Strep test vs καλλιέργεια φαρυγγικού: Ποιο είναι πιο αξιόπιστο;
Σύντομη περίληψη:
Το Strep test είναι γρήγορη εξέταση για στρεπτόκοκκο ομάδας Α και δίνει αποτέλεσμα σε λίγα λεπτά. Ένα θετικό αποτέλεσμα είναι συνήθως αρκετά αξιόπιστο, επειδή τα rapid antigen tests έχουν υψηλή ειδικότητα.
Η καλλιέργεια φαρυγγικού χρειάζεται περισσότερο χρόνο, συνήθως 24–48 ώρες, αλλά παραμένει η πιο κλασική μέθοδος επιβεβαίωσης, ειδικά όταν το rapid test είναι αρνητικό ενώ η κλινική εικόνα παραμένει ύποπτη.
Σε παιδιά και εφήβους, αρνητικό Strep test με έντονα συμπτώματα συχνά πρέπει να ακολουθείται από καλλιέργεια φαρυγγικού. Σε ενήλικες, η απόφαση εξατομικεύεται ανάλογα με την εικόνα και την ιατρική εκτίμηση.
1
Strep test ή καλλιέργεια φαρυγγικού: η γρήγορη απάντηση
Το Strep test και η καλλιέργεια φαρυγγικού δεν είναι αντίπαλες εξετάσεις· είναι δύο διαφορετικά εργαλεία για την ίδια βασική κλινική ερώτηση: αν ο πονόλαιμος οφείλεται σε β-αιμολυτικό στρεπτόκοκκο ομάδας Α, δηλαδή σε Streptococcus pyogenes. Το Strep test δίνει γρήγορη απάντηση, ενώ η καλλιέργεια προσφέρει μεγαλύτερη διαγνωστική ασφάλεια όταν χρειάζεται επιβεβαίωση.
Στην καθημερινή πράξη, ένα θετικό Strep test είναι συνήθως αρκετό για να υποστηρίξει την απόφαση του γιατρού, επειδή τα rapid tests έχουν υψηλή ειδικότητα. Αντίθετα, ένα αρνητικό Strep test δεν αποκλείει πάντα τη λοίμωξη, ειδικά όταν η λήψη δεν ήταν ιδανική, τα συμπτώματα είναι έντονα ή ο ασθενής είναι παιδί/έφηβος.
Για αναλυτικό οδηγό της ίδιας της εξέτασης, δείτε και το άρθρο μας για το Strep Test, καθώς και τον ξεχωριστό οδηγό για την Καλλιέργεια Φαρυγγικού Εκκρίματος.
2
Τι είναι ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α
Ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α είναι βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει φαρυγγίτιδα, αμυγδαλίτιδα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, οστρακιά. Η οξεία στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα εμφανίζεται συχνότερα σε παιδιά σχολικής ηλικίας, αλλά μπορεί να παρουσιαστεί και σε ενήλικες, ειδικά όταν υπάρχει στενή επαφή με παιδιά ή κλειστές ομάδες.
Ο στρεπτόκοκκος δεν είναι η συχνότερη αιτία πονόλαιμου συνολικά. Οι περισσότερες φαρυγγίτιδες οφείλονται σε ιούς. Αυτός είναι ο λόγος που η εργαστηριακή επιβεβαίωση έχει μεγάλη σημασία: βοηθά να δοθεί αντιβίωση όταν χρειάζεται και να αποφευχθεί όταν δεν χρειάζεται.
Η κλινική εικόνα που αυξάνει την πιθανότητα στρεπτόκοκκου περιλαμβάνει απότομο πονόλαιμο, πυρετό, εξιδρώματα ή «πλάκες» στις αμυγδαλές, επώδυνους πρόσθιους τραχηλικούς λεμφαδένες και απουσία βήχα. Παρ’ όλα αυτά, τα συμπτώματα από μόνα τους δεν είναι πάντα αρκετά για ασφαλή διάκριση.
Περισσότερες πληροφορίες υπάρχουν στον οδηγό μας για τον Β-αιμολυτικό Στρεπτόκοκκο GAS.
3
Τι ακριβώς δείχνει το Strep test
Το Strep test είναι ταχεία εξέταση αντιγόνου. Ανιχνεύει ειδικά αντιγόνα του στρεπτόκοκκου ομάδας Α απευθείας από επίχρισμα φάρυγγα. Η λήψη γίνεται με αποστειρωμένο στυλεό από τις αμυγδαλές και το οπίσθιο φαρυγγικό τοίχωμα. Το υλικό τοποθετείται στο test kit και το αποτέλεσμα εμφανίζεται σε λίγα λεπτά.
