Βιταμίνη D: Έλλειψη, Συμπτώματα, Τιμές & Εξέταση (25-OH-D)
Τελευταία ενημέρωση:
Η βιταμίνη D είναι απαραίτητη για οστά, μύες και ανοσοποιητικό.
Η εξέταση που μετράμε είναι η 25(OH)D.
Τιμές <20 ng/mL σημαίνουν έλλειψη, ενώ στόχος για τους περισσότερους είναι ≥30 ng/mL.
1
Τι είναι η βιταμίνη D
Η βιταμίνη D είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη που στην πράξη
λειτουργεί σαν ορμόνη.
Παράγεται κυρίως στο δέρμα μας όταν εκτιθέμαστε στον ήλιο και
παίζει βασικό ρόλο στη ρύθμιση του ασβεστίου,
της οστικής υγείας και της άμυνας του οργανισμού.
Υπάρχουν δύο κύριες μορφές:
η D2 (εργοκαλσιφερόλη) που προέρχεται κυρίως από φυτικές πηγές
και η D3 (χοληκαλσιφερόλη) που παράγεται από τον ήλιο
και θεωρείται πιο αποτελεσματική.
Στις εξετάσεις αίματος δεν μετράμε αυτές άμεσα,
αλλά τη 25-υδροξυβιταμίνη D [25(OH)D],
η οποία δείχνει τα αποθέματα βιταμίνης D στον οργανισμό.
Η έλλειψη βιταμίνης D είναι πολύ συχνή,
ακόμα και σε χώρες με έντονη ηλιοφάνεια όπως η Ελλάδα,
και συχνά δεν δίνει έντονα συμπτώματα μέχρι να γίνει σοβαρή.
2
Γιατί είναι σημαντική – ρόλος στον οργανισμό
Ο πιο γνωστός ρόλος της βιταμίνης D είναι η
απορρόφηση του ασβεστίου και του φωσφόρου,
κάτι που είναι απαραίτητο για
γερά οστά και δόντια.
Όταν τα επίπεδα είναι χαμηλά,
ο οργανισμός δυσκολεύεται να «κρατήσει» το ασβέστιο στα οστά,
με αποτέλεσμα οστεοπενία, οστεοπόρωση ή οστικούς πόνους.
Η βιταμίνη D όμως δεν αφορά μόνο τα οστά.
Συμμετέχει στη μυϊκή λειτουργία,
μειώνοντας τον κίνδυνο πτώσεων,
ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους.
Παράλληλα επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα,
βοηθώντας τον οργανισμό να αμύνεται καλύτερα απέναντι σε λοιμώξεις.
Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D έχουν επίσης συσχετιστεί με
κόπωση, μειωμένη ενέργεια
και γενικό αίσθημα αδυναμίας.
Αν και δεν είναι η μοναδική αιτία,
η αποκατάστασή της συχνά βελτιώνει τη συνολική ευεξία.
3
Ήλιος & παραγωγή βιταμίνης D
Η κύρια πηγή βιταμίνης D για τον άνθρωπο είναι ο ήλιος.
Η υπεριώδης ακτινοβολία UVB μετατρέπει ουσίες στο δέρμα
σε βιταμίνη D3, η οποία στη συνέχεια ενεργοποιείται στο ήπαρ
και τους νεφρούς.
Για τους περισσότερους ανθρώπους,
10–20 λεπτά ήπιας έκθεσης
σε πρόσωπο και χέρια,
2–3 φορές την εβδομάδα,
είναι συνήθως αρκετά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.
Τον χειμώνα, όμως, η παραγωγή μειώνεται σημαντικά,
ακόμα και σε ηλιόλουστες περιοχές.
Παράγοντες όπως
σκούρο δέρμα, ηλικία, αντηλιακό, ρούχα
ή περιορισμένη έξοδος από το σπίτι
μειώνουν την παραγωγή βιταμίνης D.
