HCV (Ηπατίτιδα C): Εξέταση, Συμπτώματα, Μετάδοση, Θεραπεία και Ερμηνεία Αποτελεσμάτων

1
Τι είναι ο HCV;

Ο HCV είναι ο ιός της ηπατίτιδας C και προσβάλλει κυρίως το ήπαρ. Μπορεί να προκαλέσει οξεία λοίμωξη λίγο μετά την έκθεση, αλλά και χρόνια λοίμωξη, η οποία επιμένει για χρόνια χωρίς εμφανή συμπτώματα.

Ο όρος HCV προέρχεται από τα αρχικά των λέξεων Hepatitis C Virus. Πρόκειται για RNA ιό που μεταδίδεται κυρίως μέσω επαφής με μολυσμένο αίμα. Η σημασία του στην καθημερινή κλινική πράξη είναι μεγάλη, επειδή πολλοί άνθρωποι μπορεί να έχουν μολυνθεί και να μην το γνωρίζουν, μέχρι να βρεθούν τυχαία αυξημένες τρανσαμινάσες ή να εμφανιστούν επιπλοκές από το ήπαρ.

Η ηπατίτιδα C έχει συνδεθεί ιστορικά με μεταγγίσεις αίματος προηγούμενων δεκαετιών, με κοινή χρήση συριγγών, αλλά και με πρακτικές στις οποίες δεν τηρούνταν αυστηροί κανόνες αποστείρωσης. Σήμερα, η διάγνωση είναι σαφώς πιο οργανωμένη και η θεραπεία πολύ πιο αποτελεσματική απ’ ό,τι στο παρελθόν.

Αυτό που πρέπει να κρατήσει ο ασθενής από την αρχή είναι ότι ο HCV δεν είναι απλώς ένα «θετικό αντίσωμα». Η σωστή προσέγγιση έχει συγκεκριμένα βήματα: αρχικός έλεγχος με αντισώματα, επιβεβαίωση ενεργής λοίμωξης με μοριακό έλεγχο και, στη συνέχεια, εκτίμηση της κατάστασης του ήπατος και της ανάγκης για θεραπεία.

2
Πώς μεταδίδεται η ηπατίτιδα C;

Η ηπατίτιδα C μεταδίδεται κυρίως μέσω αίματος. Ο σημαντικότερος μηχανισμός μετάδοσης είναι η είσοδος αίματος που περιέχει τον ιό στην κυκλοφορία ενός άλλου ατόμου.

Στην πράξη, ο κίνδυνος μετάδοσης είναι μεγαλύτερος σε περιπτώσεις όπως η κοινή χρήση βελόνων ή συριγγών, οι μη ασφαλείς ενέσιμες πρακτικές, οι ιατρικές ή αισθητικές πράξεις χωρίς επαρκή αποστείρωση, αλλά και ορισμένες παλαιότερες μεταγγίσεις αίματος ή παραγώγων, πριν από την ευρεία εφαρμογή σύγχρονου ελέγχου.

Πιο αναλυτικά, καταστάσεις που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο είναι:

• κοινή χρήση συριγγών, βελόνων ή άλλου εξοπλισμού για ενδοφλέβια χρήση ουσιών,
• παλαιές μεταγγίσεις ή μεταμοσχεύσεις πριν από την καθιέρωση συστηματικού ελέγχου αίματος,
• αιμοκάθαρση σε συγκεκριμένα κλινικά πλαίσια,
• επαγγελματική έκθεση σε αίμα, όπως τρύπημα με βελόνα,
• τατουάζ, piercing ή μικροεπεμβάσεις σε μη ασφαλείς συνθήκες,
• χρήση κοινών αντικειμένων που μπορεί να έχουν ίχνη αίματος, όπως ξυραφάκια ή εργαλεία μανικιούρ,
• κάθετη μετάδοση από μητέρα με ενεργή λοίμωξη στο παιδί,
• σπανιότερα, σεξουαλική μετάδοση, κυρίως σε συγκεκριμένες ομάδες υψηλότερου κινδύνου.