Το βασικό πλεονέκτημα του Strep test είναι η ταχύτητα. Ο ασθενής δεν χρειάζεται να περιμένει 24–48 ώρες, και ο γιατρός μπορεί να αποφασίσει άμεσα αν υπάρχει τεκμηριωμένη πιθανότητα στρεπτοκοκκικής λοίμωξης. Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν υπάρχει έντονος πονόλαιμος, πυρετός και ανάγκη άμεσης κλινικής απόφασης.
Το βασικό του μειονέκτημα είναι ότι, όπως κάθε rapid antigen test, μπορεί να είναι ψευδώς αρνητικό. Αυτό σημαίνει ότι το τεστ μπορεί να βγει αρνητικό παρότι υπάρχει στρεπτόκοκκος, συνήθως επειδή το βακτηριακό φορτίο είναι χαμηλό ή η λήψη του δείγματος δεν ήταν επαρκής.
4
Τι δείχνει η καλλιέργεια φαρυγγικού
Η καλλιέργεια φαρυγγικού είναι μικροβιολογική εξέταση κατά την οποία το επίχρισμα από τον φάρυγγα τοποθετείται σε κατάλληλα θρεπτικά υλικά, ώστε να φανεί αν αναπτύσσεται παθογόνο βακτήριο. Για τον στρεπτόκοκκο ομάδας Α, η καλλιέργεια θεωρείται η κλασική επιβεβαιωτική μέθοδος.
Η εξέταση χρειάζεται περισσότερο χρόνο από το rapid test, επειδή απαιτείται επώαση και αξιολόγηση της ανάπτυξης. Το αποτέλεσμα συνήθως είναι διαθέσιμο σε 24–48 ώρες, ανάλογα με το πρωτόκολλο του εργαστηρίου και την ανάπτυξη του μικροοργανισμού.
Η αξία της καλλιέργειας είναι ιδιαίτερα μεγάλη όταν το Strep test είναι αρνητικό αλλά η κλινική εικόνα παραμένει ύποπτη. Επίσης βοηθά σε υποτροπιάζοντα επεισόδια, σε οικογενειακές εξάρσεις, σε παιδιά με έντονα συμπτώματα και σε περιπτώσεις όπου η θεραπευτική απόφαση πρέπει να βασιστεί σε πιο ασφαλή εργαστηριακή τεκμηρίωση.
Για συνολική εικόνα των διαθέσιμων μικροβιολογικών εξετάσεων, δείτε τη σελίδα μας για τις Μικροβιολογικές Εξετάσεις & Καλλιέργειες.
5
Ευαισθησία, ειδικότητα και αξιοπιστία
Για να καταλάβουμε ποια εξέταση είναι πιο αξιόπιστη, πρέπει να ξεχωρίσουμε δύο έννοιες: ευαισθησία και ειδικότητα. Η ευαισθησία δείχνει πόσο καλά μια εξέταση βρίσκει τους πραγματικά θετικούς ασθενείς. Η ειδικότητα δείχνει πόσο καλά αναγνωρίζει τους πραγματικά αρνητικούς.
Το Strep test έχει γενικά υψηλή ειδικότητα. Αυτό σημαίνει ότι όταν είναι θετικό, είναι πιθανό να αντιπροσωπεύει πραγματική παρουσία στρεπτόκοκκου ομάδας Α. Η ευαισθησία του όμως μπορεί να είναι χαμηλότερη από την καλλιέργεια, άρα ένα αρνητικό rapid test δεν αποκλείει πάντα τη λοίμωξη.
Η καλλιέργεια φαρυγγικού έχει υψηλή διαγνωστική αξία και χρησιμοποιείται ως σημείο αναφοράς, επειδή μπορεί να ανιχνεύσει περιπτώσεις που ένα rapid test ενδέχεται να χάσει. Δεν είναι όμως άμεση εξέταση και χρειάζεται σωστή μεταφορά, σωστή επώαση και εργαστηριακή αξιολόγηση.
