1Τι είναι το Xarelto

Το Xarelto είναι αντιπηκτικό φάρμακο από το στόμα. Η δραστική του ουσία είναι το rivaroxaban και ανήκει στα νεότερα άμεσα από του στόματος αντιπηκτικά, γνωστά ως DOACs ή NOACs.

Ο βασικός στόχος του Xarelto είναι να μειώσει την πιθανότητα σχηματισμού παθολογικών θρόμβων μέσα στα αγγεία. Οι θρόμβοι αυτοί μπορεί να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα, όπως εγκεφαλικό επεισόδιο σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή, εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση στα κάτω άκρα ή πνευμονική εμβολή.

Σε αντίθεση με τα παλαιότερα αντιπηκτικά τύπου βαρφαρίνης ή ακενοκουμαρόλης, το Xarelto έχει πιο προβλέψιμη φαρμακολογική δράση. Για αυτόν τον λόγο δεν χρειάζεται τακτική ρύθμιση με INR, όπως συμβαίνει με το Sintrom. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι φάρμακο χωρίς παρακολούθηση. Η ασφαλής χρήση του εξαρτάται από τη σωστή ένδειξη, τη σωστή δόση, τη νεφρική λειτουργία, την ηλικία, τα συνοδά φάρμακα και τον αιμορραγικό κίνδυνο.

Το Xarelto δεν είναι παυσίπονο, αντιφλεγμονώδες ή φάρμακο που “διαλύει” έναν υπάρχοντα θρόμβο με άμεσο τρόπο. Είναι αντιπηκτικό που μειώνει την επέκταση του θρόμβου και τον κίνδυνο νέων θρομβώσεων, ενώ ο οργανισμός σταδιακά ενεργοποιεί τους δικούς του μηχανισμούς αποδόμησης του θρόμβου.

2Πώς δρα στον οργανισμό

Το Xarelto δρα αναστέλλοντας άμεσα τον παράγοντα Xa, έναν κρίσιμο παράγοντα της πήξης του αίματος. Ο παράγοντας Xa συμμετέχει στη μετατροπή της προθρομβίνης σε θρομβίνη. Η θρομβίνη με τη σειρά της βοηθά στη δημιουργία ινώδους, δηλαδή του “σκελετού” πάνω στον οποίο σταθεροποιείται ένας θρόμβος.

Με απλά λόγια, το rivaroxaban παρεμβαίνει σε ένα κεντρικό σημείο του μηχανισμού πήξης. Δεν αδρανοποιεί τα αιμοπετάλια όπως η ασπιρίνη ή η κλοπιδογρέλη, αλλά επηρεάζει την αλυσίδα των παραγόντων πήξης που οδηγεί στον σχηματισμό θρόμβου.

Η δράση του είναι σχετικά γρήγορη μετά τη λήψη. Για τον ασθενή αυτό σημαίνει ότι η σταθερή καθημερινή λήψη είναι σημαντική. Αν παραλείπονται δόσεις, το αντιπηκτικό αποτέλεσμα μπορεί να μειωθεί. Αν λαμβάνεται διπλή ή λανθασμένη δόση, ο αιμορραγικός κίνδυνος μπορεί να αυξηθεί.

Το Xarelto έχει συγκεκριμένη διάρκεια δράσης και για αυτό η δοσολογία καθορίζεται ανάλογα με την πάθηση: μία φορά την ημέρα σε αρκετές ενδείξεις, δύο φορές την ημέρα σε συγκεκριμένες αρχικές φάσεις θεραπείας ή σε χαμηλή δόση για ειδικές καρδιαγγειακές ενδείξεις.

Η φαρμακοκινητική του επηρεάζεται κυρίως από τη νεφρική λειτουργία, το ήπαρ και συγκεκριμένες αλληλεπιδράσεις με φάρμακα που επηρεάζουν τα συστήματα CYP3A4 και P-gp. Για αυτό έχει σημασία να γνωρίζει ο ιατρός όλα τα φάρμακα, συμπληρώματα και βότανα που λαμβάνει ο ασθενής.

3Σε ποιες περιπτώσεις χορηγείται

Το Xarelto χορηγείται όταν ο ιατρός κρίνει ότι ο κίνδυνος θρόμβωσης είναι σημαντικός και ότι το όφελος της αντιπηκτικής αγωγής υπερτερεί του κινδύνου αιμορραγίας.

Μία από τις συχνότερες ενδείξεις είναι η μη βαλβιδική κολπική μαρμαρυγή. Στην κολπική μαρμαρυγή, ο ακανόνιστος καρδιακός ρυθμός μπορεί να ευνοήσει τη δημιουργία θρόμβων μέσα στην καρδιά. Αν ένας θρόμβος μετακινηθεί προς τον εγκέφαλο, μπορεί να προκαλέσει ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Το Xarelto μειώνει αυτόν τον κίνδυνο σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς.

