Φερριτίνη: πλήρης οδηγός ερμηνείας (χαμηλή, υψηλή, >5.000)

🧲 Φερριτίνη – Πλήρης ιατρικός οδηγός
Η φερριτίνη αποτελεί τον βασικό εργαστηριακό δείκτη των
αποθηκών σιδήρου στον ανθρώπινο οργανισμό.
Η ερμηνεία της απαιτεί πάντα συσχέτιση με άλλες εξετάσεις σιδήρου και το
κλινικό πλαίσιο, καθώς επηρεάζεται από φλεγμονή, ηπατική λειτουργία
και μεταβολικές καταστάσεις.

Η Ferritin (Φερριτίνη) δείχνει τις αποθήκες σιδήρου του οργανισμού
και ερμηνεύεται σωστά μόνο σε συνδυασμό με άλλες
εξετάσεις αίματος
και την κλινική εικόνα του ασθενούς.

1️⃣ Τι είναι η φερριτίνη και γιατί είναι σημαντική

Η φερριτίνη είναι μια πρωτεΐνη που λειτουργεί σαν «ασφαλές δοχείο» για τον σίδηρο.
Στο εσωτερικό της μπορεί να αποθηκεύει μεγάλες ποσότητες σιδήρου σε μορφή που δεν είναι τοξική για τα κύτταρα.
Γι’ αυτό και η μέτρησή της στο αίμα θεωρείται από τους πιο χρήσιμους δείκτες για να εκτιμήσουμε
πόσες αποθήκες σιδήρου έχει το σώμα.

Κλινικό νόημα με 1 πρόταση:

Η φερριτίνη δείχνει «τι έχουμε στην αποθήκη» (αποθέματα σιδήρου), αλλά μπορεί να αυξηθεί και ως
δείκτης φλεγμονής, άρα δεν ερμηνεύεται ποτέ μόνη της.

Χαμηλή φερριτίνη → συνήθως σημαίνει άδειες/χαμηλές αποθήκες σιδήρου (συχνά πριν πέσει η αιμοσφαιρίνη).
Υψηλή φερριτίνη → μπορεί να σημαίνει υπερφόρτωση σιδήρου, αλλά πολύ συχνότερα σχετίζεται με
φλεγμονή, ηπατική δυσλειτουργία ή μεταβολικό σύνδρομο.

Συχνή παγίδα:

Η φερριτίνη είναι «πρωτεΐνη οξείας φάσης». Δηλαδή μπορεί να ανέβει ακόμα κι όταν οι αποθήκες σιδήρου είναι χαμηλές,
αν υπάρχει ενεργή φλεγμονή/λοίμωξη. Γι’ αυτό, η συνεκτίμηση με CRP (και συχνά ΤΚΕ) είναι καθοριστική.

Σε ένα pillar άρθρο, το πρακτικό ζητούμενο είναι να απαντηθούν δύο ερωτήματα με απόλυτη καθαρότητα:
«έχω έλλειψη διαθέσιμου σιδήρου;» και «αν είναι υψηλή, πρόκειται για φλεγμονή ή για υπερφόρτωση;».
Στις επόμενες ενότητες θα δεις πώς «δένει» η φερριτίνη με το υπόλοιπο panel σιδήρου ώστε η ερμηνεία να είναι ασφαλής.

2️⃣ Πώς λειτουργεί η φερριτίνη στον οργανισμό

Ο σίδηρος είναι απαραίτητος (αιμοσφαιρίνη, μυοσφαιρίνη, ένζυμα), αλλά σε «ελεύθερη» μορφή μπορεί να γίνει επιβλαβής,
επειδή συμμετέχει σε αντιδράσεις που αυξάνουν το οξειδωτικό στρες. Η φερριτίνη λύνει αυτό το πρόβλημα:
δεσμεύει τον σίδηρο και τον κρατά αδρανή και ασφαλή, μέχρι να χρειαστεί.

Οι 4 βασικές λειτουργίες της φερριτίνης

Αποθήκευση σιδήρου σε μη τοξική μορφή.
Διάθεση σιδήρου όταν χρειάζεται (π.χ. αυξημένη αιμοποίηση).
Προστασία από οξειδωτική βλάβη (λιγότερος «ελεύθερος» σίδηρος).
Άμυνα σε λοίμωξη/φλεγμονή: ο οργανισμός «κρύβει» σίδηρο από παθογόνα (σιδηροκατακράτηση).