Για πολλούς ασθενείς, η πιο δύσκολη ερώτηση είναι η εξής: «Από πού κόλλησα;» Η απάντηση δεν είναι πάντα εύκολη. Επειδή ο HCV μπορεί να παραμείνει σιωπηλός για χρόνια, ένα θετικό αποτέλεσμα σήμερα δεν σημαίνει ότι η έκθεση έγινε πρόσφατα. Συχνά, η πραγματική μόλυνση έχει συμβεί πολλά χρόνια νωρίτερα.

Αυτό έχει σημασία και για τη λήψη ιστορικού: ένας άνθρωπος μπορεί να μην έχει κανέναν σημερινό παράγοντα κινδύνου, αλλά να έχει εκτεθεί στο παρελθόν, για παράδειγμα μέσω παλαιάς μετάγγισης, παλαιού τατουάζ ή κάποιας ιατρικής πράξης σε περίοδο με διαφορετικά πρότυπα ασφάλειας.

3
Πώς δεν μεταδίδεται ο HCV;

Ο HCV δεν μεταδίδεται με την απλή καθημερινή κοινωνική επαφή. Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό σημείο για να περιοριστεί ο φόβος και το στίγμα.

Ο ιός δεν μεταδίδεται με:

• αγκαλιά, χειραψία ή απλή επαφή,
• φιλί στην καθημερινή κοινωνική ζωή,
• κοινή χρήση πιάτων, ποτηριών ή μαχαιροπίρουνων,
• βήχα ή φτέρνισμα,
• τουαλέτα, καθίσματα ή κοινόχρηστους χώρους,
• φαγητό ή νερό,
• θηλασμό στις περισσότερες περιπτώσεις, εκτός αν υπάρχει αίμα από τραυματισμένες θηλές και ειδικότερη ιατρική οδηγία.

Αυτή η διάκριση είναι ουσιαστική, γιατί πολλοί ασθενείς φοβούνται ότι μπορεί να «κολλήσουν» τους οικείους τους στο σπίτι μέσω φυσιολογικής συμβίωσης. Η απάντηση είναι ότι η καθημερινή συγκατοίκηση δεν αποτελεί συνήθη τρόπο μετάδοσης, εφόσον αποφεύγεται η κοινή χρήση αντικειμένων που μπορεί να έχουν αίμα.

Σε πρακτικό επίπεδο, ένα άτομο με HCV μπορεί να ζει φυσιολογικά με την οικογένειά του, να μοιράζεται το ίδιο τραπέζι και να έχει κοινωνική ζωή χωρίς να αποτελεί κίνδυνο μέσω απλής επαφής. Το μόνο που χρειάζεται είναι λογική προσοχή σε αντικείμενα ατομικής υγιεινής που ίσως έρθουν σε επαφή με αίμα.

4
Ποια συμπτώματα προκαλεί;

Πολλοί άνθρωποι με HCV δεν έχουν καθόλου συμπτώματα για μεγάλο διάστημα. Για αυτό η ηπατίτιδα C περιγράφεται συχνά ως «σιωπηλή» λοίμωξη.

Στην οξεία φάση, αν εμφανιστούν συμπτώματα, μπορεί να μοιάζουν με άλλα ιογενή σύνδρομα ή ηπατίτιδα. Ενδεικτικά μπορεί να παρατηρηθούν:

• κόπωση,
• κακουχία,
• ναυτία ή μειωμένη όρεξη,
• πόνος ή βάρος στο δεξί πάνω μέρος της κοιλιάς,
• σκούρα ούρα,
• ίκτερος, δηλαδή κιτρίνισμα δέρματος και ματιών,
• σε ορισμένες περιπτώσεις πυρετός.

Όμως η πραγματικότητα είναι ότι οι περισσότεροι ασθενείς δεν κάνουν διάγνωση επειδή «ένιωσαν άρρωστοι», αλλά επειδή βρέθηκαν τυχαία παθολογικές εξετάσεις ή επειδή έγινε έλεγχος λόγω ιστορικού έκθεσης.

Στη χρόνια λοίμωξη τα συμπτώματα, όταν υπάρχουν, είναι συνήθως μη ειδικά. Μερικοί ασθενείς αναφέρουν εύκολη κόπωση, μειωμένη αντοχή ή αίσθημα «βαριάς» καθημερινότητας, χωρίς κάτι που να δείχνει ξεκάθαρα ήπαρ. Έτσι, η νόσος μπορεί να εξελίσσεται για χρόνια χωρίς σαφή προειδοποιητικά σημεία.

