SHBG: Τι δείχνει η εξέταση, φυσιολογικές τιμές & πότε χρειάζεται έλεγχος

Τελευταία ενημέρωση: 25 Ιανουαρίου 2026

1

Τι είναι η SHBG

Σύντομη απάντηση: Η SHBG είναι πρωτεΐνη που μετριέται με εξέταση αίματος και ρυθμίζει πόση τεστοστερόνη και οιστραδιόλη είναι πραγματικά διαθέσιμες στον οργανισμό, βοηθώντας στη διάγνωση ορμονικών και μεταβολικών διαταραχών.

Η SHBG (Sex Hormone Binding Globulin) παράγεται κυρίως στο ήπαρ και λειτουργεί σαν «μεταφορέας» των στεροειδών ορμονών στο αίμα.
Δεσμεύει μεγάλο ποσοστό της τεστοστερόνης και των οιστρογόνων, αφήνοντας μόνο ένα μικρό μέρος ελεύθερο να δράσει στους ιστούς.

Με απλά λόγια: η SHBG δεν είναι ορμόνη — είναι ρυθμιστής ορμονικής διαθεσιμότητας.
Ακόμη και φυσιολογικά επίπεδα τεστοστερόνης μπορεί να είναι λειτουργικά χαμηλά όταν η SHBG είναι αυξημένη.

2

Τι ρόλο παίζει στις ορμόνες

Σύντομη απάντηση: Όσο αυξάνεται η SHBG, τόσο μειώνεται η «ελεύθερη» τεστοστερόνη· όσο πέφτει, τόσο αυξάνεται.

Στο αίμα, οι ορμόνες κυκλοφορούν σε τρεις μορφές:

• δεσμευμένες στη SHBG (ανενεργές),
• χαλαρά δεσμευμένες στην αλβουμίνη,
• ελεύθερες (βιολογικά δραστικές).

Η SHBG είναι ο ισχυρότερος δεσμευτής.
Ακόμη και μικρές μεταβολές της μπορούν να αλλάξουν σημαντικά τη διαθέσιμη τεστοστερόνη.
Γι’ αυτό δύο άτομα με ίδια ολική τεστοστερόνη μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική κλινική εικόνα.

Στην πράξη, αυτό εξηγεί γιατί εμφανίζονται συμπτώματα χαμηλής τεστοστερόνης ή υπερανδρογοναιμίας ενώ οι βασικές ορμονικές τιμές φαίνονται «φυσιολογικές».

3

Πότε ζητείται η εξέταση

Σύντομη απάντηση: Η SHBG είναι εξέταση αίματος που ζητείται όταν υπάρχει υποψία διαταραχής της διαθέσιμης τεστοστερόνης ή οιστρογόνων.

Στην κλινική πράξη, η μέτρηση SHBG χρησιμοποιείται όταν τα συμπτώματα δεν συμβαδίζουν με τις βασικές ορμονικές τιμές.
Συχνότερα εντάσσεται στον έλεγχο:

• χαμηλής ή οριακής τεστοστερόνης,
• διαταραχών εμμήνου ρύσεως,
• υπογονιμότητας ανδρών και γυναικών,
• συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS),
• σημείων υπερανδρογοναιμίας (ακμή, τριχοφυΐα, αλωπεκία),
• ύποπτων μεταβολικών διαταραχών.

Πρακτικά, η SHBG βοηθά να αποκαλυφθεί «κρυφή» ορμονική ανισορροπία,
όταν η ολική τεστοστερόνη φαίνεται φυσιολογική αλλά τα συμπτώματα επιμένουν.

4

Φυσιολογικές τιμές SHBG

Σύντομη απάντηση: Οι φυσιολογικές τιμές SHBG διαφέρουν ανά φύλο και ηλικία και ερμηνεύονται πάντα σε συνδυασμό με την ολική τεστοστερόνη.

Η SHBG μετριέται με εξέταση αίματος.
Ενδεικτικά εργαστηριακά όρια (μπορεί να διαφέρουν ανά μέθοδο και εργαστήριο):

• Άνδρες: περίπου 10–57 nmol/L
• Γυναίκες: περίπου 18–144 nmol/L

Η κλινική σημασία δεν βρίσκεται στον απόλυτο αριθμό,
αλλά στη σχέση SHBG με την ολική τεστοστερόνη και στον υπολογισμό του FAI.
Γι’ αυτό δύο άτομα με ίδια SHBG μπορεί να έχουν τελείως διαφορετική ορμονική εικόνα.

5

Υψηλή SHBG – τι σημαίνει

Σύντομη απάντηση: Η αυξημένη SHBG «δεσμεύει» περισσότερη τεστοστερόνη, μειώνοντας τη βιοδιαθέσιμη ποσότητα ακόμη κι αν η ολική τιμή είναι φυσιολογική.

