1Τι είναι η νεφρική ανεπάρκεια;

Η νεφρική ανεπάρκεια είναι η κατάσταση στην οποία οι νεφροί χάνουν μέρος ή μεγάλο μέρος της ικανότητάς τους να φιλτράρουν το αίμα. Όταν η νεφρική λειτουργία μειώνεται, άχρηστες ουσίες όπως η ουρία και η κρεατινίνη αυξάνονται, τα υγρά δεν αποβάλλονται σωστά και οι ηλεκτρολύτες μπορεί να διαταραχθούν.

Ο όρος χρησιμοποιείται συχνά από τους ασθενείς για κάθε “κακή λειτουργία των νεφρών”, όμως ιατρικά χρειάζεται διάκριση. Μπορεί να πρόκειται για οξεία νεφρική βλάβη, που εμφανίζεται ξαφνικά και συχνά είναι αναστρέψιμη, ή για χρόνια νεφρική νόσο, που εξελίσσεται σε μήνες ή χρόνια. Η χρόνια μορφή μπορεί να είναι σιωπηλή για μεγάλο διάστημα, γι’ αυτό ο εργαστηριακός έλεγχος έχει κεντρικό ρόλο.

Η νεφρική ανεπάρκεια δεν είναι μία νόσος με μία μόνο αιτία. Είναι αποτέλεσμα πολλών διαφορετικών καταστάσεων, όπως σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση, χρόνια φλεγμονή των νεφρών, πολυκυστική νόσος, απόφραξη ουροποιητικού, σοβαρή αφυδάτωση ή φαρμακευτική τοξικότητα.

2Πώς λειτουργούν φυσιολογικά οι νεφροί

Οι νεφροί είναι δύο όργανα με πολύπλοκη λειτουργία. Δεν παράγουν απλώς ούρα. Φιλτράρουν συνεχώς το αίμα, απομακρύνουν άχρηστες ουσίες, ρυθμίζουν την ισορροπία νερού και ηλεκτρολυτών, συμμετέχουν στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και επηρεάζουν την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων.

Κάθε νεφρός περιέχει εκατοντάδες χιλιάδες νεφρώνες. Ο νεφρώνας είναι η μικρή λειτουργική μονάδα που φιλτράρει το πλάσμα, επαναρροφά χρήσιμες ουσίες και αποβάλλει στα ούρα ό,τι δεν χρειάζεται ο οργανισμός. Όταν αρκετοί νεφρώνες υποστούν βλάβη, η συνολική νεφρική λειτουργία μειώνεται.

Η διαταραχή της νεφρικής λειτουργίας επηρεάζει όλο το σώμα. Μπορεί να προκαλέσει κατακράτηση υγρών, υπέρταση, αυξημένο κάλιο, μεταβολική οξέωση, αναιμία, διαταραχή ασβεστίου και φωσφόρου, οστική νόσο και αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

3Οξεία και χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Η σημαντικότερη διάκριση είναι αν η νεφρική βλάβη εμφανίστηκε ξαφνικά ή αν υπάρχει σταθερή/προοδευτική μείωση για διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών. Αυτή η διάκριση αλλάζει τον τρόπο αντιμετώπισης, την πρόγνωση και την επείγουσα προτεραιότητα.

Η οξεία νεφρική βλάβη μπορεί να εμφανιστεί σε ώρες ή ημέρες. Συχνά σχετίζεται με αφυδάτωση, υπόταση, λοίμωξη, φάρμακα, σκιαγραφικά, απόφραξη ούρων ή σοβαρή γενική νόσο. Σε αρκετές περιπτώσεις είναι αναστρέψιμη, εφόσον αναγνωριστεί και αντιμετωπιστεί έγκαιρα.

Η χρόνια νεφρική νόσος είναι μακροχρόνια κατάσταση. Μπορεί να εξελίσσεται αργά, με λίγα ή καθόλου συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Η παρακολούθηση γίνεται με eGFR, λευκωματουρία, αρτηριακή πίεση, ηλεκτρολύτες, αιματοκρίτη και συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο.

