Είναι επικίνδυνη η Σαλμονέλλα για παιδιά ή ηλικιωμένους;

Ναι, μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αφυδάτωση ή σηψαιμία. Απαιτείται ιατρική εκτίμηση αν η διάρροια επιμένει ή συνοδεύεται από πυρετό και αίμα.

Πόσο γρήγορα βγαίνουν τα αποτελέσματα της εξέτασης για Σαλμονέλλα;

Η καλλιέργεια κοπράνων χρειάζεται 48–72 ώρες, ενώ η PCR δίνει αποτέλεσμα μέσα σε 24 ώρες.

🦠 Σαλμονέλλα (Salmonella) – Φιλικός Οδηγός για Ασθενείς

📑 Περιεχόμενα

1️⃣ Τι είναι η Σαλμονέλλα;
2️⃣ Πώς μεταδίδεται;
3️⃣ Συμπτώματα και διάρκεια
4️⃣ Διάγνωση και εξετάσεις
5️⃣ Αντιμετώπιση και θεραπεία
6️⃣ Πιθανές επιπλοκές
7️⃣ Πρόληψη
8️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
9️⃣ Πού να κάνω εξέταση;
🔟 Βιβλιογραφία & Πηγές

1️⃣ Τι είναι η Σαλμονέλλα;

Η Σαλμονέλλα (Salmonella spp.) είναι βακτήριο της οικογένειας Enterobacteriaceae που προκαλεί λοιμώξεις του γαστρεντερικού συστήματος και, σε ορισμένες περιπτώσεις, συστηματική νόσο. Ανήκει στα Gram-αρνητικά, κινητά, μη σπορογόνα βακτήρια και διαθέτει μαστίγια (flagella) που της επιτρέπουν να μετακινείται ενεργά στο έντερο.

Υπάρχουν πάνω από 2.600 ορότυποι σαλμονέλλας. Οι πιο συχνοί που προκαλούν νόσο στον άνθρωπο είναι:

Salmonella enteritidis και S. typhimurium → μη τυφοειδής σαλμονέλλωση (γαστρεντερίτιδα).
Salmonella typhi και S. paratyphi → τυφοειδής και παρατυφοειδής πυρετός.

ℹ️ Σημαντικό: Η σαλμονέλλωση είναι μία από τις πιο συχνές τροφιμογενείς λοιμώξεις. Παρουσιάζει εποχική αύξηση τους θερινούς μήνες, λόγω υψηλών θερμοκρασιών και ακατάλληλων συνθηκών συντήρησης τροφίμων.

Η λοίμωξη περιορίζεται συνήθως στο έντερο, αλλά σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό (νεογνά, ηλικιωμένοι, ασθενείς με HIV, σακχαρώδη διαβήτη ή αιματολογικά νοσήματα) μπορεί να διασπαρεί στο αίμα και να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές.

2️⃣ Πώς μεταδίδεται;

Η Σαλμονέλλα μεταδίδεται κυρίως μέσω της κοπρανοστοματικής οδού, δηλαδή με την κατανάλωση τροφών ή νερού που έχουν μολυνθεί από κόπρανα ανθρώπων ή ζώων που φέρουν το βακτήριο.

🍽️ Κύριες πηγές μόλυνσης

🍳 Αυγά και προϊόντα αυγών: ωμά ή μισοψημένα αυγά, σπιτικές μαγιονέζες, μους, τιραμισού, κρέμες ζαχαροπλαστικής.
🍗 Κοτόπουλο, χοιρινό ή βοδινό κρέας που δεν έχει ψηθεί επαρκώς ή έχει μαγειρευτεί με κακή υγιεινή.
🥛 Μη παστεριωμένο γάλα και τυριά από ωμό γάλα.
🥗 Λαχανικά και σαλάτες που έχουν πλυθεί με μολυσμένο νερό ή έχουν αγγιχτεί με μολυσμένα χέρια/επιφάνειες.
🐢 Επαφή με ζώα φορείς: ιδιαίτερα ερπετά (χελώνες, σαύρες, φίδια), πτηνά και κατοικίδια τρωκτικά.

