Anti-HBs: Εξέταση Ανοσίας για Ηπατίτιδα Β, Φυσιολογικές Τιμές, Ερμηνεία και Εμβολιασμός

1

Τι είναι το Anti-HBs;

Το Anti-HBs είναι τα αντισώματα έναντι του επιφανειακού αντιγόνου του ιού της ηπατίτιδας Β (HBsAg). Με πιο απλά λόγια, είναι η εργαστηριακή ένδειξη ότι ο οργανισμός έχει αναπτύξει άμυνα απέναντι στον ιό της ηπατίτιδας Β.

Η εξέταση δεν ψάχνει τον ίδιο τον ιό, αλλά την ανοσολογική απάντηση του οργανισμού. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για τον ασθενή: άλλο πράγμα είναι να ανιχνεύεται ο ιός και άλλο να αποδεικνύεται ότι το σώμα έχει δημιουργήσει προστατευτικά αντισώματα.

Το Anti-HBs μπορεί να γίνει θετικό κυρίως σε δύο περιπτώσεις:

• μετά από εμβολιασμό κατά της ηπατίτιδας Β,
• μετά από παλαιότερη λοίμωξη που έχει πλέον περάσει και έχει αφήσει ανοσία.

Αυτό σημαίνει ότι ένα θετικό αποτέλεσμα συνήθως είναι καλό εύρημα, γιατί υποδηλώνει προστασία. Ωστόσο, για να ξέρουμε από πού προέρχεται η ανοσία και αν υπάρχει ή όχι τρέχουσα λοίμωξη, συχνά χρειάζονται και άλλοι δείκτες, όπως HBsAg και Anti-HBc.

2

Τι δείχνει η εξέταση Anti-HBs;

Η εξέταση Anti-HBs δείχνει αν υπάρχει ανοσία απέναντι στον ιό της ηπατίτιδας Β. Η βασική ερώτηση που απαντά είναι η εξής: “Είμαι προστατευμένος ή όχι;”

Στην καθημερινή πράξη, αυτή η πληροφορία είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε:

• άτομα που έχουν κάνει το εμβόλιο και θέλουν να δουν αν ανέπτυξαν επαρκή αντισώματα,
• επαγγελματίες υγείας με συχνή έκθεση σε αίμα ή βιολογικά υγρά,
• άτομα που δεν ξέρουν αν έχουν περάσει παλιά ηπατίτιδα Β,
• έγκυες και άτομα που υποβάλλονται σε προεγχειρητικό ή προγεννητικό έλεγχο,
• άτομα με ανοσοκαταστολή, νεφρική ανεπάρκεια ή αιμοκάθαρση, όπου η ανοσία χρειάζεται στενότερη αξιολόγηση.

Πρέπει όμως να γίνει μια βασική διευκρίνιση: το Anti-HBs δεν χρησιμοποιείται μόνο του για διάγνωση ενεργής ηπατίτιδας Β. Αν ο στόχος είναι να ελεγχθεί αν υπάρχει τρέχουσα λοίμωξη, τότε ο βασικός δείκτης είναι το HBsAg. Το Anti-HBs αφορά κυρίως το αν έχει δημιουργηθεί προστασία.

Για τον λόγο αυτό, σε πολλά αποτελέσματα ο γιατρός ζητά ένα σετ δεικτών ηπατίτιδας Β και όχι μόνο μία εξέταση. Η σωστή ανάγνωση των συνδυασμών είναι συχνά πιο σημαντική από το ίδιο το μεμονωμένο νούμερο.

3

Πότε ζητείται το Anti-HBs;

Το Anti-HBs ζητείται όταν χρειάζεται να επιβεβαιωθεί αν υπάρχει προστατευτική ανοσία έναντι της ηπατίτιδας Β ή όταν πρέπει να ερμηνευθεί σωστά ένα ιστορικό εμβολιασμού ή παλαιότερης έκθεσης στον ιό.

