1Τι είναι το Januvia®

Το Januvia® είναι φάρμακο για τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Περιέχει τη δραστική ουσία σιταγλιπτίνη και ανήκει στην κατηγορία των αναστολέων DPP-4. Χορηγείται από το στόμα, σε μορφή δισκίου, συνήθως μία φορά την ημέρα. Δεν είναι ινσουλίνη, δεν αντικαθιστά την ινσουλίνη όταν αυτή είναι απαραίτητη και δεν προορίζεται για διαβήτη τύπου 1.

Η σιταγλιπτίνη χρησιμοποιείται όταν ο οργανισμός εξακολουθεί να παράγει κάποια ποσότητα ινσουλίνης, αλλά η ρύθμιση του σακχάρου δεν είναι επαρκής με τη διατροφή, την άσκηση ή άλλα φάρμακα. Μπορεί να δοθεί μόνη της σε επιλεγμένους ασθενείς, αλλά συχνότερα χρησιμοποιείται μαζί με μετφορμίνη ή σε συνδυαστικά θεραπευτικά σχήματα για τον διαβήτη τύπου 2.

Το βασικό πλεονέκτημα του Januvia® είναι ότι δρα με τρόπο που εξαρτάται από τα επίπεδα γλυκόζης. Δηλαδή βοηθά περισσότερο όταν το σάκχαρο είναι αυξημένο και λιγότερο όταν το σάκχαρο είναι χαμηλό. Για αυτό, όταν χρησιμοποιείται μόνο του ή μαζί με φάρμακα που δεν προκαλούν υπογλυκαιμία, έχει γενικά χαμηλό κίνδυνο υπογλυκαιμίας.

2Πώς δρα η σιταγλιπτίνη

Η σιταγλιπτίνη δρα αναστέλλοντας το ένζυμο DPP-4. Το ένζυμο αυτό διασπά γρήγορα ορμόνες του εντέρου που ονομάζονται ινκρετίνες, κυρίως το GLP-1 και το GIP. Οι ινκρετίνες αυξάνονται φυσιολογικά μετά το γεύμα και βοηθούν το πάγκρεας να απελευθερώνει ινσουλίνη όταν αυξάνεται η γλυκόζη.

Όταν το DPP-4 αναστέλλεται, οι ινκρετίνες παραμένουν ενεργές για περισσότερο χρόνο. Αυτό οδηγεί σε καλύτερη απάντηση της ινσουλίνης μετά το φαγητό και σε μείωση της έκκρισης γλυκαγόνης, μιας ορμόνης που αυξάνει την παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ. Έτσι, το σάκχαρο μετά τα γεύματα και η συνολική γλυκαιμική εικόνα μπορούν να βελτιωθούν.

Η δράση αυτή είναι διαφορετική από τη δράση της μετφορμίνης, της ινσουλίνης, των σουλφονυλουριών, των SGLT2 αναστολέων και των GLP-1 αγωνιστών. Το Januvia® δεν προκαλεί έντονη καθυστέρηση γαστρικής κένωσης, δεν είναι ενέσιμο και δεν είναι φάρμακο απώλειας βάρους. Η επίδρασή του στο βάρος θεωρείται γενικά ουδέτερη.

3Σε ποιους ασθενείς χρησιμοποιείται

Το Januvia® χρησιμοποιείται σε ενήλικες με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, όταν χρειάζεται καλύτερος γλυκαιμικός έλεγχος μαζί με υγιεινοδιαιτητικά μέτρα. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μονοθεραπεία όταν η μετφορμίνη δεν είναι κατάλληλη ή δεν είναι ανεκτή, αλλά στην πράξη συχνά προστίθεται σε ήδη υπάρχουσα αγωγή.

Τυπικά σενάρια χρήσης είναι ο ασθενής που παίρνει μετφορμίνη αλλά η HbA1c παραμένει υψηλότερη από τον εξατομικευμένο στόχο, ο ασθενής που δεν ανέχεται γαστρεντερικά τη μετφορμίνη, ή ο ηλικιωμένος ασθενής στον οποίο ο γιατρός θέλει ένα σχήμα με σχετικά χαμηλό κίνδυνο υπογλυκαιμίας.

Δεν είναι, όμως, η πρώτη επιλογή για όλους. Σε ασθενείς με εγκατεστημένη αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο, καρδιακή ανεπάρκεια, χρόνια νεφρική νόσο ή ανάγκη απώλειας βάρους, ο θεράπων ιατρός μπορεί να προτιμήσει ή να προσθέσει άλλες κατηγορίες, όπως SGLT2 αναστολέα ή GLP-1 αγωνιστή, ανάλογα με το ιστορικό και τις ενδείξεις.

