Αντιφωσφολιπιδικό-Σύνδρομο-και-Εγκυμοσύνη.jpg

15/Sep/2025

APS και Εγκυμοσύνη: Κίνδυνοι, Εξετάσεις & Ασφαλής Παρακολούθηση

🧬 Σε 1 λεπτό – Τι πρέπει να γνωρίζετε

Το Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο (APS) και η εγκυμοσύνη
αποτελούν έναν συνδυασμό που απαιτεί
έγκαιρη διάγνωση
και
στενή ιατρική παρακολούθηση.

1️⃣ Τι είναι το APS και γιατί επηρεάζει την εγκυμοσύνη

Το Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο (APS) είναι ένα
αυτοάνοσο σύνδρομο κατά το οποίο ο οργανισμός παράγει
αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα που αυξάνουν την
πηκτικότητα του αίματος.
Τα σημαντικότερα αντισώματα που εμπλέκονται είναι το
lupus anticoagulant, τα
αντικαρδιολιπινικά και τα
anti-β2 γλυκοπρωτεΐνης Ι.

Η εγκυμοσύνη από μόνη της αποτελεί μια
φυσιολογικά υπερπηκτική κατάσταση,
καθώς ο οργανισμός προσαρμόζεται ώστε να περιορίσει τον κίνδυνο αιμορραγίας
κατά τον τοκετό.
Όταν συνυπάρχει APS, ο μηχανισμός αυτός
ενισχύεται παθολογικά,
με αποτέλεσμα αυξημένο κίνδυνο
θρομβώσεων και
διαταραχής της αιμάτωσης του πλακούντα.

Η ανεπαρκής αιμάτωση του πλακούντα μπορεί να οδηγήσει σε
αποβολές,
ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης (IUGR),
προεκλαμψία
και πρόωρο τοκετό.
Για τον λόγο αυτό, το APS θεωρείται
σημαντικός παράγοντας κινδύνου στην κύηση
και απαιτεί έγκαιρη διάγνωση και εξειδικευμένη παρακολούθηση.

👉Δείτε τι είναι συνολικά το Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο (APS) και πώς διαγιγνώσκεται

ℹ️ Σημαντικό:
Η παρουσία αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων δεν σημαίνει πάντα
ότι μια γυναίκα θα εμφανίσει επιπλοκές στην εγκυμοσύνη.
Ωστόσο, αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο και
καθιστά απαραίτητη την
προληπτική θεραπευτική παρέμβαση
και τη στενή ιατρική παρακολούθηση.

2️⃣ Πώς επηρεάζονται ο πλακούντας και η αιμάτωση

Στο Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο (APS), τα
αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα
δεν επηρεάζουν μόνο την πηκτικότητα του αίματος,
αλλά παρεμβαίνουν άμεσα στη
λειτουργία του πλακούντα.
Ο πλακούντας αποτελεί το βασικό όργανο ανταλλαγής
οξυγόνου, θρεπτικών συστατικών
και ορμονών μεταξύ μητέρας και εμβρύου.

Τα αντισώματα του APS μπορούν να προκαλέσουν
μικροθρομβώσεις
στα αγγεία του πλακούντα και του μητριαίου τοιχώματος,
με αποτέλεσμα
μειωμένη αιμάτωση
και ανεπαρκή παροχή οξυγόνου στο έμβρυο.
Παράλληλα, προκαλείται
δυσλειτουργία του ενδοθηλίου
και διαταραχή της φυσιολογικής αγγειογένεσης.

Η χρόνια υποαιμάτωση του πλακούντα συνδέεται στενά με:

Ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης (IUGR)
Προεκλαμψία και υπέρταση της κύησης
Πρόωρο τοκετό
Αποβολές, κυρίως στο 1ο τρίμηνο

Σε σοβαρότερες περιπτώσεις, η εκτεταμένη θρομβωτική βλάβη
του πλακούντα μπορεί να οδηγήσει σε
αποκόλληση πλακούντα
ή ακόμη και
ενδομήτριο θάνατο,
ιδίως όταν δεν έχει ξεκινήσει έγκαιρα προληπτική αγωγή.

🔍 Κλινική σημασία:
Η έγκαιρη αναγνώριση του APS επιτρέπει την έναρξη
αντιθρομβωτικής αγωγής,
η οποία βελτιώνει την αιμάτωση του πλακούντα
και μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο
σοβαρών μαιευτικών επιπλοκών.

3️⃣ Πώς επηρεάζει το APS την εγκυμοσύνη

Το Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο (APS)
επηρεάζει την εγκυμοσύνη κυρίως μέσω
διαταραχής της αιμάτωσης του πλακούντα.
Τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα
προκαλούν αυξημένη τάση για
μικροθρομβώσεις
στα αγγεία που τροφοδοτούν το έμβρυο,
με αποτέλεσμα μειωμένη παροχή
οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών.

Η παθοφυσιολογία περιλαμβάνει:

Ενεργοποίηση της πήξης:
αυξημένη παραγωγή θρόμβων
στα πλακουντιακά αγγεία.
Δυσλειτουργία ενδοθηλίου:
βλάβη στο εσωτερικό τοίχωμα των αγγείων.
Φλεγμονώδη αντίδραση:
που επιβαρύνει περαιτέρω
την πλακουντιακή κυκλοφορία.

Οι παραπάνω μηχανισμοί
εξηγούν γιατί το APS
συνδέεται με:

επαναλαμβανόμενες αποβολές
καθυστέρηση ενδομήτριας ανάπτυξης (IUGR)
προεκλαμψία
πρόωρο τοκετό

ℹ️ Σημαντικό:
Το APS δεν επηρεάζει άμεσα το έμβρυο,
αλλά τη λειτουργία του πλακούντα.
Με έγκαιρη διάγνωση και κατάλληλη αγωγή,
οι περισσότερες επιπλοκές
μπορούν να προληφθούν.

4️⃣ Πότε πρέπει να ελεγχθεί μια γυναίκα για APS

Ο έλεγχος για Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο (APS)
δεν πραγματοποιείται προληπτικά σε όλες τις εγκύους,
αλλά ενδείκνυται σε συγκεκριμένες
κλινικές καταστάσεις υψηλού κινδύνου.
Η σωστή επιλογή των γυναικών που θα ελεγχθούν
είναι κρίσιμη για την
έγκαιρη διάγνωση
και την πρόληψη σοβαρών επιπλοκών.

Έλεγχος για APS συνιστάται όταν υπάρχει:

Ιστορικό επαναλαμβανόμενων αποβολών,
ιδιαίτερα όταν δεν έχει εντοπιστεί άλλη αιτία.
Ανεξήγητος ενδομήτριος θάνατος
μετά τη 10η εβδομάδα κύησης.
Πρώιμη ή σοβαρή προεκλαμψία,
ειδικά πριν την 34η εβδομάδα.
Ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης (IUGR)
χωρίς εμφανή αιτιολογία.
Θρόμβωση κατά την εγκυμοσύνη ή στο παρελθόν,
ιδιαίτερα σε νεαρή ηλικία.
Συνύπαρξη αυτοάνοσου νοσήματος,
όπως Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ).

Σε πολλές περιπτώσεις, ο έλεγχος για APS
γίνεται μετά από μαιευτική επιπλοκή,
ώστε να καθοριστεί η
στρατηγική πρόληψης
σε επόμενη εγκυμοσύνη.
Ωστόσο, σε γυναίκες με έντονο ιστορικό,
ο έλεγχος μπορεί να γίνει και
πριν τη σύλληψη.

💡 Κλινική συμβουλή:
Ο έλεγχος για APS πρέπει να γίνεται
σε συνεργασία μαιευτήρα και αιματολόγου,
ώστε τα αποτελέσματα να ερμηνεύονται σωστά
και να αποφεύγονται περιττές ή λανθασμένες διαγνώσεις.

5️⃣ Εξετάσεις αίματος στην εγκυμοσύνη

Η διερεύνηση του Αντιφωσφολιπιδικού Συνδρόμου (APS) στην εγκυμοσύνη
βασίζεται σε ειδικές ανοσολογικές εξετάσεις αίματος,
οι οποίες πρέπει να είναι
επίμονα θετικές για να τεθεί διάγνωση.
Η απλή ανίχνευση αντισωμάτων σε μία μέτρηση
δεν αρκεί.

Οι εξετάσεις πραγματοποιούνται συνήθως
εκτός οξείας λοίμωξης
και επαναλαμβάνονται μετά από
τουλάχιστον 12 εβδομάδες,
σύμφωνα με τα διεθνή διαγνωστικά κριτήρια.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

🧪 Εξέταση	Τι ανιχνεύει	Κλινική σημασία στην κύηση
Lupus anticoagulant (LA)	Λειτουργικό αντίσωμα που επηρεάζει τους χρόνους πήξης (dRVVT, LA-sensitive aPTT)	Ο ισχυρότερος προγνωστικός δείκτης για μαιευτικές επιπλοκές και θρόμβωση
Αντικαρδιολιπινικά (aCL) IgG/IgM	Αντισώματα έναντι φωσφολιπιδίων (μέθοδος ELISA)	Συχνά συνδέονται με αποβολές και προεκλαμψία, ιδίως σε υψηλούς τίτλους
Anti-β2 γλυκοπρωτεΐνη Ι (IgG/IgM)	Αντισώματα έναντι της β2-γλυκοπρωτεΐνης Ι	Πιο ειδικά για APS, ιδιαίτερα σημαντικά στην εγκυμοσύνη
Γενική αίματος	Αιμοσφαιρίνη, λευκά, αιμοπετάλια	Πιθανή θρομβοπενία σε APS
D-dimer	Προϊόν διάσπασης ινώδους	Δεν διαγιγνώσκει APS, αλλά βοηθά στην εκτίμηση ενεργής θρόμβωσης

Η θετικότητα σε περισσότερα από ένα αντισώματα
και ιδιαίτερα η
τριπλή θετικότητα
(LA + aCL + anti-β2 GPI)
σχετίζεται με
υψηλότερο κίνδυνο επιπλοκών
και επηρεάζει άμεσα
την επιλογή της προληπτικής θεραπείας.

⚠️ Σημαντικό:
Κατά την εγκυμοσύνη,
οι εξετάσεις πρέπει να
ερμηνεύονται από εξειδικευμένο ιατρό,
καθώς φυσιολογικές μεταβολές της κύησης
μπορούν να επηρεάσουν ορισμένες παραμέτρους πήξης.

6️⃣ Διαγνωστικά κριτήρια APS στην κύηση

Η διάγνωση του Αντιφωσφολιπιδικού Συνδρόμου (APS)
στην εγκυμοσύνη βασίζεται σε
συνδυασμό κλινικών και εργαστηριακών κριτηρίων.
Η απλή παρουσία αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων
δεν αρκεί από μόνη της
για να τεθεί διάγνωση.

