menu trigger  menu trigger
ptau217-ab42-exetasi-aimatos-alzheimer-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
28/Jan/2026
Εξετάσεις Αίματος

pTau217 & Aβ42: Νέα Εξέταση Αίματος για Alzheimer – Ερμηνεία & Πότε Ενδείκνυται

pTau217 / Tau217 & Aβ42 (Αβ42): Οι «νέες» εξετάσεις αίματος για Alzheimer – τι δείχνουν και πώς ερμηνεύονται

Τελευταία ενημέρωση:

Τι να θυμάστε (σε 25″):
Οι δείκτες pTau217 και Aβ42 στο αίμα (συχνά ως λόγος pTau217/Aβ42 ή/και Aβ42/40) χρησιμοποιούνται για να εκτιμήσουν αν υπάρχει πιθανότητα αμυλοειδικής παθολογίας που σχετίζεται με Alzheimer. Δεν είναι «screening» για όλους, ούτε διάγνωση από μόνοι τους· εντάσσονται σε ιατρική αξιολόγηση και, όταν χρειάζεται, επιβεβαιώνονται με άλλες εξετάσεις.


1

Τι είναι τα pTau217/Tau217 και Aβ42

Στη νόσο Alzheimer υπάρχουν δύο βασικές «βιολογικές υπογραφές»: (α) η αμυλοειδική παθολογία (β-αμυλοειδές) και (β) η παθολογική tau.
Το Aβ42 (Αβ42) είναι μορφή του β-αμυλοειδούς που μειώνεται όταν σχηματίζονται αμυλοειδικές πλάκες στον εγκέφαλο.
Η pTau217 είναι tau πρωτεΐνη φωσφορυλιωμένη στη θέση 217 και αποτελεί ευαίσθητο δείκτη Alzheimer-σχετιζόμενης παθολογίας στο πλαίσιο αξιολόγησης γνωστικής έκπτωσης.

Ιατρική σύνοψη:
Στη νόσο Alzheimer, η εναπόθεση β-αμυλοειδούς (πτώση Aβ42 στο αίμα) και η παθολογική φωσφορυλίωση της tau (αύξηση pTau217) αποτελούν τις δύο κύριες βιολογικές διεργασίες.
Ο συνδυασμός τους σε λόγο (pTau217/Aβ42) επιτρέπει πιο αξιόπιστη εκτίμηση της πιθανότητας υποκείμενης αμυλοειδικής παθολογίας σε ασθενείς με γνωστικά συμπτώματα.

2

Γιατί μιλάμε τώρα για «εξετάσεις αίματος» στο Alzheimer

Μέχρι πρόσφατα, η τεκμηρίωση αμυλοειδικής παθολογίας γινόταν κυρίως με PET αμυλοειδούς ή με ανάλυση δεικτών στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό (ΕΝΥ).
Το 2025 εγκρίθηκε για πρώτη φορά εξέταση αίματος που χρησιμοποιεί pTau217 και Aβ42 (μέσω λόγου pTau217/Aβ42) για να εκτιμήσει την πιθανότητα παρουσίας αμυλοειδικών πλακών σε συμπτωματικούς ενήλικες.
Αυτό άνοιξε τον δρόμο για πιο εύκολη, λιγότερο επεμβατική αρχική βιολογική αξιολόγηση της νόσου Alzheimer.

Γιατί έχει σημασία κλινικά:
Για πρώτη φορά, η αρχική βιολογική διερεύνηση της νόσου Alzheimer μπορεί να ξεκινήσει με απλή αιμοληψία.
Αυτό επιτρέπει ταχύτερη διαλογή ασθενών, καλύτερη επιλογή όσων χρειάζονται PET ή ΕΝΥ και πρακτικότερη ένταξη σε σύγχρονες anti-amyloid θεραπευτικές στρατηγικές.

3

pTau217: τι δείχνει για τον εγκέφαλο

Η pTau217 αντανακλά παθολογικές αλλαγές της tau πρωτεΐνης που σχετίζονται στενά με τη νόσο Alzheimer.
Στην πράξη λειτουργεί ως δείκτης πιθανότητας (rule-in / rule-out) για Alzheimer-σχετιζόμενη αμυλοειδική παθολογία, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με αμυλοειδικούς δείκτες όπως Aβ42 ή Aβ42/40.
Με απλά λόγια: αυξημένη pTau217 αυξάνει την πιθανότητα ότι οι γνωστικές διαταραχές έχουν βιολογικό υπόστρωμα Alzheimer.

Πρακτική ερμηνεία:
Απομονωμένη τιμή pTau217 δεν αρκεί· η διαγνωστική της αξία μεγιστοποιείται όταν αξιολογείται σε λόγο με Aβ42 ή Aβ42/40 και πάντα σε συνδυασμό με τα κλινικά ευρήματα του ασθενούς.


4

Aβ42 & λόγοι (pTau217/Aβ42, Aβ42/40): πώς διαβάζονται

Το Aβ42 σπάνια ερμηνεύεται μόνο του· συνήθως χρησιμοποιείται σε λόγο ώστε να μειωθεί η αναλυτική και βιολογική μεταβλητότητα.
Οι δύο πιο διαδεδομένες προσεγγίσεις είναι:
(α) pTau217/Aβ42, που συνδυάζει tau παθολογία με αμυλοειδές, και
(β) Aβ42/40, που εκτιμά καθαρά το αμυλοειδικό φορτίο.
Στην εγκεκριμένη εργαστηριακή προσέγγιση Lumipulse χρησιμοποιείται ο λόγος pTau217/β-Amyloid 1-42 για να εκτιμηθεί η πιθανότητα παρουσίας αμυλοειδικών πλακών.
Όσο πιο παθολογικός είναι ο λόγος, τόσο αυξάνει η πιθανότητα υποκείμενης Alzheimer-σχετιζόμενης παθολογίας.

Πώς να το διαβάσω πρακτικά:
Δεν κοιτάμε μεμονωμένες τιμές αλλά τον λόγο των δεικτών.
Όσο πιο «παθολογικός» είναι ο λόγος pTau217/Aβ42 ή Aβ42/40, τόσο αυξάνει η πιθανότητα ύπαρξης αμυλοειδικής παθολογίας — όμως η τελική ερμηνεία γίνεται πάντα σε συνδυασμό με τα συμπτώματα και την ιατρική αξιολόγηση.

5

Ποιοι ωφελούνται: πότε έχει νόημα να γίνουν

Οι εξετάσεις pTau217/Aβ42 έχουν μεγαλύτερη αξία όταν υπάρχει κλινική υποψία, όπως:
επίμονη έκπτωση μνήμης, αλλαγές συμπεριφοράς ή λειτουργικότητας, ή εικόνα συμβατή με ήπια νοητική διαταραχή (MCI) που χρειάζεται βιολογική τεκμηρίωση.
Δεν προορίζονται ως «γενικός προληπτικός έλεγχος» για ασυμπτωματικό πληθυσμό, αλλά ως εργαλείο υποστήριξης της διάγνωσης σε κατάλληλο κλινικό πλαίσιο.

Σε ποιους δεν ενδείκνυνται:
Δεν συνιστώνται ως προληπτικός έλεγχος σε ασυμπτωματικά άτομα ούτε ως «τεστ ρουτίνας».
Η αξία τους είναι μεγαλύτερη όταν υπάρχει τεκμηριωμένη κλινική υποψία και σαφές διαγνωστικό ερώτημα.

6

Σε ποιο πλαίσιο: ιατρείο μνήμης, νευρολόγος, εξειδικευμένη εκτίμηση

Η ασφαλής χρήση των βιοδεικτών αίματος προϋποθέτει ιατρικό πλαίσιο:
αναλυτικό ιστορικό, κλινική νευρολογική και νευροψυχολογική αξιολόγηση και, όπου χρειάζεται, απεικόνιση (π.χ. MRI εγκεφάλου).
Ακόμη και στις επίσημες εγκρίσεις, τονίζεται ότι η εξέταση δεν είναι αυτόνομη και πρέπει πάντα να συνδυάζεται με τα υπόλοιπα κλινικά δεδομένα πριν ληφθούν διαγνωστικές ή θεραπευτικές αποφάσεις.

Τυπική κλινική ροή:
Συμπτώματα → ιατρική αξιολόγηση → βασικός εργαστηριακός έλεγχος → βιοδείκτες αίματος (όταν ενδείκνυται) → PET ή ΕΝΥ σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
Ο στόχος είναι η σταδιακή αύξηση της διαγνωστικής βεβαιότητας με το λιγότερο επεμβατικό μέσο.


7

Πώς γίνεται η εξέταση (πρακτικά)

Η εξέταση γίνεται με απλή αιμοληψία (συνήθως πλάσμα).
Το εργαστήριο ακολουθεί συγκεκριμένο πρωτόκολλο φυγοκέντρησης, επεξεργασίας και αποθήκευσης ώστε να περιορίζεται η αναλυτική μεταβλητότητα.
Το αποτέλεσμα μπορεί να δοθεί είτε ως αριθμητική τιμή/λόγος, είτε ως κατηγοριοποίηση (π.χ. αρνητικό, θετικό ή ακαθόριστο), ανάλογα με τη χρησιμοποιούμενη μέθοδο.

Τι να περιμένετε πρακτικά:
Η διαδικασία δεν διαφέρει από μια συνηθισμένη αιμοληψία.
Δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία εκτός αν δοθούν διαφορετικές οδηγίες από τον θεράποντα και τα αποτελέσματα εντάσσονται πάντα σε συνολική ιατρική εκτίμηση.


8

Προ-αναλυτικοί παράγοντες: τι μπορεί να επηρεάσει αποτέλεσμα

Συχνό πρακτικό σημείο:
Σε βιοδείκτες νευροεκφύλισης, μικρές διαφορές στον χειρισμό δείγματος (χρόνος μέχρι φυγοκέντρηση, συνθήκες αποθήκευσης, επαναλαμβανόμενες αποψύξεις) μπορεί να επηρεάσουν την αναλυτική σταθερότητα.
Για αυτό η τυποποίηση στο εργαστήριο είναι κρίσιμη.

Με απλά λόγια: το αποτέλεσμα δεν είναι «απλώς ένα νούμερο».
Είναι προϊόν σωστής προετοιμασίας δείγματος και σωστής ένταξης στο συνολικό κλινικό πλαίσιο του ασθενούς.