Συχνές περιπτώσεις στις οποίες ο γιατρός ή το πρωτόκολλο ελέγχου μπορεί να ζητήσουν την εξέταση είναι οι εξής:

• Μετά τον εμβολιασμό, ιδιαίτερα όταν χρειάζεται τεκμηρίωση ανοσίας.
• Σε επαγγελματίες υγείας, όπως ιατρούς, νοσηλευτές, μικροβιολόγους, οδοντιάτρους, βοηθούς και φοιτητές επαγγελμάτων υγείας.
• Σε αιμοδότες ή άτομα που πρόκειται να συμμετάσχουν σε ειδικά προγράμματα υγείας.
• Στον προγεννητικό έλεγχο ή στην αξιολόγηση γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας.
• Σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς, πριν από βιολογικές θεραπείες, χημειοθεραπεία ή μακροχρόνια κορτιζόνη.
• Σε ασθενείς που κάνουν αιμοκάθαρση ή έχουν χρόνια νεφρική νόσο.
• Μετά από πιθανή έκθεση σε αίμα ή βιολογικά υγρά, σε συνδυασμό με τους κατάλληλους υπόλοιπους δείκτες.
• Σε άτομα με ασαφές ιστορικό εμβολιασμού, όταν δεν είναι ξεκάθαρο αν έχουν εμβολιαστεί ή αν έχουν περάσει λοίμωξη.

Κάτι που συχνά μπερδεύει τους ασθενείς είναι ότι το Anti-HBs δεν ζητείται επειδή έχει κάποιος συμπτώματα. Τα συμπτώματα, όταν υπάρχουν, αφορούν την ηπατίτιδα Β ως νόσο και όχι τα ίδια τα αντισώματα. Η εξέταση Anti-HBs είναι εξέταση ανοσίας και παρακολούθησης, όχι εξέταση “συμπτωμάτων”.

4

Πώς γίνεται η εξέταση και χρειάζεται προετοιμασία;

Η εξέταση Anti-HBs γίνεται με λήψη αίματος από φλέβα, όπως οι περισσότερες αιματολογικές και βιοχημικές εξετάσεις. Η διαδικασία είναι απλή, σύντομη και δεν απαιτεί ιδιαίτερη ταλαιπωρία.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν απαιτείται νηστεία. Ο ασθενής μπορεί να προσέλθει οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, εκτός αν ο γιατρός έχει ζητήσει το Anti-HBs μαζί με άλλες εξετάσεις που χρειάζονται ειδική προετοιμασία.

Από πλευράς πρακτικής προετοιμασίας, είναι χρήσιμο να γνωρίζετε:

• αν έχετε κάνει εμβόλιο και πότε,
• αν έχετε ιστορικό ηπατίτιδας Β ή γνωστής έκθεσης,
• αν είστε επαγγελματίας υγείας ή αν χρειάζεστε το αποτέλεσμα για εργασία, εγκυμοσύνη ή σχολή,
• αν λαμβάνετε ανοσοκατασταλτική θεραπεία, γιατί αυτό μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη ή τη διατήρηση των αντισωμάτων.

Ο χρόνος έκδοσης του αποτελέσματος διαφέρει ανά εργαστήριο, αλλά συνήθως η εξέταση ολοκληρώνεται σχετικά γρήγορα. Το πιο σημαντικό όμως δεν είναι μόνο η ταχύτητα, αλλά η σωστή ερμηνεία. Ένα αποτέλεσμα Anti-HBs πρέπει πάντα να διαβάζεται στο σωστό κλινικό πλαίσιο.

Για παράδειγμα, ένα χαμηλό Anti-HBs σε έναν υγιή ενήλικα που εμβολιάστηκε πριν από πολλά χρόνια δεν αξιολογείται με τον ίδιο τρόπο όπως ένα χαμηλό Anti-HBs σε ασθενή που πρόκειται να ξεκινήσει ανοσοκαταστολή ή σε επαγγελματία υγείας μετά από έκθεση.

5

Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές Anti-HBs;

Η πιο γνωστή τιμή-ορόσημο για το Anti-HBs είναι το 10 mIU/mL (ή 10 IU/L, ανάλογα με τον τρόπο αναγραφής του εργαστηρίου). Σε γενικές γραμμές:

• Anti-HBs <10 mIU/mL: δεν τεκμηριώνεται επαρκής προστατευτική ανοσία.
• Anti-HBs ≥10 mIU/mL: θεωρείται ότι υπάρχει προστατευτική ανοσία.