Άλλη βασική ένδειξη είναι η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση, δηλαδή θρόμβος σε βαθιά φλέβα, συνήθως στα κάτω άκρα. Η κατάσταση αυτή μπορεί να προκαλέσει πόνο, οίδημα, αίσθημα βάρους ή ερυθρότητα στο πόδι. Σημαντική επιπλοκή είναι η πνευμονική εμβολή, όταν τμήμα του θρόμβου μετακινηθεί προς την πνευμονική κυκλοφορία.

Το Xarelto χρησιμοποιείται επίσης για θεραπεία και πρόληψη υποτροπής πνευμονικής εμβολής, καθώς και για πρόληψη φλεβικής θρομβοεμβολής μετά από ορισμένες μεγάλες ορθοπεδικές επεμβάσεις, όπως αντικατάσταση ισχίου ή γόνατος.

Σε χαμηλότερη δοσολογία, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένους ασθενείς με στεφανιαία νόσο ή περιφερική αρτηριοπάθεια, συνήθως σε συνδυασμό με αντιαιμοπεταλιακή αγωγή. Αυτή η χρήση απαιτεί προσεκτική επιλογή, γιατί η συνδυασμένη αντιθρομβωτική αγωγή αυξάνει τον αιμορραγικό κίνδυνο.

Το φάρμακο δεν πρέπει να ξεκινά, να διακόπτεται ή να αλλάζει δόση χωρίς ιατρική οδηγία. Η ένδειξη, η διάρκεια και η δόση είναι εξατομικευμένες.

4Δοσολογία ανά ένδειξη

Η δοσολογία του Xarelto δεν είναι ίδια για όλους. Εξαρτάται από την ένδειξη, τη φάση της θεραπείας, τη νεφρική λειτουργία, την ηλικία, τον αιμορραγικό κίνδυνο και τα συνοδά φάρμακα.

5Πώς λαμβάνεται σωστά

Το Xarelto πρέπει να λαμβάνεται ακριβώς όπως έχει συνταγογραφηθεί. Η σταθερή ώρα λήψης βοηθά στη συνέπεια και μειώνει την πιθανότητα παράλειψης.

Οι δόσεις 15 mg και 20 mg πρέπει να λαμβάνονται με φαγητό, γιατί έτσι επιτυγχάνεται καλύτερη απορρόφηση. Αυτό είναι πρακτικά πολύ σημαντικό για ασθενείς που λαμβάνουν Xarelto για κολπική μαρμαρυγή ή για θεραπεία DVT/PE στη φάση συντήρησης.

Η δόση των 10 mg μπορεί να λαμβάνεται με ή χωρίς τροφή, εκτός αν ο ιατρός έχει δώσει διαφορετική οδηγία. Η χαμηλή δόση 2,5 mg σε ειδικές καρδιαγγειακές ενδείξεις ακολουθεί το σχήμα που έχει καθορίσει ο καρδιολόγος ή ο θεράπων ιατρός.

Το δισκίο συνήθως καταπίνεται με νερό. Σε ασθενείς με δυσκολία κατάποσης, υπάρχουν ειδικές οδηγίες για σύνθλιψη ή χορήγηση μέσω γαστρικού σωλήνα, αλλά αυτό πρέπει να γίνεται μόνο με ιατρική ή φαρμακευτική καθοδήγηση.

Ο ασθενής πρέπει να έχει μαζί του ενημέρωση ότι λαμβάνει αντιπηκτικό. Αυτό είναι χρήσιμο σε επείγοντα περιστατικά, σε οδοντιατρικές πράξεις, σε ατυχήματα, σε νέες συνταγογραφήσεις και σε νοσηλεία.

6Τι κάνω αν ξεχάσω δόση

Η αντιμετώπιση μιας ξεχασμένης δόσης εξαρτάται από το δοσολογικό σχήμα. Δεν υπάρχει μία απάντηση για όλους, γιατί άλλο σχήμα ισχύει για την αρχική θεραπεία DVT/PE και άλλο για τη μία ημερήσια δόση.

Σε σχήμα μία φορά την ημέρα, ο ασθενής συνήθως λαμβάνει τη δόση όταν το θυμηθεί την ίδια ημέρα και συνεχίζει κανονικά την επόμενη ημέρα. Δεν πρέπει να διπλασιάζει δόση την επόμενη ημέρα για να “αναπληρώσει” τη χαμένη.