4Πρώτα συμπτώματα και προειδοποιητικά σημεία

Η νεφρική ανεπάρκεια μπορεί να είναι ύπουλη. Στα αρχικά στάδια, ειδικά στη χρόνια νεφρική νόσο, ο ασθενής μπορεί να μην έχει κανένα σύμπτωμα. Η απουσία ενοχλημάτων δεν αποκλείει βλάβη των νεφρών, ιδιαίτερα όταν υπάρχει διαβήτης, υπέρταση ή λευκωματουρία.

Τα πρώτα σημάδια μπορεί να είναι μη ειδικά: εύκολη κόπωση, μειωμένη αντοχή, πονοκέφαλος από αυξημένη πίεση, πρήξιμο στα πόδια ή γύρω από τα μάτια, νυχτουρία, αφρώδη ούρα, ναυτία ή μειωμένη όρεξη. Επειδή αυτά τα συμπτώματα εμφανίζονται και σε πολλές άλλες καταστάσεις, χρειάζεται εργαστηριακή επιβεβαίωση.

Ορισμένα σημεία χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση: πολύ μικρή ποσότητα ούρων, ξαφνική δύσπνοια, έντονο οίδημα, σύγχυση, πόνος στο στήθος, σοβαρή αδυναμία, πολύ υψηλή αρτηριακή πίεση ή γνωστή αυξημένη τιμή καλίου. Αυτά μπορεί να δείχνουν σημαντική διαταραχή υγρών ή ηλεκτρολυτών.

5Συμπτώματα ανά στάδιο νεφρικής νόσου

Τα συμπτώματα συνήθως αυξάνονται όσο μειώνεται το eGFR, αλλά η σχέση δεν είναι πάντα γραμμική. Υπάρχουν ασθενείς με σημαντικά μειωμένη νεφρική λειτουργία που αισθάνονται σχετικά καλά, και άλλοι με ηπιότερη μείωση που έχουν έντονη κόπωση λόγω αναιμίας, φλεγμονής ή άλλων συνοδών προβλημάτων.

Στα πρώτα στάδια, συχνότερη ένδειξη μπορεί να είναι η λευκωματουρία ή η υπέρταση, όχι το σύμπτωμα. Στα μεσαία στάδια εμφανίζονται συχνότερα κόπωση, οίδημα, αυξημένη πίεση, νυχτουρία και διαταραχές ηλεκτρολυτών. Στα προχωρημένα στάδια μπορεί να εμφανιστούν ουραιμικά συμπτώματα, κνησμός, ανορεξία, ναυτία, μυϊκές κράμπες, δύσπνοια και έντονη αδυναμία.

6Αίτια οξείας νεφρικής βλάβης

Η οξεία νεφρική βλάβη εμφανίζεται όταν η νεφρική λειτουργία μειώνεται γρήγορα. Τα αίτια συχνά χωρίζονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: μειωμένη αιμάτωση των νεφρών, άμεση βλάβη του νεφρικού ιστού και απόφραξη στην αποχέτευση των ούρων.

Η μειωμένη αιμάτωση μπορεί να προκύψει από αφυδάτωση, αιμορραγία, σοβαρή υπόταση, καρδιακή ανεπάρκεια ή σήψη. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι νεφροί δεν λαμβάνουν επαρκή ροή αίματος, με αποτέλεσμα να πέφτει απότομα η διήθηση. Η έγκαιρη αποκατάσταση των υγρών και της κυκλοφορίας είναι κρίσιμη.

Άμεση νεφρική βλάβη μπορεί να προκληθεί από φάρμακα, τοξίνες, αμινογλυκοσίδες, ιωδιούχα σκιαγραφικά, ραβδομυόλυση, σπειραματονεφρίτιδα ή διάμεση νεφρίτιδα. Η απόφραξη μπορεί να οφείλεται σε υπερπλασία προστάτη, λίθους, όγκους ή στενώσεις, και συχνά χρειάζεται απεικονιστικό έλεγχο.

• Προνεφρικά αίτια: αφυδάτωση, υπόταση, shock, καρδιακή ανεπάρκεια.
• Νεφρικά αίτια: φάρμακα, φλεγμονή, σπειραματονεφρίτιδα, σωληναριακή βλάβη.
• Μετανεφρικά αίτια: απόφραξη ουρητήρα, προστάτη ή ουροδόχου κύστης.

7Αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου

Η χρόνια νεφρική νόσος είναι συχνά αποτέλεσμα μακροχρόνιας καταπόνησης των νεφρών. Οι δύο συχνότεροι παράγοντες κινδύνου είναι ο σακχαρώδης διαβήτης και η αρτηριακή υπέρταση. Και οι δύο μπορεί να προκαλέσουν βλάβη στα μικρά αγγεία των νεφρών, λευκωματουρία και προοδευτική μείωση του eGFR.

Άλλα αίτια είναι οι σπειραματονεφρίτιδες, η πολυκυστική νόσος νεφρών, η χρόνια απόφραξη του ουροποιητικού, οι υποτροπιάζουσες πυελονεφρίτιδες, αυτοάνοσα νοσήματα όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, αγγειακά νοσήματα και ορισμένες κληρονομικές παθήσεις.

Σε αρκετούς ασθενείς συνυπάρχουν πολλοί παράγοντες. Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος με διαβήτη, υπέρταση, παχυσαρκία, χρόνια χρήση αντιφλεγμονωδών και ηλικία άνω των 65 ετών έχει αθροιστικό κίνδυνο. Η σωστή εκτίμηση δεν αναζητά μόνο την κρεατινίνη, αλλά όλο το προφίλ κινδύνου.

8Ποιοι πρέπει να κάνουν έλεγχο νεφρικής λειτουργίας

Ο έλεγχος νεφρικής λειτουργίας είναι ιδιαίτερα σημαντικός σε άτομα με παράγοντες κινδύνου. Δεν χρειάζεται να περιμένει κανείς να εμφανιστούν συμπτώματα, γιατί η χρόνια νεφρική νόσος μπορεί να παραμένει σιωπηλή μέχρι να προχωρήσει αρκετά.

Έλεγχος συνιστάται ιδιαίτερα σε άτομα με διαβήτη, υπέρταση, καρδιαγγειακή νόσο, ιστορικό οξείας νεφρικής βλάβης, οικογενειακό ιστορικό νεφρικής ανεπάρκειας, επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις, λίθους, αυτοάνοσα νοσήματα ή μακροχρόνια χρήση φαρμάκων που μπορεί να επηρεάσουν τους νεφρούς.

Ο απλός προληπτικός έλεγχος συνήθως περιλαμβάνει κρεατινίνη με υπολογισμό eGFR, ουρία, ηλεκτρολύτες, γενική ούρων και uACR. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις προστίθενται κυστατίνη C, φώσφορος, ασβέστιο, PTH, βιταμίνη D, γενική αίματος, σίδηρος, φερριτίνη και υπερηχογράφημα νεφρών.

• Άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 ή 2.
• Άτομα με αρτηριακή υπέρταση ή καρδιακή ανεπάρκεια.
• Άτομα με πρωτεϊνουρία, αιματουρία ή παθολογική γενική ούρων.
• Άτομα με οικογενειακό ιστορικό πολυκυστικής νόσου ή νεφρικής ανεπάρκειας.
• Άτομα που λαμβάνουν συχνά φάρμακα με πιθανή νεφρική επίδραση.

9Αιματολογικές εξετάσεις για τους νεφρούς

Οι αιματολογικές εξετάσεις δείχνουν πόσο καλά λειτουργούν οι νεφροί, αλλά και ποιες επιπλοκές έχουν αρχίσει να εμφανίζονται. Η πιο γνωστή εξέταση είναι η κρεατινίνη, όμως η ερμηνεία της πρέπει να γίνεται μαζί με το eGFR, την ηλικία, το φύλο, τη μυϊκή μάζα και το ιστορικό του ασθενούς.

Η ουρία επηρεάζεται από τη νεφρική λειτουργία, την ενυδάτωση, την πρόσληψη πρωτεΐνης, την αιμορραγία πεπτικού και την καταβολική κατάσταση. Οι ηλεκτρολύτες, ιδιαίτερα το κάλιο, το νάτριο και τα διττανθρακικά, είναι κρίσιμοι επειδή οι διαταραχές τους μπορεί να έχουν άμεση κλινική σημασία.