Αυτό είναι το βασικό πλαίσιο, αλλά η πραγματική ερμηνεία μπορεί να γίνει πιο σύνθετη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πολύ υψηλοί τίτλοι αντισωμάτων υποστηρίζουν ισχυρή ανοσολογική απάντηση, όμως το πιο κρίσιμο όριο παραμένει το 10.

Ο ασθενής πρέπει να προσέξει ότι διαφορετικά εργαστήρια μπορεί να χρησιμοποιούν διαφορετική μορφή αναγραφής, διαφορετικά όρια αναφοράς ή διαφορετικό σχολιασμό. Για αυτό δεν κοιτάζουμε μόνο τον αριθμό, αλλά και το συνολικό συμπέρασμα της εξέτασης.

6

Τι σημαίνει θετικό Anti-HBs;

Θετικό Anti-HBs σημαίνει συνήθως ότι ο οργανισμός έχει αναπτύξει ανοσία έναντι της ηπατίτιδας Β. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα που πρέπει να κρατήσει ο ασθενής.

Ωστόσο, το θετικό αποτέλεσμα μπορεί να προέρχεται από δύο διαφορετικές καταστάσεις:

• ανοσία μετά από εμβολιασμό,
• ανοσία μετά από παλαιότερη φυσική λοίμωξη.

Η διαφορά μεταξύ των δύο δεν φαίνεται μόνο από το Anti-HBs. Χρειάζεται συνδυασμός με άλλους δείκτες, κυρίως με το Anti-HBc. Αν το Anti-HBs είναι θετικό και το Anti-HBc αρνητικό, συνήθως αυτό είναι συμβατό με ανοσία από εμβόλιο. Αν είναι θετικά και τα δύο, είναι πιο πιθανό να πρόκειται για παλαιότερη λοίμωξη που έχει περάσει.

Σε κάθε περίπτωση, το θετικό Anti-HBs από μόνο του δεν σημαίνει ενεργή ηπατίτιδα Β. Αντίθετα, είναι δείκτης ότι ο οργανισμός έχει αναπτύξει άμυνα. Αυτό είναι και το σημείο όπου πολλοί ασθενείς καθησυχάζονται λανθασμένα ή, αντίστροφα, ανησυχούν άδικα επειδή βλέπουν τη λέξη “ηπατίτιδα” επάνω στο χαρτί των εξετάσεων.

Το σημαντικό είναι να διαβάζεται το αποτέλεσμα με λογική: το Anti-HBs είναι δείκτης προστασίας, όχι δείκτης τρέχουσας λοίμωξης.

7

Τι σημαίνει αρνητικό ή χαμηλό Anti-HBs;

Αρνητικό ή χαμηλό Anti-HBs σημαίνει ότι δεν τεκμηριώνεται επαρκής προστατευτική ανοσία. Στις περισσότερες αναφορές, αυτό αντιστοιχεί σε τιμή κάτω από 10 mIU/mL.

Αυτό όμως δεν έχει πάντα μία μόνο ερμηνεία. Μπορεί να σημαίνει:

• ότι το άτομο δεν έχει εμβολιαστεί,
• ότι εμβολιάστηκε αλλά δεν ανέπτυξε επαρκή αντισώματα,
• ότι είχε αναπτύξει αντισώματα αλλά με τον χρόνο αυτά μειώθηκαν,
• ότι υπάρχει ειδική κατάσταση όπως ανοσοκαταστολή, που επηρεάζει την ανοσολογική απάντηση.

Εδώ χρειάζεται προσοχή: το χαμηλό Anti-HBs δεν αποδεικνύει μόνο του ενεργή λοίμωξη. Για να ελεγχθεί αν υπάρχει τρέχουσα ηπατίτιδα Β, πρέπει να αξιολογηθούν και άλλοι δείκτες, ιδίως το HBsAg.

Σε ορισμένα άτομα που έχουν εμβολιαστεί εδώ και πολλά χρόνια, μπορεί το Anti-HBs να έχει πέσει κάτω από το όριο, αλλά να εξακολουθεί να υπάρχει ανοσολογική μνήμη. Αυτό σημαίνει ότι το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να “θυμάται” τον ιό, ακόμα κι αν ο τίτλος των αντισωμάτων στο χαρτί δεν είναι υψηλός. Παρ’ όλα αυτά, σε ομάδες υψηλού κινδύνου η πρακτική αντιμετώπιση μπορεί να είναι διαφορετική και να απαιτείται επανέλεγχος ή ενισχυτική δόση.