Σύμφωνα με τα διεθνώς αποδεκτά κριτήρια,
απαιτείται:

Τουλάχιστον ένα κλινικό κριτήριο
που σχετίζεται με την κύηση ή θρόμβωση.
Τουλάχιστον ένα εργαστηριακό κριτήριο,
επιβεβαιωμένο σε
δύο μετρήσεις
με διαφορά ≥12 εβδομάδων.

🔹 Κλινικά κριτήρια στην εγκυμοσύνη

Μία ή περισσότερες ανεξήγητες αποβολές
μετά τη 10η εβδομάδα κύησης.
Πρόωρος τοκετός
πριν την 34η εβδομάδα λόγω
προεκλαμψίας, εκλαμψίας
ή σοβαρής ανεπάρκειας πλακούντα.
Τρεις ή περισσότερες διαδοχικές αποβολές
πριν τη 10η εβδομάδα,
αφού έχουν αποκλειστεί άλλες αιτίες.

🔹 Εργαστηριακά κριτήρια

Lupus anticoagulant (LA),
ανιχνεύσιμο με κατάλληλες μεθόδους πήξης.
Αντικαρδιολιπινικά αντισώματα (aCL) IgG ή IgM,
σε μέτριους ή υψηλούς τίτλους.
Anti-β2 γλυκοπρωτεΐνη Ι (IgG ή IgM),
σε παθολογικά επίπεδα.

Η επιμονή της θετικότητας
είναι κρίσιμη για τη διάγνωση,
καθώς παροδική θετικότητα μπορεί να εμφανιστεί
σε λοιμώξεις ή άλλες καταστάσεις.
Για τον λόγο αυτό,
οι εξετάσεις δεν πρέπει να ερμηνεύονται απομονωμένα.

⚠️ Σημαντικό:
Η διάγνωση APS στην κύηση
πρέπει να τίθεται
αποκλειστικά από εξειδικευμένο ιατρό,
ώστε να αποφευχθεί
η υπερδιάγνωση ή η άσκοπη χορήγηση αντιπηκτικής αγωγής.

7️⃣ Θεραπεία πρόληψης επιπλοκών (LMWH & ασπιρίνη)

Η θεραπευτική αντιμετώπιση του Αντιφωσφολιπιδικού Συνδρόμου (APS)
στην εγκυμοσύνη έχει ως κύριο στόχο
την πρόληψη θρομβώσεων
και τη βελτίωση της πλακουντιακής αιμάτωσης.
Με τη σωστή αγωγή,
τα ποσοστά επιτυχούς κύησης
αυξάνονται σημαντικά.

Η βασική προληπτική αγωγή περιλαμβάνει:

Ασπιρίνη χαμηλής δόσης (75–100 mg/ημέρα):
μειώνει τη συγκόλληση αιμοπεταλίων
και ξεκινά συνήθως
πριν τη σύλληψη
ή από τα πρώτα στάδια της κύησης.
Ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους (LMWH):
χορηγείται υποδόρια
και δρα προληπτικά έναντι θρόμβωσης,
χωρίς να διέρχεται τον πλακούντα.

Ο συνδυασμός ασπιρίνης και LMWH
αποτελεί τη συχνότερη θεραπευτική επιλογή
σε γυναίκες με
ιστορικό μαιευτικών επιπλοκών
ή προηγούμενη θρόμβωση.
Η δοσολογία και η διάρκεια
εξατομικεύονται
ανάλογα με το προφίλ κινδύνου.

Σε γυναίκες με
υψηλού κινδύνου APS
(π.χ. τριπλή θετικότητα ή ιστορικό σοβαρής θρόμβωσης),
η αγωγή είναι πιο εντατική
και απαιτεί
στενή αιματολογική παρακολούθηση.

ℹ️ Ασφάλεια:
Η LMWH και η ασπιρίνη χαμηλής δόσης
θεωρούνται
ασφαλείς για το έμβρυο
και χρησιμοποιούνται ευρέως
στην κύηση όταν υπάρχει ένδειξη.

⚠️ Σημαντικό:
Η θεραπεία δεν πρέπει
ποτέ
να ξεκινά ή να διακόπτεται
χωρίς ιατρική καθοδήγηση,
καθώς η ακατάλληλη χρήση
μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο επιπλοκών.

8️⃣ Παρακολούθηση εγκύου με APS

Η εγκυμοσύνη σε γυναίκα με
Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο (APS)
απαιτεί
στενή και συστηματική παρακολούθηση,
καθώς ο κίνδυνος επιπλοκών
μπορεί να μεταβάλλεται
κατά τη διάρκεια της κύησης.
Η έγκαιρη αναγνώριση παθολογικών ευρημάτων
είναι καθοριστική για την ασφάλεια
μητέρας και εμβρύου.

Η παρακολούθηση γίνεται συνήθως
σε συνεργασία
μαιευτήρα, αιματολόγου
και, όπου απαιτείται,
ρευματολόγου.

🔹 Τι περιλαμβάνει η παρακολούθηση

Τακτικούς υπερήχους:
για έλεγχο ανάπτυξης εμβρύου
και έγκαιρη διάγνωση IUGR.
Doppler μητριαίων και ομφάλιων αγγείων:
αξιολόγηση της πλακουντιακής αιμάτωσης.
Έλεγχο αρτηριακής πίεσης:
έγκαιρη ανίχνευση προεκλαμψίας.
Έλεγχο πρωτεϊνουρίας:
μέσω εξετάσεων ούρων.
Αιματολογικό έλεγχο:
παρακολούθηση αιμοπεταλίων
και παραμέτρων πήξης,
ιδίως σε αγωγή με LMWH.

Η συχνότητα των ελέγχων
εξατομικεύεται
ανάλογα με:

το ιστορικό αποβολών ή θρόμβωσης
το είδος και τον τίτλο των αντισωμάτων
την ανταπόκριση στη θεραπεία

✅ Στόχος παρακολούθησης:
Η έγκαιρη προσαρμογή της αγωγής
και η πρόληψη επιπλοκών,
ώστε η εγκυμοσύνη να εξελιχθεί
με ασφάλεια και το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

9️⃣ Τοκετός και λοχεία – τι αλλάζει

Ο τοκετός σε γυναίκες με
Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο (APS)
δεν διαφέρει απαραίτητα ως προς τον τρόπο
(φυσιολογικός τοκετός ή καισαρική τομή),
αλλά απαιτεί
προσεκτικό σχεδιασμό
σε σχέση με την αντιπηκτική αγωγή.

Η απόφαση για τον τρόπο τοκετού
λαμβάνεται
εξατομικευμένα,
με βάση:

τη μαιευτική εικόνα
την πορεία της κύησης
την παρουσία ή μη επιπλοκών

Η ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους (LMWH)
συνήθως
διακόπτεται προσωρινά
λίγο πριν τον τοκετό,
ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος αιμορραγίας
και να είναι δυνατή η αναισθησία
(π.χ. επισκληρίδιος).

Μετά τον τοκετό,
η αντιπηκτική αγωγή
επανεκκινείται,
καθώς η
λοχεία
αποτελεί περίοδο
αυξημένου κινδύνου θρόμβωσης,
ιδιαίτερα στις πρώτες εβδομάδες.

Ο θηλασμός
επιτρέπεται
στις περισσότερες περιπτώσεις,
καθώς η LMWH
δεν περνά στο μητρικό γάλα
σε κλινικά σημαντικές ποσότητες.

ℹ️ Κλινική υπενθύμιση:
Η στενή συνεργασία μαιευτήρα και αιματολόγου
κατά τον τοκετό και τη λοχεία
είναι καθοριστική για την
ασφάλεια της μητέρας
και τη μείωση του θρομβωτικού κινδύνου.

🔟 Κίνδυνος θρόμβωσης μετά τον τοκετό

Η περίοδος μετά τον τοκετό (λοχεία)
αποτελεί μία από τις
πιο θρομβογόνες φάσεις
στη ζωή μιας γυναίκας.
Σε γυναίκες με
Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο (APS),
ο κίνδυνος
φλεβικής ή αρτηριακής θρόμβωσης
είναι σημαντικά αυξημένος,
ιδίως τις πρώτες
4–6 εβδομάδες.

Οι λόγοι αυξημένου κινδύνου στη λοχεία περιλαμβάνουν:

Παραμονή υπερπηκτικής κατάστασης
μετά την κύηση.
Μειωμένη κινητικότητα
τις πρώτες ημέρες μετά τον τοκετό.
Απώλεια υγρών
και σχετική αφυδάτωση.
Διακοπή ή τροποποίηση της αντιπηκτικής αγωγής
γύρω από τον τοκετό.

Για τον λόγο αυτό,
στις περισσότερες γυναίκες με APS
συστήνεται
συνέχιση προφυλακτικής ή θεραπευτικής LMWH
κατά τη λοχεία,
με διάρκεια που καθορίζεται
εξατομικευμένα
ανάλογα με το ιστορικό
και το προφίλ κινδύνου.

🚨 Συμπτώματα που απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση

Πόνος, οίδημα ή ερυθρότητα
σε κάτω άκρο.
Αιφνίδια δύσπνοια
ή θωρακικός πόνος.
Έντονος πονοκέφαλος,
διαταραχές όρασης ή νευρολογικά συμπτώματα.

⚠️ Σημαντικό:
Σε περίπτωση εμφάνισης των παραπάνω συμπτωμάτων,
απαιτείται
άμεση ιατρική αξιολόγηση,
καθώς η έγκαιρη διάγνωση
μπορεί να αποτρέψει
σοβαρές επιπλοκές.

1️⃣1️⃣ Διατροφή και τρόπος ζωής στην κύηση

Η καθημερινή διατροφή και ο τρόπος ζωής
παίζουν υποστηρικτικό αλλά ουσιαστικό ρόλο
στην εγκυμοσύνη γυναικών με
Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο (APS).
Αν και δεν υποκαθιστούν τη φαρμακευτική αγωγή,
μπορούν να συμβάλουν στη
μείωση του θρομβωτικού κινδύνου
και στη συνολική καλή πορεία της κύησης.

🥗 Διατροφή

Επαρκής ενυδάτωση:
6–8 ποτήρια νερό ημερησίως,
περισσότερο σε ζέστη ή ήπια άσκηση.
Ισορροπημένη διατροφή:
φρούτα, λαχανικά, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης.
Ω-3 λιπαρά οξέα:
λιπαρά ψάρια 1–2 φορές την εβδομάδα,
μετά από σύσταση του ιατρού.
Περιορισμός αλατιού:
ιδιαίτερα σε γυναίκες με τάση για υπέρταση ή προεκλαμψία.
Αποφυγή αλκοόλ
και υπερβολικής καφεΐνης.

🚶‍♀️ Τρόπος ζωής

Ήπια καθημερινή άσκηση:
περπάτημα, κολύμβηση ή ασκήσεις εγκυμοσύνης,
εφόσον το επιτρέπει ο θεράπων ιατρός.
Αποφυγή παρατεταμένης ακινησίας:
ειδικά σε ταξίδια ή πολύωρη καθιστική εργασία.
Διακοπή καπνίσματος:
το κάπνισμα αυξάνει σημαντικά τον θρομβωτικό κίνδυνο.
Σταθερό ωράριο ύπνου:
επαρκής ξεκούραση βοηθά στη γενική υγεία της κύησης.