2.1 Πού βρίσκεται στον οργανισμό

Ήπαρ: κεντρικός ρυθμιστής και μεγάλη «αποθήκη».
Σπλήνας & μυελός οστών: ανακύκλωση σιδήρου από παλιά ερυθρά (μακροφάγα).
Μύες: υποστήριξη ενεργειακών αναγκών και μυοσφαιρίνης.

2.2 Γιατί η φερριτίνη ανεβαίνει στη φλεγμονή

Σε φλεγμονή αυξάνονται κυτταροκίνες (π.χ. IL-6), που οδηγούν σε αύξηση της ηψιδίνης (hepcidin).
Η ηψιδίνη μειώνει την έξοδο σιδήρου προς το αίμα (ιδίως από έντερο και μακροφάγα), με αποτέλεσμα ο σίδηρος να «παγιδεύεται»
ενδοκυττάρια και να ανεβαίνει η φερριτίνη. Αυτό εξηγεί γιατί μπορεί να βλέπουμε:
φερριτίνη ↑ αλλά σίδηρο ορού ↓ και κορεσμό τρανσφερρίνης ↓ στην αναιμία χρονίας νόσου.

Κλινικό “σήμα”:

Αν υπάρχει φλεγμονή, η φερριτίνη μπορεί να είναι τεχνητά υψηλή.
Γι’ αυτό η σωστή ερμηνεία απαιτεί συνδυασμό με CRP και το πλήρες panel σιδήρου (βλ. Ενότητα 6).

3️⃣ Φερριτίνη και αποθήκες σιδήρου – βασικές έννοιες

Στην πράξη, για να «διαβάσεις» σωστά τη φερριτίνη χρειάζεται να ξεχωρίσεις τρεις έννοιες:
αποθήκες, μεταφορά και λειτουργική διαθεσιμότητα σιδήρου.
Η φερριτίνη αφορά κυρίως τις αποθήκες, αλλά η κλινική εικόνα καθορίζεται από το αν ο σίδηρος
είναι διαθέσιμος για την αιμοποίηση.

Οι 3 «πυλώνες» του σιδήρου (απλά)

Φερριτίνη = αποθήκες («τι έχουμε στην άκρη»).
Τρανσφερρίνη / TIBC = μεταφορά («το φορτηγό που κουβαλά σίδηρο»).
% Κορεσμός τρανσφερρίνης (TSAT) = πόσο γεμάτο είναι το φορτηγό («τι φτάνει στους ιστούς»).

3.1 Έλλειψη σιδήρου χωρίς αναιμία (πολύ συχνό)

Σε πολλούς ανθρώπους, η φερριτίνη πέφτει πρώτα και η αιμοσφαιρίνη παραμένει φυσιολογική για κάποιο διάστημα.
Αυτό λέγεται έλλειψη σιδήρου χωρίς αναιμία και μπορεί να δώσει συμπτώματα (κόπωση, μειωμένη αντοχή,
τριχόπτωση) πριν εμφανιστεί σιδηροπενική αναιμία.

3.2 Αναιμία χρονίας νόσου (σιδηροπαγίδευση)

Σε χρόνια φλεγμονή, ο οργανισμός μειώνει τη διαθεσιμότητα σιδήρου στο αίμα.
Έτσι μπορεί να έχουμε σιδηρο «χαμηλό» στο αίμα, TSAT χαμηλό, αλλά φερριτίνη φυσιολογική ή αυξημένη.
Αυτό είναι διαφορετικό από την κλασική σιδηροπενία και αλλάζει εντελώς την προσέγγιση.

Πρακτικό συμπέρασμα:

Η φερριτίνη είναι κορυφαίος δείκτης αποθηκών, αλλά για να απαντήσεις με σιγουριά
«έλλειψη ή φλεγμονή/υπερφόρτωση;» χρειάζεσαι πάντα και τα υπόλοιπα:
Fe, TIBC/τρανσφερρίνη, TSAT και CRP.

4️⃣ Φυσιολογικές τιμές φερριτίνης (πίνακες & όρια)

Οι τιμές αναφοράς της φερριτίνης διαφέρουν ανάλογα με φύλο, ηλικία, κύηση και
τη μέθοδο του εργαστηρίου. Χρησιμοποίησε τα παρακάτω ως ενδεικτικό οδηγό, αλλά η τελική ερμηνεία γίνεται πάντα
με βάση τα όρια του δικού σου εργαστηρίου και το κλινικό πλαίσιο.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Ομάδα	Ενδεικτικές τιμές (ng/mL)	Σχόλιο
Νεογνά	~ 25–200	Μεγάλες αποκλίσεις ανά ηλικία/ημέρες ζωής.
Παιδιά	~ 7–140	Επηρεάζεται από ανάπτυξη/λοιμώξεις.
Ενήλικες γυναίκες	~ 13–150	Συχνά χαμηλότερη λόγω εμμήνου ρύσεως.
Ενήλικες άνδρες	~ 30–400	Τείνει να είναι υψηλότερη από τις γυναίκες.
Μετά την εμμηνόπαυση	~ 30–300	Συχνά αυξάνει με την ηλικία/μεταβολικούς παράγοντες.