Σε χρόνια νεφρική νόσο χρειάζεται συχνά έλεγχος για αναιμία και οστικό μεταβολισμό. Αυτό περιλαμβάνει γενική αίματος, φερριτίνη, κορεσμό τρανσφερρίνης, ασβέστιο, φώσφορο, αλκαλική φωσφατάση, βιταμίνη D και παραθορμόνη, ανάλογα με το στάδιο και την οδηγία του θεράποντα ιατρού.

10Εξετάσεις ούρων: γενική ούρων και uACR

Οι εξετάσεις ούρων είναι απαραίτητες γιατί δείχνουν βλάβη που μπορεί να μη φαίνεται μόνο από την κρεατινίνη. Η γενική ούρων μπορεί να δείξει πρωτεΐνη, αίμα, λευκά αιμοσφαίρια, κυλίνδρους, ειδικό βάρος και στοιχεία που βοηθούν στη διαφορική διάγνωση.

Η αναλογία λευκωματίνης/κρεατινίνης ούρων, γνωστή ως uACR ή ACR, είναι πιο ευαίσθητη για μικρές ποσότητες λευκωματίνης στα ούρα. Η λευκωματουρία είναι σημαντικός δείκτης νεφρικής βλάβης και καρδιαγγειακού κινδύνου, ακόμη και όταν το eGFR είναι σχετικά διατηρημένο.

Η εξέταση γίνεται συνήθως σε τυχαίο δείγμα ούρων, συχνά πρωινό. Μία παθολογική τιμή πρέπει να ερμηνεύεται με προσοχή, γιατί προσωρινή λευκωματουρία μπορεί να εμφανιστεί μετά από πυρετό, έντονη άσκηση, ουρολοίμωξη ή κακή ρύθμιση πίεσης/σακχάρου. Συχνά χρειάζεται επιβεβαίωση με επανάληψη.

11eGFR: τι δείχνει και πώς ερμηνεύεται

Το eGFR είναι ο εκτιμώμενος ρυθμός σπειραματικής διήθησης. Δείχνει κατά προσέγγιση πόσα ml αίματος φιλτράρονται ανά λεπτό ανά 1,73 m² επιφάνειας σώματος. Είναι πιο χρήσιμο από την κρεατινίνη μόνη της, γιατί λαμβάνει υπόψη παράγοντες όπως ηλικία και φύλο.

Το eGFR δεν είναι τέλειο. Μπορεί να είναι λιγότερο ακριβές σε ακραία μυϊκή μάζα, ακρωτηριασμό, κύηση, πολύ υψηλή ή πολύ χαμηλή πρόσληψη κρέατος, οξεία μεταβολή της κρεατινίνης ή σοβαρή αστάθεια του ασθενούς. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, η κυστατίνη C μπορεί να βοηθήσει σε πιο ακριβή εκτίμηση.

Μια μεμονωμένη χαμηλή τιμή eGFR δεν σημαίνει πάντα χρόνια νόσο. Για διάγνωση χρόνιας νεφρικής νόσου χρειάζεται επιμονή της διαταραχής για πάνω από τρεις μήνες ή άλλες ενδείξεις νεφρικής βλάβης, όπως λευκωματουρία, αιματουρία νεφρικής προέλευσης ή παθολογική απεικόνιση.

12Στάδια χρόνιας νεφρικής νόσου

Η χρόνια νεφρική νόσος σταδιοποιείται με βάση το eGFR, αλλά η πραγματική εκτίμηση κινδύνου απαιτεί και την κατηγορία λευκωματουρίας. Ένας ασθενής με eGFR 65 και σημαντική λευκωματουρία μπορεί να έχει μεγαλύτερο κίνδυνο από κάποιον με eGFR 55 χωρίς λευκωματουρία.

Τα στάδια G1 έως G5 περιγράφουν τη λειτουργία διήθησης. Οι κατηγορίες A1 έως A3 περιγράφουν την απώλεια λευκωματίνης στα ούρα. Ο συνδυασμός τους βοηθά τον ιατρό να αποφασίσει πόσο συχνά χρειάζεται παρακολούθηση, πότε πρέπει να γίνει παραπομπή σε νεφρολόγο και ποια μέτρα μείωσης κινδύνου έχουν προτεραιότητα.

