
στον εργαστηριακό έλεγχο.
13
Πότε χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος ή παραπομπή
Η ανεύρεση παθολογικών τιμών παραθορμόνης (PTH)
δεν σημαίνει πάντα άμεση θεραπεία,
αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται
περαιτέρω διερεύνηση
ή παραπομπή σε ειδικό ιατρό.
Περαιτέρω έλεγχος συνιστάται όταν:
- υπάρχει επιμονή αυξημένης ή χαμηλής PTH
σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις - συνυπάρχει παθολογικό ασβέστιο ή φώσφορος
- υπάρχουν συμπτώματα συμβατά με διαταραχή PTH
- διαπιστώνεται οστεοπόρωση ή ανεξήγητα κατάγματα
- υπάρχει χρόνια νεφρική νόσος
Ανάλογα με τα ευρήματα,
ο ιατρός μπορεί να συστήσει:
- παραπομπή σε ενδοκρινολόγο
- εκτίμηση από νεφρολόγο σε ΧΝΝ
- απεικονιστικό έλεγχο παραθυρεοειδών
(υπερηχογράφημα, σπινθηρογράφημα) - έλεγχο οστικής πυκνότητας (DEXA)
Ο στόχος του περαιτέρω ελέγχου
είναι η αναγνώριση της αιτίας
της διαταραχής και όχι μόνο
η αντιμετώπιση της εργαστηριακής τιμής.
14
Θεραπεία διαταραχών PTH – Γενικές αρχές
Η αντιμετώπιση των διαταραχών της παραθορμόνης (PTH)
εξαρτάται από το υποκείμενο αίτιο,
τη βαρύτητα των εργαστηριακών ευρημάτων
και την παρουσία συμπτωμάτων.
Η θεραπεία καθορίζεται πάντοτε από ιατρό.
Σε περιπτώσεις αυξημένης ορμονικής δραστηριότητας,
η θεραπευτική προσέγγιση εξαρτάται από το υποκείμενο αίτιο και μπορεί να περιλαμβάνει:
- διόρθωση έλλειψης βιταμίνης D και διαταραχών του ασβεστίου
- αντιμετώπιση χρόνιας νεφρικής νόσου και υπερφωσφαταιμίας
- φαρμακευτική αγωγή σε επιλεγμένες περιπτώσεις
(π.χ. ρυθμιστές του υποδοχέα ασβεστίου) - χειρουργική αντιμετώπιση όταν υπάρχει πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός
με σαφείς κλινικές ενδείξεις
Σε περιπτώσεις μειωμένης έκκρισης,
η αντιμετώπιση στοχεύει κυρίως στη σταθεροποίηση του μεταβολισμού του ασβεστίου και περιλαμβάνει:
- χορήγηση ασβεστίου και ενεργής βιταμίνης D (καλσιτριόλη)
- διόρθωση υπομαγνησιαιμίας, όταν αυτή συνυπάρχει
- τακτική παρακολούθηση για αποφυγή υπο- ή υπερασβεστιαιμίας
Σε σπάνιες και ανθεκτικές περιπτώσεις,
μπορεί να εξεταστεί η χρήση αναλόγων παραθορμόνης,
πάντα υπό εξειδικευμένη ιατρική παρακολούθηση.
15
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) για την Παραθορμόνη (PTH)
Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση PTH;
Συνήθως όχι, αλλά αν ελέγχονται ταυτόχρονα ασβέστιο ή φώσφορος,
μπορεί να ζητηθεί νηστεία 8–12 ωρών σύμφωνα με τις οδηγίες του εργαστηρίου.
Μπορεί να είναι αυξημένη η PTH με φυσιολογικό ασβέστιο;
Ναι, αυτό παρατηρείται συχνά σε έλλειψη βιταμίνης D,
σε πρώιμο υπερπαραθυρεοειδισμό ή σε χρόνια νεφρική νόσο.
Τι σημαίνει υψηλή PTH;
Υποδηλώνει πρωτοπαθή ή δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό
και πρέπει να ερμηνεύεται μαζί με ασβέστιο, βιταμίνη D και φώσφορο.
Τι σημαίνει χαμηλή PTH;
Συνδέεται συνήθως με υποπαραθυρεοειδισμό
και μπορεί να προκαλέσει υποασβεστιαιμία με νευρομυϊκά συμπτώματα.
Ποια είναι η σχέση PTH και βιταμίνης D;
Η έλλειψη βιταμίνης D μειώνει την απορρόφηση ασβεστίου
και οδηγεί σε αντιδραστική αύξηση της PTH (δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός).
Πότε χρειάζεται παρακολούθηση της PTH;
Όταν υπάρχουν επίμονες διαταραχές ασβεστίου,
χρόνια νεφρική νόσος, οστεοπόρωση
ή μεταβολές της PTH σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις.
16
Κλείστε Ραντεβού
Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Η παραθορμόνη (PTH) είναι εξέταση που
δεν ερμηνεύεται μεμονωμένα.
Στο εργαστήριό μας, τα αποτελέσματα
αξιολογούνται ιατρικά
σε συνδυασμό με ασβέστιο,
φώσφορο, βιταμίνη D
και δείκτες νεφρικής λειτουργίας,
ώστε να έχετε σαφή και αξιόπιστη εικόνα.
17
Βιβλιογραφία
Hyperparathyroidism. Lancet. 2018;391:168–178.
https://doi.org/10.1016/S0140-6736(17)31430-7
Hypoparathyroidism. N Engl J Med. 2008;359:391–403.
https://doi.org/10.1056/NEJMra071092
Primary hyperparathyroidism: guidelines. J Clin Endocrinol Metab. 2009.
https://doi.org/10.1210/jc.2008-1763
Management of chronic hypoparathyroidism in adults. 2022.
https://www.ese-hormones.org
Parathyroid Hormone (PTH) – Test overview.
https://www.mayocliniclabs.com
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