Στην αρχική φάση θεραπείας DVT/PE, όπου μπορεί να χορηγούνται 15 mg δύο φορές ημερησίως, οι οδηγίες διαφέρουν και πρέπει να ακολουθείται το φύλλο οδηγιών ή η οδηγία του θεράποντος ιατρού. Σε αυτή τη φάση η συνέπεια είναι ιδιαίτερα σημαντική, γιατί ο κίνδυνος υποτροπής ή επέκτασης θρόμβου είναι υψηλότερος.

Σε χαμηλή δόση δύο φορές ημερησίως για καρδιαγγειακές ενδείξεις, ο ασθενής δεν πρέπει να αυτοσχεδιάζει. Αν οι παραλείψεις είναι συχνές, χρειάζεται συζήτηση με τον ιατρό για πρακτικές λύσεις συμμόρφωσης.

Επαναλαμβανόμενες παραλείψεις μειώνουν την προστασία από θρόμβωση. Αντίθετα, τυχαία λήψη μεγαλύτερης δόσης μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αιμορραγίας. Σε αμφιβολία, ο ασθενής πρέπει να επικοινωνεί με τον ιατρό, τον φαρμακοποιό ή με εφημερεύουσα δομή υγείας αν υπάρχει αιμορραγικό σύμπτωμα.

7Πόσο διαρκεί η θεραπεία

Η διάρκεια θεραπείας με Xarelto εξαρτάται από την αιτία για την οποία χορηγήθηκε. Σε κολπική μαρμαρυγή, η αντιπηκτική αγωγή μπορεί να είναι μακροχρόνια, εφόσον ο κίνδυνος εγκεφαλικού παραμένει μεγαλύτερος από τον αιμορραγικό κίνδυνο.

Σε εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση ή πνευμονική εμβολή, η διάρκεια εξαρτάται από το αν το επεισόδιο ήταν προκλητό ή μη προκλητό. Για παράδειγμα, μία θρόμβωση μετά από μεγάλο χειρουργείο ή παρατεταμένη ακινητοποίηση μπορεί να έχει διαφορετική διάρκεια θεραπείας από μία ανεξήγητη ή υποτροπιάζουσα θρόμβωση.

Σε ασθενείς με συνεχιζόμενους παράγοντες κινδύνου, ιστορικό υποτροπής ή θρομβοφιλία, ο ιατρός μπορεί να συζητήσει παρατεταμένη αγωγή. Σε άλλους ασθενείς, η θεραπεία μπορεί να έχει προκαθορισμένο χρονικό διάστημα.

Μετά από ορθοπεδικές επεμβάσεις, η διάρκεια πρόληψης είναι συνήθως περιορισμένη και καθορίζεται από το είδος επέμβασης, την κινητοποίηση, τον κίνδυνο αιμορραγίας και τις οδηγίες του χειρουργού.

Η διακοπή δεν πρέπει να γίνεται επειδή ο ασθενής “αισθάνεται καλά”. Η θρόμβωση μπορεί να υποτροπιάσει χωρίς προειδοποιητικά συμπτώματα. Αν υπάρχει λόγος διακοπής, αλλαγής ή μετάβασης σε άλλο αντιπηκτικό, αυτό πρέπει να οργανώνεται από ιατρό.

8Παρενέργειες και αιμορραγία

Η πιο σημαντική ανεπιθύμητη ενέργεια του Xarelto είναι η αιμορραγία. Επειδή το φάρμακο μειώνει την ικανότητα του αίματος να πήζει, μπορεί να εμφανιστούν αιμορραγίες μικρής ή μεγάλης βαρύτητας.

Ήπια συμπτώματα μπορεί να είναι εύκολοι μώλωπες, μικρή αιμορραγία από τα ούλα μετά το βούρτσισμα ή μικρή αιμορραγία από τη μύτη. Αυτά δεν πρέπει να αγνοούνται αν επιμένουν ή γίνονται συχνά.

Πιο ανησυχητικά σημεία είναι αίμα στα ούρα, μαύρα κόπρανα, αίμα στα κόπρανα, εμετός με αίμα, έντονη αδυναμία, δύσπνοια, ζάλη, λιποθυμική τάση ή πτώση της αιμοσφαιρίνης στη γενική αίματος.

Σοβαρή αιμορραγία μπορεί να συμβεί στο γαστρεντερικό, στο ουροποιητικό, μετά από τραυματισμό ή σπανιότερα ενδοκράνια. Γι’ αυτό κάθε σημαντικό χτύπημα στο κεφάλι σε ασθενή που λαμβάνει αντιπηκτικό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, ακόμη και αν αρχικά ο ασθενής νιώθει καλά.

Άλλες ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν ναυτία, δυσπεψία, ζάλη, κόπωση, αναιμία ή μεταβολές σε ηπατικές δοκιμασίες. Δεν εμφανίζονται σε όλους, αλλά πρέπει να αξιολογούνται αν επιμένουν.

9Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια

Ο ασθενής που λαμβάνει Xarelto πρέπει να γνωρίζει ποια συμπτώματα απαιτούν άμεση εκτίμηση. Η γρήγορη αναγνώριση αιμορραγικών ή θρομβωτικών σημείων μπορεί να είναι καθοριστική.

• Αίμα στα ούρα, κόκκινα ή σκούρα ούρα χωρίς προφανή αιτία.
• Μαύρα κόπρανα σαν πίσσα ή εμφανές αίμα στα κόπρανα.
• Εμετός με αίμα ή εμετός σαν “κατακάθι καφέ”.
• Έντονος πονοκέφαλος, σύγχυση, αδυναμία στο ένα άκρο, διαταραχή ομιλίας ή όρασης.
• Λιποθυμία, έντονη ζάλη, ωχρότητα ή ξαφνική αδυναμία.
• Αιμορραγία που δεν σταματά από μύτη, ούλα, τραύμα ή μετά από οδοντιατρική πράξη.
• Σημαντική πτώση ή χτύπημα στο κεφάλι, ακόμη και χωρίς άμεσο σύμπτωμα.

Επείγουσα εκτίμηση χρειάζεται επίσης αν εμφανιστούν συμπτώματα πιθανής θρόμβωσης παρά τη θεραπεία, όπως ξαφνική δύσπνοια, πόνος στο θώρακα, αιμόπτυση, έντονο οίδημα ενός ποδιού ή οξύ νευρολογικό σύμπτωμα.

Σε σοβαρή αιμορραγία, ο ασθενής δεν πρέπει να περιμένει να “περάσει”. Η αντιμετώπιση γίνεται σε νοσοκομειακό περιβάλλον, όπου μπορούν να εκτιμηθούν η αιμοδυναμική κατάσταση, η αιμοσφαιρίνη, η νεφρική λειτουργία, ο χρόνος τελευταίας δόσης και η ανάγκη ειδικής θεραπευτικής παρέμβασης.

10Νεφρική λειτουργία και Xarelto

Η νεφρική λειτουργία είναι από τους βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν την επιλογή και τη δοσολογία του Xarelto. Μέρος του φαρμάκου αποβάλλεται μέσω των νεφρών, επομένως η μειωμένη νεφρική λειτουργία μπορεί να αυξήσει την έκθεση στο φάρμακο και τον αιμορραγικό κίνδυνο.

Ο έλεγχος συνήθως περιλαμβάνει κρεατινίνη και υπολογισμό νεφρικής λειτουργίας. Σε πολλές αντιπηκτικές αποφάσεις χρησιμοποιείται εκτίμηση κάθαρσης κρεατινίνης, συχνά με βάση ηλικία, βάρος, φύλο και κρεατινίνη. Το απλό eGFR που εμφανίζεται σε ένα αποτέλεσμα μπορεί να βοηθά, αλλά ο θεράπων ιατρός αποφασίζει ποιος υπολογισμός είναι καταλληλότερος για τη δοσολογία.

Ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο, ηλικιωμένοι, ασθενείς με αφυδάτωση, καρδιακή ανεπάρκεια ή χρήση διουρητικών χρειάζονται πιο προσεκτική παρακολούθηση. Η νεφρική λειτουργία μπορεί να επιδεινωθεί παροδικά σε λοιμώξεις, γαστρεντερίτιδα, αφυδάτωση ή μετά από ορισμένα φάρμακα.

Δεν είναι ασφαλές να θεωρείται ότι μία παλιά φυσιολογική κρεατινίνη αρκεί για πάντα. Σε μακροχρόνια αγωγή, ο περιοδικός έλεγχος βοηθά να εντοπιστούν αλλαγές που μπορεί να επηρεάζουν την ασφάλεια του φαρμάκου.

Σχετικά χρήσιμα άρθρα για εσωτερική διασύνδεση είναι ο οδηγός για θρόμβωση, το άρθρο για D-Dimer και ο οδηγός για INR.

11Ήπαρ, ηλικία και ειδικές ομάδες

Το ήπαρ έχει σημαντικό ρόλο στον μεταβολισμό πολλών φαρμάκων και στην παραγωγή παραγόντων πήξης. Σε ασθενείς με σημαντική ηπατική νόσο, το Xarelto μπορεί να μην είναι κατάλληλο ή να απαιτεί ιδιαίτερη αξιολόγηση.