✅ Πρακτική συμβουλή:
Αποφύγετε τη λήψη
συμπληρωμάτων ή φυτικών σκευασμάτων
χωρίς προηγούμενη ιατρική έγκριση,
καθώς ορισμένα μπορεί να επηρεάσουν
την πήξη ή να αλληλεπιδράσουν
με την αντιπηκτική αγωγή.

1️⃣2️⃣ Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

Μπορώ να έχω φυσιολογική εγκυμοσύνη αν έχω APS;

Ναι. Με έγκαιρη διάγνωση, κατάλληλη αντιθρομβωτική αγωγή
(ασπιρίνη χαμηλής δόσης ± LMWH) και στενή παρακολούθηση,
πολλές γυναίκες με APS έχουν επιτυχή και ασφαλή κύηση.

Αν τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα είναι θετικά μία φορά, σημαίνει APS;

Όχι. Για διάγνωση APS απαιτείται επίμονη θετικότητα
σε τουλάχιστον δύο μετρήσεις με διαφορά ≥12 εβδομάδων
και συμβατό κλινικό ή μαιευτικό ιστορικό.

Πρέπει να ξεκινήσω θεραπεία πριν μείνω έγκυος;

Σε ορισμένες γυναίκες υψηλού κινδύνου, η ασπιρίνη χαμηλής δόσης
ξεκινά πριν τη σύλληψη.
Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα από τον θεράποντα ιατρό.

Η ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους είναι ασφαλής για το έμβρυο;

Ναι. Η LMWH δεν διαπερνά τον πλακούντα και θεωρείται
ασφαλής στην εγκυμοσύνη όταν υπάρχει ιατρική ένδειξη.

Μπορώ να θηλάσω αν λαμβάνω LMWH;

Ναι. Η LMWH δεν περνά στο μητρικό γάλα σε κλινικά σημαντικές ποσότητες
και ο θηλασμός επιτρέπεται στις περισσότερες περιπτώσεις.

Για πόσο διάστημα συνεχίζεται η αγωγή μετά τον τοκετό;

Συνήθως για 4–6 εβδομάδες μετά τον τοκετό,
καθώς η λοχεία είναι περίοδος αυξημένου κινδύνου θρόμβωσης.
Η διάρκεια καθορίζεται εξατομικευμένα.

Αυξάνει το APS τον κίνδυνο για μελλοντικές εγκυμοσύνες;

Το APS αποτελεί μόνιμο παράγοντα κινδύνου,
όμως με σωστό σχεδιασμό και προληπτική αγωγή,
οι επόμενες εγκυμοσύνες μπορούν να εξελιχθούν ομαλά.

Ποιος γιατρός παρακολουθεί την εγκυμοσύνη σε APS;

Απαιτείται συνεργασία μαιευτήρα με
αιματολόγο και, σε ορισμένες περιπτώσεις,
ρευματολόγο,
ώστε να εξασφαλιστεί ασφαλής πορεία της κύησης.

1️⃣3️⃣ Κλείστε Ραντεβού

Κλείστε εύκολα εξετάσεις για APS στην εγκυμοσύνη ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

1️⃣4️⃣ Βιβλιογραφία

Miyakis S, et al.
International consensus statement on an update of the classification criteria for definite antiphospholipid syndrome (APS).
J Thromb Haemost.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17672807/

Tektonidou MG, et al.
EULAR recommendations for the management of antiphospholipid syndrome in adults.
Ann Rheum Dis.
https://ard.bmj.com/content/78/10/1296

Pengo V, et al.
Update of the guidelines for lupus anticoagulant detection.
J Thromb Haemost.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19222477/

Ruiz-Irastorza G, et al.
Antiphospholipid syndrome.
Lancet.
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0140673618313532

Μικροβιολογικό Λαμία.
Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο – Εξετάσεις & Διαγνωστικός Έλεγχος.
https://mikrobiologikolamia.gr/antifosfolipidiko-syndromo/

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Παντελής Αναγνωστόπουλος

02/Jul/2025

Home - ΑΠΟΒΟΛΕΣ
🧬 Ομοκυστεΐνη: Τι είναι και γιατί έχει σημασία για την υγεία σας;

Η ομοκυστεΐνη είναι ένα ενδιάμεσο αμινοξύ που παράγεται στον οργανισμό μας κατά τη διάσπαση της μεθειονίνης, ενός απαραίτητου αμινοξέος που προσλαμβάνεται από τροφές όπως το κρέας, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά. Αν και φυσιολογικά μεταβολίζεται και απομακρύνεται, η υπερβολική συσσώρευσή της στο αίμα (υπερομοκυστεϊναιμία) αποτελεί παράγοντα κινδύνου για πολλά σοβαρά νοσήματα.

🔬 Τα αυξημένα επίπεδα ομοκυστεΐνης σχετίζονται με:

⚠️ Αθηροσκλήρωση και καρδιοπάθεια
⚠️ Εγκεφαλικά επεισόδια και θρομβώσεις
⚠️ Νευροεκφυλιστικά νοσήματα όπως η άνοια και η νόσος Alzheimer
⚠️ Επιπλοκές κύησης όπως αποβολές ή προεκλαμψία
⚠️ Υπογονιμότητα και στα δύο φύλα
⚠️ Οστεοπόρωση και διαταραχή μεταβολισμού του κολλαγόνου

Η ομοκυστεΐνη επιδρά συγκαλυμμένα, χωρίς εμφανή συμπτώματα, και συνήθως εντοπίζεται μέσω αιματολογικής εξέτασης. Αυτό την καθιστά έναν σιωπηλό αλλά κρίσιμο δείκτη κινδύνου.

✅ Γιατί έχει σημασία να μετράς την ομοκυστεΐνη;

Η μέτρηση της ομοκυστεΐνης παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για την καρδιαγγειακή σου υγεία, τον μεταβολισμό των βιταμινών B6, B12 και φυλλικού οξέος, και μπορεί να αποκαλύψει λανθάνουσες ανεπάρκειες ή διαταραχές. Σε πολλές περιπτώσεις αποτελεί μέρος προληπτικού ελέγχου:

Στους ηλικιωμένους 🧓 (λόγω άνοιας ή έλλειψης βιταμινών)
Σε άτομα με οικογενειακό ιστορικό εμφράγματος ή θρόμβωσης
Στις γυναίκες με ιστορικό αποβολών ή προβλημάτων κύησης
Σε vegan ή χορτοφάγους, λόγω χαμηλής πρόσληψης B12
Σε διαβητικούς ή ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια

🧠 Λειτουργεί και ως «δείκτης βιταμινικής υγείας»

Η ομοκυστεΐνη δεν αυξάνεται μόνη της:
👉 Ένας από τους κύριους λόγους αυξημένων επιπέδων είναι η ανεπάρκεια σε βιταμίνες του συμπλέγματος Β, κυρίως:

Φυλλικό οξύ (B9)
Βιταμίνη Β12 (κοβαλαμίνη)
Βιταμίνη Β6 (πυριδοξίνη)

Μια απλή μέτρηση μπορεί να οδηγήσει σε πρώιμη διάγνωση και διορθωτική αγωγή πριν εμφανιστούν επιπλοκές.

❤️ Συμπέρασμα

Η ομοκυστεΐνη είναι ένας κρίσιμος δείκτης πρόληψης. Παράγεται φυσιολογικά, αλλά όταν ξεφεύγει, αποκαλύπτει υπόγεια μεταβολικά προβλήματα και αυξημένο καρδιαγγειακό ή νευρολογικό κίνδυνο.
✅ Μετρήστε την. ✅ Δράστε έγκαιρα. ✅ Δώστε σημασία.

Θες αυτή την ενότητα και σε μορφή HTML block για επικόλληση σε WordPres

🧪 Πώς παράγεται η ομοκυστεΐνη στον οργανισμό;

Η ομοκυστεΐνη δεν προσλαμβάνεται απευθείας από τη διατροφή. Παράγεται ως ενδιάμεσο προϊόν κατά τη μεταβολική αποικοδόμηση της μεθειονίνης, η οποία βρίσκεται κυρίως σε τροφές ζωικής προέλευσης (π.χ. κρέας, αυγά, γάλα).

Ο οργανισμός διαθέτει δύο κύριους μηχανισμούς για τη μετατροπή της ομοκυστεΐνης σε μη τοξικά μόρια:

🔁 Επαναμεθυλίωση (Remethylation)

Η ομοκυστεΐνη μετατρέπεται ξανά σε μεθειονίνη μέσω βιταμινών B12 και φυλλικού οξέος.

🔄 Μετατροπή σε κυστεΐνη (Transsulfuration)

Η ομοκυστεΐνη μετατρέπεται σε κυστεΐνη με τη βοήθεια της βιταμίνης B6.

👉 Ελλείψεις σε αυτές τις βιταμίνες (B6, B12, φυλλικό οξύ) οδηγούν σε αύξηση της ομοκυστεΐνης.

Ομοκυστείνη

📊 Φυσιολογικές και Παθολογικές Τιμές Ομοκυστεΐνης

Επίπεδο Ομοκυστεΐνης	Τιμή (μmol/L)	Ερμηνεία
Χαμηλή	< 5	Πιθανή έλλειψη μεθειονίνης ή κακή απορρόφηση
Φυσιολογική	5 – 15	Φυσιολογικά επίπεδα
Ήπια αύξηση	15 – 30	Προκαλεί ήπια αύξηση καρδιαγγειακού κινδύνου
Μέτρια αύξηση	30 – 100	Αυξημένος κίνδυνος θρομβώσεων & εγκεφαλικών
Σοβαρή αύξηση	> 100	Πιθανή μεταβολική διαταραχή ή γενετικό σύνδρομο

🔎 Πώς γίνεται η μέτρηση της Ομοκυστεΐνης;

Η μέτρηση της ομοκυστεΐνης πραγματοποιείται μέσω αιματολογικής εξέτασης, συνήθως σε νηστεία 10–12 ωρών. Η εξέταση λέγεται “Ομοκυστεΐνη Ορού” ή “Plasma Homocysteine” και απαιτεί:

✅ Αιμοληψία σε ειδικό σωληνάριο (EDTA)
✅ Άμεση φυγοκέντρηση και απομόνωση πλάσματος

✅ Ανάλυση με χρωματογραφία ή ανοσολογική μέθοδο

🧪 Ομοκυστεΐνη – Εξετάσεις Αίματος: Πώς, Πότε & Γιατί να τη Μετρήσετε

Η μέτρηση της ομοκυστεΐνης στο αίμα αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο προληπτικής και διαγνωστικής ιατρικής. Χρησιμοποιείται για να εκτιμήσει τον καρδιοαγγειακό κίνδυνο, να εντοπίσει ανεπάρκειες βιταμινών και να αξιολογήσει μεταβολικές διαταραχές.