Πρακτικά κατώφλια που χρησιμοποιούνται συχνά:

< 15–30 ng/mL: ισχυρή ένδειξη χαμηλών αποθηκών (σε απουσία φλεγμονής).
30–100 ng/mL: «γκρίζα ζώνη» — χρειάζεται CRP/TSAT και κλινική συσχέτιση.
> 300–400 ng/mL: απαιτείται διερεύνηση αιτίου (φλεγμονή/ήπαρ/μεταβολικό/υπερφόρτωση).

Σημείωση: Σε ενεργή φλεγμονή, η «ασφαλής» διάγνωση σιδηροπενίας μπορεί να απαιτεί διαφορετικά όρια
(π.χ. υψηλότερη φερριτίνη με χαμηλό TSAT). Αυτό θα το ξεκαθαρίσουμε στην Ενότητα 6 και 11.

5️⃣ Πότε ζητείται η εξέταση φερριτίνης

Η εξέταση ζητείται όταν θέλουμε να εκτιμήσουμε τις αποθήκες σιδήρου ή να διερευνήσουμε
μια εικόνα που μπορεί να σχετίζεται με έλλειψη ή υπερφόρτωση σιδήρου.
Συνήθως δεν ζητείται «μόνη της», αλλά μαζί με δείκτες μεταφοράς και φλεγμονής.

Συχνές ενδείξεις

Κόπωση, μειωμένη αντοχή, δύσπνοια στην κόπωση (ιδίως με χαμηλό MCV/MCH ή Hb).
Τριχόπτωση, εύθραυστα νύχια, «παγωμένα» άκρα (ιδίως με οριακές αποθήκες).
Έλεγχος/παρακολούθηση αναιμίας (σιδηροπενική ή αναιμία χρονίας νόσου).
Έντονη έμμηνος ρύση, κύηση/λοχεία, συχνές αιμοληψίες ή αιμοδοσία.
Υποψία δυσαπορρόφησης (π.χ. κοιλιοκάκη, IBD, μετά από βαριατρική).
Ανεξήγητα υψηλή φερριτίνη ή υποψία υπερφόρτωσης σιδήρου (σε συνδυασμό με TSAT).

Πότε «καίει» να ελεγχθεί μαζί με CRP

Αν υπάρχει πρόσφατη ίωση/λοίμωξη, χρόνια φλεγμονώδης νόσος, ηπατική δυσλειτουργία ή μεταβολικό σύνδρομο,
η φερριτίνη μπορεί να ανέβει ανεξάρτητα από τα αποθέματα σιδήρου.

6️⃣ Έλεγχος σιδήρου: φερριτίνη, Fe, TIBC, κορεσμός, CRP

Για να αποφύγουμε λάθη, η φερριτίνη πρέπει να διαβάζεται μαζί με το panel σιδήρου.
Με αυτόν τον τρόπο ξεχωρίζουμε καθαρά τη σιδηροπενία από τη σιδηροπαγίδευση λόγω φλεγμονής
και από την υπερφόρτωση σιδήρου.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Δείκτης	Τι δείχνει	Πώς κινείται στη σιδηροπενία	Πώς κινείται στη φλεγμονή/ACD
Φερριτίνη	Αποθήκες σιδήρου (με επιρροή από φλεγμονή)	↓	Ν/↑
Σίδηρος ορού (Fe)	Τι κυκλοφορεί «τώρα» στο αίμα	↓	↓
TIBC / Τρανσφερρίνη	Ικανότητα μεταφοράς σιδήρου	↑	↓ ή Ν
% Κορεσμός (TSAT)	Πόσο «γεμάτη» είναι η τρανσφερρίνη	↓ (συχνά <20%)	↓ (συχνά <20%)
CRP (± ΤΚΕ)	Δείκτης φλεγμονής	Ν	↑

Γρήγορη ανάγνωση (πρακτικό μοτίβο)

Σιδηροπενία: Φερριτίνη ↓ + Fe ↓ + TIBC ↑ + TSAT ↓ + CRP φυσιολογική.
Φλεγμονή/ACD: Φερριτίνη Ν/↑ + Fe ↓ + TIBC ↓/Ν + TSAT ↓ + CRP ↑.
Υπερφόρτωση σιδήρου: Φερριτίνη ↑ + TSAT ↑ (>45–50%) (συχνά) → θέλει διερεύνηση.