Όταν πλέον έχει αναπτυχθεί σημαντική βλάβη ήπατος, η εικόνα μπορεί να αλλάξει. Σε προχωρημένη ίνωση ή κίρρωση μπορεί να εμφανιστούν ευρήματα όπως κοιλιακή διάταση, πρήξιμο στα πόδια, αιμορραγική διάθεση, σύγχυση ή άλλες εκδηλώσεις ηπατικής ανεπάρκειας. Αυτός είναι και ο λόγος που η έγκαιρη διάγνωση έχει τόσο μεγάλη αξία.

5
Ποιοι πρέπει να εξεταστούν για HCV;

Ο έλεγχος για HCV δεν αφορά μόνο άτομα με συμπτώματα. Συχνά γίνεται σε άτομα χωρίς καθόλου ενοχλήματα, αλλά με ιστορικό ή ηλικιακό/κλινικό λόγο ελέγχου.

Στην πράξη, χρειάζεται να σκεφτούμε έλεγχο όταν υπάρχει:

• ιστορικό μετάγγισης ή παραγώγων αίματος παλαιότερων δεκαετιών,
• χρήση ενδοφλέβιων ουσιών έστω και στο παρελθόν,
• αιμοκάθαρση ή επαναλαμβανόμενη έκθεση σε αίμα,
• αυξημένες τρανσαμινάσες χωρίς σαφή εξήγηση,
• HIV ή άλλοι παράγοντες υψηλότερου κινδύνου,
• τατουάζ ή piercing σε αμφίβολες συνθήκες υγιεινής,
• έκθεση μέσω επαγγελματικού ατυχήματος με βελόνα,
• κύηση, όταν ο ιατρός κρίνει ότι πρέπει να γίνει έλεγχος σύμφωνα με τις οδηγίες screening.

Σε πιο σύγχρονα πρωτόκολλα, ο έλεγχος προτείνεται αρκετά ευρύτερα απ’ ό,τι παλαιότερα. Αυτό συμβαίνει επειδή η θεραπεία πλέον είναι αποτελεσματική, σύντομη και καλά ανεκτή, άρα έχει νόημα να εντοπίζονται περισσότεροι ασθενείς προτού εμφανίσουν επιπλοκές.

Από πλευράς SERP intent, αυτό είναι το βασικό μήνυμα: δεν περιμένουμε να εμφανιστούν συμπτώματα για να σκεφτούμε HCV. Ο έλεγχος πολλές φορές γίνεται προληπτικά ή επειδή υπάρχει παλαιός παράγοντας κινδύνου.

6
Ποιες εξετάσεις αίματος γίνονται για HCV;

Η βασική διερεύνηση περιλαμβάνει αρχικά αντισώματα Anti-HCV και, όταν χρειάζεται, μοριακό έλεγχο HCV RNA. Παράλληλα ελέγχονται και εξετάσεις που δείχνουν την κατάσταση του ήπατος.

Η πιο συχνή παρερμηνεία είναι να νομίζει ο ασθενής ότι η μία εξέταση αρκεί για όλα. Στην πραγματικότητα, το Anti-HCV και το HCV RNA απαντούν σε διαφορετικές ερωτήσεις. Το πρώτο δείχνει αν υπήρξε ανοσολογική επαφή. Το δεύτερο δείχνει αν ο ιός είναι παρών τώρα.

Πέρα από τις ειδικές εξετάσεις για τον ίδιο τον ιό, χρειάζεται συχνά ευρύτερος εργαστηριακός έλεγχος. Οι τρανσαμινάσες μπορεί να είναι αυξημένες, φυσιολογικές ή να μεταβάλλονται. Για αυτό και η εκτίμηση του HCV δεν βασίζεται μόνο στις ALT/AST.

7
Τι σημαίνει θετικό ή αρνητικό Anti-HCV;

Το Anti-HCV δείχνει αν ο οργανισμός έχει έρθει σε επαφή με τον ιό, όχι αν υπάρχει απαραίτητα ενεργή λοίμωξη αυτή τη στιγμή.