9

Ερμηνεία αποτελέσματος: θετικό, αρνητικό, ακαθόριστο

Σε πρακτικούς όρους, τα αποτελέσματα εντάσσονται σε τρεις βασικές ζώνες:

  • Αρνητικό (rule-out πιθανότητας): μειώνει την πιθανότητα αμυλοειδικής παθολογίας και συχνά περιορίζει την ανάγκη για άμεσο PET ή ΕΝΥ, ανάλογα με το κλινικό σενάριο.
  • Θετικό (rule-in πιθανότητας): αυξάνει την πιθανότητα παρουσίας αμυλοειδικών πλακών και συνήθως οδηγεί σε επιβεβαιωτική στρατηγική (π.χ. PET/ΕΝΥ), σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντα.
  • Ακαθόριστο: σε ένα ποσοστό περιπτώσεων το αποτέλεσμα δεν ταξινομείται καθαρά (indeterminate) και τότε η απόφαση βασίζεται αποκλειστικά στο συνολικό κλινικό πλαίσιο.
Τι κάνω μετά το αποτέλεσμα:
Ανεξάρτητα από το αν το αποτέλεσμα είναι θετικό, αρνητικό ή ακαθόριστο, το επόμενο βήμα καθορίζεται από τον θεράποντα ιατρό.
Μπορεί να περιλαμβάνει παρακολούθηση, επιβεβαιωτικές εξετάσεις (PET ή ΕΝΥ) ή περαιτέρω νευρολογική αξιολόγηση, ανάλογα με τα συμπτώματα και το συνολικό κλινικό προφίλ.

10

Περιορισμοί και «συχνά λάθη» στην ερμηνεία

Συχνό κλινικό λάθος:
Να θεωρείται ένα θετικό pTau217/Aβ42 ως «οριστική διάγνωση Alzheimer» χωρίς συνολική κλινική αξιολόγηση,
ή αντίστροφα ένα αρνητικό αποτέλεσμα ως απόδειξη ότι «δεν υπάρχει πρόβλημα», ενώ τα συμπτώματα επιμένουν.

Πρέπει πάντα να λαμβάνεται υπόψη ότι υπάρχει πιθανότητα ψευδώς θετικών και ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων.
Για τον λόγο αυτό, οι εξετάσεις αυτές δεν χρησιμοποιούνται ως screening και δεν αποτελούν αυτόνομο διαγνωστικό εργαλείο, αλλά εντάσσονται σε ολοκληρωμένη ιατρική εκτίμηση.


11

Σύγκριση με ΕΝΥ (CSF) και PET: πότε χρειάζονται

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΜέθοδοςΤι τεκμηριώνει καλύτεραΠλεονέκτημαΜειονέκτημα
Αίμα: pTau217/Aβ42Πιθανότητα αμυλοειδικής παθολογίας (σε κατάλληλο πλαίσιο)Ελάχιστα επεμβατικό, ευκολότερη πρόσβασηΔεν αποτελεί αυτόνομη διάγνωση, υπάρχει πιθανότητα ακαθόριστου αποτελέσματος ή σφάλματος ταξινόμησης
ΕΝΥ (CSF) βιοδείκτεςΑμυλοειδές και tau με υψηλή βιολογική εγγύτητα στο ΚΝΣΚαλά τεκμηριωμένη προσέγγιση σε εξειδικευμένα κέντραΠιο επεμβατικό (οσφυονωτιαία παρακέντηση)
PET αμυλοειδούςΆμεση απεικόνιση αμυλοειδικών πλακώνΟπτική τεκμηρίωση, χρήσιμο σε δύσκολες περιπτώσειςΚόστος, διαθεσιμότητα και έκθεση σε ραδιοφάρμακο

Πρακτικά, οι δείκτες αίματος λειτουργούν ως πρώτο βήμα βιολογικής τεκμηρίωσης.
PET ή ΕΝΥ αξιοποιούνται όταν απαιτείται μεγαλύτερη διαγνωστική βεβαιότητα ή όταν το αποτέλεσμα επηρεάζει άμεσα τις θεραπευτικές αποφάσεις.


12

Ο ρόλος τους σε θεραπείες anti-amyloid και στην παρακολούθηση

Με την είσοδο θεραπειών που στοχεύουν το αμυλοειδές, η τεκμηρίωση αμυλοειδικής παθολογίας αποκτά πρακτική κλινική σημασία.
Οι βιοδείκτες αίματος —ιδίως οι συνδυασμοί pTau217 με αμυλοειδικό δείκτη— μπορούν να βοηθήσουν στη διαλογή ασθενών που χρειάζονται περαιτέρω επιβεβαίωση πριν από εξειδικευμένες παρεμβάσεις.
Παρόλα αυτά, δεν αντικαθιστούν πλήρως τις υπόλοιπες εξετάσεις σε όλα τα κλινικά σενάρια.

Τι αλλάζει πρακτικά:
Οι εξετάσεις αίματος μπορούν να λειτουργήσουν ως αρχικό φίλτρο για τον εντοπισμό ασθενών που ενδέχεται να ωφεληθούν από anti-amyloid στρατηγικές, μειώνοντας άσκοπες επεμβατικές εξετάσεις.
Η τελική επιλογή θεραπείας βασίζεται πάντα σε επιβεβαιωμένα ευρήματα και συνολική ιατρική αξιολόγηση.


13

Άλλοι δείκτες αίματος που συζητούνται (GFAP, NfL κ.ά.)

Εκτός από pTau217 και αμυλοειδικούς λόγους (όπως Aβ42/40), στη βιβλιογραφία αναφέρονται και άλλοι δείκτες αίματος, όπως GFAP και NfL, συνήθως ως μέρος ευρύτερων διαγνωστικών αλγορίθμων.
Οι δείκτες αυτοί μπορούν να αντανακλούν νευροεκφυλισμό ή νευροφλεγμονή, όμως δεν είναι τόσο ειδικοί για Alzheimer όσο ο συνδυασμός tau δείκτη με αμυλοειδικό δείκτη.
Για τον λόγο αυτό, χρησιμοποιούνται επικουρικά και όχι ως κύριο διαγνωστικό εργαλείο.

Πώς χρησιμοποιούνται στην πράξη:
GFAP και NfL αξιοποιούνται κυρίως ως συμπληρωματικοί δείκτες γενικής νευρωνικής βλάβης ή φλεγμονής.
Η μεγαλύτερη ειδικότητα για Alzheimer προκύπτει από τον συνδυασμό tau δείκτη (pTau217) με αμυλοειδικό λόγο, ενώ οι υπόλοιποι δείκτες προσθέτουν πληροφορία στο συνολικό διαγνωστικό προφίλ.

14

Τι να κάνω αν ανησυχώ για μνήμη – πρακτικό πλάνο

  1. Κλείστε ιατρική αξιολόγηση (νευρολόγος ή ιατρείο μνήμης), ιδιαίτερα αν τα συμπτώματα διαρκούν > 3–6 μήνες ή επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργικότητα.
  2. Βασικός εργαστηριακός έλεγχος (θυρεοειδής, βιταμίνη B12/φυλλικό, μεταβολικοί δείκτες κ.ά.), ανά κλινική κρίση.
  3. Νευροψυχολογική εκτίμηση όπου ενδείκνυται.
  4. Βιοδείκτες αίματος (pTau217/Aβ42 ή/και Aβ42/40) όταν ο θεράπων ιατρός κρίνει ότι μπορούν να αλλάξουν τη διαγνωστική στρατηγική (π.χ. να καθορίσουν ανάγκη για PET ή ΕΝΥ).


15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Είναι η pTau217 «τεστ Alzheimer» που κάνει διάγνωση;

Όχι. Η pTau217 χρησιμοποιείται ως βιοδείκτης που εκτιμά την πιθανότητα Alzheimer-σχετιζόμενης παθολογίας και πρέπει πάντα να συνδυάζεται με κλινική αξιολόγηση και, όταν χρειάζεται, επιβεβαιωτικές εξετάσεις.

Σε ποια ηλικία έχει νόημα;

Συνήθως σε ενήλικες με συμπτώματα γνωστικής έκπτωσης, όπου ο θεράπων ιατρός θέλει βιολογική τεκμηρίωση αμυλοειδικής παθολογίας — όχι ως γενικός προληπτικός έλεγχος.

Τι σημαίνει «ακαθόριστο / indeterminate» αποτέλεσμα;

Σημαίνει ότι το αποτέλεσμα δεν ταξινομείται με ασφάλεια ως θετικό ή αρνητικό, οπότε η απόφαση βασίζεται κυρίως στο συνολικό κλινικό πλαίσιο και συχνά απαιτείται περαιτέρω έλεγχος.

Αν βγει αρνητικό, αποκλείεται το Alzheimer;

Όχι απόλυτα. Το αρνητικό αποτέλεσμα μειώνει την πιθανότητα αμυλοειδικής παθολογίας, αλλά η τελική εκτίμηση εξαρτάται από συμπτώματα, διάρκεια, κλινικά ευρήματα και λοιπές εξετάσεις.

Πρέπει να κάνω πρώτα PET ή ΕΝΥ αντί για αίμα;

Όχι απαραίτητα. Συχνά ξεκινάμε με βιοδείκτες αίματος για να καθοριστεί ποιος χρειάζεται PET ή ΕΝΥ, αλλά αυτό αποτελεί εξατομικευμένη ιατρική απόφαση.


16

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση pTau217 / Aβ42 ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


17

Βιβλιογραφία

1) Κατάλογος Εξετάσεων – Μικροβιολογικό Λαμία
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
2) FDA Press Announcement. FDA clears first blood test used in diagnosing Alzheimer’s disease (2025)
https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-clears-first-blood-test-used-diagnosing-alzheimers-disease
3) FDA 510(k). Lumipulse G pTau217/ß-Amyloid 1-42 Plasma Ratio
https://www.accessdata.fda.gov/scripts/cdrh/cfdocs/cfpmn/pmn.cfm?ID=K242706
5) Jack CR Jr, et al. Revised criteria for diagnosis and staging of Alzheimer’s disease
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38934362/
6) Wisch JK, et al. Ruling in, ruling out: plasma biomarkers in Alzheimer’s
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12483549/
Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Σημείωση: Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά ιατρική διάγνωση ή παρακολούθηση.

CONTINUE READING
apoe-exetasi-gonotypou-alzheimer-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
27/Jan/2026
Εξετάσεις Αίματος

Εξέταση ApoE (Απολιποπρωτεΐνη Ε): Γενετικός Έλεγχος για Alzheimer & Καρδιά

Εξέταση ApoE (Απολιποπρωτεΐνη Ε): Γονότυπος για Καρδιαγγειακό Κίνδυνο & Νόσο Alzheimer

Τελευταία ενημέρωση:

Γρήγορη σύνοψη: Η εξέταση ApoE γονότυπος ανιχνεύει γενετικές παραλλαγές της απολιποπρωτεΐνης Ε που σχετίζονται με καρδιαγγειακή νόσο και Alzheimer. Γίνεται με Real-Time PCR σε ολικό αίμα (EDTA) και προσφέρει πληροφορία προδιάθεσης, όχι διάγνωση.

1
Τι είναι η ApoE

Σύντομη απάντηση: Η ApoE είναι πρωτεΐνη που ρυθμίζει τη μεταφορά χοληστερόλης και επηρεάζει τόσο τον καρδιαγγειακό κίνδυνο όσο και τη λειτουργία του εγκεφάλου.

Η απολιποπρωτεΐνη Ε (ApoE) είναι βασική λιποπρωτεΐνη του πλάσματος, η οποία συντίθεται κυρίως στο ήπαρ και συμμετέχει στη μεταφορά της χοληστερόλης, των τριγλυκεριδίων και των υπολειμματικών λιποπρωτεϊνών προς το ήπαρ για τελική απομάκρυνση.