Η ηπατική δυσλειτουργία μπορεί να αυξήσει τον αιμορραγικό κίνδυνο όχι μόνο επειδή επηρεάζεται ο μεταβολισμός του φαρμάκου, αλλά και επειδή το ίδιο το ήπαρ συμμετέχει στην ισορροπία πήξης και αντιπηκτικών μηχανισμών. Για αυτό σε ασθενείς με κίρρωση, αυξημένη χολερυθρίνη, σημαντικά αυξημένα ηπατικά ένζυμα ή διαταραχές πήξης, η απόφαση πρέπει να είναι εξατομικευμένη.

Οι ηλικιωμένοι ασθενείς χρειάζονται επίσης προσοχή. Η ηλικία από μόνη της δεν αποκλείει τη χρήση Xarelto, αλλά συχνά συνυπάρχουν νεφρική δυσλειτουργία, πτώσεις, πολυφαρμακία, αναιμία, γαστρεντερικά προβλήματα ή ανάγκη για αντιαιμοπεταλιακά.

Σε ασθενείς με χαμηλό σωματικό βάρος, ευπάθεια ή ιστορικό αιμορραγίας, η αξιολόγηση πρέπει να περιλαμβάνει συνολική εικόνα και όχι μόνο τη δόση. Το ίδιο ισχύει για ασθενείς με καρκίνο, πρόσφατο χειρουργείο, ενεργό έλκος ή ιστορικό ενδοκράνιας αιμορραγίας.

Πριν από την έναρξη ή κατά την παρακολούθηση μπορεί να ζητηθούν γενική αίματος, κρεατινίνη, ηπατικά ένζυμα, χολερυθρίνη και άλλες εξετάσεις ανάλογα με το ιστορικό.

12Αλληλεπιδράσεις με φάρμακα και βότανα

Οι αλληλεπιδράσεις είναι κεντρικό θέμα στην ασφαλή χρήση του Xarelto. Ο ασθενής πρέπει να ενημερώνει κάθε ιατρό και φαρμακοποιό ότι λαμβάνει rivaroxaban πριν ξεκινήσει νέο φάρμακο, ακόμη και αν φαίνεται “απλό”.

Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, όπως ιβουπροφαίνη, ναπροξένη, δικλοφενάκη και άλλα παρόμοια φάρμακα, μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο αιμορραγίας, ιδιαίτερα από το γαστρεντερικό. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αναλγητικό απαγορεύεται, αλλά η επιλογή πρέπει να γίνεται με ιατρική ή φαρμακευτική καθοδήγηση.

Τα αντιαιμοπεταλιακά, όπως ασπιρίνη, κλοπιδογρέλη και τικαγρελόρη, αυξάνουν τον αιμορραγικό κίνδυνο όταν συνδυάζονται με αντιπηκτικό. Ο συνδυασμός μπορεί να είναι απαραίτητος σε συγκεκριμένες καρδιολογικές ενδείξεις, αλλά δεν πρέπει να γίνεται αυθαίρετα.

Ορισμένα ισχυρά αντιμυκητιασικά, αντιϊικά και φάρμακα που επηρεάζουν CYP3A4/P-gp μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα του rivaroxaban. Αντίθετα, ισχυροί επαγωγείς όπως ριφαμπικίνη, καρβαμαζεπίνη, φαινυτοΐνη ή βαλσαμόχορτο μπορεί να μειώσουν την αποτελεσματικότητα.

Τα φυτικά σκευάσματα δεν είναι πάντα ασφαλή. Το St. John’s wort/βαλσαμόχορτο είναι κλασικό παράδειγμα σκευάσματος που μπορεί να επηρεάσει φαρμακευτικά επίπεδα. Επίσης, συμπληρώματα που αυξάνουν αιμορραγική τάση ή λαμβάνονται σε υψηλές δόσεις πρέπει να αναφέρονται στον ιατρό.

13Xarelto με ασπιρίνη ή αντιαιμοπεταλιακά

Πολλοί ασθενείς μπερδεύουν τα αντιπηκτικά με τα αντιαιμοπεταλιακά. Το Xarelto είναι αντιπηκτικό. Η ασπιρίνη, η κλοπιδογρέλη και η τικαγρελόρη είναι αντιαιμοπεταλιακά. Δρουν σε διαφορετικό τμήμα της διαδικασίας θρόμβωσης.

Σε ορισμένες καρδιολογικές καταστάσεις, ο ιατρός μπορεί να συνδυάσει χαμηλή δόση rivaroxaban με αντιαιμοπεταλιακή αγωγή. Αυτό μπορεί να αφορά επιλεγμένους ασθενείς με στεφανιαία νόσο ή περιφερική αρτηριοπάθεια. Δεν αφορά όλους τους ασθενείς και δεν πρέπει να γίνεται χωρίς σαφή ένδειξη.