Αν το Anti-HCV είναι αρνητικό, συνήθως σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ανιχνεύσιμα αντισώματα. Ωστόσο, αν η έκθεση ήταν πολύ πρόσφατη, μπορεί να βρισκόμαστε στο λεγόμενο «παράθυρο» πριν την ανάπτυξη αντισωμάτων. Σε τέτοιο κλινικό σενάριο, ο ιατρός μπορεί να ζητήσει απευθείας HCV RNA ή επανέλεγχο μετά από κάποιο διάστημα.

Αν το Anti-HCV είναι θετικό, υπάρχουν τρία βασικά ενδεχόμενα:

1. να υπάρχει ενεργός λοίμωξη,
2. να υπήρξε παλαιά λοίμωξη που έχει πλέον εκκαθαριστεί,
3. να υπάρχει σπανιότερα ψευδώς θετικό αποτέλεσμα, ανάλογα με το ιστορικό και το προφίλ του ασθενούς.

Άρα το θετικό αντίσωμα δεν ισοδυναμεί από μόνο του με χρόνια ηπατίτιδα C. Για να απαντηθεί αυτό, χρειάζεται μοριακή επιβεβαίωση.

Αυτό είναι και το σημείο όπου συχνά προκαλείται πανικός χωρίς λόγο. Ένας ασθενής βλέπει «θετικό Anti-HCV» και θεωρεί αμέσως ότι έχει ενεργό ηπατίτιδα, ηπατική βλάβη ή μόνιμη μολυσματικότητα. Όμως η σωστή ερμηνεία είναι πιο προσεκτική και χρειάζεται δεύτερο βήμα.

8
Τι δείχνει το HCV RNA (PCR);

Το HCV RNA είναι η εξέταση που επιβεβαιώνει αν υπάρχει ενεργός ιός στο αίμα. Είναι δηλαδή η κρίσιμη εξέταση για τη διάγνωση τρέχουσας λοίμωξης.

Όταν το HCV RNA είναι ανιχνεύσιμο, σημαίνει ότι ο ιός κυκλοφορεί στο αίμα. Όταν είναι μη ανιχνεύσιμο, σημαίνει ότι δεν βρέθηκε ιικό RNA στο επίπεδο ευαισθησίας της μεθόδου. Η ερμηνεία βέβαια πρέπει πάντα να συνδέεται με το ιστορικό, το Anti-HCV και το αν ο ασθενής είναι σε θεραπεία ή όχι.

Υπάρχουν δύο συνηθισμένα κλινικά σενάρια:

• Anti-HCV θετικό + HCV RNA θετικό: συμβατό με ενεργή λοίμωξη.
• Anti-HCV θετικό + HCV RNA αρνητικό: συμβατό με παλαιά λοίμωξη που έχει εκκαθαριστεί ή με άλλη ερμηνεία που θα κρίνει ο ιατρός.

Το HCV RNA έχει ιδιαίτερη αξία και σε πολύ πρόσφατη έκθεση. Αν κάποιος εκτέθηκε εντός των τελευταίων μηνών, μπορεί τα αντισώματα να μην έχουν ακόμη προλάβει να εμφανιστούν, ενώ το RNA να είναι ήδη ανιχνεύσιμο. Σε αυτή τη φάση, η μοριακή εξέταση είναι πιο χρήσιμη από την αναμονή μόνο για αντισώματα.

Στην παρακολούθηση της θεραπείας, το HCV RNA είναι επίσης το βασικό εργαστηριακό κριτήριο. Η απουσία ανιχνεύσιμου RNA μετά το τέλος της θεραπείας και στον κατάλληλο χρόνο επανελέγχου αποτελεί το καθοριστικό σημείο επιτυχούς εκρίζωσης.

9
Τι είναι το ιικό φορτίο και ο γονότυπος;

Το ιικό φορτίο δείχνει πόσο HCV RNA ανιχνεύεται στο αίμα, ενώ ο γονότυπος δείχνει τον τύπο του ιού. Είναι δύο διαφορετικές πληροφορίες με διαφορετικό πρακτικό ρόλο.