• Κατάλληλο σε αρκετούς ασθενείς: όταν χρειάζεται ήπια έως μέτρια επιπλέον μείωση της HbA1c.
• Χρήσιμο σε θεραπευτικά σχήματα: με μετφορμίνη, με ινσουλίνη ή με άλλα αντιδιαβητικά, εφόσον το κρίνει ο γιατρός.
• Όχι για όλους: η επιλογή εξαρτάται από νεφρική λειτουργία, καρδιαγγειακό ιστορικό, βάρος, ηλικία, συννοσηρότητες και κίνδυνο υπογλυκαιμίας.

4Δοσολογία Januvia® 25 mg, 50 mg και 100 mg

Η συνήθης δόση για ενήλικες με φυσιολογική ή επαρκή νεφρική λειτουργία είναι Januvia® 100 mg μία φορά την ημέρα. Η δόση δεν πρέπει να αυξάνεται αυθαίρετα. Περισσότερα mg δεν σημαίνουν καλύτερη ρύθμιση και μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών, ιδίως όταν η νεφρική λειτουργία είναι μειωμένη.

Οι περιεκτικότητες 25 mg και 50 mg δεν είναι «ασθενέστερες επιλογές» για όποιον θέλει μικρότερη θεραπεία. Χρησιμοποιούνται κυρίως για προσαρμογή σε ασθενείς με μειωμένο eGFR. Αυτό είναι σημαντικό γιατί η σιταγλιπτίνη αποβάλλεται σε μεγάλο βαθμό από τους νεφρούς.

5Νεφρική λειτουργία και προσαρμογή δόσης

Η νεφρική λειτουργία είναι από τα πιο σημαντικά σημεία στην ασφαλή χρήση του Januvia®. Η σιταγλιπτίνη αποβάλλεται σε σημαντικό βαθμό από τους νεφρούς. Όταν ο eGFR μειώνεται, το φάρμακο μπορεί να παραμένει περισσότερο στον οργανισμό και για αυτό απαιτείται προσαρμογή δόσης.

Ο έλεγχος δεν περιορίζεται μόνο στην κρεατινίνη. Η κρεατινίνη από μόνη της μπορεί να φαίνεται «φυσιολογική» σε άτομα με μικρή μυϊκή μάζα, ηλικιωμένους ή ασθενείς με απώλεια βάρους. Για αυτό έχει μεγάλη σημασία ο υπολογισμός του eGFR, ο οποίος εκτιμά καλύτερα τη σπειραματική διήθηση.

Σε ασθενείς με διαβήτη, ο νεφρικός έλεγχος δεν αφορά μόνο τη δόση του φαρμάκου. Αφορά και την έγκαιρη ανίχνευση διαβητικής νεφρικής νόσου. Γι’ αυτό, εκτός από κρεατινίνη και eGFR, συχνά ζητείται και λόγος αλβουμίνης/κρεατινίνης ούρων σε πρωινό δείγμα.

• Πριν την έναρξη: κρεατινίνη, eGFR και συνολική εκτίμηση νεφρικής λειτουργίας.
• Κατά τη θεραπεία: επανέλεγχος σε τακτά διαστήματα, ειδικά σε ηλικιωμένους ή ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο.
• Σε αφυδάτωση ή οξεία νόσο: χρειάζεται επικοινωνία με τον γιατρό, γιατί η νεφρική λειτουργία μπορεί να επιδεινωθεί προσωρινά.

6Πώς και πότε λαμβάνεται

Το Januvia® λαμβάνεται από το στόμα, συνήθως μία φορά την ημέρα. Μπορεί να ληφθεί με ή χωρίς φαγητό. Για καλύτερη συνέπεια, είναι προτιμότερο να λαμβάνεται περίπου την ίδια ώρα κάθε μέρα, για παράδειγμα το πρωί.

Αν ξεχαστεί μια δόση, ο γενικός κανόνας είναι να ληφθεί όταν το θυμηθεί ο ασθενής, εκτός αν πλησιάζει η ώρα της επόμενης δόσης. Σε αυτή την περίπτωση, παραλείπεται η ξεχασμένη δόση. Δεν πρέπει να λαμβάνεται διπλή δόση για αναπλήρωση.

Το δισκίο καταπίνεται με νερό. Αν ο ασθενής δυσκολεύεται στην κατάποση, πρέπει να ρωτήσει τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό πριν το κόψει ή το θρυμματίσει, επειδή οι οδηγίες μπορεί να διαφέρουν ανά σκεύασμα και χώρα.

7Πότε φαίνεται το αποτέλεσμα

Η βελτίωση στο σάκχαρο μπορεί να αρχίσει να φαίνεται μέσα στις πρώτες εβδομάδες, αλλά η πραγματική αξιολόγηση της θεραπείας γίνεται συνήθως με την HbA1c, η οποία αντανακλά τη μέση γλυκαιμική εικόνα περίπου των τελευταίων 2–3 μηνών. Για αυτό, δεν πρέπει να κρίνεται η αποτελεσματικότητα μόνο από 2–3 μεμονωμένες μετρήσεις σακχάρου.

