Cafergot Υπόθετα: Χρήση στην Ημικρανία, Δοσολογία, Παρενέργειες & Τι να Προσέχετε

Τελευταία ενημέρωση:
28 Ιανουαρίου 2026

1
Τι είναι το Cafergot

Σύντομη απάντηση: Το Cafergot είναι φάρμακο για την οξεία κρίση ημικρανίας σε μορφή υποθέτου — δεν προλαμβάνει κρίσεις και δεν χρησιμοποιείται καθημερινά.

Το Cafergot είναι συνδυασμός εργοταμίνης και καφεΐνης. Στην Ελλάδα διατίθεται σε ορθικά υπόθετα και χρησιμοποιείται όταν έχει ήδη ξεκινήσει η κρίση ημικρανίας, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις με έντονη ναυτία ή έμετο.

Η εργοταμίνη δρα στα εγκεφαλικά αγγεία προκαλώντας αγγειοσύσπαση, ενώ η καφεΐνη ενισχύει τη φαρμακολογική δράση. Η ορθική οδός παρακάμπτει το στομάχι και επιτρέπει πιο αξιόπιστη απορρόφηση όταν η γαστρική κένωση είναι μειωμένη.

Κλινικά χρησιμοποιείται σε ασθενείς με σαφώς τεκμηριωμένη ημικρανία που αναγνωρίζουν τα πρόδρομα συμπτώματα (αύρα, φωτοφοβία, αίσθημα πίεσης). Η έγκαιρη χρήση μπορεί να περιορίσει τόσο τη διάρκεια όσο και τη βαρύτητα της κρίσης.

2
Πώς δρα στην ημικρανία

Κατά την κρίση ημικρανίας παρατηρείται παθολογική διάταση συγκεκριμένων εγκεφαλικών αγγείων και ενεργοποίηση νευροαγγειακών μηχανισμών πόνου, με απελευθέρωση φλεγμονωδών μεσολαβητών.

Η εργοταμίνη προκαλεί αγγειοσύσπαση αυτών των διατεταμένων αγγείων και αναστέλλει τη μετάδοση των σημάτων πόνου μέσω σεροτονινεργικών υποδοχέων. Η καφεΐνη ενισχύει τη βιοδιαθεσιμότητα και επιταχύνει την έναρξη δράσης.

Η ορθική χορήγηση προσφέρει πρακτικό πλεονέκτημα: παρακάμπτει τη μειωμένη γαστρική κινητικότητα της κρίσης, εξασφαλίζοντας πιο προβλέψιμη απορρόφηση σε ασθενείς με ναυτία ή έμετο.

Όσο νωρίτερα διακοπεί ο νευροαγγειακός κύκλος, τόσο καλύτερη είναι η ανταπόκριση. Η καθυστερημένη λήψη ευνοεί την κεντρική ευαισθητοποίηση και μειώνει σημαντικά την αποτελεσματικότητα.

3
Πότε ενδείκνυται

Το Cafergot (υπόθετα) ενδείκνυται για την οξεία αντιμετώπιση κρίσης ημικρανίας όταν:

• ο πονοκέφαλος έχει σαφή χαρακτηριστικά ημικρανίας
• συνυπάρχουν ναυτία ή έμετος που δυσκολεύουν τη λήψη από το στόμα
• απλά αναλγητικά αποτυγχάνουν
• η κρίση βρίσκεται στα αρχικά στάδια

Χρησιμοποιείται κυρίως σε ασθενείς με τεκμηριωμένη διάγνωση και σχετικά προβλέψιμο μοτίβο κρίσεων.

Στο σύγχρονο θεραπευτικό πλαίσιο θεωρείται θεραπεία δεύτερης γραμμής, καθώς συχνά προηγούνται τριπτάνες ή νεότερες κατηγορίες (όπως οι γκεπάντες), λόγω καλύτερου προφίλ ασφάλειας.