8

Πώς ερμηνεύεται μαζί με HBsAg και Anti-HBc;

Η πιο ουσιαστική ερμηνεία του Anti-HBs γίνεται όταν το βλέπουμε μαζί με HBsAg και Anti-HBc. Αυτός ο συνδυασμός βοηθά να ξεχωρίσουμε αν το άτομο είναι ανεμβολίαστο, εμβολιασμένο, αν είχε παλιά λοίμωξη ή αν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

Αυτός ο πίνακας βοηθά να καταλάβουμε γιατί το Anti-HBs δεν ερμηνεύεται απομονωμένα. Ένα θετικό αποτέλεσμα είναι καλό, αλλά πρέπει να ξέρουμε τι άλλο το συνοδεύει.

Από κλινική σκοπιά, αυτό είναι το βασικό μήνυμα: το Anti-HBs δείχνει ανοσία, αλλά η σωστή ερμηνεία του αποτελέσματος προκύπτει από τον συνδυασμό δεικτών. Για πιο αναλυτική παρουσίαση αυτού του συνδυασμού, δείτε και τον οδηγό μας HBsAg, anti-HBs και anti-HBc: Πώς ερμηνεύονται οι εξετάσεις ηπατίτιδας Β.

9

Anti-HBs μετά από εμβολιασμό

Μετά τον εμβολιασμό κατά της ηπατίτιδας Β, το ανοσοποιητικό σύστημα παράγει Anti-HBs. Όταν ο τίτλος είναι ≥10 mIU/mL, θεωρείται ότι έχει αναπτυχθεί επαρκής προστατευτική ανοσία.

Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε άτομα που χρειάζονται τεκμηρίωση ανοσίας, όπως:

• επαγγελματίες υγείας,
• φοιτητές σχολών υγείας,
• εργαζόμενοι σε δομές φροντίδας,
• άτομα που πρόκειται να μετακινηθούν ή να εργαστούν σε περιβάλλοντα αυξημένου κινδύνου.

Σε όσους έχουν εμβολιαστεί πλήρως, το πιο σύνηθες μοτίβο είναι:

• HBsAg αρνητικό,
• Anti-HBs θετικό,
• Anti-HBc αρνητικό.

Αυτό είναι το “κλασικό” προφίλ ανοσίας από εμβόλιο. Δηλαδή ο οργανισμός έχει μάθει να αναγνωρίζει το επιφανειακό αντιγόνο του ιού χωρίς να υπάρχει ένδειξη προηγούμενης φυσικής λοίμωξης.

Πολλοί ασθενείς ρωτούν αν πρέπει να κάνουν πάντοτε Anti-HBs μετά από κάθε εμβολιασμό. Η απάντηση είναι ότι αυτό δεν είναι απαραίτητο για όλους. Υπάρχουν όμως ομάδες όπου ο έλεγχος μετά τον εμβολιασμό είναι ιδιαίτερα σημαντικός, επειδή χρειάζεται αποδεδειγμένη προστασία.

10

Anti-HBs μετά από φυσική λοίμωξη

Το Anti-HBs μπορεί επίσης να γίνει θετικό μετά από παλαιότερη λοίμωξη ηπατίτιδας Β που έχει πλέον περάσει. Σε αυτή την περίπτωση, το σώμα έχει έρθει σε επαφή με τον ιό και έχει δημιουργήσει ανοσολογική μνήμη.

Εδώ όμως υπάρχει μία βασική διαφορά από την ανοσία μετά από εμβολιασμό: συχνά συνυπάρχει και θετικό Anti-HBc. Αυτό βοηθά τον γιατρό να ξεχωρίσει ότι δεν πρόκειται απλώς για ανοσία από εμβόλιο, αλλά για ανοσία μετά από φυσική έκθεση στον ιό.

Το προφίλ που συνήθως παραπέμπει σε παλαιότερη λοίμωξη με ανάρρωση είναι:

• HBsAg αρνητικό,
• Anti-HBs θετικό,
• Anti-HBc θετικό.