Ο συνδυασμός αντιπηκτικού και αντιαιμοπεταλιακού αυξάνει την αντιθρομβωτική δράση, αλλά αυξάνει και τον κίνδυνο αιμορραγίας. Για αυτό ο ιατρός αξιολογεί το ιστορικό εμφράγματος, stent, αγγειακής νόσου, ηλικίας, νεφρικής λειτουργίας, προηγούμενης αιμορραγίας και ταυτόχρονης λήψης άλλων φαρμάκων.

Ασθενής που παίρνει ήδη Salospir, κλοπιδογρέλη ή Brilique δεν πρέπει να ξεκινά Xarelto χωρίς να ενημερώσει τον καρδιολόγο. Αντίστοιχα, ασθενής που παίρνει Xarelto δεν πρέπει να ξεκινά ασπιρίνη “προληπτικά” χωρίς ιατρική οδηγία.

Σχετικό εσωτερικό link: Brilique και διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή.

14Χρειάζεται INR; Ποιες εξετάσεις βοηθούν

Το Xarelto δεν χρειάζεται τακτική μέτρηση INR για ρύθμιση δόσης. Αυτό είναι μία από τις βασικές διαφορές του από το Sintrom και τη βαρφαρίνη.

Το INR μπορεί να επηρεαστεί από το rivaroxaban, αλλά δεν είναι αξιόπιστος τρόπος μέτρησης της αντιπηκτικής δράσης του Xarelto. Επομένως, ένα INR σε ασθενή που λαμβάνει Xarelto δεν ερμηνεύεται όπως σε ασθενή που λαμβάνει Sintrom.

Η PT και η aPTT επίσης δεν χρησιμοποιούνται ως απλές εξετάσεις ρύθμισης δόσης. Μπορεί να επηρεάζονται, αλλά η ευαισθησία τους εξαρτάται από το αντιδραστήριο και δεν αντικαθιστούν ειδικό έλεγχο.

Σε ειδικές καταστάσεις, όπως σοβαρή αιμορραγία, επείγουσα επέμβαση, υπερδοσολογία, νεφρική ανεπάρκεια ή αμφιβολία για πρόσφατη λήψη, μπορεί να χρειαστεί ειδική εκτίμηση αντι-Xa δραστικότητας βαθμονομημένης για rivaroxaban. Αυτή δεν είναι εξέταση ρουτίνας για όλους τους ασθενείς.

Οι εξετάσεις που έχουν πρακτική αξία στην παρακολούθηση είναι συχνότερα:

• Γενική αίματος, για αιμοσφαιρίνη, αιματοκρίτη και αιμοπετάλια.
• Κρεατινίνη και νεφρική λειτουργία, για ασφαλή δοσολογική αξιολόγηση.
• Ηπατικά ένζυμα και χολερυθρίνη, όταν υπάρχει ένδειξη ή ιστορικό ηπατικής νόσου.
• Σίδηρος, φερριτίνη, όταν υπάρχει υποψία χρόνιας απώλειας αίματος.
• Έλεγχος ούρων ή κοπράνων, όταν υπάρχουν συμπτώματα αιμορραγίας.

Για περισσότερη ενημέρωση σχετικά με το INR, δείτε το άρθρο Εξέταση INR: Τι Είναι, Τιμές και Παρακολούθηση Αντιπηκτικής Αγωγής.

15Γενική αίματος, σίδηρος και κρυφή αιμορραγία

Η γενική αίματος είναι από τις πιο χρήσιμες εξετάσεις σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιπηκτικά. Δεν δείχνει “πόσο δρα” το Xarelto, αλλά μπορεί να δείξει επιπτώσεις μιας αιμορραγίας.

Η πτώση αιμοσφαιρίνης ή αιματοκρίτη μπορεί να υποδηλώνει απώλεια αίματος, ακόμη και όταν δεν υπάρχει εμφανής αιμορραγία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αιμορραγία είναι μικρή αλλά επαναλαμβανόμενη, όπως από το γαστρεντερικό ή το ουροποιητικό.

Ο έλεγχος σιδήρου, φερριτίνης και τρανσφερρίνης μπορεί να βοηθήσει όταν υπάρχει υποψία χρόνιας απώλειας αίματος και σιδηροπενίας. Η σιδηροπενία δεν αποδεικνύει από μόνη της αιμορραγία από το Xarelto, αλλά σε ασθενή με αντιπηκτική αγωγή πρέπει να αξιολογείται σοβαρά.

Αν υπάρχουν μαύρα κόπρανα, αίμα στα κόπρανα, ανεξήγητη αναιμία ή θετική εξέταση αίματος στα κόπρανα, ο ασθενής χρειάζεται ιατρική διερεύνηση. Δεν αρκεί απλώς η διακοπή ή αλλαγή του φαρμάκου χωρίς να βρεθεί η αιτία.