Στις επόμενες ενότητες θα δούμε αναλυτικά τα δύο μεγάλα σενάρια που «μπερδεύουν» περισσότερο:
χαμηλή φερριτίνη (με ή χωρίς αναιμία) και υψηλή φερριτίνη (φλεγμονή vs υπερφόρτωση).

D-Dimers (D-διμερή): Πλήρης Οδηγός Εξέτασης 7️⃣ Χαμηλή φερριτίνη – αίτια, συμπτώματα, αναιμία

Η χαμηλή φερριτίνη συνήθως σημαίνει ότι οι αποθήκες σιδήρου είναι μειωμένες.
Πολύ συχνά αυτό συμβαίνει πριν πέσει η αιμοσφαιρίνη, δηλαδή μπορεί να υπάρχει
έλλειψη σιδήρου χωρίς αναιμία. Αυτό είναι σημαντικό γιατί εξηγεί γιατί κάποιος μπορεί να νιώθει
κόπωση ή μειωμένη αντοχή, ενώ η γενική αίματος φαίνεται “σχετικά καλή”.

Τι σημαίνει πρακτικά:

Πρώτο στάδιο: πέφτουν οι αποθήκες (φερριτίνη ↓), αλλά Hb/MCV μπορεί να είναι φυσιολογικά.
Επόμενο στάδιο: μειώνεται η διαθέσιμη ποσότητα για αιμοποίηση (TSAT ↓).
Τελικό στάδιο: εμφανίζεται σιδηροπενική αναιμία (Hb ↓, συχνά MCV ↓ / MCH ↓).

7.1 Συχνά αίτια χαμηλών αποθηκών

Απώλειες αίματος: έντονη/παρατεταμένη έμμηνος ρύση, γαστρεντερική απώλεια, αιμορροΐδες (ανά περίπτωση), συχνές αιμοδοσίες/αιμοληψίες.
Αυξημένες ανάγκες: κύηση, εφηβεία, ταχεία ανάπτυξη, περίοδοι έντονης προπόνησης.
Μειωμένη πρόσληψη: περιοριστική διατροφή, χαμηλή πρόσληψη αιμικού σιδήρου.
Δυσαπορρόφηση: κοιλιοκάκη, φλεγμονώδης νόσος εντέρου, μετά από βαριατρική, χρόνια γαστρίτιδα/υποχλωρυδρία (ανά περίπτωση).

7.2 Συμπτώματα που ταιριάζουν με χαμηλές αποθήκες

Κόπωση, υπνηλία, “βαριά” πόδια, μειωμένη αντοχή στην άσκηση.
Δύσπνοια στην κόπωση (ιδίως αν υπάρχει πτώση αιμοσφαιρίνης).
Τριχόπτωση/εύθραυστα νύχια, ωχρότητα.
Ζάλη, πονοκέφαλοι, μειωμένη συγκέντρωση.

7.3 Ποια εξέταση “δένει” καλύτερα με τη φερριτίνη

Για να βγει ασφαλές συμπέρασμα χρειάζεται συνδυασμός με το υπόλοιπο panel:
σίδηρος ορού, TIBC/τρανσφερρίνη, TSAT,
και από γενική αίματος Hb, MCV, MCH. Αν υπάρχει υποψία φλεγμονής, πρόσθεσε CRP.

Internal linking (χωρίς cannibalization):

Αν έχεις ξεχωριστές σελίδες/οδηγούς, εδώ “κουμπώνουν” ιδανικά:
Γενική Αίματος,
CRP,
ΤΚΕ.
(Βάλε τα δικά σου σωστά slugs.)

8️⃣ Υψηλή φερριτίνη – φλεγμονή, ηπατοπάθεια, υπερφόρτωση

Η υψηλή φερριτίνη είναι συχνό εύρημα και δεν σημαίνει αυτόματα “πολύς σίδηρος”.
Στην πράξη, τα πιο συχνά σενάρια είναι: φλεγμονή/λοίμωξη,
ηπατική επιβάρυνση και μεταβολικοί παράγοντες.
Η υπερφόρτωση σιδήρου μπαίνει δυνατά στη συζήτηση κυρίως όταν είναι αυξημένος και ο TSAT.

Το “κλειδί” στην υψηλή φερριτίνη:

Φερριτίνη ↑ + TSAT φυσιολογικό/χαμηλό → πιο πιθανό φλεγμονή/ήπαρ/μεταβολικό.
Φερριτίνη ↑ + TSAT ↑ (>45–50%) → αυξάνει η πιθανότητα υπερφόρτωσης σιδήρου.