🔬 Ποια είναι η εξέταση;

Η εξέταση ονομάζεται “Ομοκυστεΐνη Ορού” ή “Plasma Homocysteine” και προσδιορίζει τα επίπεδα του αμινοξέος στο αίμα.

Η ανάλυση πραγματοποιείται:

Σε δείγμα πλάσματος (EDTA σωληνάριο)
Με εξειδικευμένες τεχνικές:
🔹 Υγρή Χρωματογραφία Υψηλής Απόδοσης (HPLC)
🔹 Φασματομετρία Μάζας
🔹 Ανοσοδοκιμασίες ELISA (σε απλούστερες μεθόδους)

📋 Προετοιμασία για την Εξέταση

Οδηγία	Πληροφορία
⏳ Νηστεία	Απαραίτητη (τουλάχιστον 10–12 ώρες)
💧 Υγρά	Μόνο νερό επιτρέπεται
💊 Φάρμακα	Ενημερώστε τον ιατρό για βιταμίνες ή φάρμακα
⏰ Ώρα εξέτασης	Πρωινές ώρες (λόγω μεταβολικής σταθερότητας)

📈 Τιμές Αναφοράς Ομοκυστεΐνης ⚠️ Αιτίες Αυξημένης Ομοκυστεΐνης

Επίπεδο	Τιμή (μmol/L)	Ερμηνεία
Χαμηλή	<5	Σπάνιο – πιθανή έλλειψη μεθειονίνης
Φυσιολογική	5–15	Ασφαλές εύρος για υγιή άτομα
Ήπια αύξηση	15–30	Απαιτείται παρέμβαση (διατροφή/συμπληρώματα)
Μέτρια αύξηση	30–100	Υψηλός καρδιολογικός και θρομβωτικός κίνδυνος
Σοβαρή αύξηση	>100	Ύποπτο για γενετικά αίτια (π.χ. ομοκυστινουρία)

Η υπερομοκυστεϊναιμία (δηλ. αυξημένα επίπεδα ομοκυστεΐνης στο αίμα) μπορεί να προκύψει από πολλούς παράγοντες:

🧬 Κληρονομικά αίτια

Μυθιονίνη μεταβολικά σύνδρομα – Μεταλλάξεις στα ένζυμα MTHFR, CBS
Ομοκυστινουρία – Σπάνια αλλά σοβαρή γενετική πάθηση

🧫 Επίκτητα αίτια

Διατροφικές ελλείψεις σε:
- Βιταμίνη B12 (π.χ. κακή απορρόφηση, vegan δίαιτα)
- Βιταμίνη B6
- Φυλλικό οξύ (ανεπαρκής λήψη ή αυξημένες ανάγκες)
Νεφρική ανεπάρκεια
Υποθυρεοειδισμός
Κάπνισμα
Καθιστική ζωή
Κατάχρηση καφέ ή αλκοόλ
Ορισμένα φάρμακα (π.χ. μεθοτρεξάτη, φαινυτοΐνη, καρβαμαζεπίνη)

📌 Σε ποιους συνιστάται να ελέγχουν την ομοκυστεΐνη;

Ομάδα πληθυσμού	Λόγος
Άτομα με πρόωρο έμφραγμα ή θρόμβωση	Αξιολόγηση ενδοθηλιακής λειτουργίας
Γυναίκες με αποβολές ή προεκλαμψία	Έλεγχος θρομβοφιλικών παραμέτρων
Άτομα με αναιμία ή κόπωση	Πιθανή έλλειψη B12/φολικού
Χορτοφάγοι/Vegan	Ανεπαρκής πρόσληψη B12
Ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια	Μειωμένη κάθαρση ομοκυστεΐνης
Ηλικιωμένοι	Κίνδυνος άνοιας & μειωμένης απορρόφησης

📊 Συνδυαστικές Εξετάσεις

Η μέτρηση της ομοκυστεΐνης έχει μεγαλύτερη διαγνωστική αξία όταν συνδυάζεται με:

B12 (κοβαλαμίνη)
Φολικό οξύ
Βιταμίνη B6
MCV – MCH (μέσος όγκος/αιμοσφαιρίνη ερυθρών)
TSH (σε υποψία υποθυρεοειδισμού)
CRP / hs-CRP (φλεγμονώδεις δείκτες)

🔄 Πόσο συχνά πρέπει να γίνεται;

Κατηγορία	Συχνότητα
Υγιείς ενήλικες	Κάθε 2–3 έτη
Άτομα με παράγοντες κινδύνου	Κάθε 6–12 μήνες
Vegan ή ηλικιωμένοι	Ανά 6–12 μήνες
Μετά από συμπληρώματα	1–2 μήνες μετά την έναρξη για επανέλεγχο

❤️ Καρδιαγγειακές Επιπτώσεις της Υψηλής Ομοκυστεΐνης

Η αυξημένη ομοκυστεΐνη έχει συνδεθεί με:

Αθηροσκλήρωση (σχηματισμός πλακών στα αγγεία)
Βλάβη στο ενδοθήλιο των αγγείων
Ενεργοποίηση φλεγμονωδών παραγόντων
Ενίσχυση θρομβωτικών μηχανισμών

➡️ Αυτός ο συνδυασμός οδηγεί σε αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, ακόμα και σε νεαρά άτομα χωρίς άλλους παράγοντες κινδύνου.

🧠 Νευρολογικές και Γνωστικές Επιπτώσεις

Αυξημένα επίπεδα ομοκυστεΐνης έχουν συσχετιστεί με:

Άνοια και Νόσο Alzheimer
Εγκεφαλικά επεισόδια
Νευροπάθειες λόγω B12 ανεπάρκειας
Γνωστικές διαταραχές σε ηλικιωμένους

🔍 Η ομοκυστεΐνη αυξάνει την οξειδωτική βλάβη και μειώνει τη νευροπροστασία, επηρεάζοντας τη μνήμη και τη λειτουργικότητα του εγκεφάλου.

🦴 Ομοκυστεΐνη και Οστά

Η υπερομοκυστεϊναιμία μπορεί να:

Διαταράξει τον μεταβολισμό του κολλαγόνου
Ελαττώσει την ποιότητα των οστών
Αυξήσει τον κίνδυνο για κατάγματα – ιδιαίτερα σε άτομα άνω των 65 ετών

Ομοκυστείνη αιτιες βιταμίνες

📋 Πίνακας Επιπτώσεων Αυξημένης Ομοκυστεΐνης

Όργανο / Σύστημα	Επίπτωση	Μηχανισμός
Καρδιά	Αθηροσκλήρωση, Έμφραγμα	Οξειδωτικό στρες, ενδοθηλιακή δυσλειτουργία
Εγκέφαλος	Εγκεφαλικό, Άνοια	Μειωμένη αιματική ροή, νευροτοξικότητα
Φλέβες	Φλεβική Θρόμβωση	Ενεργοποίηση παραγόντων πήξης
Οστά	Οστεοπόρωση	Διαταραχή κολλαγόνου & οστικής μάζας
Εγκυμοσύνη	Αποβολή, προεκλαμψία	Αγγειακή δυσλειτουργία, θρόμβωση

Ομοκυστεινη και διατροφη

🥗 Πώς Μπορεί να Μειωθεί η Ομοκυστεΐνη;

Η μείωση της ομοκυστεΐνης βασίζεται κυρίως στην υποστήριξη των μεταβολικών μονοπατιών που τη διαχειρίζονται, δηλαδή:

Της επαναμεθυλίωσης (με φυλλικό οξύ και Β12)
Της μετασουλφυρίωσης (με βιταμίνη Β6)

💊 Συμπληρώματα Διατροφής

Η συμπληρωματική χορήγηση βιταμινών είναι η πιο τεκμηριωμένη και αποτελεσματική προσέγγιση για την ταχεία μείωση της ομοκυστεΐνης, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις ανεπαρκούς πρόσληψης ή αυξημένων απαιτήσεων.

Συμπλήρωμα	Δόση	Σκοπός
Φυλλικό οξύ (B9)	400–800 mcg/ημέρα	Κύριο υποστρώμα επαναμεθυλίωσης
Βιταμίνη Β12 (κυανοκοβαλαμίνη)	250–1000 mcg/ημέρα (στοματικά ή υπογλώσσια)	Συνένζυμο για τη μεθειονίνη συνθετάση
Βιταμίνη B6 (πυριδοξίνη)	25–100 mg/ημέρα	Ενισχύει την μετασουλφυρίωση
Τριπλό σκεύασμα (B6 + B12 + φολικό)	Διατίθεται ως συνδυασμένο προϊόν	Πρακτική επιλογή

🧪 Σε σοβαρές περιπτώσεις, χορηγούνται και μορφές όπως L-μεθυλοφολικό ή μεθυλοκοβαλαμίνη.

🧃 Τροφές Πλούσιες σε Βιταμίνες για την Ομοκυστεΐνη

Για φυσική υποστήριξη των επιπέδων, συνιστώνται οι εξής τροφές:

✅ Φυλλικό οξύ

Πράσινα φυλλώδη λαχανικά (σπανάκι, μπρόκολο, μαρούλι)
Όσπρια (φακές, ρεβίθια)
Εμπλουτισμένα δημητριακά

✅ Βιταμίνη B12

Ζωικά προϊόντα: συκώτι, κρέας, ψάρια, αυγά, γαλακτοκομικά
ΠΡΟΣΟΧΗ: οι vegan χρειάζονται συμπληρωματική χορήγηση

✅ Βιταμίνη B6

Κοτόπουλο, σολομός, τόνος
Πατάτες, μπανάνες, σπανάκι, ηλιόσποροι

❌ Τροφές και Συνήθειες που Αυξάνουν την Ομοκυστεΐνη

Συνήθεια ή τρόφιμο	Επιρροή
Υπερκατανάλωση κόκκινου κρέατος	Αυξημένη πρόσληψη μεθειονίνης
Αλκοόλ	Εμποδίζει την απορρόφηση B12 και φολικού
Καπνίσμα	Αυξάνει οξειδωτικό στρες και ομοκυστεΐνη
Καφεΐνη (σε υπερβολή)	Ενδέχεται να επηρεάσει τη μεταβολική κάθαρση

🧪 Πότε και Πώς να Παρακολουθείτε την Ομοκυστεΐνη

Η ομοκυστεΐνη είναι χρήσιμη για προληπτική ιατρική και παρακολούθηση κινδύνου. Συχνά μετράται μαζί με:

B12 και φολικό οξύ
Μυελική λειτουργία (CBC)
Νεφρική λειτουργία (ουρία, κρεατινίνη)
Προθρομβωτικοί δείκτες

📅 Συνιστώμενα διαστήματα παρακολούθησης

Κατηγορία Ατόμων	Συχνότητα
Υγιή άτομα	1 φορά / 2-3 έτη
Άτομα με ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου	1 φορά / έτος
Γυναίκες με προβλήματα κύησης	Ανάλογα με την πορεία
Vegan ή ηλικιωμένοι	Κάθε 6–12 μήνες