Πρακτικά, η ApoE λειτουργεί ως ένα είδος «μοριακού κλειδιού»: επιτρέπει στα σωματίδια λιπιδίων (χυλομικρά, VLDL remnants και άλλα κατάλοιπα) να αναγνωρίζονται από ειδικούς υποδοχείς της επιφάνειας των ηπατικών κυττάρων, όπως ο LDL-υποδοχέας και ο LRP1, ώστε να απομακρύνονται από την κυκλοφορία.

Όταν αυτός ο μηχανισμός δεν λειτουργεί αποτελεσματικά, αυξάνονται τα λεγόμενα αθηρογόνα κατάλοιπα στο αίμα — σωματίδια πλούσια σε χοληστερόλη που διεισδύουν στο τοίχωμα των αγγείων και συμβάλλουν στον σχηματισμό αθηρωματικής πλάκας.

Παράλληλα, η ApoE έχει καθοριστικό ρόλο στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Εκεί δεν προέρχεται από το ήπαρ, αλλά παράγεται τοπικά από αστροκύτταρα και μικρογλοία. Συμμετέχει στην ανακατανομή χοληστερόλης, φωσφολιπιδίων και λιπαρών οξέων μεταξύ των νευρώνων, στη συναπτική πλαστικότητα και σε μηχανισμούς επιδιόρθωσης μετά από μικροτραυματισμούς ή φλεγμονή.

Η χοληστερόλη στον εγκέφαλο δεν περνά ελεύθερα από το αίμα, επομένως η τοπική λειτουργία της ApoE είναι κρίσιμη για τη διατήρηση των νευρωνικών μεμβρανών και των συνάψεων. Διαταραχές σε αυτό το σύστημα έχουν συνδεθεί με μειωμένη κάθαρση β-αμυλοειδούς και αυξημένη νευροφλεγμονή.

Με απλά λόγια: η ApoE επηρεάζει ταυτόχρονα τον μεταβολισμό των λιπιδίων στην περιφέρεια και τη νευρωνική υγεία στον εγκέφαλο. Αυτό εξηγεί γιατί συγκεκριμένοι γονότυποι συνδέονται τόσο με καρδιαγγειακή νόσο όσο και με γνωστική έκπτωση ή άνοια.

Για τον λόγο αυτό, η ApoE θεωρείται σήμερα ένας από τους σημαντικότερους γενετικούς τροποποιητές κινδύνου σε δύο μεγάλους τομείς της σύγχρονης ιατρικής: την αθηροσκλήρωση και τη νόσο Alzheimer.

Τι να θυμάστε:
Η ApoE λειτουργεί ως «μεσολαβητής» λιπιδίων στο σώμα και στον εγκέφαλο. Διαφορετικοί γονότυποι δεν προκαλούν από μόνοι τους νόσο, αλλά τροποποιούν τον μακροπρόθεσμο καρδιαγγειακό και νευρολογικό κίνδυνο.

2
Τι δείχνει ο γονότυπος ApoE

Η εξέταση γονοτύπου ApoE αναλύει δύο συγκεκριμένους γενετικούς πολυμορφισμούς του γονιδίου APOE: τον rs429358 (θέση 112 του πρωτεϊνικού μορίου) και τον rs7412 (θέση 158). Οι διαφορετικοί συνδυασμοί αυτών των δύο σημείων καθορίζουν ποια ισομορφή ApoE παράγει ο οργανισμός.

Με βάση αυτά τα δύο σημεία, το αποτέλεσμα ταξινομεί το άτομο σε έναν από τους πιθανούς γονότυπους, όπως E3/E3, E3/E4, E2/E3, E4/E4 κ.ά.

Εδώ είναι κρίσιμο να γίνει κατανοητό ότι πρόκειται για πληροφορία γενετικής προδιάθεσης και όχι για διάγνωση νόσου. Ο γονότυπος δεν προβλέπει με βεβαιότητα τι θα συμβεί στο μέλλον· απλώς τροποποιεί τις πιθανότητες.

Δηλαδή, ένας «δυσμενής» γονότυπος (όπως η παρουσία ApoE4) δεν σημαίνει ότι κάποιος θα εμφανίσει υποχρεωτικά καρδιοπάθεια ή Alzheimer. Αντίστοιχα, ένας «ουδέτερος» γονότυπος δεν εγγυάται πλήρη προστασία.

Το αποτέλεσμα συνεκτιμάται πάντα με:

• ηλικία και φύλο
• λιπιδαιμικό προφίλ (LDL, non-HDL, τριγλυκερίδια, λιποπρωτεΐνη(a))
• αρτηριακή πίεση και μεταβολικούς παράγοντες
• τρόπο ζωής (διατροφή, άσκηση, κάπνισμα)
• οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου ή άνοιας

Στην κλινική πράξη, ο γονότυπος ApoE χρησιμοποιείται ως εργαλείο εξατομικευμένης εκτίμησης κινδύνου. Βοηθά τον ιατρό να προσαρμόσει την πρόληψη και την παρακολούθηση, αλλά δεν λειτουργεί ποτέ ως αυτόνομο διαγνωστικό τεστ.

Τι να θυμάστε:
Ο γονότυπος ApoE δείχνει γενετική προδιάθεση και όχι διάγνωση. Η πραγματική κλινική εικόνα διαμορφώνεται από τα λιπίδια, τον τρόπο ζωής και τους συνοδούς παράγοντες κινδύνου.

3
Κλινική χρησιμότητα

Η εξέταση ApoE χρησιμοποιείται ως συμπληρωματικό εργαλείο για την εξατομικευμένη εκτίμηση κινδύνου και όχι ως αυτόνομο διαγνωστικό τεστ.

Στην κλινική πράξη αξιοποιείται κυρίως για:

• εκτίμηση καρδιαγγειακού κινδύνου σε άτομα με δυσλιπιδαιμία ή πρώιμη στεφανιαία νόσο
• αξιολόγηση γενετικής προδιάθεσης για νόσο Alzheimer, ιδίως όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό
• υποστήριξη εξατομικευμένων στρατηγικών πρόληψης (διατροφή, άσκηση, έλεγχος λιπιδίων, παρακολούθηση)

Η αξία της εξέτασης αυξάνεται σημαντικά όταν συνεκτιμάται με εργαστηριακούς δείκτες όπως LDL-χοληστερόλη, non-HDL, τριγλυκερίδια και λιποπρωτεΐνη(a), καθώς και με κλινικά δεδομένα (αρτηριακή πίεση, δείκτης μάζας σώματος, κάπνισμα, σακχαρώδης διαβήτης).

Στο νευρολογικό πλαίσιο, ο γονότυπος ApoE δεν χρησιμοποιείται για διάγνωση Alzheimer, αλλά ως τροποποιητής κινδύνου, σε συνδυασμό με γνωστική αξιολόγηση, απεικονιστικές εξετάσεις και άλλους βιοδείκτες.

Ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η εξέταση σε άτομα με «οριακά» προφίλ κινδύνου, όπου η γενετική πληροφορία μπορεί να βοηθήσει στην απόφαση για πιο εντατική πρόληψη ή στενότερη παρακολούθηση.

Δεν πρόκειται για screening γενικού πληθυσμού. Εφαρμόζεται στοχευμένα, όταν υπάρχει συγκεκριμένο κλινικό ερώτημα.

4
Ισομορφές ApoE (E2, E3, E4)

Στον ανθρώπινο πληθυσμό έχουν περιγραφεί τρεις κύριες ισομορφές της ApoE, οι οποίες διαφέρουν κατά ένα μόνο αμινοξύ, αλλά έχουν σημαντικά διαφορετική βιολογική συμπεριφορά.

ApoE3 (Cys112 / Arg158) είναι η συχνότερη ισομορφή και θεωρείται μεταβολικά «ουδέτερη». Οι περισσότεροι άνθρωποι φέρουν τουλάχιστον ένα αντίγραφο ApoE3.

ApoE2 (Cys112 / Cys158) εμφανίζει μειωμένη σύνδεση με τους LDL υποδοχείς. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε συσσώρευση υπολειμματικών λιποπρωτεϊνών στο αίμα. Σε μικρό ποσοστό ατόμων, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν άλλοι παράγοντες, αυτό εκδηλώνεται ως υπερλιποπρωτεϊναιμία τύπου ΙΙΙ, με αυξημένα remnant σωματίδια και κίνδυνο αθηροσκλήρωσης.

ApoE4 (Arg112 / Arg158) έχει διαφορετική τρισδιάστατη δομή, η οποία επηρεάζει τόσο τον μεταβολισμό των λιπιδίων όσο και μηχανισμούς στον εγκέφαλο. Στην περιφέρεια συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα LDL και αυξημένη ευαισθησία στα κορεσμένα λιπαρά. Στο κεντρικό νευρικό σύστημα σχετίζεται με μειωμένη κάθαρση β-αμυλοειδούς και αυξημένη νευροφλεγμονή.

Η παρουσία ApoE4 έχει συσχετιστεί με αυξημένο σχετικό κίνδυνο αθηροσκλήρωσης και νόσου Alzheimer, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν δύο αντίγραφα (E4/E4). Ωστόσο, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, η τελική έκβαση επηρεάζεται έντονα από περιβαλλοντικούς και τροποποιήσιμους παράγοντες.

Γι’ αυτό και η ερμηνεία των ισομορφών γίνεται πάντα στο συνολικό κλινικό πλαίσιο και όχι απομονωμένα.

5
ApoE και καρδιαγγειακή νόσος

Η ApoE αποτελεί βασικό ρυθμιστή της κάθαρσης των αθηρογόνων λιποπρωτεϊνικών καταλοίπων από την κυκλοφορία. Όταν η λειτουργία της είναι μειωμένη ή λιγότερο αποτελεσματική, αυξάνονται τα λεγόμενα remnants (υπολείμματα VLDL και χυλομικρών), τα οποία είναι ιδιαίτερα πλούσια σε χοληστερόλη και διεισδύουν εύκολα στο αγγειακό τοίχωμα.

Αυτή η συσσώρευση υπολειμματικών σωματιδίων επιταχύνει τον σχηματισμό αθηρωματικής πλάκας και προάγει τη φλεγμονή στο ενδοθήλιο, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για στεφανιαία νόσο, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και περιφερική αγγειοπάθεια.

Ιδιαίτερα στους φορείς της ισομορφής ApoE4, παρατηρούνται συχνότερα υψηλότερα επίπεδα LDL-χοληστερόλης και μεγαλύτερη ευαισθησία στη διατροφική πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών. Αυτό σημαίνει ότι το ίδιο διαιτολόγιο μπορεί να έχει δυσμενέστερη επίδραση στα λιπίδια σε σύγκριση με άτομα άλλων γονοτύπων.

Κλινικά, αυτό μεταφράζεται σε αυξημένο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, ιδίως όταν συνυπάρχουν και άλλοι παράγοντες όπως κάπνισμα, υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης ή καθιστική ζωή.