Γι’ αυτό και πολλοί άνθρωποι εμφανίζουν έλλειψη,
παρότι εκτίθενται περιστασιακά στον ήλιο.
| Πηγή | Πλεονεκτήματα | Περιορισμοί |
|---|---|---|
| Ήλιος | Φυσική παραγωγή D3, χωρίς κίνδυνο υπερδοσολογίας | Μειωμένη παραγωγή τον χειμώνα, σε σκούρο δέρμα ή με αντηλιακό |
| Διατροφή | Συμβάλλει στη συνολική πρόσληψη, χωρίς κίνδυνο τοξικότητας | Σπάνια επαρκεί μόνη της για φυσιολογικά επίπεδα |
| Συμπλήρωμα | Αξιόπιστη αύξηση επιπέδων, χρήσιμη σε έλλειψη | Κίνδυνος υπερδοσολογίας χωρίς ιατρική παρακολούθηση |
Συμπέρασμα: Η καλύτερη στρατηγική είναι ο συνδυασμός
ασφαλούς έκθεσης στον ήλιο, ισορροπημένης διατροφής και συμπληρώματος
όταν υπάρχει τεκμηριωμένη ανάγκη.
4
Διατροφή & απορρόφηση βιταμίνης D
Η διατροφή μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση επαρκών επιπέδων βιταμίνης D,
όμως σπάνια επαρκεί από μόνη της για να καλύψει τις ανάγκες του οργανισμού.
Οι πλουσιότερες φυσικές πηγές είναι τα λιπαρά ψάρια
(σολομός, σαρδέλες, σκουμπρί),
ενώ μικρότερες ποσότητες περιέχονται στο αυγό,
στο συκώτι και σε εμπλουτισμένα τρόφιμα.
Η βιταμίνη D είναι λιποδιαλυτή,
γεγονός που σημαίνει ότι απορροφάται καλύτερα
όταν λαμβάνεται μαζί με γεύμα που περιέχει λίπος.
Αυτό ισχύει τόσο για τις φυσικές διατροφικές πηγές
όσο και για τα συμπληρώματα βιταμίνης D.
Για τον λόγο αυτό,
συνιστάται η λήψη της μαζί με το κύριο γεύμα της ημέρας.
Στην πράξη,
ακόμη και με ισορροπημένη διατροφή,
πολλοί άνθρωποι —ιδίως τους χειμερινούς μήνες—
δεν επιτυγχάνουν επαρκή επίπεδα βιταμίνης D.
Έτσι, σε μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού
απαιτείται συνδυασμός ασφαλούς έκθεσης στον ήλιο,
κατάλληλης διατροφής και,
όπου χρειάζεται, συμπληρώματος,
πάντα με ιατρική καθοδήγηση.
| Τρόφιμο | Βιταμίνη D (IU/100 g) | Σχόλιο |
|---|---|---|
| Σολομός (άγριος) | 600–1.000 | Πολύ πλούσια φυσική πηγή |
| Σαρδέλες / Σκουμπρί | 200–500 | Καλός συνδυασμός με ω-3 |
| Κρόκος αυγού | 20–40 | Μικρή αλλά χρήσιμη συμβολή |
| Συκώτι | 40–50 | Περιέχει και βιταμίνη Α |
| Εμπλουτισμένο γάλα | 40–100 | Διαφέρει ανά προϊόν |
Οι τιμές είναι ενδεικτικές και δεν επαρκούν μόνες τους για διόρθωση έλλειψης.
5
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο για έλλειψη
Η έλλειψη βιταμίνης D είναι πιο συχνή σε άτομα
με περιορισμένη έκθεση στον ήλιο,
όπως όσοι εργάζονται κυρίως σε κλειστούς χώρους
ή αποφεύγουν συστηματικά την ηλιακή ακτινοβολία.
Αυξημένο κίνδυνο έχουν επίσης οι ηλικιωμένοι,
καθώς η ικανότητα του δέρματος να παράγει βιταμίνη D
μειώνεται με την ηλικία,
καθώς και άτομα με παχυσαρκία,
όπου η βιταμίνη D «παγιδεύεται» στον λιπώδη ιστό.