🥦 Τροφές για Μείωση Ομοκυστεΐνης

Θρεπτικό Συστατικό	Πηγές Τροφίμων	Χρήση
Φυλλικό Οξύ	Σπανάκι, μπρόκολο, φακές, φασόλια, δημητριακά ολικής	Επαναμεθυλίωση της ομοκυστεΐνης
Βιταμίνη B12	Κρέας, ψάρια, αυγά, τυρί, γιαούρτι, συκώτι	Υποστήριξη μετατροπής σε μεθειονίνη
Βιταμίνη B6	Σολομός, κοτόπουλο, τόνος, μπανάνα, πατάτα	Μετατροπή της ομοκυστεΐνης σε κυστεΐνη
Μεθειονίνη	Κρέας, αυγά, ψάρια (σε μικρές ποσότητες)	Πηγή παραγωγής ομοκυστεΐνης (όχι υπερκατανάλωση)
Αντιοξειδωτικά	Μούρα, καρότα, ελαιόλαδο, ντομάτα	Μείωση οξειδωτικού στρες σε ενδοθήλιο

🤰 Ομοκυστεΐνη στην Εγκυμοσύνη

Η αυξημένη ομοκυστεΐνη στην κύηση μπορεί να προκαλέσει:

Επιπλοκή	Μηχανισμός
Αποβολή	Θρόμβωση στον πλακούντα
Προεκλαμψία	Αγγειακή δυσλειτουργία
Καθυστέρηση ενδομήτριας ανάπτυξης (IUGR)	Χαμηλή αιμάτωση
Αποκόλληση πλακούντα	Μικροαγγειακή βλάβη
Νευρολογικά ελλείμματα στο έμβρυο	Έλλειψη φυλλικού οξέος και B12

📌 Η πρόληψη με συμπληρώματα φυλλικού οξέος + B12 πριν και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι καθοριστική.

🧪 Νεφρική Ανεπάρκεια και Ομοκυστεΐνη

🩸 Νεφρική Ανεπάρκεια και Ομοκυστεΐνη: Πώς συνδέονται;

Η νεφρική ανεπάρκεια, είτε χρόνια (ΧΝΑ) είτε τελικού σταδίου, συνοδεύεται συχνά από υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης στο αίμα — κατάσταση που είναι περισσότερο ο κανόνας παρά η εξαίρεση. Η υπερομοκυστεϊναιμία είναι ιδιαίτερα συχνή στους αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς και θεωρείται ανεξάρτητος προγνωστικός δείκτης για καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνησιμότητα σε ασθενείς με ΧΝΑ.

🚨 Γιατί αυξάνεται η ομοκυστεΐνη στη ΧΝΑ;

Παράγοντας	Μηχανισμός
Μειωμένη νεφρική κάθαρση	Η ομοκυστεΐνη δεν αποβάλλεται αποτελεσματικά
Κατακράτηση μεταβολικών τοξινών	Παρεμβολή στον μεταβολισμό της μεθειονίνης
Φλεγμονώδης κατάσταση	Ενεργοποίηση ενδοθηλιακής βλάβης
Έλλειψη B12 και φολικού οξέος	Συχνή σε ασθενείς με περιορισμένη δίαιτα ή δυσαπορρόφηση
Ανορεξία / κακή σίτιση	Πτωχή πρόσληψη απαραίτητων μικροθρεπτικών

🫀 Τι προκαλεί η αυξημένη ομοκυστεΐνη στους νεφροπαθείς;

Προάγει την ενδοθηλιακή δυσλειτουργία
Επιταχύνει την αθηροσκλήρωση σε αγγεία & φίλτρα νεφρού
Αυξάνει τον κίνδυνο καρδιακής ανεπάρκειας και στεφανιαίας νόσου
Ενισχύει τη θρομβογενετική κατάσταση
Επιβαρύνει τη συνολική πρόγνωση σε ασθενείς υπό αιμοκάθαρση

📌 Στους αιμοκαθαιρόμενους, η ομοκυστεΐνη δεν αποβάλλεται πλήρως ούτε με αιμοκάθαρση, ούτε με περιτοναϊκή κάθαρση, καθιστώντας απαραίτητη τη διατροφική ή φαρμακευτική προσέγγιση.

🧪 Κλινική Χρήση της Ομοκυστεΐνης στη Νεφρική Νόσο

Εφαρμογή	Λόγος
Προγνωστικός δείκτης	Καρδιοαγγειακού κινδύνου σε ΧΝΑ
Αντικειμενικό μέτρο φλεγμονής	Μαζί με CRP / IL-6
Εκτίμηση μικροθρεπτικής κατάστασης	Έμμεση αξιολόγηση B12 και φυλλικού
Παρακολούθηση διατροφικών παρεμβάσεων	Αξιολόγηση απάντησης σε συμπληρώματα

💊 Τι μπορεί να γίνει;

1. Συμπληρώματα

Φυλλικό οξύ (2–5 mg/ημέρα) – υψηλότερες δόσεις απ’ ό,τι στον γενικό πληθυσμό
Βιταμίνη B12 (1000 mcg/ημέρα ή ενέσιμα)
Βιταμίνη B6 (50–100 mg/ημέρα)
Σε ανθεκτικές περιπτώσεις: L-methylfolate ή active B12

2. Διατροφή

Εμπλουτισμός με φυσικές πηγές φυλλικού (σπανάκι, φακές)
Ποιοτική πρόσληψη ζωικών τροφών (όπου επιτρέπεται από νεφρολόγο)
Ενίσχυση με καλά λιπαρά (ελαιόλαδο, λιναρόσπορος)

3. Επανέλεγχος

Κάθε 6 μήνες σε ΧΝΑ
Κάθε 3 μήνες σε αιμοκάθαρση

📊 Mobile-Friendly Πίνακας: Ομοκυστεΐνη σε Χρόνια Νεφρική Νόσο

Στάδιο ΧΝΑ	Τυπική Τιμή Ομοκυστεΐνης	Κίνδυνος
Στάδιο 1–2	5–15 μmol/L	Χαμηλός
Στάδιο 3	15–30 μmol/L	Μέτριος
Στάδιο 4	30–50 μmol/L	Υψηλός
Τελικό στάδιο (αιμοκάθαρση)	>50 μmol/L	Πολύ υψηλός – χρειάζεται παρέμβαση

🍬 Διαβήτης και Ομοκυστεΐνη: Ένας επικίνδυνος μεταβολικός συνδυασμός

Η συσχέτιση μεταξύ σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 και υψηλής ομοκυστεΐνης έχει αποδειχθεί από πολλές κλινικές μελέτες και μετα-αναλύσεις. Ο διαβήτης χαρακτηρίζεται από ινσουλινοαντίσταση, οξειδωτικό στρες και φλεγμονή — καταστάσεις που επιδεινώνονται από την υπερομοκυστεϊναιμία.

Ομοκυστεϊνη

⚠️ Πώς σχετίζονται διαβήτης και αυξημένη ομοκυστεΐνη;

Παράγοντας	Επιρροή
Φλεγμονή	Ο διαβήτης προκαλεί χρόνια φλεγμονή → αύξηση ομοκυστεΐνης
Νεφρική δυσλειτουργία	Ο διαβήτης επηρεάζει τη νεφρική κάθαρση της ομοκυστεΐνης
Αντιοξειδωτική ανεπάρκεια	Η ομοκυστεΐνη εντείνει το οξειδωτικό στρες στα κύτταρα
Ανεπάρκεια βιταμινών Β	Στους διαβητικούς είναι συχνή η έλλειψη B12 (ιδίως με μετφορμίνη)
Αγγειακή βλάβη	Η υπερομοκυστεϊναιμία επιβαρύνει μικρο- και μακρο-αγγειοπάθεια

🧬 Τι προκαλεί η ομοκυστεΐνη σε διαβητικούς ασθενείς;

Επιδείνωση διαβητικής νεφροπάθειας
Επιτάχυνση αθηροσκλήρωσης
Ενίσχυση μικροαγγειοπαθειών (αμφιβληστροειδοπάθεια, νευροπάθεια)
Αύξηση κινδύνου καρδιαγγειακού θανάτου
Δυσλειτουργία ενδοθηλίου και μειωμένη ροή αίματος

💊 Μετφορμίνη και Βιταμίνη B12: Προσοχή!

Η χρόνια χρήση μετφορμίνης (Glucophage), κύριας φαρμακευτικής επιλογής στον διαβήτη τύπου 2, έχει αποδειχθεί ότι:

Μειώνει την απορρόφηση της βιταμίνης B12
Ενδέχεται να αυξήσει τα επίπεδα ομοκυστεΐνης
Συμβάλλει στην εμφάνιση νευροπάθειας

📌 Συνιστάται ετήσιος έλεγχος B12 και ομοκυστεΐνης σε ασθενείς με μακροχρόνια λήψη μετφορμίνης.

🥗 Τι μπορεί να γίνει;

✅ Διατροφικές οδηγίες:

Αυξημένη πρόσληψη πράσινων λαχανικών, ψαριών, αυγών
Αποφυγή αλκοόλ και επεξεργασμένων τροφών

✅ Συμπληρώματα:

Φυλλικό οξύ (800 mcg)
Βιταμίνη B12 (1000 mcg)
Βιταμίνη B6 (25–50 mg)
Σε μορφές μεθυλιωμένες σε περίπτωση MTHFR πολυμορφισμού

✅ Άσκηση:

Βελτιώνει την ινσουλινοευαισθησία
Μειώνει τα επίπεδα φλεγμονής και οξειδωτικού στρες

📋 Πίνακας: Κίνδυνοι Ομοκυστεΐνης στον Διαβήτη

Σύστημα	Επίδραση Ομοκυστεΐνης	Κίνδυνος
Νεφροί	Επιβάρυνση σπειραμάτων	Διαβητική νεφροπάθεια
Αγγεία	Ενδοθηλιακή δυσλειτουργία	Αθηροσκλήρωση, καρδιοπάθεια
Νεύρα	Βλάβη περιφερικών νεύρων	Διαβητική νευροπάθεια
Αμφιβληστροειδής	Ελάττωση μικροκυκλοφορίας	Αμφιβληστροειδοπάθεια
Κεντρικό νευρικό	Μείωση B12 + φλεγμονή	Νευρογνωστικές διαταραχές

👶 Υπογονιμότητα και Ομοκυστεΐνη

Η ομοκυστεΐνη παίζει κρίσιμο ρόλο και στην αναπαραγωγική υγεία:

🔹 Γυναίκες:

Επηρεάζει την εμφύτευση του εμβρύου
Σχετίζεται με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS)
Αυξάνει την πιθανότητα αποβολής σε εξωσωματική

🔹 Άνδρες:

Μπορεί να επηρεάζει την ποιότητα του σπέρματος
Οξειδωτικό στρες – ↓ κινητικότητα και μορφολογία

✅ Η χορήγηση B12 + φολικού βελτιώνει δείκτες γονιμότητας σε μελέτες.