Στην πράξη, η γνώση του γονότυπου ApoE μπορεί να βοηθήσει:

• στην έγκαιρη αναγνώριση ατόμων υψηλότερου κινδύνου
• στην πιο στοχευμένη διατροφική καθοδήγηση (ιδίως περιορισμό κορεσμένων λιπαρών)
• στη στενότερη παρακολούθηση λιπιδίων
• και, όπου χρειάζεται, στην πιο έγκαιρη φαρμακευτική παρέμβαση

Δεν αντικαθιστά τους κλασικούς καρδιαγγειακούς δείκτες, αλλά προσθέτει ένα επιπλέον επίπεδο εξατομίκευσης στην πρόληψη.

Καρδιολογική σημείωση:
Σε φορείς ApoE4, ακόμη και μέτρια αυξημένη LDL μπορεί να έχει μεγαλύτερη αθηρογόνο επίδραση. Η έγκαιρη παρέμβαση σε διατροφή, βάρος και λιπίδια έχει ιδιαίτερη σημασία.

6
ApoE και νόσος Alzheimer

Στον εγκέφαλο, η ApoE συμμετέχει στην απομάκρυνση του β-αμυλοειδούς και στη διατήρηση της ακεραιότητας των νευρωνικών μεμβρανών. Η ισομορφή ApoE4 είναι λιγότερο αποτελεσματική σε αυτές τις διεργασίες, γεγονός που οδηγεί σε αυξημένη εναπόθεση αμυλοειδούς, διαταραχή του αιματοεγκεφαλικού φραγμού και ενίσχυση της νευροφλεγμονής.

Αυτοί οι μηχανισμοί θεωρούνται κεντρικοί στην παθοφυσιολογία της νόσου Alzheimer. Ως αποτέλεσμα, οι φορείς ApoE4 παρουσιάζουν υψηλότερο σχετικό κίνδυνο εμφάνισης της νόσου και συχνά νωρίτερη έναρξη γνωστικής έκπτωσης.

Ωστόσο, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι πρόκειται για σχετικό και όχι απόλυτο κίνδυνο. Πολλοί φορείς ApoE4 δεν θα αναπτύξουν ποτέ Alzheimer, ενώ αρκετοί ασθενείς με Alzheimer δεν φέρουν ApoE4.

Ο τελικός κίνδυνος επηρεάζεται έντονα από τροποποιήσιμους παράγοντες, όπως:

• επίπεδο εκπαίδευσης και γνωστική εφεδρεία
• φυσική δραστηριότητα
• καρδιαγγειακή υγεία
• έλεγχος αρτηριακής πίεσης και σακχάρου
• ποιότητα ύπνου και μεταβολικό προφίλ

Με άλλα λόγια, ο γονότυπος δημιουργεί προδιάθεση, αλλά η πραγματική έκβαση διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο ζωής και τη συνολική ιατρική φροντίδα.

Κλινική σημείωση:
Η παρουσία ApoE4 αυξάνει τον σχετικό κίνδυνο Alzheimer, αλλά η γνωστική πορεία επηρεάζεται έντονα από παράγοντες όπως η φυσική δραστηριότητα, ο έλεγχος των λιπιδίων, η αρτηριακή πίεση και η πνευματική ενεργοποίηση.

7
Πότε έχει νόημα να γίνει

Η εξέταση ApoE δεν προορίζεται για μαζικό προληπτικό έλεγχο του γενικού πληθυσμού. Έχει αξία όταν υπάρχει συγκεκριμένο κλινικό ερώτημα και στόχος εξατομίκευσης της πρόληψης.

Συνήθως εξετάζεται σε περιπτώσεις όπως:

• άτομα με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό πρόωρης στεφανιαίας νόσου ή άνοιας
• περιπτώσεις ανεξήγητης ή ανθεκτικής δυσλιπιδαιμίας, παρά σωστή διατροφή και αγωγή
• πρώιμη εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου χωρίς εμφανείς κλασικούς παράγοντες κινδύνου
• ήπια γνωστική έκπτωση, όταν απαιτείται καλύτερη εκτίμηση μελλοντικού κινδύνου
• όταν υπάρχει ανάγκη για εξατομικευμένη στρατηγική πρόληψης

Σε αυτά τα σενάρια, ο γονότυπος ApoE μπορεί να προσθέσει χρήσιμη πληροφορία στο συνολικό προφίλ κινδύνου και να καθοδηγήσει πιο στοχευμένες παρεμβάσεις.

Ιδιαίτερα σε άτομα με οριακές τιμές λιπιδίων ή μικτές εικόνες κινδύνου, η γενετική πληροφορία μπορεί να βοηθήσει στην απόφαση για πιο εντατική αλλαγή τρόπου ζωής ή στενότερη παρακολούθηση.

Αντίθετα, σε άτομα χαμηλού κινδύνου χωρίς οικογενειακό ιστορικό ή μεταβολικές διαταραχές, η εξέταση σπάνια αλλάζει ουσιαστικά την κλινική αντιμετώπιση.

8
Πώς γίνεται η εξέταση

Η διαδικασία είναι απλή και περιλαμβάνει αιμοληψία σε σωληνάριο EDTA. Από το ολικό αίμα απομονώνεται γενετικό υλικό (DNA), το οποίο αναλύεται με μοριακή τεχνική Real-Time PCR για τον προσδιορισμό των δύο πολυμορφισμών του γονιδίου APOE.

Δεν απαιτείται νηστεία ή άλλη ειδική προετοιμασία. Ο εξεταζόμενος μπορεί να ακολουθήσει κανονικά το καθημερινό του πρόγραμμα.

Το αποτέλεσμα αφορά αποκλειστικά το γενετικό υλικό που εκχυλίσθηκε από το συγκεκριμένο δείγμα αίματος και παραμένει σταθερό εφ’ όρου ζωής, καθώς ο γονότυπος δεν αλλάζει.

Σε αντίθεση με τις βιοχημικές εξετάσεις, η ApoE δεν επηρεάζεται από πρόσφατη διατροφή, φάρμακα ή παροδικές μεταβολές. Αυτό σημαίνει ότι πρόκειται για μία εξέταση που γίνεται μία φορά και μπορεί να αξιοποιηθεί διαχρονικά στο ιατρικό ιστορικό του ατόμου.

9
Δείγμα – Μέθοδος – Αξιοπιστία

Δείγμα: Ολικό αίμα σε σωληνάριο EDTA
Μέθοδος: Real-Time PCR με τεχνολογία FRET
Αντιδραστήρια: ApoE Real Time, πιστοποιημένα CE-IVD (Nuclear Laser Medicine srl)
Εκτέλεση: Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας & Γενετικής Medisyn

Η Real-Time PCR επιτρέπει ακριβή ανίχνευση των δύο πολυμορφισμών του γονιδίου APOE σε πραγματικό χρόνο, προσφέροντας υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα στον προσδιορισμό του γονοτύπου.

Η τεχνολογία FRET (Fluorescence Resonance Energy Transfer) χρησιμοποιεί ειδικούς ανιχνευτές φθορισμού που αναγνωρίζουν με ακρίβεια τις γενετικές παραλλαγές στις θέσεις 112 και 158. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται ο κίνδυνος ψευδών αποτελεσμάτων και διασφαλίζεται αξιόπιστη τυποποίηση.

Επειδή πρόκειται για γενετική ανάλυση, το αποτέλεσμα δεν επηρεάζεται από διατροφή, φάρμακα ή οξείες καταστάσεις. Ο γονότυπος παραμένει σταθερός σε όλη τη διάρκεια της ζωής και η εξέταση δεν χρειάζεται επανάληψη.

Όλα τα στάδια (απομόνωση DNA, ενίσχυση, ανάλυση) πραγματοποιούνται σε ελεγχόμενο εργαστηριακό περιβάλλον, σύμφωνα με πρότυπα ποιότητας μοριακής διαγνωστικής.


10

Τιμές αναφοράς & αποτελέσματα

Στον γενικό πληθυσμό, συχνότερη αναφορά είναι ApoE E3/E3, ο οποίος αντιστοιχεί στον συχνότερο γονότυπο και θεωρείται μεταβολικά ουδέτερος.

Άλλοι συνδυασμοί, όπως E2/E3, E3/E4 ή E4/E4, δεν αποτελούν «παθολογικές τιμές», αλλά διαφορετικά γενετικά προφίλ με διαφορετική επίδραση στον σχετικό κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου και άνοιας.

Η αναφορά του αποτελέσματος γίνεται ως γονότυπος (π.χ. E3/E4) και όχι ως αριθμητική τιμή.

Η ερμηνεία πραγματοποιείται πάντα στο πλαίσιο:

• του λιπιδαιμικού προφίλ (LDL, non-HDL, τριγλυκερίδια, λιποπρωτεΐνη(a))
• της ηλικίας και του φύλου
• του οικογενειακού ιστορικού
• της παρουσίας άλλων παραγόντων κινδύνου
• και της συνολικής κλινικής εικόνας

Με απλά λόγια, ο γονότυπος ApoE δεν «δίνει διάγνωση», αλλά συμβάλλει στη συνολική εκτίμηση κινδύνου και στον σχεδιασμό εξατομικευμένης πρόληψης.

Γρήγορη ερμηνεία:
Οι γονότυποι ApoE δεν είναι «φυσιολογικοί» ή «παθολογικοί». Περιγράφουν διαφορετική γενετική προδιάθεση και αξιολογούνται πάντα μαζί με τα λιπίδια, το ιστορικό και τους υπόλοιπους παράγοντες κινδύνου.


11

Τι σημαίνει ApoE3/E3

Ο γονότυπος ApoE3/E3 είναι ο συχνότερος στον γενικό πληθυσμό και θεωρείται μεταβολικά ουδέτερος. Αυτό σημαίνει ότι δεν συνδέεται με αυξημένο γενετικό κίνδυνο ούτε για καρδιαγγειακή νόσο ούτε για νόσο Alzheimer.

Ωστόσο, «ουδέτερος» δεν σημαίνει προστατευμένος. Άτομα με ApoE3/E3 μπορούν να εμφανίσουν υπερλιπιδαιμία, αθηροσκλήρωση ή γνωστική έκπτωση όταν συνυπάρχουν άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες, όπως:

• αυξημένη LDL-χοληστερόλη ή τριγλυκερίδια
• αρτηριακή υπέρταση
• σακχαρώδης διαβήτης
• κάπνισμα
• καθιστικός τρόπος ζωής
• οικογενειακό ιστορικό

Στην πράξη, το αποτέλεσμα ApoE3/E3 ερμηνεύεται ως απουσία ειδικού γενετικού φορτίου από το συγκεκριμένο γονίδιο, χωρίς όμως να αναιρεί την ανάγκη για τακτικό έλεγχο λιπιδίων, υιοθέτηση υγιεινού τρόπου ζωής και παρακολούθηση των κλασικών παραγόντων κινδύνου.

Με άλλα λόγια, το ApoE3/E3 δεν αποτελεί «εγγύηση υγείας», αλλά απλώς υποδηλώνει ότι η γενετική συμβολή της ApoE δεν επιβαρύνει επιπλέον το συνολικό προφίλ κινδύνου.