Στην ομάδα υψηλού κινδύνου ανήκουν ακόμη άτομα με
δυσαπορρόφηση (π.χ. κοιλιοκάκη),
χρόνια νεφρική ή ηπατική νόσο,
καθώς και γυναίκες σε εγκυμοσύνη ή θηλασμό
και βρέφη που θηλάζουν αποκλειστικά.
Σε αυτές τις περιπτώσεις ο έλεγχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός.
6
Πότε χρειάζεται εξέταση βιταμίνης D
Η εξέταση βιταμίνης D συνιστάται όταν υπάρχουν
συμπτώματα όπως οστικοί πόνοι,
μυϊκή αδυναμία,
εύκολη κόπωση ή συχνές λοιμώξεις,
αλλά και όταν ανήκετε σε ομάδα αυξημένου κινδύνου,
όπως ηλικιωμένοι, άτομα με περιορισμένη έκθεση στον ήλιο,
παχυσαρκία, δυσαπορρόφηση ή χρόνια νεφρική/ηπατική νόσο.
Χρησιμοποιείται επίσης για
παρακολούθηση της θεραπείας
σε άτομα που λαμβάνουν συμπλήρωμα βιταμίνης D,
ώστε να διαπιστωθεί αν τα επίπεδα αποκαθίστανται
στα επιθυμητά όρια
χωρίς να ξεπερνούν τα ασφαλή επίπεδα,
ιδίως σε μακροχρόνια ή υψηλότερη δοσολογία.
Η εξέταση πραγματοποιείται με απλή αιμοληψία
και μετράται η 25-υδροξυβιταμίνη D [25(OH)D],
η οποία αποτελεί τον πιο αξιόπιστο δείκτη
των συνολικών αποθεμάτων βιταμίνης D στον οργανισμό.
Η ενεργός μορφή [1,25(OH)₂D] δεν χρησιμοποιείται
στον routine έλεγχο,
καθώς μπορεί να είναι φυσιολογική
ακόμη και σε σοβαρή έλλειψη.
Δεν απαιτείται νηστεία
και η αιμοληψία μπορεί να πραγματοποιηθεί
οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.
Σε περίπτωση έναρξης ή αλλαγής αγωγής,
ο επανέλεγχος γίνεται συνήθως μετά από
8–12 εβδομάδες,
διάστημα που επιτρέπει την αξιόπιστη αξιολόγηση
της ανταπόκρισης στη θεραπεία.
Σε ορισμένες περιπτώσεις,
ο έλεγχος της βιταμίνης D
συνδυάζεται με εξετάσεις όπως
ασβέστιο, φώσφορος,
παραθορμόνη (PTH) και
μαγνήσιο,
ώστε να υπάρχει πληρέστερη εικόνα
του μεταβολισμού των οστών.
Πότε χρειάζεται η εξέταση βιταμίνης D
- Όταν υπάρχουν οστικοί πόνοι, μυϊκή αδυναμία ή ανεξήγητη κόπωση.
- Σε άτομα με περιορισμένη έκθεση στον ήλιο ή κατά τους χειμερινούς μήνες.
- Σε ηλικιωμένους, άτομα με παχυσαρκία ή δυσαπορρόφηση.
- Σε χρόνια νεφρική ή ηπατική νόσο.
- Για παρακολούθηση θεραπείας μετά από λήψη συμπληρώματος βιταμίνης D.
7
Φυσιολογικές τιμές βιταμίνης D
Η κατάσταση της βιταμίνης D εκτιμάται με τη μέτρηση της
25-υδροξυβιταμίνης D [25(OH)D] στο αίμα.
Πρόκειται για τον πιο αξιόπιστο δείκτη των αποθεμάτων της στον οργανισμό.
Γενικά, τιμές κάτω από 20 ng/mL θεωρούνται έλλειψη,
ενώ τα επίπεδα 20–29 ng/mL χαρακτηρίζονται ως ανεπάρκεια.
Οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν ότι τιμές
30 ng/mL και άνω είναι επαρκείς για τη γενική υγεία.
Τα όρια μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς ανάλογα με το εργαστήριο και τη μέθοδο μέτρησης.
Γι’ αυτό η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει πάντα να γίνεται
σε συνδυασμό με το ιατρικό ιστορικό
και όχι απομονωμένα.
Η μέτρηση της 1,25(OH)₂D αντί της 25(OH)D.
Η ενεργή μορφή μπορεί να είναι φυσιολογική ή αυξημένη ακόμη και σε έλλειψη βιταμίνης D και δεν αντικατοπτρίζει τα αποθέματα.
8
Χαμηλή βιταμίνη D – τι να κάνω
| Επίπεδα 25(OH)D | Συνήθης προσέγγιση | Σχόλιο |
|---|---|---|
| < 10 ng/mL | Υψηλότερες δόσεις για λίγες εβδομάδες | Πάντα με ιατρική παρακολούθηση |
| 10–19 ng/mL | Ενισχυμένη αγωγή + επανέλεγχος | Συνήθως 8–12 εβδομάδες |
| 20–29 ng/mL | Δόση συντήρησης | Στόχος ≥30 ng/mL |
Όταν τα επίπεδα βιταμίνης D είναι χαμηλά,
η αντιμετώπιση βασίζεται συνήθως στη
χορήγηση συμπληρώματος,
σε δόση που καθορίζεται από τον θεράποντα ιατρό.
Η επιλογή της δόσης εξαρτάται από το πόσο χαμηλή είναι η τιμή,
την ηλικία και τυχόν συνοδά νοσήματα.
Παράλληλα, συστήνεται
ασφαλής έκθεση στον ήλιο
και προσαρμογή της διατροφής,
αν και αυτά από μόνα τους σπάνια επαρκούν
για τη γρήγορη αποκατάσταση της έλλειψης.
Ο επανέλεγχος γίνεται συνήθως μετά από
8–12 εβδομάδες,
ώστε να αξιολογηθεί η ανταπόκριση στη θεραπεία
και να αποφευχθεί η υπερδοσολογία.
Βιταμίνη D & Παχυσαρκία: γιατί ανεβαίνει πιο αργά
Σε άτομα με παχυσαρκία, τα επίπεδα βιταμίνης D συχνά
ανεβαίνουν πιο αργά και παραμένουν χαμηλότερα σε σύγκριση
με άτομα φυσιολογικού βάρους.
Ο βασικός λόγος είναι ότι η βιταμίνη D είναι λιποδιαλυτή
και ένα σημαντικό μέρος της αποθηκεύεται στον λιπώδη ιστό,
με αποτέλεσμα να κυκλοφορεί λιγότερη ποσότητα στο αίμα.
Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι:
- η ίδια δόση συμπληρώματος μπορεί να έχει μικρότερη αύξηση στα επίπεδα,
- συχνά απαιτείται μεγαλύτερο διάστημα για να φανεί αποτέλεσμα,
- ο επανέλεγχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός.
Σε παχυσαρκία, η προσέγγιση πρέπει να είναι εξατομικευμένη
και να συνδυάζεται με μείωση βάρους, όπου αυτό είναι εφικτό,
καθώς η απώλεια λίπους βοηθά και στη βελτίωση των επιπέδων βιταμίνης D.
9
Υψηλή βιταμίνη D – πότε ανησυχώ
Υψηλά επίπεδα βιταμίνης D εμφανίζονται σχεδόν αποκλειστικά
λόγω υπερβολικής λήψης συμπληρωμάτων
και όχι από την έκθεση στον ήλιο ή τη διατροφή.
Σε πολύ υψηλές τιμές μπορεί να προκληθεί
υπερασβεστιαιμία,
η οποία εκδηλώνεται με συμπτώματα όπως
ναυτία, έντονη δίψα, συχνουρία ή αδυναμία.
Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται
άμεση ιατρική εκτίμηση.
Αν βρεθεί αυξημένη βιταμίνη D,
συνήθως ελέγχονται ταυτόχρονα
ασβέστιο και νεφρική λειτουργία,
ώστε να εκτιμηθεί αν υπάρχει κίνδυνος επιπλοκών.
Άτομα με νεφρική νόσο, υπερασβεστιαιμία,
σαρκοείδωση ή υπερπαραθυρεοειδισμό
δεν πρέπει να λαμβάνουν βιταμίνη D χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
10
Πόσο γρήγορα ανεβαίνει η βιταμίνη D
Η ταχύτητα με την οποία αυξάνονται τα επίπεδα βιταμίνης D
διαφέρει από άτομο σε άτομο.
Εξαρτάται από τη δόση του συμπληρώματος,
τη συνέπεια στη λήψη,
το σωματικό βάρος και τη γενική κατάσταση υγείας.
Στις περισσότερες περιπτώσεις,
μια μετρήσιμη βελτίωση φαίνεται μέσα σε
6–8 εβδομάδες.
Η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να χρειαστεί περισσότερο χρόνο,
ιδιαίτερα όταν η αρχική έλλειψη είναι σοβαρή.
Για τον λόγο αυτό,
η θεραπεία δεν πρέπει να διακόπτεται πρόωρα
και ο επανέλεγχος αποτελεί βασικό μέρος της σωστής παρακολούθησης.
Σε σοβαρή έλλειψη, η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να χρειαστεί 3–6 μήνες.
11
Συμπλήρωμα Βιταμίνης D: τι πρέπει να γνωρίζετε
Η λήψη συμπληρώματος βιταμίνης D είναι συχνή και σε πολλές περιπτώσεις απαραίτητη,
όμως δεν είναι ίδια για όλους. Η σωστή δόση και διάρκεια εξαρτώνται από
τα αρχικά επίπεδα 25(OH)D, την ηλικία, το σωματικό βάρος και τυχόν συνοδά νοσήματα.
Σε ενήλικες με ήπια ανεπάρκεια, συνήθως επαρκεί μία
δόση συντήρησης (π.χ. 800–2.000 IU ημερησίως).
Σε χαμηλότερες τιμές ή σε ομάδες υψηλού κινδύνου,
ο ιατρός μπορεί να συστήσει υψηλότερες δόσεις για περιορισμένο διάστημα,
πάντα με επανέλεγχο.
Σημαντικό να θυμάστε:
- Η βιταμίνη D είναι λιποδιαλυτή και απορροφάται καλύτερα με γεύμα.
- Αποθηκεύεται στον οργανισμό — η υπερβολή δεν είναι αθώα.
- Η μακροχρόνια λήψη υψηλών δόσεων χωρίς έλεγχο δεν συνιστάται.
Σε ειδικές περιπτώσεις (π.χ. οστεοπόρωση, νεφρική νόσος, παρατεταμένη θεραπεία),
μπορεί να χρειαστεί παράλληλος έλεγχος
ασβεστίου, φωσφόρου και παραθορμόνης (PTH).
| Επίπεδα 25(OH)D | Συνήθης δοσολογία (ενδεικτικά) | Διάρκεια | Σχόλιο |
|---|---|---|---|
| < 10 ng/mL | Υψηλότερες δόσεις (π.χ. εβδομαδιαία αγωγή) | 6–8 εβδομάδες | Μόνο με ιατρική παρακολούθηση |
| 10–19 ng/mL | 1.500–2.000 IU / ημέρα | 8–12 εβδομάδες | Ακολουθεί επανέλεγχος |
| 20–29 ng/mL | 800–1.000 IU / ημέρα | Συντήρηση | Στόχος ≥30 ng/mL |
| ≥ 30 ng/mL | Συνήθως δεν απαιτείται συμπλήρωμα | — | Εκτός ειδικών περιπτώσεων |
Σημείωση: Οι δοσολογίες είναι ενδεικτικές.