4
Πότε δεν πρέπει να λαμβάνεται

Το Cafergot (εργοταμίνη + καφεΐνη) αντενδείκνυται σε ασθενείς με:

• στεφανιαία νόσο ή ιστορικό εμφράγματος
• αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (ΑΕΕ)
• περιφερική αγγειοπάθεια
• ανεξέλεγκτη αρτηριακή υπέρταση
• σοβαρή ηπατική ή νεφρική ανεπάρκεια
• εγκυμοσύνη ή πιθανή κύηση

Δεν πρέπει να συγχορηγείται με ισχυρούς αναστολείς CYP3A4 (π.χ. μακρολίδες, αζολικά αντιμυκητιασικά) ούτε να λαμβάνεται εντός 24 ωρών από τριπτάνη, λόγω αυξημένου κινδύνου σοβαρής αγγειοσύσπασης.

5
Σωστή δοσολογία (υπόθετα Cafergot)

Συνήθως χορηγείται 1 υπόθετο με την έναρξη της κρίσης ημικρανίας. Αν τα συμπτώματα επιμείνουν, μπορεί να εξεταστεί επανάληψη μετά από αρκετές ώρες, αποκλειστικά σύμφωνα με ιατρική οδηγία.

Δεν πρέπει να υπερβαίνονται τα εβδομαδιαία όρια χρήσης, καθώς αυξάνεται σημαντικά ο κίνδυνος αγγειοσυσπαστικών επιπλοκών και πονοκεφάλου από υπερκατανάλωση φαρμάκων (rebound headache).

Το Cafergot δεν χρησιμοποιείται προληπτικά ούτε σε καθημερινή βάση. Αν απαιτείται αγωγή για ημικρανία περισσότερες από δύο φορές την εβδομάδα, χρειάζεται αναθεώρηση της θεραπευτικής στρατηγικής.

6
Πώς λαμβάνεται πρακτικά

Το υπόθετο τοποθετείται ορθικά, κατά προτίμηση στα πρώτα λεπτά της κρίσης. Η ορθική μορφή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν συνυπάρχουν έντονη ναυτία ή έμετος, καθώς παρακάμπτεται η γαστρεντερική απορρόφηση.

Συνιστάται:

• ανάπαυση σε σκοτεινό και ήσυχο χώρο
• αποφυγή καπνίσματος κατά τη διάρκεια της κρίσης
• αποφυγή επιπλέον καφεΐνης

Η αποτελεσματικότητα εξαρτάται κυρίως από τον σωστό χρονισμό και όχι από επαναλαμβανόμενη χρήση.

7

Σε πόση ώρα δρα

Με τα Cafergot υπόθετα, τα πρώτα αποτελέσματα εμφανίζονται συνήθως μέσα σε 30–60 λεπτά, με μέγιστη δράση περίπου στις 1–2 ώρες. Σε αρκετούς ασθενείς παρατηρείται σταδιακή υποχώρηση του πόνου, της φωτοφοβίας και της ναυτίας.

Η ταχύτητα δράσης επηρεάζεται από:

– το πόσο νωρίς χορηγήθηκε μέσα στην κρίση
– τη βαρύτητα της κρίσης τη στιγμή της χρήσης
– την ατομική ανταπόκριση στην εργοταμίνη
– τη σωστή ορθική τοποθέτηση του υποθέτου

Πλεονέκτημα της ορθικής μορφής είναι ότι παρακάμπτει τη μειωμένη γαστρική απορρόφηση της κρίσης, προσφέροντας πιο αξιόπιστη δράση σε ασθενείς με ναυτία ή έμετο.

Αν δεν υπάρξει σαφής βελτίωση εντός περίπου 2 ωρών από τη σωστή χορήγηση, δεν συνιστάται επαναλαμβανόμενη χρήση χωρίς ιατρική οδηγία — προτιμάται αξιολόγηση ή εναλλακτική αγωγή.

8

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες των Cafergot υποθέτων σχετίζονται με την εργοταμίνη και την καφεΐνη και περιλαμβάνουν:

– ναυτία ή τάση για έμετο
– ζάλη ή αίσθημα «βαριάς κεφαλής»
– αίσθημα παλμών ή ήπια ταχυκαρδία
– τρόμο χεριών
– νευρικότητα ή ανησυχία
– αίσθημα ψύχους στα άκρα

Στις περισσότερες περιπτώσεις τα συμπτώματα είναι ήπια και παροδικά. Η ανάπαυση σε ήσυχο, σκοτεινό χώρο και η αποφυγή επιπλέον καφεΐνης μπορούν να μειώσουν την ένταση των ενοχλήσεων.