Όταν η SHBG είναι υψηλή, μεγάλο μέρος της τεστοστερόνης παραμένει ανενεργό στο αίμα.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε λειτουργικό υπογοναδισμό, με συμπτώματα παρά φυσιολογικές εργαστηριακές τιμές.

Συχνές καταστάσεις που συνοδεύονται από αυξημένη SHBG:

• Υπερθυρεοειδισμός
• Χρόνιες ηπατοπάθειες
• λήψη οιστρογόνων ή αντισυλληπτικών
• χαμηλό σωματικό βάρος
• προχωρημένη ηλικία

Κλινικά μπορεί να εμφανιστούν:
κόπωση, μειωμένη libido, απώλεια μυϊκής μάζας, διαταραχές διάθεσης ή κύκλου.

6

Χαμηλή SHBG – τι σημαίνει

Σύντομη απάντηση: Η χαμηλή SHBG αυξάνει τη διαθέσιμη τεστοστερόνη και συχνά αποτελεί δείκτη μεταβολικής δυσλειτουργίας.

Η μειωμένη SHBG παρατηρείται συχνά σε καταστάσεις όπου υπάρχει αυξημένη ινσουλίνη.
Αποτελεί πρώιμο εργαστηριακό σημάδι ινσουλινοαντίστασης.

Συνδέεται συχνότερα με:

• παχυσαρκία
• μεταβολικό σύνδρομο
• σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS)
• αυξημένα ανδρογόνα
• σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Στις γυναίκες μπορεί να συνοδεύεται από ακμή, υπερτρίχωση και διαταραχές κύκλου,
ενώ στους άνδρες σχετίζεται με αυξημένο καρδιομεταβολικό κίνδυνο.

7

SHBG & τεστοστερόνη (FAI)

Σύντομη απάντηση: Ο Free Androgen Index (FAI) δείχνει πόση τεστοστερόνη είναι πραγματικά διαθέσιμη στους ιστούς.

Ο FAI υπολογίζεται μαθηματικά:

FAI = (Ολική τεστοστερόνη / SHBG) × 100

Δεν πρόκειται για ξεχωριστή εξέταση αίματος, αλλά για δείκτη που προκύπτει από τις τιμές SHBG και ολικής τεστοστερόνης.
Χρησιμοποιείται κυρίως για να αποκαλυφθεί κρυφή ανδρογονική διαταραχή όταν οι απόλυτες τιμές φαίνονται «φυσιολογικές».

Κλινικά είναι ιδιαίτερα χρήσιμος:

• σε γυναίκες με υποψία PCOS,
• σε ανεξήγητη υπερτρίχωση ή ακμή,
• σε άνδρες με συμπτώματα χαμηλής τεστοστερόνης παρά φυσιολογική ολική τιμή.

8

Γυναίκες: κύκλος, PCOS, αντισυλληπτικά

Σύντομη απάντηση: Στις γυναίκες, η SHBG επηρεάζεται έντονα από τις ορμόνες του κύκλου και τη χρήση αντισυλληπτικών.

Τα συνδυασμένα αντισυλληπτικά αυξάνουν σημαντικά τη SHBG,
μειώνοντας τη διαθέσιμη τεστοστερόνη — γι’ αυτό συχνά βελτιώνουν ακμή και υπερτρίχωση.

Αντίθετα, στο σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) παρατηρείται συχνά χαμηλή SHBG,
με αποτέλεσμα αυξημένο FAI και κλινικά σημεία υπερανδρογοναιμίας.

Η μέτρηση SHBG βοηθά:

• στη διερεύνηση ακανόνιστου κύκλου,
• στην εκτίμηση υπερανδρογοναιμίας,
• στην παρακολούθηση ανταπόκρισης στη θεραπεία.

9

Άνδρες: υπογοναδισμός

Σύντομη απάντηση: Στους άνδρες, η υψηλή SHBG μπορεί να μειώνει τη διαθέσιμη τεστοστερόνη ακόμη κι όταν η ολική τιμή φαίνεται φυσιολογική.

Αυτό οδηγεί σε λειτουργικό υπογοναδισμό, δηλαδή κλινικά συμπτώματα χαμηλής τεστοστερόνης χωρίς εμφανή εργαστηριακή πτώση.

Συχνά αναφέρονται:

• μειωμένη libido και στυτική δυσλειτουργία,
• κόπωση και χαμηλή ενέργεια,
• μείωση μυϊκής μάζας και δύναμης,
• αύξηση λιπώδους ιστού,
• διαταραχές διάθεσης ή συγκέντρωσης.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η μέτρηση SHBG και ο υπολογισμός FAI βοηθούν να τεκμηριωθεί η πραγματική ανδρογονική κατάσταση.