| Χαρακτηριστικό | Strep test | Καλλιέργεια φαρυγγικού | Πρακτική σημασία |
|---|---|---|---|
| Ταχύτητα | Λίγα λεπτά | Συνήθως 24–48 ώρες | Το rapid βοηθά στην άμεση απόφαση |
| Θετικό αποτέλεσμα | Συνήθως αξιόπιστο | Επιβεβαιωτικό | Στηρίζει θεραπευτική απόφαση |
| Αρνητικό αποτέλεσμα | Δεν αποκλείει πάντα | Αποκλείει καλύτερα | Σε παιδιά συχνά χρειάζεται backup culture |
6
Πόσο γρήγορα βγαίνει το αποτέλεσμα
Το Strep test δίνει αποτέλεσμα συνήθως μέσα σε 5–10 λεπτά. Αυτό είναι το μεγάλο του πλεονέκτημα, γιατί επιτρέπει στον γιατρό να αποφασίσει γρήγορα αν ο πονόλαιμος πιθανότατα οφείλεται σε στρεπτόκοκκο ομάδας Α.
Η καλλιέργεια φαρυγγικού απαιτεί χρόνο, επειδή πρέπει να αναπτυχθεί το βακτήριο στο κατάλληλο υλικό. Συνήθως το αποτέλεσμα χρειάζεται 24–48 ώρες. Αυτό δεν είναι καθυστέρηση του εργαστηρίου· είναι μέρος της ίδιας της μικροβιολογικής διαδικασίας.
Η επιλογή εξέτασης εξαρτάται από το τι χρειάζεται τη συγκεκριμένη στιγμή. Αν η ερώτηση είναι «χρειάζεται άμεση απόφαση σήμερα;», το rapid test έχει προβάδισμα. Αν η ερώτηση είναι «θέλουμε τον πιο ασφαλή αποκλεισμό;», η καλλιέργεια έχει μεγαλύτερη αξία.
7
Πότε αρκεί θετικό Strep test
Ένα θετικό Strep test σε ασθενή με συμβατή κλινική εικόνα συνήθως θεωρείται αρκετό για να υποστηρίξει τη διάγνωση της στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας. Αυτό συμβαίνει επειδή τα rapid antigen tests είναι πολύ ειδικά: όταν ανιχνεύουν αντιγόνο του στρεπτόκοκκου ομάδας Α, η πιθανότητα πραγματικής παρουσίας του μικροβίου είναι υψηλή.
Στην πράξη, θετικό rapid test σε παιδί ή ενήλικα με πυρετό, έντονο πονόλαιμο, πλάκες στις αμυγδαλές και απουσία βήχα είναι ισχυρό στοιχείο. Ο γιατρός μπορεί να αποφασίσει θεραπεία χωρίς να περιμένει καλλιέργεια, ιδίως όταν η καθυστέρηση δεν προσθέτει ουσιαστικό όφελος.
Υπάρχουν όμως ειδικές περιπτώσεις όπου μπορεί να ζητηθεί καλλιέργεια ακόμη και μετά από θετικό rapid test: επαναλαμβανόμενα επεισόδια, υποψία φορείας, οικογενειακές εξάρσεις, αμφιβολία για τη λήψη ή ανάγκη τεκμηρίωσης στο πλαίσιο ειδικής ιατρικής παρακολούθησης.
8
Αρνητικό Strep test: τι σημαίνει
Αρνητικό Strep test σημαίνει ότι το rapid test δεν ανίχνευσε αντιγόνο του στρεπτόκοκκου ομάδας Α στο δείγμα. Δεν σημαίνει όμως πάντα ότι αποκλείεται με απόλυτη βεβαιότητα η στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα. Η ερμηνεία εξαρτάται από την ηλικία και την κλινική εικόνα.
Σε ενήλικες με ήπια συμπτώματα, βήχα, καταρροή ή βράγχος φωνής, ένα αρνητικό rapid test συνήθως ταιριάζει με ιογενή αιτία και συχνά δεν χρειάζεται καλλιέργεια. Σε παιδιά και εφήβους όμως, ειδικά όταν υπάρχει υψηλή υποψία στρεπτόκοκκου, το αρνητικό rapid test συχνά χρειάζεται επιβεβαίωση με καλλιέργεια φαρυγγικού.
Η διαφορά αυτή έχει πρακτική σημασία. Στα παιδιά, η σωστή διάγνωση μειώνει τον κίνδυνο αδιάγνωστης στρεπτοκοκκικής λοίμωξης και βοηθά στην πρόληψη επιπλοκών. Στους ενήλικες, ο κίνδυνος οξείας ρευματικής νόσου είναι πολύ χαμηλότερος και η backup καλλιέργεια δεν είναι πάντα απαραίτητη.