9

Σοβαρές παρενέργειες

Οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι σπάνιες, αλλά σχετίζονται με την έντονη αγγειοσυσπαστική δράση της εργοταμίνης και μπορεί να είναι δυνητικά επικίνδυνες.

Περιλαμβάνουν:

– ισχαιμία άκρων (πόνος, μούδιασμα, ωχρότητα ή ψυχρότητα χεριών/ποδιών)
– θωρακικό άλγος ή αίσθημα πίεσης στο στήθος
– σοβαρή ή αιφνίδια υπέρταση
– διαταραχές καρδιακού ρυθμού
– σπάνια: εγκεφαλική ισχαιμία

Ο κίνδυνος αυξάνεται σε άτομα με καρδιαγγειακή νόσο, καπνιστές, καθώς και σε υπερδοσολογία ή συγχορήγηση με φάρμακα που αυξάνουν τα επίπεδα εργοταμίνης.

10

Αλληλεπιδράσεις φαρμάκων

Τα Cafergot υπόθετα παρουσιάζουν σημαντικές αλληλεπιδράσεις με φάρμακα που επηρεάζουν τον μεταβολισμό της εργοταμίνης ή έχουν παρόμοια αγγειοσυσπαστική δράση.

Αποφεύγεται η συγχορήγηση με:

– μακρολίδες (π.χ. ερυθρομυκίνη, κλαριθρομυκίνη)
– αζολικά αντιμυκητιασικά (π.χ. κετοκοναζόλη, ιτρακοναζόλη)
– αναστολείς πρωτεάσης
– άλλα εργοταμινικά σκευάσματα

Τα παραπάνω είναι ισχυροί αναστολείς του CYP3A4 και μπορούν να προκαλέσουν επικίνδυνη αύξηση της εργοταμίνης στο αίμα.

Επιπλέον, δεν πρέπει να χρησιμοποιείται εντός 24 ωρών από τριπτάνη (ή αντίστροφα), λόγω αυξημένου κινδύνου σοβαρής αγγειοσύσπασης.

Προσοχή απαιτείται επίσης σε αποσυμφορητικά, διεγερτικά και υψηλή πρόσληψη καφεΐνης.

Πριν από κάθε χρήση Cafergot, είναι σημαντικό να ενημερώνεται ο ιατρός για όλα τα ταυτόχρονα φάρμακα και συμπληρώματα.

11

Cafergot και καρδιά / πίεση

Η εργοταμίνη προκαλεί αγγειοσύσπαση όχι μόνο στα εγκεφαλικά αγγεία αλλά και στη συστηματική κυκλοφορία. Για τον λόγο αυτό, τα Cafergot υπόθετα μπορούν να αυξήσουν την αρτηριακή πίεση και να μειώσουν τη ροή αίματος προς την καρδιά ή τα άκρα.

Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή — ή αποφυγή — σε άτομα με:

– στεφανιαία νόσο ή ιστορικό εμφράγματος
– στηθάγχη ή αρρυθμίες
– υπέρταση (ιδίως αν δεν είναι καλά ρυθμισμένη)
– περιφερική αγγειοπάθεια
– σακχαρώδη διαβήτη με αγγειακές επιπλοκές

Σε υπερτασικούς ασθενείς, ακόμη και μία δόση μπορεί να προκαλέσει παροδική αλλά σημαντική αύξηση της πίεσης. Αν υπάρχει ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου, η χρήση πρέπει να γίνεται μόνο κατόπιν ιατρικής αξιολόγησης.

Καπνιστές και άτομα με αυξημένη χοληστερόλη διατρέχουν επίσης μεγαλύτερο κίνδυνο αγγειοσυσπαστικών επιπλοκών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ακόμη και χωρίς γνωστή καρδιοπάθεια, η εργοταμίνη μπορεί να προκαλέσει παροδική σύσπαση στεφανιαίων αγγείων. Νέος θωρακικός πόνος μετά τη χρήση δεν πρέπει ποτέ να αποδίδεται αυτόματα σε «άγχος».