Τι να θυμάστε:
Ακόμη και με ApoE3/E3, ο έλεγχος λιπιδίων, η φυσική δραστηριότητα και η πρόληψη των κλασικών παραγόντων κινδύνου παραμένουν καθοριστικοί για τη μακροπρόθεσμη υγεία.


12

Περιορισμοί

Παρότι η εξέταση ApoE προσφέρει σημαντική γενετική πληροφορία, έχει συγκεκριμένους περιορισμούς που πρέπει να γίνονται κατανοητοί:

• δεν προβλέπει με βεβαιότητα την εμφάνιση νόσου — ο γονότυπος επηρεάζει τον σχετικό κίνδυνο, αλλά δεν καθορίζει το τελικό αποτέλεσμα
• δεν αντικαθιστά την κλινική αξιολόγηση και ερμηνεύεται πάντα σε συνδυασμό με εργαστηριακά ευρήματα, ιατρικό ιστορικό και κλινική εικόνα
• το αποτέλεσμα αφορά αποκλειστικά το προσκομισθέν δείγμα αίματος και το γενετικό υλικό που εκχυλίσθηκε από αυτό
• δεν λαμβάνει υπόψη μεταγενέστερους ή περιβαλλοντικούς παράγοντες (αλλαγές τρόπου ζωής, νέες παθήσεις, θεραπευτικές παρεμβάσεις), οι οποίοι μπορούν να τροποποιήσουν σημαντικά τον πραγματικό κίνδυνο

Για τον λόγο αυτό, τα αποτελέσματα της ApoE έχουν μεγαλύτερη αξία όταν συζητούνται με ιατρό στο πλαίσιο συνολικής προληπτικής στρατηγικής.

Κλινική υπενθύμιση:
Η ApoE είναι δείκτης προδιάθεσης. Η πρόγνωση διαμορφώνεται κυρίως από τους τροποποιήσιμους παράγοντες και τη συστηματική ιατρική παρακολούθηση.


13

Συχνά κλινικά λάθη

Το συχνότερο λάθος είναι η ερμηνεία του γονότυπου ApoE απομονωμένα, χωρίς συνεκτίμηση λιπιδίων, ηλικίας, τρόπου ζωής και οικογενειακού ιστορικού.

Άλλα συχνά σφάλματα περιλαμβάνουν:

• υπερεκτίμηση του κινδύνου σε φορείς ApoE4 χωρίς άλλους παράγοντες
• ψευδή αίσθηση ασφάλειας σε άτομα με ApoE3/E3
• χρήση της εξέτασης ως «πρόβλεψη» Alzheimer
• παράβλεψη των τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου
• απουσία σωστής ιατρικής καθοδήγησης μετά το αποτέλεσμα

Η ApoE δεν αντικαθιστά τη συνολική καρδιομεταβολική αξιολόγηση ούτε τη νευρολογική εκτίμηση. Αποτελεί μόνο ένα κομμάτι του παζλ.

Η μεγαλύτερη αξία της εξέτασης προκύπτει όταν εντάσσεται σε οργανωμένο πλάνο πρόληψης και όχι όταν αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο εύρημα.

Συχνό κλινικό λάθος:
Η γενετική πληροφορία ερμηνεύεται χωρίς σχέδιο παρέμβασης. Η αξία της ApoE βρίσκεται στην καθοδήγηση πρόληψης — όχι απλώς στη γνώση του γονότυπου.


14

Τι να θυμάστε

Η ApoE αποτελεί δείκτη γενετικής προδιάθεσης και όχι διάγνωση.

Ο πραγματικός κίνδυνος καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από:

• τον τρόπο ζωής
• τον έλεγχο λιπιδίων και αρτηριακής πίεσης
• τη φυσική δραστηριότητα
• τη μεταβολική υγεία
• και τη συστηματική ιατρική παρακολούθηση

Ακόμη και σε δυσμενείς γονότυπους, οι σωστές παρεμβάσεις μπορούν να μειώσουν ουσιαστικά τον συνολικό καρδιαγγειακό και γνωστικό κίνδυνο.

Με απλά λόγια: τα γονίδια θέτουν το πλαίσιο, αλλά οι καθημερινές επιλογές διαμορφώνουν την πορεία.

Τελικό μήνυμα:
Η εξέταση ApoE έχει αξία όταν οδηγεί σε πράξη: καλύτερη διατροφή, συστηματική άσκηση, έλεγχο λιπιδίων και εξατομικευμένη ιατρική παρακολούθηση.

15
Συχνές Ερωτήσεις

Είναι διαγνωστική εξέταση;

Όχι. Παρέχει πληροφορία γενετικής προδιάθεσης και όχι διάγνωση νόσου.

Αλλάζει ο γονότυπος με τον χρόνο;

Όχι, ο γονότυπος ApoE παραμένει ίδιος εφ’ όρου ζωής.

Χρειάζεται ειδική προετοιμασία πριν την εξέταση;

Όχι, απαιτείται μόνο απλή αιμοληψία σε EDTA χωρίς νηστεία.

Αν έχω ApoE4 θα εμφανίσω σίγουρα Alzheimer;

Όχι απαραίτητα — ο γονότυπος αυξάνει τον σχετικό κίνδυνο, αλλά η έκβαση επηρεάζεται έντονα από τον τρόπο ζωής και τη συνολική υγεία.

Μπορεί το αποτέλεσμα να επηρεάσει τη θεραπεία χοληστερίνης;

Ναι, μπορεί να βοηθήσει στην εξατομίκευση της πρόληψης και της παρακολούθησης των λιπιδίων.

Χρειάζεται να επαναλαμβάνεται η εξέταση;

Όχι, γίνεται μία φορά, καθώς το γενετικό αποτέλεσμα δεν αλλάζει.

Έχει νόημα αν έχω ήδη φυσιολογική χοληστερίνη;

Σε ορισμένες περιπτώσεις ναι, όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ή ανάγκη πιο εξατομικευμένης πρόληψης.

Πρέπει να συζητήσω το αποτέλεσμα με ιατρό;

Ναι, η σωστή ερμηνεία γίνεται πάντα στο πλαίσιο συνολικής κλινικής αξιολόγησης.


16

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση ApoE ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


17

Βιβλιογραφία

Κατάλογος Εξετάσεων – Μικροβιολογικό Λαμία
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Liu CC et al. APOE and Alzheimer’s disease. Nat Rev Neurol.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/
Mahley RW. Apolipoprotein E: cholesterol transport protein. J Mol Med.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
Yamazaki Y et al. ApoE and lipid metabolism in the brain. Nat Rev Neurosci.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
Belloy ME et al. ApoE genotypes and risk of Alzheimer disease. JAMA Neurol.
https://jamanetwork.com/
Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
CONTINUE READING
shbg-testosteroni-exetasi-aimatos-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
25/Jan/2026
Εξετάσεις Αίματος

SHBG: Τι δείχνει η εξέταση αίματος & φυσιολογικές τιμές

SHBG: Τι δείχνει η εξέταση, φυσιολογικές τιμές & πότε χρειάζεται έλεγχος

Τελευταία ενημέρωση:

Σύντομη περίληψη: Η SHBG είναι πρωτεΐνη που δεσμεύει την τεστοστερόνη και τα οιστρογόνα στο αίμα. Υψηλές τιμές μειώνουν τη «διαθέσιμη» τεστοστερόνη, ενώ χαμηλές τιμές τη αυξάνουν. Η εξέταση βοηθά στην αξιολόγηση υπογοναδισμού, υπερανδρογοναιμίας, PCOS και μεταβολικών διαταραχών.


1

Τι είναι η SHBG

Σύντομη απάντηση: Η SHBG είναι πρωτεΐνη που μετριέται με εξέταση αίματος και ρυθμίζει πόση τεστοστερόνη και οιστραδιόλη είναι πραγματικά διαθέσιμες στον οργανισμό, βοηθώντας στη διάγνωση ορμονικών και μεταβολικών διαταραχών.

Η SHBG (Sex Hormone Binding Globulin) παράγεται κυρίως στο ήπαρ και λειτουργεί σαν «μεταφορέας» των στεροειδών ορμονών στο αίμα.
Δεσμεύει μεγάλο ποσοστό της τεστοστερόνης και των οιστρογόνων, αφήνοντας μόνο ένα μικρό μέρος ελεύθερο να δράσει στους ιστούς.

Με απλά λόγια: η SHBG δεν είναι ορμόνη — είναι ρυθμιστής ορμονικής διαθεσιμότητας.
Ακόμη και φυσιολογικά επίπεδα τεστοστερόνης μπορεί να είναι λειτουργικά χαμηλά όταν η SHBG είναι αυξημένη.

Τι να θυμάστε:
Δεν μετράμε SHBG μόνη της· ερμηνεύεται πάντα μαζί με την ολική τεστοστερόνη.

2

Τι ρόλο παίζει στις ορμόνες

Σύντομη απάντηση: Όσο αυξάνεται η SHBG, τόσο μειώνεται η «ελεύθερη» τεστοστερόνη· όσο πέφτει, τόσο αυξάνεται.

Στο αίμα, οι ορμόνες κυκλοφορούν σε τρεις μορφές:

  • δεσμευμένες στη SHBG (ανενεργές),
  • χαλαρά δεσμευμένες στην αλβουμίνη,
  • ελεύθερες (βιολογικά δραστικές).

Η SHBG είναι ο ισχυρότερος δεσμευτής.
Ακόμη και μικρές μεταβολές της μπορούν να αλλάξουν σημαντικά τη διαθέσιμη τεστοστερόνη.
Γι’ αυτό δύο άτομα με ίδια ολική τεστοστερόνη μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική κλινική εικόνα.

Στην πράξη, αυτό εξηγεί γιατί εμφανίζονται συμπτώματα χαμηλής τεστοστερόνης ή υπερανδρογοναιμίας ενώ οι βασικές ορμονικές τιμές φαίνονται «φυσιολογικές».

Συχνό κλινικό λάθος:
Να αξιολογείται μόνο η ολική τεστοστερόνη χωρίς SHBG — οδηγεί συχνά σε λανθασμένα συμπεράσματα.


3

Πότε ζητείται η εξέταση

Σύντομη απάντηση: Η SHBG είναι εξέταση αίματος που ζητείται όταν υπάρχει υποψία διαταραχής της διαθέσιμης τεστοστερόνης ή οιστρογόνων.

Στην κλινική πράξη, η μέτρηση SHBG χρησιμοποιείται όταν τα συμπτώματα δεν συμβαδίζουν με τις βασικές ορμονικές τιμές.
Συχνότερα εντάσσεται στον έλεγχο:

  • χαμηλής ή οριακής τεστοστερόνης,
  • διαταραχών εμμήνου ρύσεως,
  • υπογονιμότητας ανδρών και γυναικών,
  • συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS),
  • σημείων υπερανδρογοναιμίας (ακμή, τριχοφυΐα, αλωπεκία),
  • ύποπτων μεταβολικών διαταραχών.

Πρακτικά, η SHBG βοηθά να αποκαλυφθεί «κρυφή» ορμονική ανισορροπία,
όταν η ολική τεστοστερόνη φαίνεται φυσιολογική αλλά τα συμπτώματα επιμένουν.