9
Πότε χρειάζεται οπωσδήποτε καλλιέργεια
Η καλλιέργεια φαρυγγικού χρειάζεται όταν η διαγνωστική ασφάλεια είναι πιο σημαντική από την ταχύτητα. Αυτό συμβαίνει κυρίως όταν το Strep test είναι αρνητικό αλλά η κλινική εικόνα παραμένει έντονα ύποπτη ή όταν ο ασθενής ανήκει σε ομάδα όπου η μη διάγνωση έχει μεγαλύτερη σημασία.
- Παιδιά και έφηβοι με αρνητικό rapid test αλλά τυπικά συμπτώματα.
- Υποτροπιάζοντα επεισόδια φαρυγγίτιδας ή συχνές αμυγδαλίτιδες.
- Οικογενειακές ή σχολικές εξάρσεις όπου χρειάζεται ασφαλής τεκμηρίωση.
- Αμφίβολη λήψη δείγματος, π.χ. όταν το παιδί κινήθηκε ή ο στυλεός δεν ακούμπησε σωστά τις αμυγδαλές.
- Επιμονή συμπτωμάτων παρά αρνητικό rapid test ή επιδείνωση μετά τις πρώτες ημέρες.
Η καλλιέργεια δεν πρέπει να θεωρείται «περιττή καθυστέρηση». Σε σωστή ένδειξη, είναι η εξέταση που μπορεί να αποτρέψει λανθασμένη καθησύχαση, άσκοπη αντιβίωση ή λάθος διάγνωση.
Στον κατάλογο εξετάσεων από Κ θα βρείτε και την καλλιέργεια φαρυγγικού μαζί με άλλες μικροβιολογικές εξετάσεις.
10
Πότε ο πονόλαιμος μοιάζει περισσότερο ιογενής
Δεν χρειάζεται κάθε πονόλαιμος έλεγχο για στρεπτόκοκκο. Όταν υπάρχουν έντονα ιογενή χαρακτηριστικά, η πιθανότητα βακτηριακής φαρυγγίτιδας μειώνεται. Τέτοια χαρακτηριστικά είναι ο βήχας, η καταρροή, η βραχνάδα, η επιπεφυκίτιδα, τα στοματικά έλκη και η διάχυτη εικόνα κοινού κρυολογήματος.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, η εξέταση μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση, ειδικά αν ο ασθενής είναι φορέας στρεπτόκοκκου χωρίς ενεργή νόσο. Ο γιατρός αξιολογεί αν το τεστ έχει νόημα ή αν η εικόνα είναι τόσο ξεκάθαρα ιογενής που δεν χρειάζεται έλεγχος.
Ο αδενοϊός, η γρίπη, ο RSV, ο κορωνοϊός και άλλοι αναπνευστικοί ιοί μπορούν να προκαλέσουν πονόλαιμο. Η διαφορά είναι ότι συχνά συνοδεύονται από βήχα, καταρροή, μυαλγίες, επιπεφυκίτιδα ή γενικά συμπτώματα που δεν είναι τυπικά της κλασικής στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας.
Για σχετική σύγκριση με ιώσεις, δείτε τους οδηγούς μας για τον Αδενοϊό, τη Γρίπη Α H1N1/H3N2 και τη σύγκριση RSV ή Γρίπη.
11
Πώς γίνεται σωστά η λήψη δείγματος
Η σωστή λήψη δείγματος είναι κρίσιμη και για το Strep test και για την καλλιέργεια φαρυγγικού. Ο στυλεός πρέπει να περάσει από τις αμυγδαλές, τις περιοχές με εξίδρωμα εφόσον υπάρχουν, και το οπίσθιο φαρυγγικό τοίχωμα. Δεν αρκεί ένα επιφανειακό άγγιγμα της γλώσσας ή του εσωτερικού των παρειών.
Ο ασθενής ανοίγει καλά το στόμα, ο επαγγελματίας υγείας πιέζει απαλά τη γλώσσα όταν χρειάζεται και ο στυλεός ακουμπά τα σωστά σημεία χωρίς να μολυνθεί από σάλιο ή άλλες επιφάνειες. Η διαδικασία είναι σύντομη, αλλά μπορεί να προκαλέσει αντανακλαστικό τάσης προς έμετο, ειδικά σε παιδιά.
Σε παιδί που κινείται έντονα ή κλείνει το στόμα, η λήψη μπορεί να είναι ανεπαρκής. Σε τέτοια περίπτωση, ένα αρνητικό rapid test πρέπει να ερμηνεύεται με προσοχή, γιατί μπορεί απλώς να μην υπήρχε αρκετό υλικό στο δείγμα.