⚠️ Προσοχή: Η Σαλμονέλλα μπορεί να επιβιώσει σε ξηρά τρόφιμα (όπως σοκολάτα ή δημητριακά) για εβδομάδες και να αντέξει τη συντήρηση στο ψυγείο. Η μόλυνση μπορεί να συμβεί ακόμα και με μικρό αριθμό βακτηρίων (10–100).

👨‍👩‍👧 Μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο

Η μετάδοση είναι δυνατή, ειδικά σε χώρους με κοινές τουαλέτες ή παιδικούς σταθμούς. Τα βακτήρια αποβάλλονται στα κόπρανα για εβδομάδες μετά τη νόσηση. Η σχολαστική υγιεινή χεριών είναι καθοριστική για την αποφυγή εξάπλωσης.

💡 Πρακτική συμβουλή: Πλένετε πάντα τα χέρια μετά από επαφή με ωμό κρέας ή ζώα, πριν το φαγητό και μετά τη χρήση τουαλέτας. Χρησιμοποιείτε διαφορετικά σκεύη για ωμά και μαγειρεμένα τρόφιμα.

3️⃣ Συμπτώματα και Διάρκεια

Η λοίμωξη από Σαλμονέλλα προκαλεί συνήθως οξεία γαστρεντερίτιδα που εμφανίζεται 6–72 ώρες μετά την κατανάλωση μολυσμένης τροφής. Η βαρύτητα ποικίλλει από ήπια διάρροια έως σοβαρή αφυδάτωση με υψηλό πυρετό.

🩺 Συνήθη συμπτώματα

💩 Διάρροια (υδαρής ή με βλέννη/αίμα) που διαρκεί 4–7 ημέρες.
🌡️ Πυρετός έως 39°C, συχνά με ρίγη και εφιδρώσεις.
🤢 Ναυτία και έμετοι που οδηγούν σε απώλεια υγρών.
🩸 Κοιλιακό άλγος με κράμπες, κυρίως στην κάτω κοιλιακή χώρα.
🪫 Κόπωση και κακουχία, μερικές φορές μυαλγίες και κεφαλαλγία.

📈 Διάρκεια: Στα περισσότερα άτομα τα συμπτώματα υποχωρούν εντός 7 ημερών χωρίς φάρμακα. Ωστόσο, η αποβολή του μικροβίου στα κόπρανα μπορεί να συνεχιστεί έως και 4 εβδομάδες μετά την ανάρρωση.

🚨 Σημάδια που χρειάζονται άμεση ιατρική βοήθεια

Αιματηρή διάρροια ή συνεχή εμετά.
Πυρετός πάνω από 39°C που διαρκεί περισσότερο από 48 ώρες.
Σημεία αφυδάτωσης: ξηροστομία, σκούρα ούρα, ζάλη, υπόταση.
Εμφάνιση σύγχυσης, αδυναμίας ή ταχυκαρδίας.

⚠️ Ιδιαίτερη προσοχή: Σε βρέφη, ηλικιωμένους και άτομα με χρόνια νοσήματα (π.χ. διαβήτη, νεφρική ανεπάρκεια, HIV), η λοίμωξη μπορεί να οδηγήσει σε σηψαιμία ή ενδοοργανικές λοιμώξεις.

🧠 Άτυπες μορφές

Ορισμένοι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν ήπια υποκλινική μορφή (μόνο πυρετό ή κόπωση χωρίς διάρροια), ενώ άλλοι να αναπτύξουν τυφοειδή πυρετό με υψηλό πυρετό, βραδυκαρδία και εξάνθημα.

💡 Συνοψίζοντας: Οι περισσότερες λοιμώξεις είναι αυτοπεριοριζόμενες, αλλά κάθε παρατεταμένη ή αιματηρή διάρροια απαιτεί ιατρική αξιολόγηση και καλλιέργεια κοπράνων.