Η τελική αγωγή καθορίζεται από ιατρό, με βάση τα επίπεδα, το βάρος,
την ηλικία και το ιατρικό ιστορικό.
Αν λαμβάνετε συμπλήρωμα βιταμίνης D για διάστημα μεγαλύτερο από
2–3 μήνες,
συνιστάται επανέλεγχος της 25(OH)D,
ώστε η δοσολογία να προσαρμόζεται με ασφάλεια
και να αποφεύγεται η υπερδοσολογία.
12
Εγκυμοσύνη, βρέφη & παιδιά
Κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό,
οι ανάγκες σε βιταμίνη D είναι αυξημένες,
καθώς επηρεάζονται τόσο η υγεία της μητέρας
όσο και η σωστή ανάπτυξη του εμβρύου και του βρέφους.
Για τον λόγο αυτό, συχνά συστήνεται
προληπτική συμπλήρωση,
πάντα μετά από σύσταση ιατρού.
Στα βρέφη,
ιδιαίτερα σε όσα θηλάζουν αποκλειστικά,
η προληπτική χορήγηση βιταμίνης D
είναι συνήθης πρακτική τους πρώτους μήνες ζωής,
ώστε να προληφθεί η ραχίτιδα.
Σε παιδιά και εφήβους,
ο έλεγχος γίνεται όταν υπάρχουν ενδείξεις,
όπως οστικοί πόνοι, καθυστέρηση ανάπτυξης,
παχυσαρκία ή ελάχιστη έκθεση στον ήλιο.
13
Σχέση με ασβέστιο, μαγνήσιο & PTH
Η βιταμίνη D παίζει καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση του ασβεστίου στον οργανισμό.
Όταν τα επίπεδά της είναι χαμηλά, το ασβέστιο δεν απορροφάται επαρκώς από το έντερο, ακόμη και αν η πρόσληψή του από τη διατροφή είναι επαρκής.
Σε αυτή την κατάσταση, ο οργανισμός ενεργοποιεί έναν αντιρροπιστικό μηχανισμό:
αυξάνει την παραγωγή της παραθορμόνης (PTH),
ώστε να διατηρήσει φυσιολογικά επίπεδα ασβεστίου στο αίμα.
Η PTH επιτυγχάνει αυτόν τον στόχο απελευθερώνοντας ασβέστιο από τα οστά.
Αυτός ο μηχανισμός εξηγεί γιατί η χρόνια έλλειψη βιταμίνης D συνδέεται με:
- απώλεια οστικής μάζας
- οστεοπενία και οστεοπόρωση
- αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους
Το μαγνήσιο είναι επίσης απαραίτητο,
καθώς συμμετέχει στα ένζυμα που ενεργοποιούν τη βιταμίνη D
στο ήπαρ και στους νεφρούς.
Έλλειψη μαγνησίου μπορεί να οδηγήσει
σε φαινομενικά «ανθεκτική» χαμηλή βιταμίνη D,
παρά τη λήψη συμπληρώματος.
Σε επίμονες ή δύσκολες περιπτώσεις,
ο ιατρός μπορεί να συστήσει
συνδυαστικό εργαστηριακό έλεγχο:
ασβεστίου, παραθορμόνης (PTH) και μαγνησίου,
ώστε να αξιολογηθεί συνολικά ο μεταβολισμός των οστών
και να προσαρμοστεί σωστά η αγωγή.
Όταν η βιταμίνη D είναι χαμηλή, το ασβέστιο δεν απορροφάται σωστά από το έντερο.
Ο οργανισμός αντιδρά αυξάνοντας την παραθορμόνη (PTH),
η οποία διατηρεί το ασβέστιο στο αίμα αφαιρώντας το από τα οστά.
Σε χρόνιες καταστάσεις αυτό οδηγεί σε απώλεια οστικής μάζας.