Για τον ασθενή, αυτό πρακτικά σημαίνει ότι δεν υπάρχει ενεργή λοίμωξη, αλλά υπάρχουν σημάδια ότι στο παρελθόν υπήρξε επαφή με τον ιό και αναπτύχθηκε ανοσία.

Σε ειδικές περιπτώσεις, ειδικά πριν από ανοσοκατασταλτικές θεραπείες, το ιστορικό παλαιότερης λοίμωξης έχει μεγάλη σημασία, γιατί ο γιατρός μπορεί να χρειάζεται πληρέστερο έλεγχο. Άρα το “είμαι θετικός σε αντισώματα” δεν είναι πάντα απλή πληροφορία ρουτίνας· μερικές φορές επηρεάζει και τη μελλοντική ιατρική διαχείριση.

11

Πότε χρειάζεται επανέλεγχος ή ενισχυτική δόση;

Η ανάγκη για επανέλεγχο Anti-HBs ή για ενισχυτική δόση εμβολίου δεν είναι ίδια για όλους. Εξαρτάται από τον κίνδυνο έκθεσης, το επάγγελμα, το ιστορικό εμβολιασμού, την ηλικία και τυχόν προβλήματα του ανοσοποιητικού.

Στην πράξη, επανέλεγχος μπορεί να χρειαστεί κυρίως σε:

• επαγγελματίες υγείας,
• άτομα που έχουν υποστεί πιθανή έκθεση σε μολυσμένο υλικό,
• ασθενείς σε αιμοκάθαρση,
• άτομα με ανοσοκαταστολή,
• άτομα που πρόκειται να ξεκινήσουν θεραπείες που μεταβάλλουν έντονα την ανοσολογική απάντηση.

Το γεγονός ότι τα αντισώματα μπορεί να μειώνονται με τον χρόνο δεν σημαίνει πάντα απώλεια προστασίας. Σε πολλούς υγιείς ανθρώπους, η ανοσολογική μνήμη παραμένει, ακόμη κι αν ο τίτλος δεν είναι υψηλός. Όμως για επαγγελματικούς ή κλινικούς λόγους, σε ορισμένες ομάδες απαιτείται πιο αυστηρή τεκμηρίωση.

Η απόφαση για ενισχυτική δόση δεν βασίζεται μόνο σε ένα νούμερο. Συνεκτιμώνται:

• η προηγούμενη ανταπόκριση στο εμβόλιο,
• η πιθανότητα καθημερινής ή συχνής έκθεσης,
• το αν υπάρχει ανοσοκαταστολή,
• το αν ο έλεγχος γίνεται για λόγους εργασίας ή ασφάλειας του ασθενούς.

Σε κάθε περίπτωση, η σωστή πρακτική δεν είναι να “ερμηνεύει μόνος του” ο ασθενής ένα χαμηλό Anti-HBs, αλλά να το συζητά στο πλαίσιο του δικού του ιστορικού.

12

Anti-HBs στην εγκυμοσύνη, στους επαγγελματίες υγείας και σε ειδικές ομάδες

Το Anti-HBs έχει ιδιαίτερη πρακτική αξία σε συγκεκριμένες ομάδες, όπου η τεκμηρίωση ανοσίας είναι πιο σημαντική από ό,τι στον γενικό πληθυσμό.

Στην εγκυμοσύνη

Στην εγκυμοσύνη, ο βασικός έλεγχος για κίνδυνο μετάδοσης στο νεογνό αφορά κυρίως το HBsAg. Παρ’ όλα αυτά, η γνώση του προφίλ ανοσίας της μητέρας έχει χρησιμότητα, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ασαφές ιστορικό εμβολιασμού ή ανάγκη ευρύτερης αξιολόγησης δεικτών ηπατίτιδας Β.

Αν μια γυναίκα έχει Anti-HBs θετικό και δεν υπάρχουν ενδείξεις ενεργής λοίμωξης, αυτό είναι συμβατό με προστασία. Αντίθετα, αν δεν υπάρχει τεκμηριωμένη ανοσία, ο γιατρός θα κρίνει πώς πρέπει να οργανωθεί ο έλεγχος και η πρόληψη.