8.1 Συχνές αιτίες (ομάδες)

Φλεγμονή/λοίμωξη: CRP ↑, συχνά Fe ↓, TSAT ↓ (σιδηροπαγίδευση).
Ηπατική επιβάρυνση: τρανσαμινάσες/γ-GT μπορεί να είναι ↑ (ανά περίπτωση).
Μεταβολικό σύνδρομο/παχυσαρκία: ήπια–μέτρια αύξηση, συχνά με φυσιολογικό TSAT.
Υπερφόρτωση σιδήρου: κληρονομική αιμοχρωμάτωση ή δευτεροπαθής (ανά περίπτωση) – πιο πιθανή όταν TSAT ↑.

8.2 Τι ζητάμε συνήθως για σωστή διερεύνηση

CRP (± ΤΚΕ) για φλεγμονή.
Fe, TIBC/τρανσφερρίνη, TSAT για να ξεχωρίσουμε υπερφόρτωση από σιδηροπαγίδευση.
Ηπατικά ένζυμα (ALT/AST, γ-GT, ALP) όταν υπάρχει υποψία ηπατικής συμμετοχής.
Σε επίμονες/υψηλές τιμές με TSAT ↑: διερεύνηση για κληρονομική αιμοχρωμάτωση (π.χ. HFE) κατά ιατρική κρίση.

8.3 Πότε η τιμή θεωρείται “alarm”

Επείγουσα αξιολόγηση (ενδεικτικά):

Πολύ υψηλές τιμές (π.χ. >1000 ng/mL) ή/και ταχεία άνοδος μαζί με συστηματικά συμπτώματα
απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση, ειδικά αν συνυπάρχουν πυρετός, κυτταροπενίες ή έντονη ηπατική βλάβη.
Η τελική κρίση είναι κλινική.

9️⃣ Ειδικές καταστάσεις (εγκυμοσύνη, παιδιά, αθλητές)

Υπάρχουν ομάδες όπου η φερριτίνη χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην ερμηνεία,
είτε γιατί οι ανάγκες σε σίδηρο είναι αυξημένες, είτε γιατί η φλεγμονή/στρες/προπόνηση
μπορεί να επηρεάζουν δείκτες.

9.1 Κύηση & λοχεία

Στην κύηση αυξάνονται σημαντικά οι ανάγκες σε σίδηρο (αιμοποίηση μητέρας + ανάπτυξη εμβρύου).
Χαμηλές αποθήκες είναι συχνές και η πτώση μπορεί να προηγείται της αναιμίας.
Η παρακολούθηση γίνεται σε συνεργασία με μαιευτήρα/γυναικολόγο, συχνά με panel σιδήρου και γενική αίματος.

9.2 Παιδιά & έφηβοι

Αυξημένες ανάγκες λόγω ανάπτυξης, ειδικά στην εφηβεία.
Η διατροφή και η συμμόρφωση σε οδηγίες παίζουν μεγάλο ρόλο.
Συχνά χρήσιμη η συνδυαστική εκτίμηση με γενική αίματος, MCV/MCH και panel σιδήρου.

9.3 Αθλητές αντοχής

Μπορεί να υπάρχουν αυξημένες απώλειες/ανάγκες (π.χ. μικροτραυματισμοί, αιμόλυση από πρόσκρουση, εφίδρωση).
Η υπερπροπόνηση και μικροφλεγμονή μπορούν να επηρεάζουν δείκτες.
Για συγκρίσιμα αποτελέσματα, προτιμάται αιμοληψία σε ήρεμη περίοδο (όχι μετά από πολύ έντονη προπόνηση).

Συνοπτικό tip:

Σε ειδικές ομάδες, η φερριτίνη “μετράει” περισσότερο όταν συνοδεύεται από
TSAT, γενική αίματος και CRP (όταν υπάρχει υποψία φλεγμονής).

🔟 Πώς γίνεται η εξέταση φερριτίνης & παράγοντες που επηρεάζουν τα αποτελέσματα

Η εξέταση φερριτίνης είναι απλή αιματολογική εξέταση που πραγματοποιείται
με λήψη φλεβικού αίματος. Από μόνη της δεν απαιτεί ειδική προετοιμασία,
όμως η σωστή ερμηνεία προϋποθέτει γνώση παραγόντων που μπορούν να αλλοιώσουν
προσωρινά ή μόνιμα την τιμή της.