Αν εμφανιστεί αίμα στα ούρα, χρειάζεται εκτίμηση. Μπορεί να σχετίζεται με αντιπηκτική αγωγή, αλλά μπορεί επίσης να αποκαλύψει ουρολογικό πρόβλημα, πέτρα, λοίμωξη ή άλλη πάθηση. Η αντιπηκτική αγωγή δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα η μόνη εξήγηση.

16Xarelto και επεμβάσεις / οδοντίατρος

Πριν από χειρουργείο, ενδοσκόπηση, βιοψία, οδοντιατρική πράξη ή επεμβατική πράξη, ο ασθενής πρέπει να ενημερώνει ότι λαμβάνει Xarelto. Η απόφαση για διακοπή, συνέχιση ή χρονισμό της τελευταίας δόσης δεν είναι ίδια για όλες τις πράξεις.

Μικρές οδοντιατρικές πράξεις μπορεί να αντιμετωπιστούν διαφορετικά από μεγάλες επεμβάσεις υψηλού αιμορραγικού κινδύνου. Επίσης, άλλη στρατηγική χρειάζεται ένας ασθενής με χαμηλό θρομβωτικό κίνδυνο και άλλη ένας ασθενής με πρόσφατη πνευμονική εμβολή ή υψηλό κίνδυνο εγκεφαλικού.

Παράγοντες που επηρεάζουν την απόφαση είναι:

• το είδος της πράξης και ο αιμορραγικός κίνδυνος,
• η νεφρική λειτουργία,
• η ένδειξη για την οποία λαμβάνεται το Xarelto,
• ο χρόνος από το τελευταίο θρομβωτικό επεισόδιο,
• η ταυτόχρονη χρήση ασπιρίνης ή άλλων αντιαιμοπεταλιακών,
• η δυνατότητα τοπικής αιμόστασης.

Η αυθαίρετη διακοπή είναι επικίνδυνη. Μπορεί να μειώσει την προστασία από θρόμβωση. Αντίστοιχα, η συνέχιση χωρίς ενημέρωση του χειρουργού ή οδοντιάτρου μπορεί να αυξήσει τον αιμορραγικό κίνδυνο.

Η επανέναρξη μετά την επέμβαση γίνεται όταν υπάρχει επαρκής αιμόσταση και σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού. Ο ασθενής δεν πρέπει να επανεκκινεί ή να καθυστερεί το φάρμακο μόνος του αν υπάρχουν αιμορραγικά σημεία.

17Κύηση, θηλασμός και γονιμότητα

Η αντιπηκτική αγωγή σε κύηση και θηλασμό είναι ειδικό θέμα και πρέπει να γίνεται από ιατρό με εμπειρία στη συγκεκριμένη κατάσταση. Το Xarelto γενικά δεν αποτελεί την τυπική επιλογή στην κύηση ή στον θηλασμό.

Αν μια γυναίκα που λαμβάνει Xarelto μείνει έγκυος ή υπάρχει πιθανότητα εγκυμοσύνης, πρέπει να επικοινωνήσει άμεσα με τον θεράποντα ιατρό. Δεν πρέπει να διακόψει ή να αλλάξει μόνη της την αγωγή χωρίς οδηγία, γιατί μπορεί να υπάρχει σοβαρός θρομβωτικός κίνδυνος.

Σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας που χρειάζονται αντιπηκτική αγωγή, ο σχεδιασμός εγκυμοσύνης πρέπει να συζητείται εκ των προτέρων. Ο ιατρός μπορεί να εξετάσει εναλλακτική αντιπηκτική στρατηγική που έχει καλύτερα δεδομένα χρήσης στην κύηση.

Στον θηλασμό, η επιλογή αντιπηκτικού πρέπει επίσης να εξατομικεύεται. Ο ασθενής δεν πρέπει να βασίζεται σε γενικές οδηγίες από το διαδίκτυο, γιατί η ένδειξη αντιπηκτικής αγωγής μπορεί να είναι υψηλού κινδύνου.

Η γονιμότητα από μόνη της δεν είναι συνήθως το βασικό ζήτημα. Το κρίσιμο θέμα είναι η ασφάλεια σε εγκυμοσύνη, η πρόληψη θρόμβωσης και η αποφυγή αιμορραγικών επιπλοκών.

18Xarelto, Eliquis, Pradaxa και Sintrom

Το Xarelto συχνά συγκρίνεται με άλλα αντιπηκτικά όπως Eliquis, Pradaxa και Sintrom. Η επιλογή δεν γίνεται με βάση το ποιο είναι “πιο δυνατό”, αλλά με βάση την ένδειξη, τη νεφρική λειτουργία, τον αιμορραγικό κίνδυνο, την ηλικία, τις αλληλεπιδράσεις και την εμπειρία του θεράποντος ιατρού.