12
Τι μπορεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα
Κανένα εργαστηριακό αποτέλεσμα δεν πρέπει να ερμηνεύεται χωρίς να γνωρίζουμε τις συνθήκες λήψης. Για το Strep test και την καλλιέργεια φαρυγγικού, υπάρχουν παράγοντες που μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα ψευδώς αρνητικού ή μη αντιπροσωπευτικού αποτελέσματος.
- Προηγούμενη λήψη αντιβίωσης: μπορεί να μειώσει το μικροβιακό φορτίο.
- Κακή δειγματοληψία: ειδικά όταν ο στυλεός δεν ακουμπά αμυγδαλές και οπίσθιο φάρυγγα.
- Πολύ πρώιμη λήψη: σε ορισμένες περιπτώσεις το φορτίο μπορεί να είναι χαμηλό.
- Καθυστέρηση μεταφοράς για καλλιέργεια: μπορεί να επηρεάσει την επιβίωση μικροοργανισμών.
- Αντισηπτικά στοματοπλύματα: δεν είναι ο κύριος παράγοντας, αλλά καλό είναι να αποφεύγονται αμέσως πριν τη λήψη.
Η πιο συχνή αιτία προβληματικού αποτελέσματος είναι η ανεπαρκής λήψη. Για αυτό ο ασθενής πρέπει να ενημερώνει αν έχει ήδη λάβει αντιβίωση, αν έκανε στοματοπλύματα ή αν η λήψη ήταν δύσκολη.
13
Αντιβίωση: πότε χρειάζεται και πότε όχι
Η αντιβίωση δεν είναι θεραπεία για κάθε πονόλαιμο. Χρειάζεται όταν υπάρχει επιβεβαιωμένη ή πολύ ισχυρά τεκμηριωμένη βακτηριακή λοίμωξη. Στη στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα, η αντιβιοτική αγωγή μπορεί να μειώσει τη διάρκεια των συμπτωμάτων, να περιορίσει τη μετάδοση και να προλάβει επιπλοκές.
Η χορήγηση αντιβίωσης χωρίς τεκμηρίωση αυξάνει την αντοχή των μικροβίων, προκαλεί παρενέργειες και μπορεί να δημιουργήσει λανθασμένη αίσθηση ασφάλειας. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε ιογενείς λοιμώξεις, όπου η αντιβίωση δεν έχει δράση.
Συνήθως, αντιβίωση εξετάζεται όταν υπάρχει θετικό Strep test ή θετική καλλιέργεια φαρυγγικού, πάντα με ιατρική εκτίμηση. Η επιλογή φαρμάκου, δόσης και διάρκειας δεν πρέπει να γίνεται από τον ασθενή ή με βάση παλιές συνταγές.
Για γενικές πληροφορίες δείτε τον οδηγό μας για τα Αντιβιοτικά, καθώς και τα άρθρα για Amoxil / αμοξικιλλίνη και Augmentin, όπου η χρήση πρέπει πάντα να γίνεται με οδηγία ιατρού.
14
Φορεία στρεπτόκοκκου: όταν το τεστ είναι θετικό χωρίς ενεργή νόσο
Μερικοί άνθρωποι, κυρίως παιδιά, μπορεί να είναι φορείς στρεπτόκοκκου ομάδας Α στον φάρυγγα χωρίς να έχουν ενεργή στρεπτοκοκκική νόσο. Αυτό σημαίνει ότι το βακτήριο μπορεί να ανιχνευθεί, αλλά τα συμπτώματα να οφείλονται σε ιογενή λοίμωξη.
Η φορεία δημιουργεί διαγνωστική δυσκολία. Αν ένας φορέας εμφανίσει ιογενή φαρυγγίτιδα και κάνει Strep test, το τεστ μπορεί να βγει θετικό, παρότι ο στρεπτόκοκκος δεν είναι ο πραγματικός λόγος των συμπτωμάτων. Για αυτό η κλινική εικόνα παραμένει σημαντική.
Η υποψία φορείας αυξάνεται όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενα θετικά τεστ, ήπια συμπτώματα, πολλά επεισόδια που μοιάζουν περισσότερο ιογενή ή θετικά αποτελέσματα σε περιόδους χωρίς κλασικά στοιχεία στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας.