❓ FAQ

🔹 Τι είναι η ομοκυστεΐνη;

Η ομοκυστεΐνη είναι ένα ενδιάμεσο προϊόν του μεταβολισμού της μεθειονίνης, ενός απαραίτητου αμινοξέος. Υπό φυσιολογικές συνθήκες μετατρέπεται σε άλλα μη τοξικά μόρια. Όταν όμως συσσωρεύεται στο αίμα, αυξάνει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά, εγκεφαλικά, αποβολές και άλλα προβλήματα.

🔹 Ποια είναι τα φυσιολογικά επίπεδα ομοκυστεΐνης;

Τα φυσιολογικά επίπεδα κυμαίνονται από 5 έως 15 μmol/L. Τιμές άνω των 15 μmol/L θεωρούνται αυξημένες (υπερομοκυστεϊναιμία), ενώ τιμές άνω των 100 μmol/L υποδηλώνουν σοβαρή μεταβολική διαταραχή.

🔹 Γιατί είναι επικίνδυνη η υψηλή ομοκυστεΐνη;

Η υψηλή ομοκυστεΐνη προκαλεί βλάβες στο ενδοθήλιο των αγγείων, προάγει την αθηροσκλήρωση και ενισχύει τους θρομβωτικούς μηχανισμούς. Επομένως, αυξάνει τον κίνδυνο για έμφραγμα, εγκεφαλικό, φλεβική θρόμβωση, προεκλαμψία και νευροεκφυλιστικά νοσήματα.

🔹 Ποια είναι τα συμπτώματα της αυξημένης ομοκυστεΐνης;

Η υπερομοκυστεϊναιμία δεν προκαλεί άμεσα συμπτώματα. Ωστόσο, μπορεί να συνδέεται με χρόνια κόπωση, γνωστικές διαταραχές, θρομβώσεις, ή αποβολές. Συχνά ανακαλύπτεται τυχαία ή μετά από επιπλοκές.

🔹 Ποια φάρμακα ανεβάζουν την ομοκυστεΐνη;

Ορισμένα φάρμακα όπως η μεθοτρεξάτη, η φαινυτοΐνη, η καρβαμαζεπίνη, τα αντισυλληπτικά και ορισμένα διουρητικά μπορεί να επηρεάσουν το μεταβολισμό των βιταμινών Β και να αυξήσουν τα επίπεδά της.

🔹 Πώς γίνεται η μέτρηση της ομοκυστεΐνης;

Με απλή εξέταση αίματος σε νηστεία 10–12 ωρών. Το δείγμα συλλέγεται σε σωληνάριο EDTA και αναλύεται με εξειδικευμένες τεχνικές (HPLC ή ανοσοδοκιμασία).

🔹 Ποιοι πρέπει να κάνουν εξέταση ομοκυστεΐνης;

Άτομα με: – Οικογενειακό ιστορικό θρόμβωσης ή καρδιοπάθειας – Αποβολές ή επιπλοκές εγκυμοσύνης – Νευρολογικά συμπτώματα ή άνοια – Χρόνια νεφρική ανεπάρκεια – Διαβήτη με μικροαγγειοπάθεια – Vegan διατροφή ή ανεπάρκειες βιταμινών Β

🔹 Τι μπορώ να φάω για να μειώσω την ομοκυστεΐνη;

Τροφές πλούσιες σε: – Φυλλικό οξύ: σπανάκι, φακές, μπρόκολο – Βιταμίνη B12: αυγά, ψάρια, κρέας – Βιταμίνη B6: μπανάνες, πατάτες, κοτόπουλο Αποφυγή υπερβολής σε κόκκινο κρέας και αλκοόλ.

🔹 Ποια συμπληρώματα βοηθούν;

Τα πιο αποτελεσματικά είναι: – Φυλλικό οξύ (400–800 mcg) – Βιταμίνη B12 (κυανοκοβαλαμίνη ή μεθυλοκοβαλαμίνη) – Βιταμίνη B6 (25–100 mg) – Συνδυασμένα σκευάσματα (B-complex) ή μεθυλιωμένες μορφές

🔹 Υπάρχει σχέση με τη νόσο Alzheimer;

Ναι. Υψηλή ομοκυστεΐνη έχει συνδεθεί με επιτάχυνση γνωστικής έκπτωσης και αύξηση του κινδύνου Alzheimer, πιθανώς λόγω ενδοθηλιακής βλάβης και οξειδωτικού στρες στον εγκέφαλο.

🔹 Πώς σχετίζεται με τη γονιμότητα;

Στις γυναίκες συνδέεται με αποτυχία εμφύτευσης, αποβολές και PCOS. Στους άνδρες επηρεάζει την ποιότητα του σπέρματος. Η μείωση της ομοκυστεΐνης με συμπληρώματα μπορεί να βελτιώσει τη γονιμότητα και στα δύο φύλα.

🔹 Η ομοκυστεΐνη μπορεί να είναι χαμηλή; Είναι πρόβλημα;

Η χαμηλή ομοκυστεΐνη (<5 μmol/L) είναι πιο σπάνια και συνήθως δεν αποτελεί πρόβλημα. Μπορεί να παρατηρηθεί σε δίαιτες χαμηλές σε μεθειονίνη ή σε ηπατικά νοσήματα.

🔹 Πόσο γρήγορα μειώνονται τα επίπεδα με θεραπεία;

Με σωστή χορήγηση συμπληρωμάτων, η ομοκυστεΐνη μπορεί να μειωθεί αισθητά μέσα σε 4–8 εβδομάδες. Απαιτείται παρακολούθηση με νέα εξέταση για επιβεβαίωση.

🔹 Υπάρχει διαφορά μεταξύ αντρών και γυναικών στα επίπεδα;

Οι άνδρες έχουν συνήθως ελαφρώς υψηλότερα επίπεδα από τις γυναίκες, λόγω διαφορών στη μυϊκή μάζα και ορμονικών παραγόντων.

🧾 Συμπεράσματα

Η ομοκυστεΐνη αποτελεί έναν σημαντικό βιοδείκτη κινδύνου για πολλές παθολογικές καταστάσεις:

❤️ Καρδιοπάθεια, αθηροσκλήρωση και θρομβώσεις
🧠 Άνοια, γνωστική έκπτωση και εγκεφαλικά επεισόδια
🤰 Αποβολές και προεκλαμψία στην εγκυμοσύνη
🍽️ Αντανακλά ανεπάρκειες βιταμινών και μεταβολικές διαταραχές
🧬 Επηρεάζει και τη γονιμότητα σε άνδρες και γυναίκες

✅ Η μέτρηση της ομοκυστεΐνης:

Είναι απλή, φθηνή και ενημερωτική
Χρήσιμη σε ασθενείς με καρδιολογικά, νευρολογικά, νεφρικά και αναπαραγωγικά προβλήματα
Μπορεί να βελτιωθεί με σωστή διατροφή, συμπληρώματα και τρόπο ζωής

🔁 Η προληπτική παρακολούθηση και παρέμβαση μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρών νοσημάτων.

📚 Βιβλιογραφία

📘 Διεθνείς Πηγές

Homocysteine and cardiovascular disease: Mayo Clinic Proceedings, 2020. PubMed
Homocysteine metabolism, folic acid, and vitamin B12 in pregnancy and fetal development – Am J Clin Nutr. PubMed
Elevated homocysteine and Alzheimer’s disease: meta-analysis. Neurology, 2018. PubMed
B-vitamins and homocysteine in health and disease: BMJ, 2022. PubMed

🇬🇷 Ελληνικές Πηγές

Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών – iatronet.gr
Βιοπαθολογικά εργαστήρια Bioiatriki – bioiatriki.gr
Εγκυμοσύνη και Ομοκυστεΐνη – mothersblog.gr
Διατροφή και Βιταμίνες Β – mednutrition.gr
ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΤΕ ΜΑΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ !!
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Παντελής Αναγνωστόπουλος

13/Jun/2025

Θρομβοφιλία: Πλήρης Οδηγός για Γονιδιακές και Επίκτητες Μορφές, Θεραπεία και Κύηση

🧬 Τι είναι η Θρομβοφιλία;

Η θρομβοφιλία είναι μια παθολογική κατάσταση στην οποία το άτομο έχει αυξημένη προδιάθεση για σχηματισμό θρόμβων αίματος (θρόμβωση). Αυτό μπορεί να συμβεί είτε κληρονομικά είτε ως αποτέλεσμα επίκτητων παραγόντων. Η διαταραχή αυτή συνδέεται με φλεβική θρομβοεμβολική νόσο, πνευμονική εμβολή, αποβολές στην κύηση, εγκεφαλικά επεισόδια και άλλα.

📌 Ορισμός

Θρομβοφιλία = αυξημένος κίνδυνος παθολογικής πήξης του αίματος

Υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες:

Κληρονομική (γενετική) – μεταβιβάζεται μέσω DNA
Επίκτητη – αναπτύσσεται κατά τη διάρκεια της ζωής λόγω νόσου, φαρμάκων ή άλλων παραγόντων

Συνήθως, το άτομο είναι ασυμπτωματικό μέχρι να συμβεί ένα θρομβωτικό επεισόδιο.

🧬 Κληρονομικές μορφές Θρομβοφιλίας

Οι κληρονομικές θρομβοφιλίες είναι αποτέλεσμα μεταλλάξεων σε γονίδια που σχετίζονται με την πήξη του αίματος. Είναι πιο συχνές στους Καυκάσιους και μπορεί να μεταβιβαστούν από τον έναν ή και τους δύο γονείς.

🧬 Σημαντικότερα γονίδια και μεταλλάξεις

Γονίδιο / Παράγοντας	Τύπος διαταραχής	Συχνότητα	Επιπτώσεις
Factor V Leiden	Αντίσταση στην ενεργοποιημένη πρωτεΐνη C	~5% (ετερόζυγοι)	Αυξημένος κίνδυνος φλεβικής θρόμβωσης
Προθρομβίνη G20210A	Αυξημένη παραγωγή προθρομβίνης	~2%	Αυξημένος κίνδυνος θρόμβωσης
MTHFR C677T/A1298C	Διαταραχή μεταβολισμού ομοκυστεΐνης	Μέτρια συχνότητα	Υπερομοκυστεϊναιμία (σχετική θρομβοφιλία)
Protein C / Protein S deficiency	Μειωμένη αναστολή πήξης	Σπάνια	Ισχυρή προδιάθεση για υποτροπές
Antithrombin III deficiency	Έντονη προδιάθεση	Πολύ σπάνια	Βαρειές, πρώιμες θρομβώσεις

🧬 Ποιος κινδυνεύει περισσότερο;

Άτομα με οικογενειακό ιστορικό θρόμβωσης σε νεαρή ηλικία
Γυναίκες με επαναλαμβανόμενες αποβολές
Άτομα με συνδυασμούς μεταλλάξεων
Ασθενείς που έπαθαν θρόμβωση χωρίς εμφανή παράγοντα κινδύνου

📋 Κληρονομικότητα

Ετερόζυγος: 1 αντίγραφο μεταλλαγμένου γονιδίου → μέτριος κίνδυνος
Ομόζυγος: 2 αντίγραφα → πολύ υψηλός κίνδυνος

📌 Πολλοί δεν εμφανίζουν ποτέ θρόμβωση, αλλά διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σε περιπτώσεις όπως:

Εγχείρηση
Ακινητοποίηση
Κύηση / τοκετός

Αντισυλληπτικά

🦠 ΕΠΙΚΤΗΤΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑΣ

Οι επίκτητες θρομβοφιλίες εμφανίζονται κατά τη διάρκεια της ζωής και δεν οφείλονται σε γενετικές μεταλλάξεις, αλλά σε παράγοντες όπως ανοσολογικά νοσήματα, νεοπλασίες, φάρμακα, λοιμώξεις και καταστάσεις όπως η εγκυμοσύνη.