13Ηλεκτρολύτες, αναιμία και οστική νόσος

Η νεφρική ανεπάρκεια δεν επηρεάζει μόνο την κρεατινίνη. Καθώς μειώνεται η νεφρική λειτουργία, οι νεφροί δυσκολεύονται να αποβάλλουν κάλιο, οξέα και φώσφορο. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υπερκαλιαιμία, μεταβολική οξέωση και διαταραχές του μεταβολισμού ασβεστίου-φωσφόρου.

Η υπερκαλιαιμία είναι ιδιαίτερα σημαντική γιατί μπορεί να επηρεάσει τον καρδιακό ρυθμό. Η τιμή καλίου πρέπει να αξιολογείται μαζί με το ιστορικό, τα φάρμακα, τη νεφρική λειτουργία και την πιθανότητα αιμόλυσης στο δείγμα. Δεν πρέπει να αγνοείται όταν είναι σαφώς αυξημένη.

Η χρόνια νεφρική νόσος μπορεί επίσης να προκαλέσει αναιμία, επειδή οι νεφροί παράγουν λιγότερη ερυθροποιητίνη. Παράλληλα, διαταράσσεται η ενεργοποίηση της βιταμίνης D και αυξάνεται συχνά η παραθορμόνη, οδηγώντας σε νεφρική οστική νόσο. Για αυτό η παρακολούθηση περιλαμβάνει αιματολογικούς και βιοχημικούς δείκτες πέρα από την κρεατινίνη.

14Υπερηχογράφημα, απεικόνιση και βιοψία νεφρού

Ο εργαστηριακός έλεγχος δείχνει τη λειτουργική εικόνα, αλλά η απεικόνιση δείχνει τη μορφολογία. Το υπερηχογράφημα νεφρών είναι συχνά η πρώτη απεικονιστική εξέταση, γιατί μπορεί να εκτιμήσει το μέγεθος των νεφρών, την παρουσία απόφραξης, κύστεων, λίθων ή άλλων ανατομικών ευρημάτων.

Μικροί, συρρικνωμένοι νεφροί μπορεί να υποστηρίζουν χρόνια βλάβη, ενώ διάταση του πυελοκαλυκικού συστήματος μπορεί να δείχνει απόφραξη. Σε οξεία αύξηση κρεατινίνης, η αναζήτηση απόφραξης είναι σημαντική, γιατί η έγκαιρη αποσυμφόρηση μπορεί να προλάβει μόνιμη βλάβη.

Η βιοψία νεφρού δεν γίνεται σε όλους. Χρησιμοποιείται όταν χρειάζεται ιστολογική διάγνωση, για παράδειγμα σε ύποπτη σπειραματονεφρίτιδα, ανεξήγητη ταχεία επιδείνωση, σημαντική πρωτεϊνουρία ή συστηματικό νόσημα. Η απόφαση λαμβάνεται από νεφρολόγο, αφού σταθμιστούν όφελος και κίνδυνος.

15Θεραπεία οξείας νεφρικής βλάβης

Η θεραπεία της οξείας νεφρικής βλάβης αρχίζει από την αιτία. Αν υπάρχει αφυδάτωση, χρειάζεται προσεκτική αποκατάσταση υγρών. Αν υπάρχει σήψη, χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση της λοίμωξης. Αν υπάρχει απόφραξη, χρειάζεται ουρολογική αποσυμφόρηση. Αν υπάρχει φαρμακευτική τοξικότητα, χρειάζεται αναθεώρηση της αγωγής.

Ο ασθενής παρακολουθείται με επαναλαμβανόμενες μετρήσεις κρεατινίνης, ουρίας, ηλεκτρολυτών, ισοζυγίου υγρών και ποσότητας ούρων. Η διούρηση είναι σημαντική, αλλά η παρουσία ούρων δεν αποκλείει σοβαρή νεφρική βλάβη. Αντίστοιχα, η απότομη μείωση των ούρων είναι προειδοποιητικό σημάδι.

Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί προσωρινή αιμοκάθαρση, ειδικά όταν υπάρχει επικίνδυνη υπερκαλιαιμία, σοβαρή μεταβολική οξέωση, υπερφόρτωση υγρών με δύσπνοια ή ουραιμικές επιπλοκές. Η απόφαση λαμβάνεται σε νοσοκομειακό περιβάλλον από εξειδικευμένη ομάδα.