15
Επιπλοκές και γιατί έχει σημασία η σωστή διάγνωση
Η στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα συνήθως αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά όταν διαγνωστεί σωστά. Η σημασία της διάγνωσης δεν είναι μόνο η ανακούφιση των συμπτωμάτων, αλλά και η πρόληψη επιπλοκών και η αποφυγή άσκοπης αντιβίωσης.
Πιθανές επιπλοκές περιλαμβάνουν περιαμυγδαλικό απόστημα, οστρακιά, σπάνια οξεία ρευματική νόσο και μεταστρεπτοκοκκικές ανοσολογικές εκδηλώσεις. Οι επιπλοκές δεν είναι ο κανόνας, αλλά είναι ο λόγος που η σωστή διάγνωση έχει ιδιαίτερη σημασία στα παιδιά.
Από την άλλη πλευρά, η υπερδιάγνωση οδηγεί σε άσκοπη θεραπεία. Αν κάθε πονόλαιμος αντιμετωπίζεται ως στρεπτόκοκκος χωρίς τεκμηρίωση, αυξάνεται η χρήση αντιβιοτικών, η πιθανότητα ανεπιθύμητων ενεργειών και η μικροβιακή αντοχή.
Για παλαιότερη ή πρόσφατη στρεπτοκοκκική λοίμωξη και μεταστρεπτοκοκκική διερεύνηση, δείτε και τον οδηγό μας για την εξέταση ASTO / ASO τίτλος.
16
Ιώσεις που μιμούνται τον στρεπτόκοκκο
Πολλές ιώσεις προκαλούν πονόλαιμο, πυρετό και κακουχία, άρα μπορεί αρχικά να μοιάζουν με στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα. Η διάκριση δεν είναι πάντα εύκολη, ειδικά τις πρώτες 24–48 ώρες. Όμως υπάρχουν ενδείξεις που κατευθύνουν περισσότερο προς ιογενή λοίμωξη.
Ο βήχας, η καταρροή, η βραχνάδα, η επιπεφυκίτιδα, οι μυαλγίες, η διάρροια ή η έντονη ρινική συμφόρηση συχνά δείχνουν ιογενή αιτία. Ο αδενοϊός μπορεί να προκαλέσει φαρυγγίτιδα και επιπεφυκίτιδα. Η γρίπη μπορεί να προκαλέσει υψηλό πυρετό, μυαλγίες και έντονη καταβολή. Ο RSV μπορεί να προκαλέσει βήχα και συμπτώματα κατώτερου αναπνευστικού, ειδικά σε μικρά παιδιά και ηλικιωμένους.
Η ύπαρξη ιογενούς εικόνας δεν αποκλείει απολύτως τον στρεπτόκοκκο, αλλά μειώνει την πιθανότητά του. Γι’ αυτό ο γιατρός αποφασίζει αν χρειάζεται Strep test, καλλιέργεια, rapid test για ιούς ή απλή παρακολούθηση.
Σε περιόδους έξαρσης γρίπης, δείτε επίσης τον οδηγό για το Tamiflu, καθώς η θεραπεία της γρίπης είναι διαφορετική από τη θεραπεία της στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας.
17
Εξετάσεις αίματος: CRP, γενική αίματος, ASTO
Οι εξετάσεις αίματος δεν αντικαθιστούν το Strep test ή την καλλιέργεια φαρυγγικού για την άμεση διάγνωση στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας. Μπορούν όμως να βοηθήσουν σε επιλεγμένες περιπτώσεις, όταν ο γιατρός θέλει να εκτιμήσει τη συνολική φλεγμονώδη εικόνα ή να διερευνήσει επιπλοκές.
Η γενική αίματος μπορεί να δείξει αυξημένα λευκά αιμοσφαίρια ή μεταβολές στον λευκοκυτταρικό τύπο, αλλά δεν ξεχωρίζει μόνη της με βεβαιότητα ιογενή από βακτηριακή φαρυγγίτιδα. Η CRP είναι δείκτης φλεγμονής και μπορεί να αυξηθεί σε βακτηριακές λοιμώξεις, αλλά και σε άλλες φλεγμονώδεις καταστάσεις.
Η ASTO / ASO δεν είναι κατάλληλη για άμεση διάγνωση οξείας φαρυγγίτιδας, επειδή τα αντισώματα χρειάζονται χρόνο για να αυξηθούν. Χρησιμοποιείται περισσότερο όταν διερευνάται πρόσφατη παλαιότερη στρεπτοκοκκική λοίμωξη ή μεταστρεπτοκοκκική επιπλοκή.