Το μαγνήσιο είναι απαραίτητο για την ενεργοποίηση της βιταμίνης D
και η έλλειψή του μπορεί να εμποδίζει τη διόρθωση των επιπέδων,
ακόμη και με συμπλήρωμα.
14
Συχνά λάθη
Ένα από τα πιο συχνά λάθη είναι η
αυθαίρετη λήψη υψηλών δόσεων
χωρίς ιατρική καθοδήγηση,
με την πεποίθηση ότι «όσο περισσότερη τόσο το καλύτερο».
Εξίσου συχνό είναι να
μην γίνεται επανέλεγχος
μετά από θεραπεία,
καθώς και η σύγχυση της
25(OH)D (που μετράμε στο αίμα)
με την ενεργή μορφή της βιταμίνης D,
η οποία δεν αντικατοπτρίζει τα αποθέματα.
Η σωστή ενημέρωση και η συνεργασία με τον ιατρό
μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών.
15
Σε 1 λεπτό – τι να θυμάστε
- Η 25(OH)D είναι ο σωστός δείκτης για τον έλεγχο της βιταμίνης D.
- Τιμές <20 ng/mL υποδηλώνουν έλλειψη.
- Η αποκατάσταση απαιτεί χρόνο, συνέπεια και επανέλεγχο.
- Τα συμπληρώματα λαμβάνονται μόνο με ιατρική καθοδήγηση.
16
Συχνές Ερωτήσεις
Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση;
Όχι. Η εξέταση βιταμίνης D γίνεται οποιαδήποτε ώρα.
Σε πόσο χρόνο ανεβαίνει η βιταμίνη D;
Συνήθως σε 8–12 εβδομάδες φαίνεται σημαντική βελτίωση στα επίπεδα.
Ποια εξέταση δείχνει σωστά τη βιταμίνη D;
Η σωστή εξέταση είναι η 25-υδροξυβιταμίνη D [25(OH)D], γιατί αντικατοπτρίζει τα αποθέματα του οργανισμού.
Τι θεωρείται έλλειψη βιταμίνης D;
Συνήθως τιμές κάτω από 20 ng/mL θεωρούνται έλλειψη, ενώ 20–29 ng/mL ανεπάρκεια.
Να παίρνω βιταμίνη D καθημερινά ή εβδομαδιαία;
Και οι δύο τρόποι χρησιμοποιούνται. Η επιλογή (καθημερινή ή εβδομαδιαία δόση) γίνεται από τον ιατρό ανάλογα με την περίπτωση.
Είναι καλύτερη η βιταμίνη D2 ή D3;
Η βιταμίνη D3 (χοληκαλσιφερόλη) αυξάνει συνήθως πιο αποτελεσματικά τα επίπεδα από τη D2.
Μπορώ να πάρω υπερβολική ποσότητα βιταμίνης D;
Ναι, κυρίως από συμπληρώματα. Πολύ υψηλές δόσεις χωρίς παρακολούθηση μπορεί να οδηγήσουν σε υπερασβεστιαιμία.
Η έκθεση στον ήλιο αρκεί για φυσιολογικά επίπεδα;
Όχι πάντα. Τον χειμώνα, σε άτομα με σκουρόχρωμο δέρμα ή περιορισμένη έκθεση, συχνά δεν επαρκεί.
Χρειάζεται επανέλεγχος μετά τη θεραπεία;
Ναι. Συνιστάται επανέλεγχος συνήθως μετά από 8–12 εβδομάδες για αξιολόγηση της ανταπόκρισης.
Ποια τιμή βιταμίνης D θεωρείται ιδανική;
Για τους περισσότερους ενήλικες, στόχος είναι ≥30 ng/mL, εκτός αν υπάρχει ειδική ιατρική οδηγία.
17
Κλείστε Ραντεβού
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
18
Βιβλιογραφία
https://doi.org/10.1056/NEJMra070553
https://doi.org/10.3389/fendo.2018.00710
https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/2813
https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/
https://www.endo.gr/
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