4️⃣ Διάγνωση και Εργαστηριακές Εξετάσεις

Η επιβεβαίωση της λοίμωξης από Σαλμονέλλα γίνεται εργαστηριακά με ανίχνευση του βακτηρίου σε δείγματα από τον οργανισμό. Η πιο αξιόπιστη μέθοδος είναι η καλλιέργεια κοπράνων, ενώ σε σοβαρές περιπτώσεις απαιτείται και αιμοκαλλιέργεια.

🧫 Βασικές Εξετάσεις

💩 Καλλιέργεια κοπράνων: Ανιχνεύει την παρουσία Salmonella spp. και καθορίζει το ορότυπο (Enteritidis, Typhimurium κ.ά.). Η ταυτοποίηση επιτρέπει και τη διενέργεια αντιβιογράμματος για τον καθορισμό της κατάλληλης θεραπείας.
🧪 PCR για Salmonella: Μοριακή τεχνική με υψηλή ευαισθησία και ταχύτητα. Ενδείκνυται όταν η καλλιέργεια είναι αρνητική αλλά υπάρχει κλινική υποψία.
🩸 Αιμοκαλλιέργεια: Για τυφοειδή ή σηψαιμική μορφή της λοίμωξης, ιδίως σε ασθενείς με υψηλό πυρετό και ρίγη.
🧍‍♀️ Ορολογικός έλεγχος (Widal test): Εντοπίζει αντισώματα κατά Salmonella typhi, αλλά έχει περιορισμένη διαγνωστική αξία και χρησιμοποιείται συμπληρωματικά.

💡 Οδηγίες συλλογής δείγματος:

Το δείγμα κοπράνων να συλλέγεται πριν τη λήψη αντιβιοτικών.
Να τοποθετείται σε αποστειρωμένο δοχείο και να μεταφέρεται στο εργαστήριο εντός 2 ωρών.
Αν υπάρχει καθυστέρηση, να φυλάσσεται στο ψυγείο (2–8°C).

📈 Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Ένα θετικό αποτέλεσμα δείχνει ενεργή λοίμωξη και καθορίζει το είδος του στελέχους. Ένα αρνητικό αποτέλεσμα δεν αποκλείει πλήρως τη νόσο, ειδικά αν έχει προηγηθεί αντιβιοτική αγωγή ή καθυστερημένη δειγματοληψία.

Σε περιπτώσεις επιδημιών, τα στελέχη υποβάλλονται σε τυποποίηση (phage typing) και γενετικό έλεγχο για τον εντοπισμό της πηγής μόλυνσης (τροφές, νερό ή παραγωγικές εγκαταστάσεις).

📋 Διαφορική διάγνωση:Περιλαμβάνει άλλες αιτίες οξείας διάρροιας όπως Καμπυλοβακτηρίδιο, Σιγγέλα, Εσερίχια Κόλι (EHEC), Γιγιάρδια, Ροταϊό. Η εργαστηριακή επιβεβαίωση είναι καθοριστική για τη σωστή θεραπεία.

5️⃣ Αντιμετώπιση και Θεραπεία

Η πλειονότητα των λοιμώξεων από Σαλμονέλλα υποχωρεί αυτόματα χωρίς ειδική αγωγή μέσα σε 5–7 ημέρες. Ωστόσο, σε ευπαθείς ομάδες απαιτείται ιατρική παρακολούθηση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αντιβιοτική θεραπεία.

💧 Υποστηρικτική αγωγή

Κατανάλωση άφθονων υγρών και ηλεκτρολυτών για αποφυγή αφυδάτωσης (νερό, διαλύματα επανυδάτωσης, σούπες, φυσικοί χυμοί).
Διατροφή τύπου BRAT (μπανάνα, ρύζι, μήλο, φρυγανιά) για σταθεροποίηση του εντέρου.
Αποφυγή γαλακτοκομικών, καφεΐνης, λιπαρών και τροφών με πολλά καρυκεύματα μέχρι πλήρους ανάρρωσης.
Ανάπαυση και αποφυγή έντονης σωματικής δραστηριότητας.