4

Φυσιολογικές τιμές SHBG

Σύντομη απάντηση: Οι φυσιολογικές τιμές SHBG διαφέρουν ανά φύλο και ηλικία και ερμηνεύονται πάντα σε συνδυασμό με την ολική τεστοστερόνη.

Η SHBG μετριέται με εξέταση αίματος.
Ενδεικτικά εργαστηριακά όρια (μπορεί να διαφέρουν ανά μέθοδο και εργαστήριο):

  • Άνδρες: περίπου 10–57 nmol/L
  • Γυναίκες: περίπου 18–144 nmol/L

Η κλινική σημασία δεν βρίσκεται στον απόλυτο αριθμό,
αλλά στη σχέση SHBG με την ολική τεστοστερόνη και στον υπολογισμό του FAI.
Γι’ αυτό δύο άτομα με ίδια SHBG μπορεί να έχουν τελείως διαφορετική ορμονική εικόνα.

Εργαστηριακή βαρύτητα:
Μια «φυσιολογική» SHBG μπορεί να είναι παθολογική για τον συγκεκριμένο ασθενή,
αν δεν συμβαδίζει με τα συμπτώματα και την τεστοστερόνη.


5

Υψηλή SHBG – τι σημαίνει

Σύντομη απάντηση: Η αυξημένη SHBG «δεσμεύει» περισσότερη τεστοστερόνη, μειώνοντας τη βιοδιαθέσιμη ποσότητα ακόμη κι αν η ολική τιμή είναι φυσιολογική.

Όταν η SHBG είναι υψηλή, μεγάλο μέρος της τεστοστερόνης παραμένει ανενεργό στο αίμα.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε λειτουργικό υπογοναδισμό, με συμπτώματα παρά φυσιολογικές εργαστηριακές τιμές.

Συχνές καταστάσεις που συνοδεύονται από αυξημένη SHBG:

  • Υπερθυρεοειδισμός
  • Χρόνιες ηπατοπάθειες
  • λήψη οιστρογόνων ή αντισυλληπτικών
  • χαμηλό σωματικό βάρος
  • προχωρημένη ηλικία

Κλινικά μπορεί να εμφανιστούν:
κόπωση, μειωμένη libido, απώλεια μυϊκής μάζας, διαταραχές διάθεσης ή κύκλου.

Τι να θυμάστε:
Υψηλή SHBG μπορεί να «κρύβει» πραγματική ανεπάρκεια τεστοστερόνης.


6

Χαμηλή SHBG – τι σημαίνει

Σύντομη απάντηση: Η χαμηλή SHBG αυξάνει τη διαθέσιμη τεστοστερόνη και συχνά αποτελεί δείκτη μεταβολικής δυσλειτουργίας.

Η μειωμένη SHBG παρατηρείται συχνά σε καταστάσεις όπου υπάρχει αυξημένη ινσουλίνη.
Αποτελεί πρώιμο εργαστηριακό σημάδι ινσουλινοαντίστασης.

Συνδέεται συχνότερα με:

  • παχυσαρκία
  • μεταβολικό σύνδρομο
  • σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS)
  • αυξημένα ανδρογόνα
  • σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Στις γυναίκες μπορεί να συνοδεύεται από ακμή, υπερτρίχωση και διαταραχές κύκλου,
ενώ στους άνδρες σχετίζεται με αυξημένο καρδιομεταβολικό κίνδυνο.

Συχνό κλινικό λάθος:
Να θεωρείται «καλό σημάδι» επειδή ανεβαίνει η ελεύθερη τεστοστερόνη — στην πράξη δείχνει μεταβολικό stress.


7

SHBG & τεστοστερόνη (FAI)

Σύντομη απάντηση: Ο Free Androgen Index (FAI) δείχνει πόση τεστοστερόνη είναι πραγματικά διαθέσιμη στους ιστούς.

Ο FAI υπολογίζεται μαθηματικά:

FAI = (Ολική τεστοστερόνη / SHBG) × 100

Δεν πρόκειται για ξεχωριστή εξέταση αίματος, αλλά για δείκτη που προκύπτει από τις τιμές SHBG και ολικής τεστοστερόνης.
Χρησιμοποιείται κυρίως για να αποκαλυφθεί κρυφή ανδρογονική διαταραχή όταν οι απόλυτες τιμές φαίνονται «φυσιολογικές».

Κλινικά είναι ιδιαίτερα χρήσιμος:

  • σε γυναίκες με υποψία PCOS,
  • σε ανεξήγητη υπερτρίχωση ή ακμή,
  • σε άνδρες με συμπτώματα χαμηλής τεστοστερόνης παρά φυσιολογική ολική τιμή.
Τι να θυμάστε:
Ο FAI αντικατοπτρίζει καλύτερα τη βιολογική δράση της τεστοστερόνης από την ολική τιμή μόνη της.


8

Γυναίκες: κύκλος, PCOS, αντισυλληπτικά

Σύντομη απάντηση: Στις γυναίκες, η SHBG επηρεάζεται έντονα από τις ορμόνες του κύκλου και τη χρήση αντισυλληπτικών.

Τα συνδυασμένα αντισυλληπτικά αυξάνουν σημαντικά τη SHBG,
μειώνοντας τη διαθέσιμη τεστοστερόνη — γι’ αυτό συχνά βελτιώνουν ακμή και υπερτρίχωση.

Αντίθετα, στο σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) παρατηρείται συχνά χαμηλή SHBG,
με αποτέλεσμα αυξημένο FAI και κλινικά σημεία υπερανδρογοναιμίας.

Η μέτρηση SHBG βοηθά:

  • στη διερεύνηση ακανόνιστου κύκλου,
  • στην εκτίμηση υπερανδρογοναιμίας,
  • στην παρακολούθηση ανταπόκρισης στη θεραπεία.


9

Άνδρες: υπογοναδισμός

Σύντομη απάντηση: Στους άνδρες, η υψηλή SHBG μπορεί να μειώνει τη διαθέσιμη τεστοστερόνη ακόμη κι όταν η ολική τιμή φαίνεται φυσιολογική.

Αυτό οδηγεί σε λειτουργικό υπογοναδισμό, δηλαδή κλινικά συμπτώματα χαμηλής τεστοστερόνης χωρίς εμφανή εργαστηριακή πτώση.

Συχνά αναφέρονται:

  • μειωμένη libido και στυτική δυσλειτουργία,
  • κόπωση και χαμηλή ενέργεια,
  • μείωση μυϊκής μάζας και δύναμης,
  • αύξηση λιπώδους ιστού,
  • διαταραχές διάθεσης ή συγκέντρωσης.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η μέτρηση SHBG και ο υπολογισμός FAI βοηθούν να τεκμηριωθεί η πραγματική ανδρογονική κατάσταση.

Τι να θυμάστε:
Φυσιολογική ολική τεστοστερόνη δεν αποκλείει υπογοναδισμό αν η SHBG είναι αυξημένη.


10

Θυρεοειδής & ήπαρ

Σύντομη απάντηση: Ο θυρεοειδής και το ήπαρ ρυθμίζουν άμεσα τα επίπεδα SHBG.

Ο υπερθυρεοειδισμός διεγείρει την ηπατική παραγωγή SHBG,
με αποτέλεσμα πτώση της διαθέσιμης τεστοστερόνης.
Αντίθετα, στον υποθυρεοειδισμό συχνά παρατηρείται χαμηλή SHBG.

Παράλληλα, επειδή η SHBG παράγεται στο ήπαρ,
οποιαδήποτε ηπατική δυσλειτουργία (λιπώδης διήθηση, χρόνια νόσος) μπορεί να αλλοιώσει τα επίπεδά της.

Γι’ αυτό σε παθολογική SHBG συστήνεται συχνά παράλληλος έλεγχος θυρεοειδικών ορμονών και ηπατικών ενζύμων.

Τι να θυμάστε:
Μια «ανεξήγητη» SHBG συχνά κρύβει διαταραχή θυρεοειδούς ή ήπατος.


11

Μεταβολικό σύνδρομο

Σύντομη απάντηση: Η χαμηλή SHBG αποτελεί πρώιμο εργαστηριακό δείκτη ινσουλινοαντίστασης — συχνά πριν εμφανιστεί σακχαρώδης διαβήτης.

Η αυξημένη ινσουλίνη καταστέλλει την παραγωγή SHBG στο ήπαρ.
Έτσι, όσο προχωρά η μεταβολική δυσλειτουργία, τόσο χαμηλότερα πέφτει η SHBG.

Γι’ αυτό η χαμηλή SHBG συνδέεται στενά με:

  • κεντρική παχυσαρκία,
  • υψηλά τριγλυκερίδια,
  • χαμηλή HDL,
  • αρτηριακή υπέρταση,
  • προδιαβήτη και διαβήτη τύπου 2.

Σε αρκετούς ασθενείς, η SHBG πέφτει χρόνια πριν ανέβει η γλυκόζη —
λειτουργώντας ως «καμπανάκι» πρώιμου μεταβολικού κινδύνου.

Τι να θυμάστε:
Χαμηλή SHBG ≠ απλώς ορμονικό εύρημα — συχνά σηματοδοτεί αυξημένο καρδιομεταβολικό κίνδυνο.


12

Προετοιμασία

Σύντομη απάντηση: Η SHBG μετριέται με απλή αιμοληψία, ιδανικά πρωινές ώρες και μαζί με ολική τεστοστερόνη.

Για αξιόπιστα αποτελέσματα συνιστάται:

  • αιμοληψία μεταξύ 08:00–11:00,
  • ταυτόχρονη μέτρηση ολικής τεστοστερόνης,
  • καταγραφή φαρμάκων (ιδίως ορμονών και αντισυλληπτικών).

Σε υποψία μεταβολικού συνδρόμου είναι χρήσιμο να συνδυάζεται με:
γλυκόζη, ινσουλίνη, λιπιδαιμικό προφίλ και θυρεοειδικό έλεγχο.

Συχνό πρακτικό λάθος:
Να μετράται SHBG χωρίς τεστοστερόνη — έτσι χάνεται η κλινική πληροφορία.


13

Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Σύντομη απάντηση: Η SHBG δεν ερμηνεύεται ποτέ μόνη της — αξιολογείται πάντα μαζί με ολική τεστοστερόνη, FAI και κλινική εικόνα.

Για πρακτική κατανόηση:

  • Υψηλή SHBG + φυσιολογική τεστοστερόνη: πιθανή χαμηλή διαθέσιμη τεστοστερόνη.
  • Χαμηλή SHBG + φυσιολογική τεστοστερόνη: αυξημένος FAI, συχνά μεταβολική διαταραχή.
  • Χαμηλή SHBG + υψηλή τεστοστερόνη: υπερανδρογοναιμία (συχνά PCOS).
  • Υψηλή SHBG + χαμηλή τεστοστερόνη: πραγματικός υπογοναδισμός.

Η τελική εκτίμηση βασίζεται στα συμπτώματα, το φύλο, την ηλικία και τις συνοδές εξετάσεις
(θυρεοειδής, λιπίδια, γλυκόζη, ηπατικά ένζυμα).