10

Θυρεοειδής & ήπαρ

Σύντομη απάντηση: Ο θυρεοειδής και το ήπαρ ρυθμίζουν άμεσα τα επίπεδα SHBG.

Ο υπερθυρεοειδισμός διεγείρει την ηπατική παραγωγή SHBG,
με αποτέλεσμα πτώση της διαθέσιμης τεστοστερόνης.
Αντίθετα, στον υποθυρεοειδισμό συχνά παρατηρείται χαμηλή SHBG.

Παράλληλα, επειδή η SHBG παράγεται στο ήπαρ,
οποιαδήποτε ηπατική δυσλειτουργία (λιπώδης διήθηση, χρόνια νόσος) μπορεί να αλλοιώσει τα επίπεδά της.

Γι’ αυτό σε παθολογική SHBG συστήνεται συχνά παράλληλος έλεγχος θυρεοειδικών ορμονών και ηπατικών ενζύμων.

11

Μεταβολικό σύνδρομο

Σύντομη απάντηση: Η χαμηλή SHBG αποτελεί πρώιμο εργαστηριακό δείκτη ινσουλινοαντίστασης — συχνά πριν εμφανιστεί σακχαρώδης διαβήτης.

Η αυξημένη ινσουλίνη καταστέλλει την παραγωγή SHBG στο ήπαρ.
Έτσι, όσο προχωρά η μεταβολική δυσλειτουργία, τόσο χαμηλότερα πέφτει η SHBG.

Γι’ αυτό η χαμηλή SHBG συνδέεται στενά με:

• κεντρική παχυσαρκία,
• υψηλά τριγλυκερίδια,
• χαμηλή HDL,
• αρτηριακή υπέρταση,
• προδιαβήτη και διαβήτη τύπου 2.

Σε αρκετούς ασθενείς, η SHBG πέφτει χρόνια πριν ανέβει η γλυκόζη —
λειτουργώντας ως «καμπανάκι» πρώιμου μεταβολικού κινδύνου.

12

Προετοιμασία

Σύντομη απάντηση: Η SHBG μετριέται με απλή αιμοληψία, ιδανικά πρωινές ώρες και μαζί με ολική τεστοστερόνη.

Για αξιόπιστα αποτελέσματα συνιστάται:

• αιμοληψία μεταξύ 08:00–11:00,
• ταυτόχρονη μέτρηση ολικής τεστοστερόνης,
• καταγραφή φαρμάκων (ιδίως ορμονών και αντισυλληπτικών).

Σε υποψία μεταβολικού συνδρόμου είναι χρήσιμο να συνδυάζεται με:
γλυκόζη, ινσουλίνη, λιπιδαιμικό προφίλ και θυρεοειδικό έλεγχο.

13

Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Σύντομη απάντηση: Η SHBG δεν ερμηνεύεται ποτέ μόνη της — αξιολογείται πάντα μαζί με ολική τεστοστερόνη, FAI και κλινική εικόνα.

Για πρακτική κατανόηση:

• Υψηλή SHBG + φυσιολογική τεστοστερόνη: πιθανή χαμηλή διαθέσιμη τεστοστερόνη.
• Χαμηλή SHBG + φυσιολογική τεστοστερόνη: αυξημένος FAI, συχνά μεταβολική διαταραχή.
• Χαμηλή SHBG + υψηλή τεστοστερόνη: υπερανδρογοναιμία (συχνά PCOS).
• Υψηλή SHBG + χαμηλή τεστοστερόνη: πραγματικός υπογοναδισμός.

Η τελική εκτίμηση βασίζεται στα συμπτώματα, το φύλο, την ηλικία και τις συνοδές εξετάσεις
(θυρεοειδής, λιπίδια, γλυκόζη, ηπατικά ένζυμα).

14

Τι να κάνω αν είναι εκτός ορίων

Σύντομη απάντηση: Δεν διορθώνουμε τη SHBG άμεσα — αναζητούμε και αντιμετωπίζουμε την υποκείμενη αιτία.

Ανάλογα με το εύρημα, ο ιατρός μπορεί να προτείνει:

• έλεγχο θυρεοειδούς ή ήπατος,
• εκτίμηση μεταβολικού κινδύνου,
• διερεύνηση PCOS ή υπογοναδισμού,
• επανέλεγχο με πλήρες ορμονικό προφίλ.

Σε πολλές περιπτώσεις, η βελτίωση βάρους, διατροφής και ινσουλινοευαισθησίας οδηγεί και σε ομαλοποίηση της SHBG.

15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

16

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων εξέτασης SHBG από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

17

Βιβλιογραφία