⚠️ Προσοχή: Μην χρησιμοποιείτε αντιδιαρροϊκά φάρμακα όπως λοπεραμίδη ή διφαινοξυλάτη, καθώς καθυστερούν την αποβολή της σαλμονέλλας και παρατείνουν τα συμπτώματα.

💊 Αντιβιοτική θεραπεία

Αντιβιοτικά συνιστώνται μόνο σε σοβαρές λοιμώξεις ή σε ομάδες υψηλού κινδύνου:

Βρέφη κάτω των 12 μηνών.
Ηλικιωμένοι άνω των 65 ετών.
Ασθενείς με HIV, κακοήθειες, αιματολογικά νοσήματα ή ανοσοκαταστολή.
Τυφοειδής πυρετός ή σήψη με βακτηριαιμία.

Συνήθη αντιβιοτικά επιλογής:

1️⃣ Αζιθρομυκίνη 500 mg ημερησίως για 5–7 ημέρες (από του στόματος).
2️⃣ Κεφτριαξόνη 1–2 g ημερησίως (ενδοφλέβια) σε σοβαρές περιπτώσεις ή νοσηλεία.
3️⃣ Σιπροφλοξασίνη 500 mg/12h για 5–7 ημέρες (μόνο εφόσον τεκμηριωθεί ευαισθησία).

Η διάρκεια θεραπείας εξαρτάται από τη βαρύτητα και τη γενική κατάσταση του ασθενούς. Μετά την ολοκλήρωση, συνιστάται επανέλεγχος καλλιέργειας για επιβεβαίωση εκρίζωσης του μικροβίου.

🧍‍♀️ Παρακολούθηση

Οι φορείς της σαλμονέλλας (άτομα που συνεχίζουν να αποβάλλουν το μικρόβιο χωρίς συμπτώματα) πρέπει να παρακολουθούνται και να ενημερώνουν τον ιατρό, ιδίως αν εργάζονται σε χώρους εστίασης ή παιδικούς σταθμούς.

❗ Μην κάνετε αυτοθεραπεία: Η αυθαίρετη λήψη αντιβιοτικών μπορεί να οδηγήσει σε ανθεκτικά στελέχη Salmonella, καθιστώντας μελλοντικές λοιμώξεις πιο δύσκολες στη θεραπεία.

6️⃣ Πιθανές Επιπλοκές

Οι περισσότερες λοιμώξεις από Σαλμονέλλα είναι αυτοπεριοριζόμενες. Ωστόσο, σε ευπαθείς ομάδες και χωρίς σωστή αντιμετώπιση, μπορεί να εμφανιστούν σοβαρές εντερικές και εξωεντερικές επιπλοκές.

🧫 Εντερικές επιπλοκές

💧 Αφυδάτωση: η συχνότερη επιπλοκή. Η παρατεταμένη διάρροια οδηγεί σε απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών (νάτριο, κάλιο, χλώριο).
💩 Αιμορραγική κολίτιδα: σοβαρή φλεγμονή του παχέος εντέρου με αίμα στα κόπρανα, πυρετό και πόνο.
🧬 Δευτερογενής δυσαπορρόφηση: προσωρινή δυσανεξία στη λακτόζη ή στα λιπαρά μετά από βαριά λοίμωξη.

🩸 Εξωεντερικές επιπλοκές

🩸 Βακτηριαιμία και σηψαιμία: η Σαλμονέλλα μπορεί να περάσει στο αίμα και να προκαλέσει γενικευμένη λοίμωξη (πιο συχνά σε ανοσοκατεσταλμένους).
🦴 Οστεομυελίτιδα: λοίμωξη των οστών, ιδιαίτερα σε άτομα με δρεπανοκυτταρική αναιμία.
🫀 Ενδοκαρδίτιδα: φλεγμονή των καρδιακών βαλβίδων σε βακτηριαιμία με προϋπάρχουσα καρδιοπάθεια.
🧠 Μηνιγγίτιδα: σπάνια, σε νεογνά ή άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό.