Το ιικό φορτίο μετρά πόσα αντίγραφα ή πόσες μονάδες RNA του ιού κυκλοφορούν στο αίμα. Οι ασθενείς συχνά ρωτούν αν «υψηλό ιικό φορτίο σημαίνει πιο βαριά ηπατική βλάβη». Η απάντηση είναι όχι απαραίτητα. Το ιικό φορτίο δεν αντικατοπτρίζει αυτόματα το πόση ίνωση έχει προκληθεί ή πόσο «χαλασμένο» είναι το ήπαρ. Κυρίως χρησιμεύει για επιβεβαίωση λοίμωξης και για θεραπευτική παρακολούθηση.

Ο γονότυπος ήταν παλαιότερα κεντρικός στην επιλογή θεραπείας. Σήμερα, με τα νεότερα πανγονοτυπικά σχήματα, σε αρκετές περιπτώσεις ο ρόλος του έχει μειωθεί. Παρ’ όλα αυτά, σε συγκεκριμένα θεραπευτικά σενάρια ή σε ειδικά κλινικά δεδομένα μπορεί να εξακολουθεί να έχει σημασία.

Ένα χρήσιμο πρακτικό μήνυμα είναι το εξής: ο ασθενής δεν πρέπει να μπερδεύει το “πόσος ιός υπάρχει” με το “πόσο βλαμμένο είναι το ήπαρ”. Η κατάσταση του ήπατος εκτιμάται με άλλους δείκτες, όπως βιοχημικές εξετάσεις, αιμοπετάλια, INR, λευκωματίνη, απεικονιστικές μέθοδοι και ελαστογραφία.

Στην καθημερινή πράξη, όταν ο ασθενής φέρνει αποτελέσματα με πολλές τεχνικές ορολογίες, ο πιο πρακτικός τρόπος να τα οργανώσει είναι με τρεις απλές ερωτήσεις:

1. Έχω έρθει σε επαφή με τον ιό; → Anti-HCV
2. Έχω ενεργό λοίμωξη τώρα; → HCV RNA
3. Σε τι κατάσταση είναι το ήπαρ μου και χρειάζομαι θεραπεία; → ηπατικός/κλινικός έλεγχος

10
Πώς ελέγχεται η βλάβη στο ήπαρ;

Η ηπατίτιδα C δεν αξιολογείται μόνο με το αν ο ιός είναι θετικός ή αρνητικός. Εξίσου σημαντικό είναι να φανεί αν υπάρχει ίνωση, προχωρημένη νόσος ή κίρρωση.

Η αξιολόγηση του ήπατος μπορεί να περιλαμβάνει:

• τρανσαμινάσες (ALT, AST),
• χολερυθρίνη, γGT, ALP,
• λευκωματίνη και INR,
• γενική αίματος και ειδικά τα αιμοπετάλια,
• υπολογιστικούς δείκτες όπως APRI ή FIB-4,
• υπερηχογράφημα ήπατος,
• ελαστογραφία ήπατος για εκτίμηση ίνωσης.

Εδώ χρειάζεται μία βασική διευκρίνιση: φυσιολογικές τρανσαμινάσες δεν αποκλείουν σημαντική λοίμωξη ή ίνωση. Αντίστοιχα, αυξημένες τρανσαμινάσες δεν σημαίνουν αποκλειστικά HCV, επειδή μπορεί να συνυπάρχουν λιπώδες ήπαρ, αλκοόλ, φάρμακα ή άλλες αιτίες ηπατοπάθειας.

Η ελαστογραφία έχει αποκτήσει πολύ σημαντικό ρόλο, επειδή επιτρέπει μη επεμβατική εκτίμηση της σκληρότητας του ήπατος και έμμεση εκτίμηση της ίνωσης. Για τον ασθενή αυτό μεταφράζεται σε πιο εύκολη σταδιοποίηση χωρίς την ανάγκη κλασικής βιοψίας στις περισσότερες περιπτώσεις.

Αν υπάρχει εγκατεστημένη κίρρωση, τότε η παρακολούθηση δεν σταματά επειδή απλώς θεραπεύτηκε ο ιός. Εκεί αλλάζει το πλάνο και συχνά περιλαμβάνει μακροχρόνια παρακολούθηση για επιπλοκές, όπως ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα.

11
HCV και εγκυμοσύνη

Η ηπατίτιδα C στην εγκυμοσύνη χρειάζεται σωστή διάγνωση, ενημέρωση και παρακολούθηση, αλλά όχι πανικό. Υπάρχει κίνδυνος κάθετης μετάδοσης από μητέρα σε παιδί, όμως δεν συμβαίνει σε όλες τις κυήσεις.