Συνοπτικά:

Η φερριτίνη μετράται στον ορό.
Δεν επηρεάζεται σημαντικά από το γεύμα.
Επηρεάζεται έντονα από φλεγμονή, λοίμωξη, ηπατική λειτουργία.

10.1 Πώς πραγματοποιείται η εξέταση

Λήψη μικρής ποσότητας αίματος από φλέβα του άνω άκρου.
Η εξέταση μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.
Συχνά ζητείται μαζί με γενική αίματος και panel σιδήρου.

Κλινική πράξη:

Για ολοκληρωμένη εικόνα, η φερριτίνη σπάνια ερμηνεύεται μόνη της.
Συνδυάζεται με Fe ορού, TIBC/τρανσφερρίνη, % κορεσμού και συχνά με CRP.

10.2 Χρειάζεται νηστεία;

Για μεμονωμένη μέτρηση φερριτίνης, η νηστεία δεν είναι απαραίτητη.
Ωστόσο:

Αν ελέγχεται ταυτόχρονα σίδηρος ορού, προτιμάται πρωινή αιμοληψία.
Ο σίδηρος παρουσιάζει ημερήσια διακύμανση.

10.3 Παράγοντες που αυξάνουν τη φερριτίνη χωρίς πραγματική υπερφόρτωση σιδήρου

Οξεία ή χρόνια φλεγμονή (δείκτης οξείας φάσης).
Λοιμώξεις, ακόμη και ήπιες.
Ηπατικές νόσοι (στεάτωση, ηπατίτιδα, αλκοόλ).
Μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία.
Κακοήθειες ή έντονο κυτταρικό stress.

10.4 Παράγοντες που μπορεί να μειώσουν τη φερριτίνη

Χρόνιες ή επαναλαμβανόμενες απώλειες αίματος.
Ανεπαρκής πρόσληψη σιδήρου.
Δυσαπορρόφηση (π.χ. κοιλιοκάκη, γαστρεντερικά νοσήματα).
Αυξημένες ανάγκες (κύηση, έντονη άσκηση).

10.5 Φάρμακα & συμπληρώματα που επηρεάζουν την ερμηνεία

Συμπληρώματα σιδήρου: επηρεάζουν κυρίως τον Fe ορού, όχι άμεσα τη φερριτίνη.
Βιοτίνη: μπορεί να παρεμβαίνει σε ορισμένες ανοσολογικές μεθόδους.
Αντιφλεγμονώδη / κορτικοστεροειδή: έμμεση επίδραση μέσω φλεγμονής.

Πρακτική σύσταση:

Αν υπάρχει πυρετός, ενεργή λοίμωξη ή οξύ φλεγμονώδες επεισόδιο,
καλό είναι η μέτρηση φερριτίνης να αναβάλλεται για πιο αξιόπιστη εκτίμηση αποθηκών σιδήρου.

1️⃣1️⃣ Ερμηνεία αποτελεσμάτων φερριτίνης – πρακτική προσέγγιση

Η ερμηνεία της φερριτίνης δεν βασίζεται σε έναν μόνο αριθμό.
Απαιτεί συνδυασμό με κλινικά δεδομένα και άλλες εξετάσεις σιδήρου,
καθώς η φερριτίνη μπορεί να αυξηθεί ανεξάρτητα από τα πραγματικά αποθέματα.

Βασικός κανόνας:

Χαμηλή φερριτίνη → σχεδόν πάντα έλλειψη σιδήρου.
Υψηλή φερριτίνη → όχι πάντα περίσσεια σιδήρου.

11.1 Χαμηλή φερριτίνη – τι σημαίνει συνήθως

< 15–20 ng/mL: ισχυρή ένδειξη σιδηροπενίας.
20–30 ng/mL: χαμηλές αποθήκες, συχνά πριν εμφανιστεί αναιμία.
Συχνά συνυπάρχουν: κόπωση, ζάλη, τριχόπτωση, μειωμένη αντοχή.

Σε αυτές τις περιπτώσεις ελέγχονται συνήθως Fe ορού,
TIBC/τρανσφερρίνη και % κορεσμού για επιβεβαίωση.

11.2 Φυσιολογική ή οριακή φερριτίνη

30–100 ng/mL: μπορεί να είναι φυσιολογική.
Αν υπάρχει φλεγμονή, μπορεί να «κρύβει» υποκείμενη έλλειψη σιδήρου.
Χρήσιμος ο έλεγχος CRP και % κορεσμού.

Κλινική παρατήρηση:

Φερριτίνη 40–60 ng/mL μπορεί να είναι επαρκής σε υγιή άτομα,
αλλά ανεπαρκής σε κύηση, χρόνια νόσο ή έντονη κόπωση.