Στους επαγγελματίες υγείας

Οι επαγγελματίες υγείας αποτελούν από τις πιο κλασικές ομάδες όπου το Anti-HBs έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Η συχνή επαφή με αίμα, βελόνες και βιολογικά υγρά σημαίνει ότι η ύπαρξη τεκμηριωμένης ανοσίας δεν είναι τυπική λεπτομέρεια αλλά ουσιαστικό μέτρο ασφάλειας.

Για αυτό, σε πολλούς επαγγελματικούς χώρους ζητείται αποδεικτικό ανοσίας μετά τον εμβολιασμό.

Σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς

Άτομα με ανοσοκαταστολή, αιματολογικά νοσήματα, χρόνια νεφρική νόσο ή θεραπείες που μειώνουν την ανοσολογική απόκριση μπορεί να μην αναπτύσσουν ή να μη διατηρούν την ίδια ανοσία όπως ένας υγιής ενήλικας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο έλεγχος Anti-HBs αποκτά πιο ειδικό και πιο εξατομικευμένο χαρακτήρα.

13

Συχνά λάθη και παγίδες στην ερμηνεία

Η εξέταση Anti-HBs φαίνεται απλή, αλλά στην πράξη δημιουργεί αρκετές παρερμηνείες. Αυτές είναι μερικές από τις πιο συχνές:

• Λάθος 1: “Θετικό Anti-HBs σημαίνει ότι έχω ηπατίτιδα Β.”
  Όχι. Συνήθως σημαίνει ότι έχετε ανοσία.
• Λάθος 2: “Αρνητικό Anti-HBs σημαίνει ότι έχω ενεργή λοίμωξη.”
  Όχι. Σημαίνει κυρίως ότι δεν αποδεικνύεται επαρκής ανοσία.
• Λάθος 3: “Αρκεί να δω μόνο το Anti-HBs.”
  Όχι. Πολύ συχνά χρειάζεται να αξιολογηθεί μαζί με HBsAg και Anti-HBc.
• Λάθος 4: “Αν τα αντισώματα πέσουν, δεν έχω καμία προστασία.”
  Όχι πάντα. Μπορεί να παραμένει ανοσολογική μνήμη, ιδίως σε υγιή άτομα.
• Λάθος 5: “Το ίδιο όριο ισχύει και ερμηνεύεται το ίδιο για όλους.”
  Όχι. Το κλινικό πλαίσιο μετρά πολύ, ειδικά σε επαγγελματίες υγείας, σε εγκύους ή σε ανοσοκατεσταλμένους.

Άλλη συχνή παγίδα είναι ότι οι ασθενείς μπερδεύουν το Anti-HBs με το HBsAg. Το πρώτο δείχνει κυρίως άμυνα και προστασία, ενώ το δεύτερο χρησιμοποιείται για να αξιολογηθεί αν υπάρχει τρέχουσα παρουσία του ιού.

Από πλευράς κλινικής πράξης, το σημαντικό είναι να μη γίνονται βιαστικά συμπεράσματα από μία μόνο λέξη στο αποτέλεσμα. Η σωστή ερμηνεία προκύπτει από τον συνδυασμό:

• του αριθμού,
• του ιστορικού εμβολιασμού,
• των υπόλοιπων δεικτών,
• του λόγου για τον οποίο ζητήθηκε η εξέταση.

14

Anti-HBs και άλλες εξετάσεις ηπατίτιδας Β

Το Anti-HBs είναι μόνο ένα μέρος του ελέγχου για ηπατίτιδα Β. Σε πολλές περιπτώσεις, ο γιατρός συνδυάζει αρκετούς δείκτες για να σχηματίσει πλήρη εικόνα.

Εκτός από τους ειδικούς δείκτες ηπατίτιδας Β, συχνά ζητούνται και εξετάσεις όπως ALT, AST, γ-GT, ALP, χολερυθρίνη, ώστε να εκτιμηθεί αν υπάρχει επιβάρυνση του ήπατος.

Για τον ασθενή, το πιο χρήσιμο συμπέρασμα είναι αυτό: το Anti-HBs είναι βασικός δείκτης ανοσίας, αλλά δεν αρκεί μόνο του για πλήρη χαρτογράφηση του προβλήματος.

15

Συχνές ερωτήσεις για το Anti-HBs

16

Τι να θυμάστε

17

Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Βιβλιογραφία & Πηγές