🔴 Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο (APLA / APS)

Μία από τις πιο συχνές και σοβαρές επίκτητες μορφές.

📌 Ορισμός

Παρουσία αυτοαντισωμάτων που προσδένονται στα φωσφολιπίδια ή σε σχετιζόμενες πρωτεΐνες, οδηγώντας σε υπερπηκτικότητα.

🧪 Αντισώματα

Αντι-καρδιολιπινικά (aCL)
Αντι-β2 γλυκοπρωτεΐνης Ι
Lupus anticoagulant (LA)

⚠️ Επιπτώσεις:

Επαναλαμβανόμενες αποβολές
Εγκεφαλικά επεισόδια, φλεβικές θρομβώσεις
Θρομβώσεις σε αρτηρίες, φλέβες, πλακούντα

🧬 Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ)

30-50% των ασθενών με ΣΕΛ έχουν αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα
Συνυπάρχει με APLA σε πολλές περιπτώσεις
Αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για αρτηριακές και φλεβικές θρομβώσεις

🧫 Κακοήθειες και Θρομβοφιλία

Ο καρκίνος είναι ισχυρός παράγοντας επίκτητης θρομβοφιλίας:

Τύπος Καρκίνου	Κίνδυνος Θρόμβωσης
Παγκρεατικός	Πολύ υψηλός
Πνεύμονας	Υψηλός
Στομάχι / Παχύ έντερο	Μέτριος
Αιματολογικοί (π.χ. λέμφωμα)	Αυξημένος
Καρκίνος ωοθηκών	Συνδέεται με Trousseau syndrome

📌 Οι όγκοι προκαλούν υπερπηκτικότητα μέσω:

Έκκρισης προπηκτικών ουσιών
Πίεσης σε φλέβες
Ακινητοποίησης / καχεξίας

💉 Φάρμακα που προκαλούν επίκτητη θρομβοφιλία

Ορμονικά σκευάσματα (π.χ. αντισυλληπτικά, θεραπεία υποκατάστασης)
Ταμοξιφαίνη
Ανοσοκατασταλτικά
Χημειοθεραπευτικά
Θρομβοποιητίνη / αυξητικοί παράγοντες

🦠 COVID-19 και Θρομβοφιλία

Η νόσος COVID-19 προκαλεί συστηματική φλεγμονή, ενδοθηλιακή βλάβη και ενεργοποίηση της πήξης, οδηγώντας σε:

Φλεβική θρόμβωση
Πνευμονική εμβολή
Μικροθρομβώσεις σε πνεύμονες, εγκέφαλο, νεφρούς

💉 Εμβόλια & θρόμβωση

Σπάνιες περιπτώσεις (VITT) έχουν παρατηρηθεί μετά από εμβόλια αδενοϊού (π.χ. AstraZeneca, J&J)
Πρόκειται για ανοσολογική αντίδραση (όχι κλασική θρομβοφιλία)

Θεραπεύεται με IVIG & αποφυγή ηπαρίνης

🤰 ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ & ΚΥΗΣΗ

Η κύηση από μόνη της προκαλεί υπερπηκτική κατάσταση, ως φυσιολογικό προσαρμοστικό φαινόμενο. Σε γυναίκες με κληρονομική ή επίκτητη θρομβοφιλία, αυτός ο φυσιολογικός μηχανισμός ενισχύεται, αυξάνοντας τον κίνδυνο επιπλοκών.

⚠️ Επιπτώσεις της Θρομβοφιλίας στην Κύηση

Επιπλοκή	Σχέση με θρομβοφιλία
Επαναλαμβανόμενες αποβολές	Πολύ συχνές σε APLA & Leiden
Ενδομήτριος θάνατος	Αυξημένος κίνδυνος
Προεκλαμψία / ΕΚΛ	Συχνά συνυπάρχει
Αποκόλληση πλακούντα	Συνδέεται με θρομβώσεις στο λάχιο
Ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης (IUGR)	Πλακουντιακή δυσλειτουργία
Πρόωρος τοκετός	Από πλακουντιακή ανεπάρκεια

🧬 Κληρονομικές μορφές και Κύηση

Factor V Leiden → Συσχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο αποβολών, ειδικά σε ομόζυγες
Προθρομβίνη G20210A → Αυξημένος κίνδυνος εμβρυϊκής απώλειας
Protein S / C deficiency → Συσχετίζεται με πλακουντιακές θρομβώσεις

🧪 Διάγνωση Θρομβοφιλίας στην Κύηση

Συνήθως γίνεται μετά από 2 ή περισσότερες αποβολές
Επί αποτυχημένων IVF χωρίς προφανή αίτια
Ιστορικό προεκλαμψίας, IUGR, αποκόλλησης, πρόωρου τοκετού

💉 Αντιμετώπιση στην Κύηση

Παράμετρος	Προτεινόμενη Αγωγή
APLA με αποβολές	Ηπαρίνη χαμηλού ΜΒ + ασπιρίνη
Leiden / Προθρομβίνη	Προφύλαξη με LMWH (σε υποτροπές ή ιστορικό)
IVF αποτυχημένο	LMWH σε επιλογή γυναικολόγου
Ομόζυγη μετάλλαξη	Προφυλακτική αντιπηκτική θεραπεία

📌 Η συνεννόηση με αιματολόγο & γυναικολόγο είναι απαραίτητη πριν και κατά τη διάρκεια της κύησης.

🍼 Θρομβοφιλία & Εξωσωματική Γονιμοποίηση (IVF)

Θρομβοφιλία μπορεί να επηρεάσει την εμφύτευση
Προτείνεται χρήση LMWH σε ασθενείς με υποτροπές

Δεν υπάρχει απόλυτη ένδειξη αλλά η προσέγγιση είναι εξατομικευμένη

🧪 ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑΣ

Η σωστή διάγνωση της θρομβοφιλίας απαιτεί συνδυασμό εργαστηριακών και κλινικών κριτηρίων, καθώς δεν έχει πάντα άμεση σημασία το “αν υπάρχει μετάλλαξη” αλλά το αν σχετίζεται με κλινικά συμβάντα.

🔍 Πότε να υποπτευθούμε θρομβοφιλία;

📌 Δείκτες υψηλού κινδύνου:

Θρόμβωση <50 ετών χωρίς εμφανή αιτία
Επαναλαμβανόμενες αποβολές (≥2)
Ιστορικό θρόμβωσης στην οικογένεια
Αρτηριακές θρομβώσεις (σε νέα άτομα)
Θρομβώσεις σε ασυνήθιστες θέσεις (π.χ. εγκεφάλου, ηπατικής φλέβας)
IVF αποτυχίες, IUGR, αποκόλληση πλακούντα

🧪 Εξετάσεις για Θρομβοφιλία

🧬 Γενετικές εξετάσεις:

Εξέταση	Στόχος
Factor V Leiden (PCR)	Ανίχνευση μετάλλαξης
Προθρομβίνη G20210A	Αυξημένη προθρομβίνη
MTHFR	Αξιολόγηση ομοκυστεΐνης
Protein C / S	Δραστικότητα
Antithrombin III	Επίπεδα λειτουργικότητας

🧫 Ανοσολογικός έλεγχος:

Αντισώματα	Νόσος
Αντι-καρδιολιπίνης (aCL)	APLA
Αντι-β2-GPI	APLA
Lupus anticoagulant	APLA / ΣΕΛ
ANA, ENA, anti-dsDNA	ΣΕΛ

🕐 Πότε να γίνουν;

❗ Οι εξετάσεις πρέπει να γίνονται εκτός φάσης οξείας θρόμβωσης και χωρίς αντιπηκτικά, εφόσον είναι δυνατόν.

📍 Ιδανικά, μετά από τουλάχιστον 2–3 μήνες από επεισόδιο
📍 Όχι κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης για Protein S (φυσιολογικά μειώνεται)

👨‍👩‍👧‍👦 Ποιοι πρέπει να ελεγχθούν;

Άτομα με ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό
Γυναίκες με >2 αποβολές ή ιστορικό αποκόλλησης/IUGR
Αδέρφια ή παιδιά ασθενούς με γνωστή μετάλλαξη
Πριν από IVF

Άτομα που είχαν θρόμβωση σε ηλικία <50 ετών

💊 ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑΣ

Η θεραπευτική προσέγγιση της θρομβοφιλίας εξαρτάται από:

Τον τύπο της διαταραχής (κληρονομική/επίκτητη)
Το αν υπάρχει προηγούμενο επεισόδιο θρόμβωσης
Την παρουσία παραγόντων κινδύνου (κύηση, ακινησία, εγχείρηση κ.λπ.)

🧠 Βασικές Αρχές

Η ύπαρξη θρομβοφιλίας δεν σημαίνει αυτόματα ότι χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή.
Ατομική αξιολόγηση κινδύνου/οφέλους από τον γιατρό.

💊 Αντιπηκτικά Φάρμακα

Φάρμακο	Χρήση	Σημειώσεις
Ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους (LMWH)	Προφύλαξη στην κύηση, νοσηλεία	Χορήγηση υποδόρια
Βαρφαρίνη (Sintrom)	Μακροχρόνια αγωγή	Απαιτεί INR παρακολούθηση, αντενδείκνυται στην κύηση
NOACs (rivaroxaban, apixaban)	Σύγχρονες εναλλακτικές	Δεν απαιτούν INR – όχι στην κύηση ή APLA
Ασπιρίνη (χαμηλή δόση)	Προφύλαξη – ειδικά σε APLA	Συχνά σε συνδυασμό με LMWH

📈 Διάρκεια Θεραπείας

Περίπτωση	Διάρκεια
1ο επεισόδιο με παροδικό παράγοντα (π.χ. εγχείρηση)	3–6 μήνες
Ιδιοπαθής θρόμβωση	≥6 μήνες έως επ’ αόριστον
Υποτροπιάζουσα θρόμβωση	Εφόρου ζωής
Θρόμβωση σε APLA με αρνητικό ANA	Συνήθως εφόρου ζωής
Προφύλαξη σε κύηση (Leiden/IVF)	Καθ’ όλη τη διάρκεια + 6 εβδομάδες μετά

⚠️ Ειδικές Οδηγίες

APLA: αποφύγετε ηπαρίνη μετά από VITT, προτιμήστε IVIG
Εγκυμοσύνη: ασπιρίνη + LMWH μόνο υπό καθοδήγηση
Χειρουργείο / πτήση / μακρά ακινησία: προσωρινή προφύλαξη LMWH

Συμβατότητα με θηλασμό: LMWH & warfarin επιτρέπονται

💊 ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΠΤΙΚΑ & ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ

Η χρήση αντισυλληπτικών με οιστρογόνα αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο θρόμβωσης, ιδιαίτερα σε γυναίκες με κληρονομική ή επίκτητη θρομβοφιλία.