🚨 Αντιδραστική αρθρίτιδα: Μπορεί να εμφανιστεί 1–4 εβδομάδες μετά τη λοίμωξη, με πόνο και διόγκωση αρθρώσεων (συνήθως γόνατα ή αστραγάλους). Είναι αυτοάνοση αντίδραση και χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.

🧠 Μακροπρόθεσμες συνέπειες

🔁 Φορεία: σε ποσοστό 1–5% των ατόμων, η Salmonella παραμένει στη χοληδόχο κύστη ή το έντερο για εβδομάδες ή μήνες, χωρίς συμπτώματα αλλά με πιθανότητα μετάδοσης.
💪 Μεταλοιμώδες σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου: σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών, η εντερική λειτουργία παραμένει διαταραγμένη για μήνες μετά τη λοίμωξη.

📞 Ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν:

Η διάρροια διαρκεί πάνω από 7 ημέρες ή περιέχει αίμα.
Υπάρχει επίμονος υψηλός πυρετός ή έντονη αδυναμία.
Παρατηρείται δυσκολία στην αναπνοή, ταχυκαρδία ή ζάλη.

💡 Συνοψίζοντας: Οι επιπλοκές είναι σπάνιες αλλά σοβαρές. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή ενυδάτωση μειώνουν τον κίνδυνο κατά 90%.

7️⃣ Πρόληψη

Η λοίμωξη από Σαλμονέλλα προλαμβάνεται αποτελεσματικά με τη σωστή διαχείριση τροφίμων, την τήρηση κανόνων προσωπικής υγιεινής και την αποφυγή επικίνδυνων συνηθειών στην κουζίνα. Η πρόληψη είναι η πιο ισχυρή «θεραπεία» κατά των τροφιμογενών λοιμώξεων.

🍗 Ασφαλές μαγείρεμα

Μαγειρεύετε καλά το κοτόπουλο, το χοιρινό και τα αυγά (θερμοκρασία ≥75°C στο εσωτερικό).
Μην δοκιμάζετε ωμά φαγητά που περιέχουν αυγά ή κρέας πριν ολοκληρωθεί το μαγείρεμα.
Φυλάσσετε τα μαγειρεμένα τρόφιμα στο ψυγείο μέσα σε 2 ώρες από την παρασκευή.

🥗 Υγιεινή στην κουζίνα

Πλένετε τα χέρια με σαπούνι και νερό πριν και μετά το χειρισμό τροφίμων.
Χρησιμοποιείτε ξεχωριστές σανίδες κοπής για ωμό κρέας και λαχανικά.
Καθαρίζετε σχολαστικά επιφάνειες, μαχαίρια και σκεύη με ζεστό νερό και απορρυπαντικό.
Μην αφήνετε τα τρόφιμα σε θερμοκρασία δωματίου για περισσότερο από 2 ώρες.

🥛 Ασφαλές νερό και γαλακτοκομικά

Πίνετε μόνο παστεριωμένο γάλα και εμφιαλωμένο ή βρασμένο νερό.
Αποφεύγετε πάγο ή ποτά από αμφίβολες πηγές, ειδικά σε ταξίδια.

🐢 Προσοχή στα ζώα και στα κατοικίδια

Αποφεύγετε την άμεση επαφή μικρών παιδιών με ερπετά, πουλερικά ή τρωκτικά, που μπορεί να φέρουν Σαλμονέλλα.
Πλένετε σχολαστικά τα χέρια μετά από κάθε επαφή με ζώα, ενυδρεία ή περιττώματα.

🌍 Πρόληψη σε ταξίδια

Αποφύγετε ωμά φρούτα ή σαλάτες που δεν μπορείτε να ξεφλουδίσετε οι ίδιοι.
Προτιμήστε εμφιαλωμένα ποτά και αποφύγετε πάγο από αμφίβολες πηγές νερού.