Δείτε αναλυτικά τους οδηγούς μας για τη Γενική Αίματος, τα Λευκά Αιμοσφαίρια, τη CRP και την ASTO.
18
Πρακτικά σενάρια για παιδιά και ενήλικες
Σενάριο 1: παιδί με έντονα συμπτώματα
Παιδί 8 ετών έχει πυρετό, έντονο πονόλαιμο, πλάκες στις αμυγδαλές και διογκωμένους τραχηλικούς λεμφαδένες, χωρίς βήχα. Το Strep test βγαίνει αρνητικό. Σε αυτό το σενάριο, η καλλιέργεια φαρυγγικού είναι σημαντική, επειδή το αρνητικό rapid test δεν αποκλείει με ασφάλεια τη νόσο.
Σενάριο 2: ενήλικας με βήχα και καταρροή
Ενήλικας έχει πονόλαιμο, βήχα, καταρροή και βραχνάδα. Το Strep test είναι αρνητικό. Η εικόνα ταιριάζει περισσότερο με ιογενή λοίμωξη και η καλλιέργεια δεν είναι πάντα απαραίτητη, εκτός αν υπάρχουν ειδικοί λόγοι ή επιδείνωση.
Σενάριο 3: θετικό rapid test με τυπική εικόνα
Ασθενής με έντονο πονόλαιμο, πυρετό και απουσία βήχα έχει θετικό Strep test. Συνήθως το αποτέλεσμα είναι αρκετό για ιατρική απόφαση χωρίς αναμονή καλλιέργειας.
Σενάριο 4: επαναλαμβανόμενα θετικά τεστ
Παιδί εμφανίζει συχνά πονόλαιμο και επαναλαμβανόμενα θετικά Strep test. Εδώ χρειάζεται προσεκτική ιατρική εκτίμηση για πιθανή φορεία, επαναλοίμωξη ή έκθεση σε οικογενειακό/σχολικό περιβάλλον.
19
Πίνακας απόφασης: ποια εξέταση να προτιμηθεί
Δεν υπάρχει μία απάντηση που να ισχύει για όλους. Η επιλογή εξαρτάται από ηλικία, συμπτώματα, διάρκεια νόσου, προηγούμενη αντιβίωση, πιθανότητα έκθεσης και ανάγκη άμεσης απόφασης.
| Κλινική κατάσταση | Πρώτη επιλογή | Πότε προστίθεται καλλιέργεια | Σχόλιο |
|---|---|---|---|
| Παιδί με τυπική εικόνα στρεπτόκοκκου | Strep test | Αν το rapid είναι αρνητικό | Χρειάζεται ασφαλής αποκλεισμός |
| Ενήλικας με τυπική εικόνα | Strep test | Αν υπάρχει ισχυρή υποψία παρά αρνητικό rapid | Η backup culture δεν είναι πάντα ρουτίνα |
| Βήχας, καταρροή, βραχνάδα | Συνήθως κλινική εκτίμηση για ιογενή λοίμωξη | Μόνο αν υπάρχουν ειδικές ενδείξεις | Τα ιογενή σημεία μειώνουν την πιθανότητα GAS |
| Υποτροπιάζοντα επεισόδια | Καλλιέργεια / ιατρική αξιολόγηση | Συχνά χρειάζεται | Να εξεταστεί φορεία ή επανέκθεση |
20
Πρακτικές οδηγίες πριν και μετά την εξέταση
Η σωστή προετοιμασία δεν είναι δύσκολη, αλλά βοηθά στην αξιοπιστία. Ιδανικά, η λήψη γίνεται πριν την έναρξη αντιβίωσης. Αν ο ασθενής έχει ήδη πάρει αντιβιοτικό, πρέπει να το αναφέρει, γιατί μπορεί να επηρεαστεί το αποτέλεσμα.
- Μην ξεκινάτε αντιβίωση χωρίς ιατρική οδηγία πριν τη λήψη, όταν αυτό είναι εφικτό.
- Αναφέρετε αν έχουν προηγηθεί αντιβιοτικά, κορτικοστεροειδή ή συχνά στοματοπλύματα.
- Κατά τη λήψη, προσπαθήστε να μείνετε ακίνητοι για λίγα δευτερόλεπτα.
- Αν το rapid test είναι θετικό, ακολουθήστε τις οδηγίες του γιατρού για θεραπεία και μετάδοση.
- Αν το rapid test είναι αρνητικό αλλά τα συμπτώματα είναι έντονα, ειδικά σε παιδί, συζητήστε καλλιέργεια.