Η ανταπόκριση εξαρτάται από την αρχική HbA1c, τη διάρκεια του διαβήτη, τη λειτουργία του παγκρέατος, τη διατροφή, την άσκηση, τη νεφρική λειτουργία και τα υπόλοιπα φάρμακα. Σε ορισμένους ασθενείς η μείωση είναι ικανοποιητική, ενώ σε άλλους χρειάζεται αλλαγή ή ενίσχυση θεραπευτικού σχήματος.

Αν η HbA1c παραμένει υψηλή μετά από εύλογο διάστημα σωστής λήψης, ο γιατρός μπορεί να εξετάσει άλλες επιλογές. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ασθενής «απέτυχε», αλλά ότι ο διαβήτης τύπου 2 είναι εξελισσόμενη κατάσταση και συχνά χρειάζεται αναπροσαρμογή αγωγής.

• Σάκχαρο νηστείας: μπορεί να δείξει τάση βελτίωσης νωρίτερα.
• Μεταγευματικό σάκχαρο: συχνά είναι χρήσιμο, επειδή η σιταγλιπτίνη επηρεάζει την απάντηση μετά το γεύμα.
• HbA1c: είναι ο βασικός δείκτης συνολικής ρύθμισης στο τρίμηνο.

8Συνδυασμός με μετφορμίνη και Janumet®

Η μετφορμίνη είναι συχνά βασικό φάρμακο στον διαβήτη τύπου 2. Η σιταγλιπτίνη μπορεί να προστεθεί στη μετφορμίνη όταν η ρύθμιση δεν επαρκεί. Ο συνδυασμός αυτός είναι λογικός επειδή τα δύο φάρμακα δρουν με διαφορετικούς μηχανισμούς.

Η μετφορμίνη μειώνει κυρίως την παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ και βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Η σιταγλιπτίνη ενισχύει τη δράση των ινκρετινών. Έτσι, ο συνδυασμός μπορεί να βελτιώσει τη γλυκαιμική εικόνα χωρίς συνήθως να αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας.

Υπάρχει και συνδυαστικό σκεύασμα Janumet®, που περιέχει σιταγλιπτίνη και μετφορμίνη στο ίδιο δισκίο. Στην Ευρώπη κυκλοφορεί σε συνδυασμούς όπως 50 mg σιταγλιπτίνης / 850 mg μετφορμίνης και 50 mg σιταγλιπτίνης / 1000 mg μετφορμίνης. Το Janumet® δεν είναι απλώς «άλλο όνομα» του Januvia®· περιέχει και μετφορμίνη, άρα έχει επιπλέον περιορισμούς και προφυλάξεις.

9Συνδυασμός με ινσουλίνη ή άλλα αντιδιαβητικά

Το Januvia® μπορεί να χρησιμοποιηθεί μαζί με άλλα αντιδιαβητικά φάρμακα, αλλά ο συνδυασμός πρέπει να αποφασίζεται από τον θεράποντα ιατρό. Όταν προστίθεται σε θεραπεία που από μόνη της μπορεί να προκαλέσει υπογλυκαιμία, όπως ινσουλίνη ή σουλφονυλουρία, ο κίνδυνος χαμηλού σακχάρου αυξάνεται.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο γιατρός μπορεί να μειώσει τη δόση της ινσουλίνης ή της σουλφονυλουρίας. Ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει τα συμπτώματα της υπογλυκαιμίας, όπως ιδρώτας, τρέμουλο, πείνα, ταχυκαρδία, ζάλη, θολή όραση ή σύγχυση.

Με SGLT2 αναστολείς, όπως εμπαγλιφλοζίνη ή δαπαγλιφλοζίνη, ο συνδυασμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένους ασθενείς. Ωστόσο, η τελική επιλογή εξαρτάται από την καρδιακή λειτουργία, τη νεφρική λειτουργία, το βάρος, τον κίνδυνο ουρογεννητικών λοιμώξεων και τους θεραπευτικούς στόχους.

• Με ινσουλίνη: πιθανή ανάγκη προσαρμογής δόσης για αποφυγή υπογλυκαιμίας.
• Με σουλφονυλουρία: απαιτείται προσοχή, ειδικά σε ηλικιωμένους ή ακανόνιστα γεύματα.
• Με SGLT2 αναστολέα: μπορεί να αποτελεί επιλογή, αλλά η απόφαση είναι εξατομικευμένη.