Όταν μία έγκυος έχει ενεργή HCV λοίμωξη, ο βασικός στόχος είναι να οργανωθεί σωστά ο μαιευτικός και λοιμωξιολογικός/ηπατολογικός έλεγχος. Η παρουσία αντισωμάτων από μόνη της δεν αρκεί· πρέπει να φανεί αν υπάρχει ανιχνεύσιμο HCV RNA.

Οι σύγχρονες πρακτικές screening έχουν διευρύνει τον έλεγχο στην εγκυμοσύνη, ακριβώς για να εντοπίζονται περιστατικά που διαφορετικά θα έμεναν αδιάγνωστα. Αυτό βοηθά τόσο στη φροντίδα της μητέρας όσο και στον σχεδιασμό της παρακολούθησης του νεογνού.

Ένα από τα συχνότερα ερωτήματα είναι αν η θεραπεία γίνεται κατά τη διάρκεια της κύησης. Στην πράξη, τα αντιικά σχήματα συνήθως δεν αποτελούν τυπική θεραπεία ρουτίνας μέσα στην εγκυμοσύνη, και η τελική στρατηγική καθορίζεται από τον θεράποντα ιατρό. Συχνά ο οριστικός θεραπευτικός σχεδιασμός γίνεται μετά τον τοκετό.

Για το νεογνό, υπάρχει ειδικό πρωτόκολλο παρακολούθησης όταν η μητέρα έχει ανιχνεύσιμο HCV RNA. Ο παιδιατρικός/νεογνολογικός έλεγχος οργανώνεται με βάση τις ισχύουσες οδηγίες, ώστε να φανεί αν υπήρξε μετάδοση.

12
Θεραπεύεται η ηπατίτιδα C;

Ναι, η ηπατίτιδα C σήμερα θεραπεύεται στις περισσότερες περιπτώσεις με σύγχρονα άμεσα δρώντα αντιικά φάρμακα. Αυτό είναι ίσως η πιο σημαντική αλλαγή σε σχέση με το παρελθόν.

Παλαιότερα, η θεραπεία της HCV λοίμωξης ήταν δυσκολότερη, μακρύτερη και με περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες. Σήμερα, τα σύγχρονα DAAs έχουν αλλάξει πλήρως το τοπίο. Για πολλούς ασθενείς, η θεραπεία είναι από το στόμα, περιορισμένης διάρκειας και με πολύ υψηλά ποσοστά ίασης.

Ο στόχος της θεραπείας είναι να επιτευχθεί SVR (sustained virologic response), δηλαδή να μην ανιχνεύεται HCV RNA στον κατάλληλο χρόνο μετά την ολοκλήρωση της αγωγής. Στην πράξη αυτό θεωρείται λειτουργική ίαση.

Η θεραπεία επιλέγεται με βάση το συνολικό προφίλ του ασθενούς: αν υπάρχει ή όχι κίρρωση, ποια είναι η νεφρική λειτουργία, αν έχουν προηγηθεί άλλες θεραπείες, αν υπάρχουν συγχορηγούμενα φάρμακα και πιθανές αλληλεπιδράσεις, καθώς και αν υπάρχουν συννοσηρότητες.

Για τον ασθενή, η πιο χρήσιμη απάντηση είναι η εξής: ο HCV πλέον είναι σε μεγάλο βαθμό θεραπεύσιμος, αλλά χρειάζεται σωστή διάγνωση, σωστή σταδιοποίηση και σωστό θεραπευτικό πλάνο. Δεν αρκεί ένα μεμονωμένο αποτέλεσμα ή μία γενική πληροφορία από το διαδίκτυο.

Επίσης, ακόμη και όταν ο ασθενής θεραπευτεί πλήρως, αυτό δεν σημαίνει ότι απέκτησε ανοσία. Αν υπάρξει νέα έκθεση σε μολυσμένο αίμα, είναι δυνατόν να ξαναμολυνθεί.

13
Παρακολούθηση πριν, κατά και μετά τη θεραπεία

Η θεραπεία της ηπατίτιδας C δεν είναι μόνο “παίρνω χάπια και τέλος”. Χρειάζεται οργανωμένη εργαστηριακή και κλινική παρακολούθηση πριν, κατά και μετά.