16Αντιμετώπιση χρόνιας νεφρικής νόσου

Η αντιμετώπιση της χρόνιας νεφρικής νόσου έχει τρεις στόχους: να επιβραδύνει την εξέλιξη, να μειώσει τις επιπλοκές και να προστατεύσει την καρδιά και τα αγγεία. Η φροντίδα εξατομικεύεται ανάλογα με το στάδιο, τη λευκωματουρία, την αιτία, την ηλικία, τα συνοδά νοσήματα και τα φάρμακα.

Η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης είναι κεντρική. Σε ασθενείς με λευκωματουρία, φάρμακα που δρουν στο σύστημα ρενίνης-αγγειοτενσίνης μπορεί να χρησιμοποιηθούν όταν είναι κατάλληλα, με παρακολούθηση κρεατινίνης και καλίου. Σε διαβήτη, η καλή γλυκαιμική ρύθμιση μειώνει τον κίνδυνο εξέλιξης.

Σε κατάλληλους ασθενείς, νεότερες κατηγορίες φαρμάκων όπως οι αναστολείς SGLT2 έχουν ενταχθεί στη σύγχρονη νεφροπροστατευτική στρατηγική. Η χρήση τους όμως εξαρτάται από το eGFR, την ένδειξη, το ιστορικό και την κρίση του θεράποντος ιατρού. Δεν είναι φάρμακα που ξεκινούν χωρίς ιατρική εκτίμηση.

Παράλληλα αντιμετωπίζονται η αναιμία, η υπερφωσφαταιμία, η βιταμίνη D, η υπερκαλιαιμία, η οξέωση, η δυσλιπιδαιμία και ο καρδιαγγειακός κίνδυνος. Η χρόνια νεφρική νόσος δεν παρακολουθείται σωστά μόνο με μία εξέταση, αλλά με σύνολο κλινικών και εργαστηριακών δεδομένων.

17Διατροφή και τρόπος ζωής στη νεφρική νόσο

Η διατροφή στη νεφρική νόσο δεν είναι ίδια για όλους. Εξαρτάται από το στάδιο, το κάλιο, τον φώσφορο, την παρουσία οιδήματος, την αρτηριακή πίεση, τον διαβήτη, το σωματικό βάρος και το αν ο ασθενής κάνει αιμοκάθαρση. Για αυτό οι γενικές οδηγίες πρέπει να προσαρμόζονται από ιατρό ή διαιτολόγο με εμπειρία στη νεφρική νόσο.

Συχνά δίνεται έμφαση στον περιορισμό του αλατιού, γιατί το νάτριο αυξάνει την κατακράτηση υγρών και δυσκολεύει τη ρύθμιση της πίεσης. Η πρόσληψη πρωτεΐνης μπορεί να χρειάζεται προσαρμογή, αλλά ο υπερβολικός περιορισμός χωρίς καθοδήγηση μπορεί να οδηγήσει σε υποθρεψία, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους.

Το κάλιο και ο φώσφορος δεν περιορίζονται μηχανικά σε όλους. Αν οι τιμές είναι φυσιολογικές, οι οδηγίες μπορεί να διαφέρουν από έναν ασθενή με υψηλό κάλιο ή υψηλό φώσφορο. Η σωστή διατροφή βασίζεται στις εξετάσεις, όχι μόνο στο στάδιο.

18Φάρμακα και ουσίες που χρειάζονται προσοχή

Σε μειωμένη νεφρική λειτουργία, πολλά φάρμακα χρειάζονται προσαρμογή δόσης ή προσεκτική παρακολούθηση. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα είναι απαγορευμένα, αλλά ότι η νεφρική λειτουργία πρέπει να λαμβάνεται υπόψη πριν από τη χορήγηση ή την παράταση μιας αγωγής.

Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, όπως συχνά παυσίπονα για πόνο ή φλεγμονή, μπορεί να επιβαρύνουν τους νεφρούς, ειδικά σε αφυδάτωση, ηλικιωμένους, καρδιακή ανεπάρκεια ή ταυτόχρονη λήψη διουρητικών και φαρμάκων πίεσης. Αντιβιοτικά, αντιιικά, αντιδιαβητικά, αντιπηκτικά και σκιαγραφικά μπορεί επίσης να χρειάζονται προσοχή.