11.3 Υψηλή φερριτίνη – πώς προσεγγίζεται

100–300 ng/mL: συχνά σχετίζεται με φλεγμονή ή μεταβολικούς παράγοντες.
> 300–400 ng/mL: απαιτεί διερεύνηση.
Ελέγχεται πάντα ο % κορεσμός τρανσφερρίνης.

Σημαντικό:

Υψηλή φερριτίνη + φυσιολογικός % κορεσμού →
πιθανότερα φλεγμονή ή ηπατική συμμετοχή.
Υψηλή φερριτίνη + αυξημένος % κορεσμού →
διερεύνηση για υπερφόρτωση σιδήρου.

11.4 Απλό πρακτικό σχήμα ερμηνείας

Χαμηλή φερριτίνη → έλλειψη σιδήρου.
Φυσιολογική φερριτίνη + συμπτώματα → έλεγχος CRP / % κορεσμού.
Υψηλή φερριτίνη → πρώτα αποκλείεται φλεγμονή.
Υψηλή φερριτίνη + % κορεσμού ↑ → έλεγχος υπερφόρτωσης.

📘 Η τελική αξιολόγηση γίνεται πάντα από τον θεράποντα ιατρό,
σε συνδυασμό με το ιστορικό, τα συμπτώματα και τις υπόλοιπες εξετάσεις.

1️⃣2️⃣ Διατροφή & συμπληρώματα σιδήρου – τι πραγματικά βοηθά τη φερριτίνη

Η διατροφή επηρεάζει άμεσα τη διαθεσιμότητα σιδήρου και έμμεσα
την αναπλήρωση της φερριτίνης. Η σωστή επιλογή τροφών και ο
κατάλληλος χρονισμός μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την απορρόφηση,
ιδίως σε ήπια–μέτρια έλλειψη.

12.1 Πηγές σιδήρου στη διατροφή

Τρόφιμα	Μορφή σιδήρου	Απορρόφηση
Κόκκινο κρέας, συκώτι	Heme	Υψηλή
Ψάρια, πουλερικά	Heme	Καλή
Όσπρια, σπανάκι, ταχίνι	Non-heme	Χαμηλότερη

Πρακτικό tip:

Ο heme σίδηρος (ζωικής προέλευσης) απορροφάται ευκολότερα και
επηρεάζεται λιγότερο από άλλες τροφές.

12.2 Τι αυξάνει και τι μειώνει την απορρόφηση

Αυξάνει: βιταμίνη C (λεμόνι, πορτοκάλι), συνδυασμός με κρέας/ψάρι.
Μειώνει: καφές, τσάι, ασβέστιο, γαλακτοκομικά στο ίδιο γεύμα.

12.3 Πότε αρκεί η διατροφή και πότε όχι

Η διατροφή αρκεί σε ήπια έλλειψη ή για συντήρηση φυσιολογικών
αποθηκών. Σε χαμηλή φερριτίνη ή εγκατεστημένη αναιμία,
συνήθως απαιτείται φαρμακευτική αγωγή.

12.4 Συμπληρώματα σιδήρου – βασικές αρχές

Λαμβάνονται μόνο μετά από εργαστηριακή τεκμηρίωση.
Προτιμάται λήψη μακριά από καφέ/τσάι/γαλακτοκομικά.
Η αύξηση της φερριτίνης είναι σταδιακή (εβδομάδες).

Προσοχή:

Σε υψηλή φερριτίνη ή αυξημένο % κορεσμό,
η λήψη σιδήρου μπορεί να είναι επιβλαβής.

📘 Η επιλογή δίαιτας ή συμπληρώματος πρέπει να εξατομικεύεται από ιατρό,
με βάση τις τιμές φερριτίνης και τον συνολικό έλεγχο σιδήρου.

1️⃣3️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) για τη φερριτίνη

Τι δείχνει ακριβώς η εξέταση φερριτίνης;

Η φερριτίνη είναι ο βασικός δείκτης των
αποθηκών σιδήρου στον οργανισμό.
Χαμηλή τιμή υποδηλώνει εξάντληση αποθεμάτων,
ενώ αυξημένη τιμή μπορεί να σχετίζεται με
φλεγμονή, ηπατική νόσο,
μεταβολικό σύνδρομο ή, σπανιότερα,
υπερφόρτωση σιδήρου.

Χαμηλή φερριτίνη σημαίνει πάντα αναιμία;

Όχι. Η σιδηροπενία χωρίς αναιμία είναι συχνή.
Η φερριτίνη μειώνεται πριν πέσει η αιμοσφαιρίνη
και μπορεί να προκαλεί κόπωση, μειωμένη αντοχή,
τριχόπτωση ή δυσκολία συγκέντρωσης.