Σε ασθενείς με οριακή υπέρταση ή πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου, προτιμώνται συχνά θεραπείες χωρίς αγγειοσυσπαστική δράση.

Με απλά λόγια: το Cafergot μπορεί να είναι αποτελεσματικό, αλλά δεν είναι ουδέτερο για το καρδιαγγειακό σύστημα.

12

Χρήση σε εγκυμοσύνη & θηλασμό

Τα Cafergot υπόθετα αντενδείκνυνται στην εγκυμοσύνη. Η εργοταμίνη μπορεί να προκαλέσει συσπάσεις της μήτρας και μειωμένη αιμάτωση του πλακούντα, αυξάνοντας τον κίνδυνο αποβολής ή εμβρυϊκής ισχαιμίας.

Κατά τον θηλασμό επίσης δεν συνιστώνται, επειδή ποσότητες εργοταμίνης μπορεί να περάσουν στο μητρικό γάλα και να προκαλέσουν ευερεθιστότητα, έμετο ή αγγειοσυσπαστικά φαινόμενα στο βρέφος.

Σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας απαιτείται αξιόπιστη αντισύλληψη κατά τη διάρκεια χρήσης. Αν υπάρξει υποψία κύησης, η αγωγή διακόπτεται άμεσα και ζητείται ιατρική συμβουλή.

13

Χρήση σε παιδιά & εφήβους

Τα Cafergot δεν αποτελούν θεραπεία πρώτης γραμμής σε παιδιά και εφήβους. Στις νεαρές ηλικίες προτιμώνται απλά αναλγητικά ή ειδικές παιδιατρικές αγωγές για ημικρανία, λόγω σαφώς καλύτερου προφίλ ασφάλειας.

Η χρήση εργοταμίνης σε ανηλίκους περιορίζεται σε εξαιρετικά επιλεγμένες περιπτώσεις και μόνο μετά από ιατρική εκτίμηση, όταν:

– η διάγνωση ημικρανίας είναι σαφής
– άλλες θεραπείες έχουν αποτύχει
– δεν υπάρχουν καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου

Απαιτείται αυστηρός έλεγχος δοσολογίας και αποφυγή επαναλαμβανόμενης χρήσης.

Οι γονείς δεν πρέπει να χορηγούν Cafergot χωρίς καθοδήγηση παιδιάτρου ή παιδονευρολόγου.

14

Υπερδοσολογία – τι κάνω

Η υπερδοσολογία Cafergot μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή αγγειοσύσπαση και καρδιαγγειακές επιπλοκές.

Πιθανά συμπτώματα:

– έντονη ναυτία ή έμετος
– σοβαρή ζάλη ή σύγχυση
– πόνος στο στήθος
– μούδιασμα ή ψυχρότητα άκρων
– ταχυκαρδία ή αρρυθμίες

Σε λήψη μεγαλύτερης ποσότητας από τη συνιστώμενη ή εμφάνιση έντονων συμπτωμάτων απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση.

15

Εναλλακτικές θεραπείες

Σήμερα υπάρχουν αποτελεσματικότερες και ασφαλέστερες επιλογές για την οξεία αντιμετώπιση της ημικρανίας, οι οποίες έχουν σε μεγάλο βαθμό αντικαταστήσει τα εργοταμινικά σκευάσματα:

• Τριπτάνες (αγωνιστές υποδοχέων σεροτονίνης 5-HT_1B/1D)
  π.χ. σουματριπτάνη (sumatriptan), ριζατριπτάνη (rizatriptan), ελετριπτάνη — αποτελούν σήμερα θεραπεία πρώτης γραμμής σε μέτριες έως σοβαρές κρίσεις.
• Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ / NSAIDs)
  π.χ. ιβουπροφαίνη, ναπροξένη, δικλοφαινάκη — χρήσιμα σε ήπιες έως μέτριες κρίσεις ή σε συνδυασμό με άλλες αγωγές.
• Gepants (ανταγωνιστές CGRP)
  νεότερη κατηγορία φαρμάκων χωρίς αγγειοσυσπαστική δράση, κατάλληλη και για ασθενείς με καρδιαγγειακούς περιορισμούς.