✅ Τι να θυμάστε:

Καλά μαγειρεμένα τρόφιμα, καθαριότητα και σωστή ψύξη = ασπίδα κατά της Σαλμονέλλας.
Η σχολαστική υγιεινή των χεριών μειώνει έως και 50% τον κίνδυνο μετάδοσης.

8️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

❓ Πόσο διαρκεί η λοίμωξη από Σαλμονέλλα;

Στις περισσότερες περιπτώσεις διαρκεί 4–7 ημέρες. Τα συμπτώματα υποχωρούν μόνα τους με καλή ενυδάτωση και ανάπαυση, χωρίς ανάγκη αντιβιοτικών.

🍳 Μπορώ να κολλήσω από καλά μαγειρεμένο κοτόπουλο;

Όχι, εφόσον το κοτόπουλο έχει μαγειρευτεί πλήρως (τουλάχιστον 75°C στο εσωτερικό). Η μόλυνση προέρχεται από ωμό ή μισοψημένο κρέας ή επιφάνειες που ήρθαν σε επαφή με αυτό.

🥚 Είναι ασφαλή τα αυγά;

Τα παστεριωμένα αυγά είναι ασφαλή. Αποφεύγετε όμως ωμά ή ελαφρώς βρασμένα αυγά και σπιτικές μαγιονέζες, γιατί μπορεί να περιέχουν Salmonella enteritidis.

👶 Είναι επικίνδυνη για τα παιδιά ή τους ηλικιωμένους;

Ναι, γιατί μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αφυδάτωση και, σπάνια, σηψαιμία. Απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση αν η διάρροια επιμένει ή συνοδεύεται από πυρετό και αίμα.

💊 Πότε χρειάζονται αντιβιοτικά;

Αντιβιοτικά χρειάζονται σε σοβαρές λοιμώξεις ή σε άτομα υψηλού κινδύνου (βρέφη, ηλικιωμένοι, ανοσοκατεσταλμένοι). Η επιλογή φαρμάκου γίνεται μετά από αντιβιόγραμμα.

🥛 Μπορώ να καταναλώνω γαλακτοκομικά κατά τη διάρκεια της λοίμωξης;

Καλό είναι να τα αποφεύγετε για λίγες ημέρες, καθώς μπορεί να επιτείνουν τη διάρροια λόγω παροδικής δυσανεξίας στη λακτόζη. Προτιμήστε ξηρά τρόφιμα και σούπες.

🧴 Μπορεί κάποιος να είναι φορέας χωρίς συμπτώματα;

Ναι. Ορισμένα άτομα αποβάλλουν το μικρόβιο στα κόπρανα για εβδομάδες μετά τη λοίμωξη χωρίς συμπτώματα. Σε εργαζόμενους σε τρόφιμα απαιτείται ιατρική αξιολόγηση πριν την επιστροφή στην εργασία.

🏥 Πόσο γρήγορα βγαίνουν τα αποτελέσματα της εξέτασης;

Η καλλιέργεια κοπράνων χρειάζεται συνήθως 48–72 ώρες. Η PCR μέθοδος δίνει αποτέλεσμα σε 24 ώρες με μεγαλύτερη ακρίβεια.

💬 Συνοψίζοντας: Η σαλμονέλλωση είναι συνήθως ήπια και αυτοϊάται, αλλά σε ευπαθείς ομάδες μπορεί να γίνει επικίνδυνη. Η πρόληψη με καλό μαγείρεμα και καθαριότητα είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος προστασίας.

9️⃣ Πού να κάνω εξέταση για Σαλμονέλλα;

Η διάγνωση της λοίμωξης από Σαλμονέλλα γίνεται με καλλιέργεια κοπράνων ή PCR ανίχνευση του βακτηρίου. Η εξέταση συνιστάται σε περιπτώσεις παρατεταμένης διάρροιας, αιματηρών κενώσεων ή υποψίας τροφικής δηλητηρίασης.

Κλείστε εύκολα εξέταση για Σαλμονέλλα ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Σαλμονέλλα (Salmonella) – Συμπτώματα, Διάγνωση και Θεραπεία | Μικροβιολογικό Λαμία