Πριν από τη θεραπεία συνήθως χρειάζεται:

• επιβεβαίωση ενεργής λοίμωξης με HCV RNA,
• εκτίμηση βλάβης ήπατος και πιθανής κίρρωσης,
• έλεγχος για συνυπάρχουσες λοιμώξεις ή άλλες ηπατίτιδες όταν κρίνεται αναγκαίο,
• έλεγχος νεφρικής λειτουργίας και βασικού βιοχημικού/αιματολογικού προφίλ,
• έλεγχος αλληλεπιδράσεων με άλλα φάρμακα.

Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, ο ιατρός παρακολουθεί την ανοχή, τη συμμόρφωση και, ανάλογα με το σχήμα, συγκεκριμένες εξετάσεις. Το πλάνο δεν είναι ίδιο για όλους. Κάποιοι ασθενείς χρειάζονται πιο απλό follow-up, ενώ άλλοι πιο προσεκτική παρακολούθηση.

Μετά τη θεραπεία, το κρίσιμο σημείο είναι ο έλεγχος του HCV RNA στον κατάλληλο χρόνο, ώστε να τεκμηριωθεί ότι ο ιός έχει εκριζωθεί. Για ασθενείς χωρίς κίρρωση, αν επιτευχθεί ίαση, το μακροχρόνιο πλάνο είναι συνήθως απλούστερο. Αν όμως υπάρχει κίρρωση, η παρακολούθηση συνεχίζεται, επειδή ο κίνδυνος επιπλοκών δεν μηδενίζεται απλώς επειδή αρνητικοποιήθηκε το RNA.

Στην πράξη, πολλοί ασθενείς εστιάζουν αποκλειστικά στο «βγήκε αρνητική η PCR». Αυτό είναι πράγματι το καθοριστικό αποτέλεσμα, αλλά δεν ακυρώνει την ανάγκη παρακολούθησης όταν το ήπαρ έχει ήδη υποστεί προχωρημένη βλάβη.

14
Πρόληψη και καθημερινή προστασία

Δεν υπάρχει εμβόλιο για HCV, επομένως η πρόληψη βασίζεται κυρίως στην αποφυγή έκθεσης σε μολυσμένο αίμα.

Τα βασικά μέτρα πρόληψης περιλαμβάνουν:

• να μη γίνεται ποτέ κοινή χρήση βελόνων, συριγγών ή εξοπλισμού για ενέσιμη χρήση,
• να τηρούνται αυστηροί κανόνες αποστείρωσης σε ιατρικές πράξεις, οδοντιατρικές πράξεις, τατουάζ και piercing,
• να αποφεύγεται η κοινή χρήση ξυραφιών, οδοντόβουρτσας και εργαλείων περιποίησης,
• να λαμβάνεται προσοχή σε σεξουαλικές πρακτικές υψηλότερου κινδύνου,
• να γίνεται σωστή διαχείριση επαγγελματικής έκθεσης σε αίμα.

Για τα άτομα που ήδη έχουν HCV, η πρόληψη έχει και δεύτερη διάσταση: να προστατευθεί το ήπαρ όσο γίνεται περισσότερο. Αυτό σημαίνει συχνά αποφυγή υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ, σωστή ιατρική εκτίμηση πριν από λήψη φαρμάκων ή συμπληρωμάτων και παρακολούθηση για άλλους παράγοντες που μπορεί να επιβαρύνουν το ήπαρ.

Σε άτομα που έχουν θεραπευτεί, η πρόληψη παραμένει σημαντική γιατί η ίαση δεν λειτουργεί σαν εμβόλιο. Δηλαδή μπορεί να συμβεί επαναμόλυνση εφόσον υπάρξει νέα έκθεση.

Το πιο πρακτικό μήνυμα εδώ είναι διπλό: προστασία από τον ιό και προστασία του ήπατος. Αυτά τα δύο δεν είναι ακριβώς το ίδιο, αλλά συνδέονται άμεσα στην κλινική πράξη.

15
Συχνές ερωτήσεις για τον HCV

16
Τι να θυμάστε

17
Κλείστε ραντεβού & Βιβλιογραφία

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.