Σε αυτό το σύγχρονο θεραπευτικό πλαίσιο, το Cafergot (εργοταμίνη + καφεΐνη) θεωρείται κυρίως δεύτερης γραμμής επιλογή, χρήσιμη σε επιλεγμένους ασθενείς με προηγούμενη καλή ανταπόκριση και χωρίς αντενδείξεις.

Η επιλογή αγωγής πρέπει πάντα να εξατομικεύεται, λαμβάνοντας υπόψη τη συχνότητα των κρίσεων, τις συννοσηρότητες, την ανοχή του ασθενούς και την προηγούμενη εμπειρία από θεραπείες.

16

Συχνά κλινικά λάθη

Ένα από τα συχνότερα λάθη στη χρήση των Cafergot υποθέτων είναι η επαναλαμβανόμενη χορήγηση σε διαδοχικές ημέρες, με στόχο την πλήρη εξαφάνιση κάθε υπολειπόμενου πόνου.

Άλλα συχνά προβλήματα περιλαμβάνουν:

– καθυστερημένη χρήση, όταν η κρίση έχει ήδη κορυφωθεί
– συνδυασμό με τριπτάνες χωρίς το απαιτούμενο διάστημα ασφαλείας (≥24 ώρες)
– χρήση ως «προληπτικό» φάρμακο
– υποτίμηση καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου

Αυτές οι πρακτικές αυξάνουν τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών και μειώνουν τη συνολική αποτελεσματικότητα της αγωγής.

17

Πότε χρειάζεται ιατρική εκτίμηση

Ιατρική αξιολόγηση απαιτείται όταν τα Cafergot δεν αποδίδουν ή όταν τα συμπτώματα αποκλίνουν από το συνήθες πρότυπο ημικρανίας.

Απευθυνθείτε σε ιατρό εάν παρατηρηθεί:

– αποτυχία ανακούφισης μετά από σωστή χρήση σε επαναλαμβανόμενες κρίσεις
– ανάγκη αγωγής περισσότερες από 2 φορές την εβδομάδα
– αλλαγή χαρακτήρα του πονοκεφάλου (ένταση, εντόπιση, διάρκεια)
– πρώτη εμφάνιση ημικρανίας μετά τα 40 έτη
– συνοδά νευρολογικά συμπτώματα (αδυναμία άκρων, διαταραχές ομιλίας ή όρασης)

18

Εργαστηριακός έλεγχος

Δεν απαιτείται εργαστηριακός έλεγχος ρουτίνας για τη χρήση Cafergot. Οι εξετάσεις γίνονται στοχευμένα όταν υπάρχουν ενδείξεις επιπλοκών ή αυξημένου καρδιαγγειακού κινδύνου.

Μπορεί να ζητηθούν όταν συνυπάρχουν:

• πολλαπλοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου
• υποψία αγγειακής επιπλοκής
• ανάγκη συχνής φαρμακευτικής αγωγής
• άτυπη ή μεταβαλλόμενη κλινική εικόνα

Ανάλογα με το ιστορικό, μπορεί να περιλαμβάνονται βασικός αιματολογικός έλεγχος, λιπιδαιμικό προφίλ, γλυκόζη ή καρδιολογική εκτίμηση.

Ο στόχος δεν είναι η «παρακολούθηση» του φαρμάκου, αλλά ο εντοπισμός παραγόντων που αυξάνουν τον κίνδυνο αγγειοσυσπαστικών επιπλοκών.

19

Τι να θυμάστε

Τα Cafergot υπόθετα προορίζονται αποκλειστικά για την οξεία κρίση ημικρανίας.

• Χρησιμοποιούνται όσο το δυνατόν νωρίτερα στην κρίση
• Δεν λαμβάνονται συχνά ούτε σε συνεχόμενες ημέρες
• Αποφεύγεται ο συνδυασμός με τριπτάνες εντός 24 ωρών
• Απαιτείται προσοχή σε άτομα με καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου

Αν χρειάζεστε αγωγή για ημικρανία πάνω από δύο φορές την εβδομάδα, απαιτείται επανεκτίμηση της θεραπευτικής στρατηγικής και πιθανή μετάβαση σε προληπτική ή εναλλακτική αγωγή.

20

Συχνές Ερωτήσεις

21

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.