ANCA (αντισώματα κατά του κυτταροπλάσματος ουδετερόφιλων): τι δείχνει η εξέταση

1

Τι είναι τα ANCA

Τα ANCA (Anti-Neutrophil Cytoplasmic Antibodies) είναι αυτοαντισώματα που στοχεύουν πρωτεΐνες των ουδετερόφιλων.
Χρησιμοποιούνται κυρίως για τη διερεύνηση αγγειιτιδών μικρών αγγείων, όταν υπάρχουν συμπτώματα/ευρήματα που το υποστηρίζουν. Η εξέταση είναι αιματολογική (απλή αιμοληψία) και δεν χρησιμοποιείται ως προληπτικός έλεγχος, αλλά όταν υπάρχει συγκεκριμένη κλινική υποψία, όπως ανεξήγητη νεφρική ή πνευμονική προσβολή, συστηματική φλεγμονή ή σημεία πολυσυστηματικής νόσου. Συνήθως περιλαμβάνει έλεγχο μοτίβου (c-ANCA / p-ANCA) και, όπου χρειάζεται, προσδιορισμό ειδικότητας (PR3-ANCA, MPO-ANCA) για πιο αξιόπιστη ερμηνεία από τον ιατρό.

2

Γιατί ζητείται η εξέταση

Η εξέταση ζητείται όταν ο γιατρός θέλει να ελέγξει αν μια κλινική εικόνα ταιριάζει με ANCA-σχετιζόμενη αγγειίτιδα.
Δεν είναι «γενικός» έλεγχος αυτοανοσίας και δεν προτείνεται ως screening χωρίς ενδείξεις.

3

Πότε έχει νόημα να γίνει

4

Πώς γίνεται — IIF, PR3/MPO

Συνήθως χρησιμοποιούνται δύο διαδοχικά βήματα: αρχικά ο έμμεσος ανοσοφθορισμός (IIF) για την ανάδειξη του μοτίβου και, στη συνέχεια, ανοσοχημική/ανοσοενζυμική μέθοδος για τον προσδιορισμό της ειδικότητας (PR3, MPO).

Τα κλασικά μοτίβα IIF είναι το c-ANCA (κυτταροπλασματικό) και το p-ANCA (περιπυρηνικό). Ο προσδιορισμός της ειδικότητας αυξάνει σημαντικά τη διαγνωστική ακρίβεια: PR3-ANCA συσχετίζεται συχνότερα με κοκκιωμάτωση με πολυαγγειίτιδα, ενώ MPO-ANCA με μικροσκοπική πολυαγγειίτιδα και ηωσινοφιλική κοκκιωμάτωση.

5

Προετοιμασία

Η εξέταση γίνεται με απλή αιμοληψία και συνήθως δεν απαιτείται νηστεία.
Ενημερώστε τον ιατρό για πρόσφατη/τρέχουσα λοίμωξη, χρόνια νοσήματα και φαρμακευτική αγωγή, γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αυξηθεί η πιθανότητα ψευδώς θετικού ή «άτυπου» αποτελέσματος.

6

Πώς διαβάζονται τα αποτελέσματα

Η αξιολόγηση βασίζεται στην κλινική πιθανότητα. Ένα θετικό αποτέλεσμα έχει μεγαλύτερη διαγνωστική αξία όταν υπάρχει ισχυρή υποψία αγγειίτιδας και συνυπάρχουν συμβατά ευρήματα, όπως νεφρική ή πνευμονική προσβολή.

Γενικά, οι PR3-ANCA και MPO-ANCA θεωρούνται πιο ειδικοί δείκτες σε σύγκριση με ένα απομονωμένο μοτίβο c-ANCA / p-ANCA. Οι τιμές, οι μονάδες και τα όρια θετικότητας διαφέρουν μεταξύ εργαστηρίων, γι’ αυτό η ερμηνεία γίνεται πάντα με βάση το συνοδευτικό φύλλο αποτελέσματος και το κλινικό πλαίσιο.

7

Ψευδώς θετικά / αρνητικά

Ψευδώς θετικά αποτελέσματα μπορεί να εμφανιστούν σε λοιμώξεις, άλλες αυτοάνοσες παθήσεις, φλεγμονώδη νόσο του εντέρου και με ορισμένα φάρμακα, συχνά με τη μορφή «άτυπου p-ANCA».
Ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα είναι επίσης δυνατό, ιδιαίτερα όταν η νόσος βρίσκεται σε ύφεση ή όταν διαφέρουν η μέθοδος και τα όρια αναφοράς του εργαστηρίου.

8

Τι εξετάσεις συνήθως ζητούνται μαζί

Ανάλογα με την κλινική εικόνα, η εξέταση ANCA συχνά συνδυάζεται με γενική αίματος, δείκτες φλεγμονής (CRP, ΤΚΕ), νεφρικό έλεγχο (κρεατινίνη, eGFR), γενική ούρων ή λόγο λευκωματίνης/κρεατινίνης, συμπληρώματα (C3, C4), ANA / anti-dsDNA ή άλλους ανοσολογικούς δείκτες, καθώς και με απεικονιστικό έλεγχο όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο.

9

Πότε ΔΕΝ ενδείκνυται η εξέταση ANCA

Η εξέταση δεν συνιστάται ως προληπτικός ή γενικός έλεγχος αυτοανοσίας σε ασυμπτωματικά άτομα.
Έχει χαμηλή διαγνωστική αξία χωρίς σαφή κλινική υποψία αγγειίτιδας και μπορεί να οδηγήσει σε ψευδώς θετικά ευρήματα
και άσκοπο περαιτέρω έλεγχο.

10

Χρήση της εξέτασης στην παρακολούθηση

Τα ANCA δεν χρησιμοποιούνται συστηματικά ως μοναδικό κριτήριο για παρακολούθηση ή screening υποτροπής.
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, οι μεταβολές PR3-ANCA / MPO-ANCA μπορεί να συμβάλουν στη συνολική εκτίμηση,
αλλά η κλινική εικόνα και τα οργανικά ευρήματα παραμένουν καθοριστικά.

11

Συχνές Ερωτήσεις

12Ιατρική καθοδήγηση & οργάνωση εξέτασης

Για την εξέταση ANCA, το προσωπικό του εργαστηρίου μας μπορεί να σας καθοδηγήσει
σχετικά με τη διαδικασία, την προετοιμασία και τον χρόνο αποτελεσμάτων, καθώς και να
οργανώσει τον απαραίτητο εργαστηριακό έλεγχο σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό σας.

13

Βιβλιογραφία & Πηγές