Ποια τιμή φερριτίνης θεωρείται χαμηλή;

Γενικά τιμές <30 ng/mL θεωρούνται ενδεικτικές
σιδηροπενίας.
Σε άτομα με φλεγμονή ή χρόνια νόσο,
ακόμη και τιμές έως 50–70 ng/mL
μπορεί να υποκρύπτουν λειτουργική έλλειψη σιδήρου.

Γιατί η φερριτίνη είναι αυξημένη αλλά ο σίδηρος χαμηλός;

Σε φλεγμονώδεις ή χρόνιες παθήσεις,
ο οργανισμός παγιδεύει τον σίδηρο στις αποθήκες.
Έτσι η φερριτίνη αυξάνεται,
ενώ ο σίδηρος ορού και ο κορεσμός τρανσφερρίνης
παραμένουν χαμηλοί
(αναιμία χρονίας νόσου).

Μπορεί η φερριτίνη να αυξηθεί από στρες ή λοίμωξη;

Ναι. Η φερριτίνη είναι πρωτεΐνη οξείας φάσης.
Οξείες λοιμώξεις, πυρετός, τραυματισμός ή έντονο στρες
μπορούν να προκαλέσουν παροδική αύξηση,
χωρίς να σημαίνει περίσσεια σιδήρου.

Πόσο γρήγορα ανεβαίνει η φερριτίνη με θεραπεία;

Η αιμοσφαιρίνη βελτιώνεται συνήθως σε
2–4 εβδομάδες,
ενώ η φερριτίνη χρειάζεται
6–12 εβδομάδες ή περισσότερο
για πλήρη αναπλήρωση αποθηκών.

Χρειάζεται νηστεία για τη φερριτίνη;

Η φερριτίνη από μόνη της δεν απαιτεί νηστεία.
Αν όμως γίνεται μαζί με πλήρη έλεγχο σιδήρου,
συνιστάται πρωινή αιμοληψία
και αποφυγή συμπληρωμάτων σιδήρου την προηγούμενη ημέρα.

Πότε η υψηλή φερριτίνη είναι ανησυχητική;

Τιμές >1000 ng/mL,
ιδίως με αυξημένο κορεσμό τρανσφερρίνης
ή συστηματικά συμπτώματα,
χρειάζονται άμεση ιατρική διερεύνηση
για υπερφόρτωση σιδήρου ή σοβαρή φλεγμονή.

Πρέπει να ελέγχεται η φερριτίνη στην εγκυμοσύνη;

Ναι. Η εγκυμοσύνη αυξάνει σημαντικά τις ανάγκες σε σίδηρο.
Χαμηλή φερριτίνη μπορεί να προηγείται της αναιμίας
και να επηρεάσει τη μητέρα και το έμβρυο,
γι’ αυτό ο έλεγχος είναι σημαντικός.

Μπορώ να πάρω σίδηρο χωρίς εξετάσεις;

Όχι. Ο σίδηρος είναι φαρμακευτική αγωγή.
Αλόγιστη λήψη μπορεί να οδηγήσει σε
υπερφόρτωση σιδήρου.
Η χορήγηση πρέπει να γίνεται μόνο
μετά από εργαστηριακό έλεγχο και ιατρική καθοδήγηση.

1️⃣4️⃣ 📅 Κλείστε Εξέταση Φερριτίνης

Θέλετε να ελέγξετε τη φερριτίνη σας ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις;

📘 Κατάλογος Εξετάσεων

📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

1️⃣5️⃣ 📚 Βιβλιογραφία & Πηγές

1. Camaschella C. Iron deficiency.
N Engl J Med. 2015;372:1832–1843.
NEJM

2. Ganz T, Nemeth E. Iron homeostasis in host defence and inflammation.
Nat Rev Immunol. 2015;15:500–510.
Nature Reviews

3. Bacon BR, Adams PC, Kowdley KV, Powell LW, Tavill AS.
Diagnosis and management of hemochromatosis.
Hepatology. 2011;54:328–343.
Hepatology

4. World Health Organization.
Iron deficiency anaemia: assessment, prevention and control.
WHO Technical Report Series.
WHO

5. Mayo Clinic.
Ferritin test – clinical interpretation.
Mayo Clinic – Ferritin Test

6. Μικροβιολογικό Λαμία.
Εξέταση Φερριτίνης – Κατάλογος Διαγνωστικών Εξετάσεων.
Κατάλογος Εξετάσεων