Η αλλαγή από ένα αντιπηκτικό σε άλλο πρέπει να γίνεται με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Η επικάλυψη ή το κενό μεταξύ φαρμάκων μπορεί να αυξήσει αντίστοιχα τον κίνδυνο αιμορραγίας ή θρόμβωσης.

19Διατροφή, αλκοόλ και καθημερινότητα

Σε αντίθεση με το Sintrom/βαρφαρίνη, το Xarelto δεν απαιτεί σταθερή πρόσληψη βιταμίνης K και δεν ρυθμίζεται με βάση τη διατροφή. Αυτό δεν σημαίνει ότι η διατροφή δεν έχει σημασία για τη γενική υγεία, αλλά δεν υπάρχει η ίδια ειδική αλληλεπίδραση με πράσινα λαχανικά που απασχολεί τους ασθενείς με ανταγωνιστές βιταμίνης K.

Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ πρέπει να αποφεύγεται. Αυξάνει τον κίνδυνο πτώσεων, τραυματισμών, γαστρεντερικής αιμορραγίας και ηπατικής επιβάρυνσης. Μικρή ή περιστασιακή κατανάλωση πρέπει να συζητείται με τον ιατρό, ειδικά αν υπάρχουν άλλα νοσήματα.

Στην καθημερινότητα, ο ασθενής πρέπει να προσέχει δραστηριότητες με υψηλό κίνδυνο τραυματισμού. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να ζει με φόβο, αλλά πρέπει να αποφεύγει περιττούς κινδύνους, ιδίως σε επαφικά αθλήματα, πτώσεις ή εργασίες με αιχμηρά εργαλεία χωρίς προστασία.

Η οδοντική υγιεινή παραμένει σημαντική. Αιμορραγία από τα ούλα μπορεί να οφείλεται σε ουλίτιδα και όχι μόνο στο αντιπηκτικό. Η σωστή οδοντιατρική παρακολούθηση μειώνει τον κίνδυνο τοπικών αιμορραγιών.

Σε ταξίδια, ο ασθενής πρέπει να έχει επαρκή ποσότητα φαρμάκου, να μην αλλάζει αυθαίρετα ώρες λήψης και να έχει μαζί του λίστα φαρμάκων. Σε πολύωρα ταξίδια, ειδικά σε ασθενείς με ιστορικό θρόμβωσης, χρειάζεται εξατομικευμένη οδηγία για κινητοποίηση και ενυδάτωση.

20Συχνές ερωτήσεις

21Τι να θυμάστε

Το Xarelto είναι αποτελεσματικό αντιπηκτικό όταν χρησιμοποιείται σωστά και για τη σωστή ένδειξη. Η αξία του είναι ότι μειώνει τον κίνδυνο επικίνδυνων θρομβώσεων χωρίς να απαιτεί ρύθμιση με INR, όπως τα παλαιότερα αντιπηκτικά.

Η ασφάλεια του όμως εξαρτάται από τη συνέπεια στη λήψη, τη σωστή δόση, τη νεφρική και ηπατική λειτουργία, την αποφυγή επικίνδυνων αλληλεπιδράσεων και την άμεση αναγνώριση αιμορραγικών σημείων.

Οι ασθενείς δεν πρέπει να αλλάζουν δόση, να διακόπτουν ή να συνδυάζουν το Xarelto με ασπιρίνη, ΜΣΑΦ ή άλλα αντιθρομβωτικά χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

Για την εργαστηριακή παρακολούθηση, το βασικό μήνυμα είναι απλό: το INR δεν ρυθμίζει το Xarelto. Η πρακτική παρακολούθηση βασίζεται κυρίως στη γενική αίματος, στη νεφρική λειτουργία, στην ηπατική λειτουργία όταν χρειάζεται και στη διερεύνηση πιθανής αιμορραγίας όταν υπάρχουν συμπτώματα.

22Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Ενημέρωση για εξετάσεις, φάρμακα και οδηγούς υγείας

Λάβετε σύντομες, ιατρικά επιμελημένες ενημερώσεις για εργαστηριακές εξετάσεις, σωστή προετοιμασία, φάρμακα, συχνές παρενέργειες και νέα άρθρα του Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Λαμίας.

Email για λήψη ενημέρωσης*

Η ενημέρωση είναι εκπαιδευτική και δεν υποκαθιστά την ιατρική αξιολόγηση, την οδηγία του θεράποντος ιατρού ή του φαρμακοποιού.

Βιβλιογραφία & Πηγές