🔥 Πόσο αυξάνεται ο κίνδυνος;

Κατηγορία	Σχετικός Κίνδυνος Θρόμβωσης
Χωρίς θρομβοφιλία & χωρίς αντισυλληπτικά	1 (βάση)
Με αντισυλληπτικά μόνο	x3 έως x5
Με Leiden + αντισυλληπτικά	x30 έως x50
Με APLA	Πολύ υψηλός, ιδιαίτερα σε κάπνισμα
Με συνδυασμένο παράγοντα κινδύνου (κάπνισμα, ηλικία >35)	Κρίσιμα αυξημένος

🚫 Πότε απαγορεύονται απόλυτα;

Γυναίκες με ομόζυγο Leiden ή προθρομβίνη
Γυναίκες με προηγούμενο θρομβωτικό επεισόδιο
Γυναίκες με APS / APLA
Συγγενείς ατόμων με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό θρόμβωσης
Καπνίστριες >35 ετών με θρομβοφιλία

✅ Εναλλακτικές Επιλογές

Μέθοδος	Καταλληλότητα
Σπιράλ (IUD) χωρίς ορμόνες	✅ Πολύ ασφαλές
Προγεσταγονοειδή μόνο (mini-pill)	✅ Προτιμούνται
Ενέσιμη προγεστερόνη	✅ Σε χαμηλού κινδύνου
Αγγειοχειρουργικές μέθοδοι (π.χ. στείρωση)	✅ Σε γυναίκες με ιστορικό θρόμβωσης
Φυσικές μέθοδοι (σε συνεννόηση)	⚠️ Μικρότερη αξιοπιστία

👩‍⚕️ Συστάσεις

- Πριν από χορήγηση αντισυλληπτικών: λήψη οικογενειακού ιστορικού
- Σε υποψία θρομβοφιλίας: εργαστηριακός έλεγχος
- Εναλλακτικές λύσεις προτείνονται εξατομικευμένα από γυναικολόγο & αιματολόγο
  ⚖️ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΓΚΡΙΣΗΣ: LEIDEN vs APLA
  Η μετάλλαξη Leiden και το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο (APLA) είναι δύο από τις συχνότερες αιτίες θρομβοφιλίας. Παρότι και οι δύο αυξάνουν τον κίνδυνο θρόμβωσης, έχουν διαφορετικό μηχανισμό, πρόγνωση και θεραπεία

.📊 Συγκριτικός Πίνακας

Χαρακτηριστικό	Factor V Leiden	Antiphospholipid Syndrome (APLA)
Τύπος διαταραχής	Κληρονομική (γονιδιακή μετάλλαξη)	Επίκτητη (ανοσολογική)
Μηχανισμός	Αντίσταση στην πρωτεΐνη C	Αυτοαντισώματα → ενεργοποίηση πήξης
Εντόπιση θρόμβωσης	Κυρίως φλεβική (DVT, PE)	Φλεβική & αρτηριακή (CVA, MI)
Σχέση με κύηση	Μέτριος κίνδυνος αποβολών	Υψηλός κίνδυνος αποβολών & IUGR
Επίπεδο κινδύνου	Μέτριο (ετερόζυγοι), υψηλό (ομόζυγοι)	Υψηλό – με πιθανές υποτροπές
Αντιμετώπιση σε κύηση	LMWH ± ασπιρίνη (σε υποτροπές)	Ασπιρίνη + LMWH απαραίτητα
Χρειάζεται έλεγχος συγγενών;	Ναι, ειδικά πρώτου βαθμού	Όχι (δεν είναι μεταβιβάσιμο)
Μορφή διάγνωσης	PCR ανάλυση DNA	Ανοσολογικές εξετάσεις αντισωμάτων

📌 Το APLA θεωρείται σοβαρότερη μορφή θρομβοφιλίας λόγω:

Πολλαπλών συστημάτων που μπορεί να επηρεάσει
Θρόμβωσης σε αρτηρίες, όχι μόνο φλέβες
Υψηλού κινδύνου επανεμφάνισης

Συνύπαρξης με συστηματικά νοσήματα (ΣΕΛ)

🥗 ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ

Η καθημερινή ρουτίνα και οι συνήθειες ζωής μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης θρόμβωσης, ακόμα και σε άτομα με υψηλού κινδύνου θρομβοφιλία.

🚶‍♂️ Φυσική Δραστηριότητα

📌 Τακτικό περπάτημα (30–45 λεπτά/ημέρα)
Αποφυγή πολύωρης ακινησίας (π.χ. πτήσεις, γραφείο >2 ώρες χωρίς κίνηση)
Άσκηση με μέτρια ένταση (κολύμβηση, ποδήλατο, yoga)
Αποφυγή υπερβολικών βαρών / έντονης αναερόβιας πίεσης

🥗 Διατροφή κατά της Θρόμβωσης

Τρόφιμα / Ουσίες	Δράση
Ω-3 λιπαρά (ψάρια, λιναρόσπορος)	Αντιφλεγμονώδη – αντιπηκτικά
Σκόρδο, κουρκουμάς	Ήπια αντιαιμοπεταλιακή δράση
Πράσινα φυλλώδη λαχανικά	Περιέχουν βιταμίνη Κ – προσοχή με Sintrom
Νερό	Ενυδάτωση → μικρότερη πυκνότητα αίματος
Αποφυγή αλκοόλ/καπνού	Αυξάνουν τον θρομβωτικό κίνδυνο

⚠️ Σε ασθενείς με βαρφαρίνη, απαιτείται σταθερή πρόσληψη βιταμίνης Κ, όχι πλήρης αποφυγή.

🧘 Αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου

Διακοπή καπνίσματος
Έλεγχος σακχάρου & λιπιδίων
Απώλεια βάρους (BMI <25)
Διαχείριση στρες (μέσω mindfulness, ψυχολογικής υποστήριξης)

✈️ Ταξίδια / Πτήσεις

- Κίνηση κάθε 1–2 ώρες
- Κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης
- Ενυδάτωση
- Σε ιστορικό θρόμβωσης: LMWH προ της πτήσης, πάντα με οδηγία γιατρού

❓ FAQ – Συχνές Ερωτήσεις για τη Θρομβοφιλία

🔍 Τι είναι η θρομβοφιλία;

Η θρομβοφιλία είναι μια διαταραχή που αυξάνει την πιθανότητα σχηματισμού θρόμβων στο αίμα. Μπορεί να είναι κληρονομική ή επίκτητη.

🧬 Ποια είναι τα πιο συχνά γονίδια θρομβοφιλίας;

Το Leiden (Factor V), η μετάλλαξη προθρομβίνης G20210A, η MTHFR, καθώς και οι ελλείψεις πρωτεϊνών C, S και αντιθρομβίνης III.

🤰 Επηρεάζει η θρομβοφιλία την εγκυμοσύνη;

Ναι. Συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο αποβολών, προεκλαμψίας, καθυστέρησης ανάπτυξης του εμβρύου, αποκόλλησης πλακούντα και πρόωρου τοκετού.

💉 Ποια φάρμακα χρησιμοποιούνται για θεραπεία;

Ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους (LMWH), βαρφαρίνη (Sintrom), νεότερα αντιπηκτικά (NOACs), και ασπιρίνη χαμηλής δόσης – ανάλογα με την περίπτωση.

🩺 Χρειάζεται θεραπεία κάθε άτομο με θρομβοφιλία;

Όχι απαραίτητα. Η θεραπεία εξαρτάται από το αν υπήρξε προηγούμενο θρομβωτικό επεισόδιο ή/και άλλοι παράγοντες κινδύνου.

🧫 Τι εξετάσεις γίνονται για να διαγνωστεί;

Γονιδιακές (PCR για Leiden/Προθρομβίνη), λειτουργικές (Protein C/S, ATIII), και ανοσολογικές (aCL, anti-β2GPI, Lupus anticoagulant).

👩‍⚕️ Ποιος πρέπει να ελεγχθεί για θρομβοφιλία;

Άτομα με ιστορικό θρόμβωσης σε νέα ηλικία, οικογενειακό ιστορικό, επαναλαμβανόμενες αποβολές, θρομβώσεις σε ασυνήθιστες θέσεις ή IVF αποτυχίες.

💊 Μπορούν τα αντισυλληπτικά να προκαλέσουν θρόμβωση σε θρομβοφιλία;

Ναι. Ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά, ιδίως σε γυναίκες με Leiden ή APLA. Συνίσταται αποφυγή οιστρογονικών σκευασμάτων.

✈️ Τι πρέπει να προσέχω σε μεγάλα ταξίδια;

Να κινείσαι συχνά, να ενυδατώνεσαι, να φοράς ελαστικές κάλτσες, και σε ορισμένες περιπτώσεις να χορηγείται LMWH προληπτικά.

📈 Ποια είναι η πρόγνωση ατόμων με θρομβοφιλία;

Πολύ καλή εφόσον υπάρχει κατάλληλη ενημέρωση, πρόληψη και σωστή θεραπεία στις κατάλληλες περιπτώσεις. Πολλοί ζουν φυσιολογικά χωρίς κανένα επεισόδιο.

📚 Εκτεταμένη Βιβλιογραφία (με PubMed links)

Baglin T et al. Clinical guidelines for testing for heritable thrombophilia. Br J Haematol. 2010. PubMed
Martinelli I. Thrombophilia testing in pregnancy. Semin Hematol. 2007. PubMed
Cervera R. Antiphospholipid syndrome. Lancet. 2009. PubMed
Lockshin MD. APS and pregnancy loss. Lupus. 2014.
Rosendaal FR. Venous thrombosis: a multicausal disease. Lancet. 1999.
ΕΟΔΥ – Θρομβοφιλία: https://eody.gov.gr
ΕΕΑΑ – Ελληνική Εταιρεία Αιματολογίας
WHO – Global thrombosis strategies, 2021
ISTH Guidelines – Inherited Thrombophilia
COVID-19 & Thrombosis Position Paper (NEJM, 2021)