Μετά από επιβεβαιωμένη στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα και έναρξη σωστής αντιβιοτικής αγωγής, η μεταδοτικότητα συνήθως μειώνεται σημαντικά μετά το πρώτο 24ωρο. Παρ’ όλα αυτά, η επιστροφή σε σχολείο ή εργασία πρέπει να γίνεται όταν έχει υποχωρήσει ο πυρετός και σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού.
Σε επίμονο πυρετό ή επιδείνωση, μπορεί να χρειαστεί ευρύτερη διερεύνηση. Δείτε και τον οδηγό μας για τον πυρετό σε ενήλικες και τον εργαστηριακό έλεγχο.
21
Συχνές ερωτήσεις
Αν το Strep test βγει θετικό, χρειάζεται και καλλιέργεια;
Συνήθως όχι, επειδή το θετικό rapid test είναι αρκετά ειδικό, αλλά σε υποτροπές, αμφίβολη εικόνα ή ειδικές κλινικές συνθήκες ο γιατρός μπορεί να ζητήσει καλλιέργεια.
Αν το Strep test είναι αρνητικό, αποκλείεται ο στρεπτόκοκκος;
Όχι πάντα, ειδικά σε παιδιά και εφήβους με έντονα συμπτώματα, όπου συχνά χρειάζεται επιβεβαίωση με καλλιέργεια φαρυγγικού.
Ποια εξέταση είναι πιο αξιόπιστη;
Η καλλιέργεια φαρυγγικού είναι πιο ασφαλής για επιβεβαίωση και αποκλεισμό, ενώ το Strep test είναι πιο γρήγορο και πολύ χρήσιμο όταν είναι θετικό.
Πόσο χρόνο χρειάζεται η καλλιέργεια φαρυγγικού;
Συνήθως χρειάζεται 24–48 ώρες, επειδή πρέπει να αναπτυχθεί και να αξιολογηθεί ο μικροοργανισμός στο εργαστήριο.
Μπορώ να κάνω εξέταση αν έχω ήδη πάρει αντιβίωση;
Μπορεί να γίνει, αλλά η αντιβίωση μπορεί να μειώσει το μικροβιακό φορτίο και να αυξήσει την πιθανότητα αρνητικού αποτελέσματος, γι’ αυτό πρέπει να το αναφέρετε.
Χρειάζεται αντιβίωση σε κάθε πονόλαιμο;
Όχι, επειδή οι περισσότεροι πονόλαιμοι είναι ιογενείς και η αντιβίωση χρειάζεται μόνο όταν υπάρχει ιατρικά τεκμηριωμένη βακτηριακή λοίμωξη.
Η ASTO δείχνει αν έχω τώρα στρεπτόκοκκο στον λαιμό;
Όχι, η ASTO δεν είναι εξέταση άμεσης διάγνωσης οξείας φαρυγγίτιδας, αλλά βοηθά κυρίως στη διερεύνηση πρόσφατης παλαιότερης στρεπτοκοκκικής λοίμωξης.
Μπορεί κάποιος να είναι φορέας στρεπτόκοκκου;
Ναι, ειδικά παιδιά μπορεί να έχουν στρεπτόκοκκο στον φάρυγγα χωρίς ενεργή νόσο, γι’ αυτό το αποτέλεσμα πρέπει να ερμηνεύεται μαζί με τα συμπτώματα.
22
Κλείστε ραντεβού & βιβλιογραφία
Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
Λάβετε σύντομες, ιατρικά επιμελημένες ενημερώσεις για εργαστηριακές εξετάσεις, σωστή προετοιμασία, φάρμακα, συχνές παρενέργειες και νέα άρθρα του Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Λαμίας.
Η ενημέρωση είναι εκπαιδευτική και δεν υποκαθιστά την ιατρική αξιολόγηση, την οδηγία του θεράποντος ιατρού ή του φαρμακοποιού.
Βιβλιογραφία
Centers for Disease Control and Prevention.
https://www.cdc.gov/group-a-strep/hcp/clinical-guidance/strep-throat.html
Infectious Diseases Society of America.
https://www.idsociety.org/practice-guideline/streptococcal-pharyngitis/
Centers for Disease Control and Prevention.
https://www.cdc.gov/group-a-strep/testing/index.html
Frontiers in Cellular and Infection Microbiology.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7593338/
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας.
https://mikrobiologikolamia.gr/staging/kalliergeia-farrygikou/
https://mikrobiologikolamia.gr/staging/katalogos-eksetaseon/
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