Σημαντικό είναι και το θέμα των “φυσικών” ή φυτικών σκευασμάτων. Το γεγονός ότι ένα προϊόν είναι φυτικό δεν σημαίνει ότι είναι ασφαλές για τους νεφρούς. Ορισμένα συμπληρώματα μπορεί να περιέχουν άγνωστες ουσίες, υψηλά μέταλλα ή να αλληλεπιδρούν με φάρμακα.

19Αιμοκάθαρση, περιτοναϊκή κάθαρση και μεταμόσχευση

Όταν η χρόνια νεφρική νόσος φτάσει σε πολύ προχωρημένο στάδιο, μπορεί να χρειαστεί θεραπεία υποκατάστασης νεφρικής λειτουργίας. Οι βασικές επιλογές είναι η αιμοκάθαρση, η περιτοναϊκή κάθαρση και η μεταμόσχευση νεφρού. Η επιλογή εξαρτάται από την ιατρική κατάσταση, την ηλικία, τις προτιμήσεις του ασθενούς, την υποστήριξη στο σπίτι και τη δυνατότητα μεταμόσχευσης.

Η αιμοκάθαρση φιλτράρει το αίμα μέσω ειδικού μηχανήματος και γίνεται συνήθως αρκετές φορές την εβδομάδα σε μονάδα τεχνητού νεφρού. Χρειάζεται αγγειακή πρόσβαση, όπως αρτηριοφλεβική φίστουλα ή καθετήρας.

Η περιτοναϊκή κάθαρση χρησιμοποιεί το περιτόναιο ως φυσική μεμβράνη φίλτρου και μπορεί να γίνεται στο σπίτι, με κατάλληλη εκπαίδευση. Προσφέρει αυτονομία, αλλά απαιτεί αυστηρή τήρηση κανόνων υγιεινής λόγω κινδύνου περιτονίτιδας.

Η μεταμόσχευση νεφρού μπορεί να προσφέρει καλύτερη ποιότητα ζωής σε κατάλληλους ασθενείς, αλλά απαιτεί προσεκτική επιλογή, ανοσοκαταστολή και μακροχρόνια παρακολούθηση.

20Συχνές ερωτήσεις

21Τι να θυμάστε

Η νεφρική ανεπάρκεια δεν είναι μία απλή τιμή κρεατινίνης. Είναι συνολική διαταραχή της νεφρικής λειτουργίας που μπορεί να επηρεάζει τα υγρά, τους ηλεκτρολύτες, την πίεση, το αίμα, τα οστά και την καρδιαγγειακή υγεία.

Η πιο σωστή αρχική εκτίμηση περιλαμβάνει κρεατινίνη με eGFR και εξέταση ούρων με uACR. Η λευκωματουρία είναι πολύ σημαντική, γιατί μπορεί να αποκαλύψει νεφρική βλάβη ακόμη και όταν το eGFR δεν είναι πολύ χαμηλό.

Η οξεία νεφρική βλάβη χρειάζεται άμεση διερεύνηση, γιατί σε αρκετές περιπτώσεις είναι αναστρέψιμη. Η χρόνια νεφρική νόσος χρειάζεται μακροχρόνια παρακολούθηση, ρύθμιση πίεσης και σακχάρου, προσοχή σε φάρμακα και έλεγχο επιπλοκών.

Η έγκαιρη διάγνωση δεν σημαίνει πανικός. Σημαίνει καλύτερο έλεγχο, σωστή παρακολούθηση και δυνατότητα να μειωθεί ο κίνδυνος εξέλιξης.

22Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία

Ερμηνεία αποτελεσμάτων νεφρικής λειτουργίας από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Ενημέρωση για εξετάσεις, φάρμακα και οδηγούς υγείας

Λάβετε σύντομες, ιατρικά επιμελημένες ενημερώσεις για εργαστηριακές εξετάσεις, σωστή προετοιμασία, φάρμακα, συχνές παρενέργειες και νέα άρθρα του Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Λαμίας.

Email για λήψη ενημέρωσης*

Η ενημέρωση είναι εκπαιδευτική και δεν υποκαθιστά την ιατρική αξιολόγηση, την οδηγία του θεράποντος ιατρού ή του φαρμακοποιού.

Βιβλιογραφία & Πηγές