Τι να θυμάστε:
Δεν θεραπεύουμε αριθμούς — θεραπεύουμε ασθενείς.


14

Τι να κάνω αν είναι εκτός ορίων

Σύντομη απάντηση: Δεν διορθώνουμε τη SHBG άμεσα — αναζητούμε και αντιμετωπίζουμε την υποκείμενη αιτία.

Ανάλογα με το εύρημα, ο ιατρός μπορεί να προτείνει:

  • έλεγχο θυρεοειδούς ή ήπατος,
  • εκτίμηση μεταβολικού κινδύνου,
  • διερεύνηση PCOS ή υπογοναδισμού,
  • επανέλεγχο με πλήρες ορμονικό προφίλ.

Σε πολλές περιπτώσεις, η βελτίωση βάρους, διατροφής και ινσουλινοευαισθησίας οδηγεί και σε ομαλοποίηση της SHBG.

Συχνό κλινικό λάθος:
Αυτοχορήγηση ορμονών ή συμπληρωμάτων χωρίς ιατρική εκτίμηση.


15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Μπορεί η SHBG να προκαλέσει συμπτώματα μόνη της;

Όχι, τα συμπτώματα οφείλονται στη μεταβολή της διαθέσιμης τεστοστερόνης.

Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση SHBG;

Όχι υποχρεωτικά, αλλά προτιμάται πρωινή αιμοληψία μαζί με τεστοστερόνη.

Αλλάζει η SHBG με την ηλικία;

Ναι, συνήθως αυξάνεται προοδευτικά με τα χρόνια.

Μπορεί να είναι φυσιολογική η τεστοστερόνη αλλά χαμηλή η δράση της;

Ναι, όταν η SHBG είναι αυξημένη μειώνεται η βιοδιαθέσιμη τεστοστερόνη.

Η χαμηλή SHBG σημαίνει πάντα ορμονικό πρόβλημα;

Όχι, συχνά αντικατοπτρίζει ινσουλινοαντίσταση ή μεταβολικό stress.


16

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων εξέτασης SHBG από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση SHBG ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


17

Βιβλιογραφία

 Sex hormone–binding globulin and metabolic risk. J Clin Endocrinol Metab
https://academic.oup.com/jcem
 SHBG and insulin resistance. Diabetes Care
https://diabetesjournals.org
Κατάλογος Εξετάσεων – Μικροβιολογικό Λαμία
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
CONTINUE READING
ypsilo-asvestio-exetasi-aimatos-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
24/Jan/2026
Εξετάσεις Αίματος

Υψηλό Ασβέστιο: Εξέταση Αίματος, Αιτίες & Πότε Ανησυχούμε

Υψηλό Ασβέστιο: Εξέταση Αίματος & Τι Σημαίνει

Τελευταία ενημέρωση:

Σύντομη απάντηση:
Το υψηλό ασβέστιο στο αίμα (υπερασβεστιαιμία)
δεν είναι διάγνωση από μόνο του.
Η ερμηνεία απαιτεί έλεγχο PTH,
νεφρικής λειτουργίας και
βιταμίνης D.


1

Τι σημαίνει υψηλό ασβέστιο στο αίμα

Το υψηλό ασβέστιο στο αίμα (υπερασβεστιαιμία)
ορίζεται ως τιμή πάνω από τα φυσιολογικά όρια αναφοράς του εργαστηρίου.
Μπορεί να αφορά το ολικό ή το
ιονισμένο ασβέστιο και δεν έχει πάντα
την ίδια κλινική σημασία.

Σε ήπιες αυξήσεις, ο ασθενής μπορεί να είναι
ασυμπτωματικός και το εύρημα να είναι τυχαίο.
Αντίθετα, απότομη ή σημαντική άνοδος του ασβεστίου
μπορεί να προκαλέσει συστηματικά συμπτώματα
και απαιτεί άμεση διαγνωστική διερεύνηση.

Η σωστή ερμηνεία βασίζεται πάντα στη
σχέση ασβεστίου με PTH,
στη νεφρική λειτουργία και στη γενική κλινική εικόνα,
και όχι σε μία μεμονωμένη τιμή.


2

Ποια εξέταση δείχνει υψηλό ασβέστιο

Η υπερασβεστιαιμία ανιχνεύεται με
εξέταση αίματος.
Υπάρχουν δύο βασικές μετρήσεις:

  • Ολικό ασβέστιο:
    η πιο συχνή εξέταση, αλλά επηρεάζεται από τη
    λευκωματίνη.
  • Ιονισμένο ασβέστιο:
    η βιολογικά ενεργή μορφή,
    που αντικατοπτρίζει καλύτερα την πραγματική διαταραχή.

Όταν η λευκωματίνη είναι χαμηλή ή υπάρχει σοβαρή νόσος,
το ολικό ασβέστιο μπορεί να εμφανίζεται ψευδώς αυξημένο ή φυσιολογικό.
Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται
υπολογισμός διορθωμένου ασβεστίου
ή άμεση μέτρηση ιονισμένου Ca.


3

Συμπτώματα υψηλού ασβεστίου

Τα συμπτώματα της υπερασβεστιαιμίας σχετίζονται κυρίως με
το ύψος της τιμής και τη χρονιότητα της διαταραχής.
Ήπιες αυξήσεις μπορεί να είναι ασυμπτωματικές, ενώ
σοβαρές ή απότομες αυξήσεις προκαλούν συστηματικές εκδηλώσεις.

  • Ήπια–μέτρια υπερασβεστιαιμία: κόπωση, υπνηλία, δυσκοιλιότητα, ήπια ναυτία.
  • Νεφρικά συμπτώματα: έντονη δίψα, πολυουρία, αφυδάτωση, νεφρολιθίαση.
  • Νευρολογικά: δυσκολία συγκέντρωσης, σύγχυση, λήθαργος.
  • Καρδιακά (σοβαρές μορφές): αρρυθμίες, βραχύ QT στο ΗΚΓ.

Η εμφάνιση νευρολογικών ή καρδιακών συμπτωμάτων
αποτελεί ένδειξη για άμεση ιατρική εκτίμηση.


4

Κύριες αιτίες υψηλού ασβεστίου

Η διαγνωστική προσέγγιση βασίζεται πρωτίστως στη
σχέση ασβεστίου – παραθορμόνης (PTH),
η οποία καθοδηγεί τον περαιτέρω έλεγχο.

  • Υψηλό Ca + υψηλή ή φυσιολογική PTH:
    πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός (συχνότερη αιτία).
  • Υψηλό Ca + χαμηλή PTH:
    κακοήθειες (PTHrP), υπερβιταμίνωση D, κοκκιωματώδη νοσήματα (π.χ. σαρκοείδωση).
  • Φαρμακευτικές ή άλλες αιτίες:
    θειαζιδικά διουρητικά, παρατεταμένη ακινησία, αυξημένη οστική απορρόφηση.

Η αναγνώριση της αιτίας είναι καθοριστική,
καθώς η αντιμετώπιση διαφέρει ριζικά
μεταξύ ενδοκρινικών, νεοπλασματικών και φαρμακευτικών αιτιών.


5

Πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα

Η ερμηνεία της υπερασβεστιαιμίας ακολουθεί έναν
σαφή διαγνωστικό αλγόριθμο:

  • Βήμα 1: επιβεβαίωση υψηλού Ca (διορθωμένο ή ιονισμένο).
  • Βήμα 2: έλεγχος PTH.
  • Βήμα 3:
    αν PTH χαμηλή → έλεγχος για κακοήθεια, βιταμίνη D, κοκκιωματώδη νοσήματα.
  • Βήμα 4: αξιολόγηση νεφρικής λειτουργίας και φαρμάκων.

Η συστηματική αυτή προσέγγιση αποτρέπει
λανθασμένα συμπεράσματα και καθοδηγεί
την ανάγκη για περαιτέρω ενδοκρινολογικό ή ογκολογικό έλεγχο.


6

Τι να κάνω αν βγει υψηλό

Μην αγνοείτε την τιμή.
Η υπερασβεστιαιμία απαιτεί συστηματική προσέγγιση,
καθώς η αντιμετώπιση εξαρτάται από την
υποκείμενη αιτία και όχι μόνο από το ύψος της τιμής.

  • Επιβεβαίωση αποτελέσματος:
    επαναληπτικός έλεγχος (διορθωμένο ή ιονισμένο Ca),
    ιδιαίτερα αν το εύρημα είναι τυχαίο.
  • Συνοδευτικός εργαστηριακός έλεγχος:
    PTH, νεφρική λειτουργία, βιταμίνη D,
    ανάλογα με το κλινικό πλαίσιο.
  • Ιατρική εκτίμηση:
    απαραίτητη όταν υπάρχουν συμπτώματα
    ή επίμονη αύξηση των τιμών.

Σε περιπτώσεις νευρολογικών, καρδιακών ή έντονων γενικών συμπτωμάτων,
συνιστάται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Πότε είναι επείγον:
Ζητήστε άμεση ιατρική εκτίμηση αν το υψηλό ασβέστιο συνοδεύεται από
σύγχυση, αρρυθμίες, έντονη αφυδάτωση,
εμέτους ή αιφνίδια επιδείνωση της γενικής κατάστασης.

Συχνό κλινικό λάθος:
Η αφυδάτωση μπορεί να προκαλέσει
παροδική αύξηση του ολικού ασβεστίου.
Χωρίς επανέλεγχο (διορθωμένο ή ιονισμένο Ca),
υπάρχει κίνδυνος λανθασμένης διάγνωσης.

7

Πλήρης οδηγός για το ασβέστιο

Για ολοκληρωμένη κατανόηση των φυσιολογικών τιμών,
της εξέτασης ασβεστίου και της συνολικής ερμηνείας
(ολικό, ιονισμένο, διορθωμένο Ca),
δείτε τον κεντρικό οδηγό:

👉 Ασβέστιο – Φυσιολογικές Τιμές, Εξέταση & Ερμηνεία


8

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Πότε θεωρείται επικίνδυνο το υψηλό ασβέστιο;

Όταν οι τιμές είναι σημαντικά πάνω από τα όρια αναφοράς ή συνοδεύονται από συμπτώματα
όπως σύγχυση, αρρυθμίες ή έντονη αδυναμία.

Μπορεί το υψηλό ασβέστιο να είναι παροδικό;

Ναι, μπορεί να εμφανιστεί παροδικά σε αφυδάτωση ή λόγω φαρμάκων,
αλλά απαιτεί πάντα εργαστηριακό έλεγχο.

Χρειάζεται πάντα θεραπεία το υψηλό ασβέστιο;

Όχι. Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία και τη βαρύτητα της υπερασβεστιαιμίας,
όχι μόνο από την απόλυτη τιμή.


9

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση Ασβεστίου:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


10

Βιβλιογραφία

1. Bilezikian JP et al. Evaluation and management of hypercalcemia. Endocrine Reviews.
https://academic.oup.com/edrv/article/37/4/521/2354706
2. Stewart AF. Clinical practice: Hypercalcemia. New England Journal of Medicine.
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMcp1003933
3. Shoback DM. Hypercalcemia. UpToDate.
https://www.uptodate.com/contents/hypercalcemia
4. Khan AA et al. Primary hyperparathyroidism. J Clin Endocrinol Metab.
https://academic.oup.com/jcem/article/101/10/3991/2764922
5. Minisola S et al. Hypercalcemia of malignancy. Endocrine.
https://link.springer.com/article/10.1007/s12020-017-1333-4
6. Peacock M. Calcium metabolism in health and disease. CJASN.
https://cjasn.asnjournals.org/content/5/Supplement_1/S23
7. Carroll MF, Schade DS. A practical approach to hypercalcemia. Am Fam Physician.
https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2003/0501/p1959.html
8. Endocrine Society. Evaluation of hypercalcemia.
https://www.endocrine.org/clinical-practice-guidelines
9. KDIGO. Disorders of mineral metabolism. Kidney Int.
https://kdigo.org/guidelines/
10. Κατάλογος Εξετάσεων – Μικροβιολογικό Λαμία
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
CONTINUE READING
xamilo-asvestio-exetasi-aimatos-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
24/Jan/2026
Εξετάσεις Αίματος

Χαμηλό Ασβέστιο: Εξέταση Αίματος, Αιτίες & Ερμηνεία Αποτελεσμάτων

Χαμηλό Ασβέστιο: Εξέταση Αίματος & Τι Σημαίνει

Τελευταία ενημέρωση:

Σύντομη απάντηση:
Χαμηλό ασβέστιο στο αίμα (υπασβεστιαιμία) δεν σημαίνει πάντα έλλειψη από τη διατροφή.
Απαιτεί σωστή ερμηνεία με βάση PTH, βιταμίνη D,
μαγνήσιο και νεφρική λειτουργία.


1

Τι σημαίνει χαμηλό ασβέστιο στο αίμα

Το χαμηλό ασβέστιο στο αίμα (υπασβεστιαιμία) σημαίνει ότι
η συγκέντρωση ασβεστίου βρίσκεται κάτω από τα φυσιολογικά όρια αναφοράς.
Η διαταραχή μπορεί να αφορά είτε το ολικό είτε το
ιονισμένο ασβέστιο και δεν έχει πάντα την ίδια κλινική βαρύτητα.

Στην πράξη, η υπασβεστιαιμία δεν είναι πάντα ένδειξη διατροφικής έλλειψης.
Πολύ συχνά σχετίζεται με ορμονικές διαταραχές,
νεφρική νόσο, έλλειψη βιταμίνης D
ή μεταβολικές αλλαγές.

Επιπλέον, σε αρκετές περιπτώσεις το ολικό ασβέστιο
εμφανίζεται χαμηλό λόγω χαμηλής λευκωματίνης,
χωρίς πραγματική μείωση του βιολογικά ενεργού κλάσματος.
Γι’ αυτό η ερμηνεία δεν βασίζεται ποτέ σε μία μόνο τιμή,
αλλά στο συνολικό εργαστηριακό και κλινικό πλαίσιο.


2

Ποια εξέταση δείχνει χαμηλό ασβέστιο

Η υπασβεστιαιμία ανιχνεύεται με εξέταση αίματος,
η οποία μετρά τα επίπεδα ασβεστίου στον ορό.
Υπάρχουν δύο βασικοί τρόποι μέτρησης:

  • Ολικό ασβέστιο:
    περιλαμβάνει το δεσμευμένο και το ελεύθερο κλάσμα
    και επηρεάζεται σημαντικά από τη λευκωματίνη.
  • Ιονισμένο ασβέστιο:
    η βιολογικά ενεργή μορφή,
    που αντικατοπτρίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια
    τη λειτουργική κατάσταση του οργανισμού.

Όταν η λευκωματίνη είναι χαμηλή, υπάρχει σοβαρή νόσος
ή τα ευρήματα δεν συμβαδίζουν με την κλινική εικόνα,
προτιμάται η μέτρηση ιονισμένου ασβεστίου
ή ο υπολογισμός διορθωμένου ασβεστίου (corrected Ca).

Η σωστή επιλογή της εξέτασης είναι κρίσιμη,
καθώς καθοδηγεί τα επόμενα διαγνωστικά βήματα
και αποτρέπει λανθασμένα συμπεράσματα.


3

Συμπτώματα χαμηλού ασβεστίου

Η κλινική εικόνα της υπασβεστιαιμίας εξαρτάται κυρίως από
την ταχύτητα πτώσης του ασβεστίου
και λιγότερο από την απόλυτη τιμή.
Γι’ αυτό ήπιες χρόνιες μειώσεις μπορεί να είναι ασυμπτωματικές,
ενώ οξεία πτώση προκαλεί έντονα συμπτώματα.

  • Μυϊκές κράμπες και επώδυνοι σπασμοί
  • Παραισθησίες (μούδιασμα σε χείλη, γλώσσα, δάκτυλα)
  • Τετανία (ακούσιες συσπάσεις μυών)
  • Καρδιακές αρρυθμίες σε σοβαρή υπασβεστιαιμία

Σε χρόνια υπασβεστιαιμία μπορεί να εμφανιστούν
εύθραυστα οστά,
οδοντικά προβλήματα ή επιδείνωση προϋπάρχουσας οστεοπόρωσης.


4

Κύριες αιτίες χαμηλού ασβεστίου

Η διερεύνηση της υπασβεστιαιμίας βασίζεται κυρίως
στη σχέση μεταξύ ασβεστίου και παραθορμόνης (PTH),
η οποία καθοδηγεί τη διαφορική διάγνωση.

  • Χαμηλό Ca + υψηλή PTH:
    συνήθως υποδηλώνει δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό,
    λόγω έλλειψης βιταμίνης D, χρόνιας νεφρικής νόσου
    ή δυσαπορρόφησης από το έντερο.
  • Χαμηλό Ca + χαμηλή ή ακατάλληλα φυσιολογική PTH:
    συμβατό με υποπαραθυρεοειδισμό,
    συχνά μετά από χειρουργικές επεμβάσεις στον τράχηλο.
  • Λειτουργική υπασβεστιαιμία:
    οφείλεται σε υπομαγνησιαιμία,
    όπου η PTH δεν μπορεί να δράσει αποτελεσματικά.

Λιγότερο συχνές αιτίες περιλαμβάνουν
οξεία παγκρεατίτιδα,
μαζικές μεταγγίσεις,
καθώς και ορισμένα φάρμακα.


5

Πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα

Η σωστή ερμηνεία της υπασβεστιαιμίας γίνεται βήμα-βήμα
και δεν βασίζεται μόνο στη χαμηλή τιμή ασβεστίου.

Πρακτικός διαγνωστικός αλγόριθμος:

  • Βήμα 1:
    Επιβεβαίωση χαμηλού ασβεστίου
    (επανάληψη μέτρησης ή έλεγχος ιονισμένου Ca).
  • Βήμα 2:
    Μέτρηση παραθορμόνης (PTH)
    για διαχωρισμό ορμονικής αιτίας.
  • Βήμα 3:
    Έλεγχος 25(OH) βιταμίνης D,
    μαγνησίου και
    νεφρικής λειτουργίας.
  • Βήμα 4:
    Ερμηνεία των αποτελεσμάτων στο συνολικό κλινικό πλαίσιο
    (συμπτώματα, φάρμακα, συνοδά νοσήματα).

Η χρήση ιονισμένου ασβεστίου είναι ιδιαίτερα χρήσιμη
όταν υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ εργαστηριακών τιμών
και κλινικής εικόνας.


6

Τι να κάνω αν βγει χαμηλό

Μην ξεκινάτε συμπληρώματα ασβεστίου μόνοι σας.
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία
και όχι απλώς από τη χαμηλή τιμή.

Συνήθως συνιστάται:

  • Επιβεβαίωση του αποτελέσματος
    (ιδίως αν η τιμή είναι οριακά χαμηλή).
  • Συνοδευτικός έλεγχος
    (PTH, βιταμίνη D, μαγνήσιο, νεφρική λειτουργία).
  • Ιατρική εκτίμηση όταν υπάρχουν
    συμπτώματα ή
    σημαντική απόκλιση από τα φυσιολογικά όρια.

Σε περιπτώσεις έντονων συμπτωμάτων
(κράμπες, τετανία, αρρυθμίες),
η αξιολόγηση πρέπει να είναι άμεση.


7

Πλήρης οδηγός για το ασβέστιο

Το χαμηλό ασβέστιο αποτελεί μόνο ένα μέρος της συνολικής εικόνας.
Για πλήρη κατανόηση του μεταβολισμού του ασβεστίου,
των φυσιολογικών τιμών και της
διαγνωστικής προσέγγισης,
δείτε τον αναλυτικό οδηγό:

👉 Ασβέστιο – Φυσιολογικές Τιμές, Εξέταση & Ερμηνεία


8

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Ποια τιμή θεωρείται χαμηλό ασβέστιο;

Ολικό ασβέστιο κάτω από τα όρια αναφοράς του εργαστηρίου (συνήθως <8.5 mg/dL) ή χαμηλό ιονισμένο ασβέστιο.

Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση ασβεστίου;

Όχι απαραίτητα για το ολικό ασβέστιο· για ιονισμένο προτιμάται σταθερή ώρα αιμοληψίας.

Γιατί πρέπει να ελέγχεται και η παραθορμόνη (PTH);

Η PTH καθορίζει αν η υπασβεστιαιμία οφείλεται σε έλλειψη βιταμίνης D, νεφρική νόσο ή υποπαραθυρεοειδισμό.

Μπορώ να πάρω ασβέστιο μόνος μου αν βγει χαμηλό;

Όχι χωρίς ιατρική σύσταση, γιατί μπορεί να καλύψει το πρόβλημα χωρίς να διορθώνει την αιτία.

Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση;

Σε μυϊκές κράμπες, τετανία, αρρυθμίες ή νευρολογικά συμπτώματα.


9

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση Ασβεστίου:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


17

Βιβλιογραφία

1. Bilezikian JP et al. Evaluation and management of hypocalcemia. Endocrine Reviews.
https://academic.oup.com/edrv/article/37/4/351/2354714

2. Shoback DM. Hypocalcemia: definition, etiology, pathogenesis. UpToDate.
https://www.uptodate.com/contents/hypocalcemia-definition-etiology-pathogenesis

3. Khan AA et al. Standards of care for hypoparathyroidism. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism.
https://academic.oup.com/jcem/article/104/6/2313/5421934

4. Peacock M. Calcium metabolism in health and disease. Clinical Journal of the American Society of Nephrology.
https://cjasn.asnjournals.org/content/5/Supplement_1/S23

5. Κατάλογος Εξετάσεων – Μικροβιολογικό Λαμία
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
CONTINUE READING

Newer Posts

Older Posts

Το Εργαστήριό μας

Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.

Social Networks

Facebook
Twitter

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Επικοινωνία

22310 66841
6972 860905
Έσλιν 19, Λαμία 35100
©2025 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

©2023 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

Μικροβιολογικό Λαμία
Powered by  GDPR Cookie Compliance
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.