10Ποιοι δεν πρέπει να το παίρνουν

Το Januvia® δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 1 ή σε επεισόδιο διαβητικής κετοξέωσης. Σε αυτές τις καταστάσεις χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση, συνήθως με ινσουλίνη και ειδική ιατρική παρακολούθηση.

Δεν πρέπει επίσης να λαμβάνεται από άτομα με γνωστή σοβαρή αλλεργία στη σιταγλιπτίνη ή σε κάποιο συστατικό του φαρμάκου. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται αν υπήρξε στο παρελθόν αναφυλαξία, αγγειοοίδημα, σοβαρό δερματικό εξάνθημα ή αντίδραση μετά τη λήψη παρόμοιου φαρμάκου.

Σε ιστορικό παγκρεατίτιδας, η χρήση απαιτεί προσεκτική ιατρική κρίση. Δεν σημαίνει πάντα ότι το φάρμακο απαγορεύεται απόλυτα, αλλά ο ασθενής πρέπει να ενημερώσει τον γιατρό για κάθε προηγούμενο επεισόδιο παγκρεατίτιδας, χολολιθίασης, υψηλών τριγλυκεριδίων ή σημαντικής κατανάλωσης αλκοόλ.

11Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες

Το Januvia® θεωρείται γενικά καλά ανεκτό. Ωστόσο, όπως όλα τα φάρμακα, μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες. Οι συχνότερες είναι συνήθως ήπιες και δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι το φάρμακο πρέπει να διακοπεί, αλλά πρέπει να καταγράφονται και να συζητούνται με τον γιατρό.

Μερικοί ασθενείς αναφέρουν κεφαλαλγία, ενοχλήσεις από το ανώτερο αναπνευστικό, ρινοφαρυγγίτιδα, ήπιες γαστρεντερικές διαταραχές, ναυτία, δυσπεψία ή αίσθημα κόπωσης. Σε άλλους μπορεί να παρουσιαστεί πόνος στις αρθρώσεις ή μυαλγίες.

Η υπογλυκαιμία δεν είναι συχνή όταν η σιταγλιπτίνη χρησιμοποιείται μόνη της ή με μετφορμίνη. Γίνεται όμως πιο πιθανή όταν συνδυάζεται με ινσουλίνη ή σουλφονυλουρία. Για αυτό, ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει όχι μόνο τις παρενέργειες του Januvia®, αλλά και τις παρενέργειες ολόκληρου του θεραπευτικού σχήματος.

• Κεφαλαλγία ή αίσθημα κόπωσης.
• Ήπιες γαστρεντερικές ενοχλήσεις.
• Συμπτώματα από το ανώτερο αναπνευστικό.
• Αρθραλγίες ή μυαλγίες.
• Υπογλυκαιμία κυρίως σε συνδυασμό με ινσουλίνη ή σουλφονυλουρία.

12Σοβαρές προειδοποιήσεις

Υπάρχουν ορισμένα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται. Ο επίμονος και έντονος πόνος στο πάνω μέρος της κοιλιάς, ειδικά αν αντανακλά προς τη ράχη και συνοδεύεται από ναυτία ή εμέτους, χρειάζεται άμεση επικοινωνία με γιατρό, επειδή μπορεί να υποδηλώνει οξεία παγκρεατίτιδα.

Σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις έχουν αναφερθεί σπάνια. Συμπτώματα όπως οίδημα στο πρόσωπο, στα χείλη, στη γλώσσα ή στον λαιμό, δυσκολία στην αναπνοή, εκτεταμένο εξάνθημα ή έντονος κνησμός απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση.

Έχει επίσης αναφερθεί έντονος και επίμονος πόνος στις αρθρώσεις με φάρμακα της κατηγορίας DPP-4, καθώς και περιπτώσεις πομφολυγώδους πεμφιγοειδούς, δηλαδή δερματοπάθεια με φυσαλίδες. Αν εμφανιστούν φουσκάλες, διαβρώσεις ή ασυνήθιστες δερματικές βλάβες, ο ασθενής πρέπει να ενημερώσει άμεσα τον γιατρό.

13Υπογλυκαιμία και τι να προσέχετε

Η υπογλυκαιμία είναι πτώση του σακχάρου σε επίπεδα που προκαλούν συμπτώματα ή κίνδυνο για τον ασθενή. Το Januvia® από μόνο του έχει χαμηλή πιθανότητα να προκαλέσει υπογλυκαιμία, επειδή η δράση του εξαρτάται από τα επίπεδα γλυκόζης. Όμως ο κίνδυνος αλλάζει όταν συνδυάζεται με φάρμακα που αυξάνουν την ινσουλίνη ανεξάρτητα από το σάκχαρο.

Τα συχνότερα συμπτώματα είναι ιδρώτας, τρέμουλο, έντονη πείνα, ταχυκαρδία, νευρικότητα, ζάλη, αδυναμία, θολή όραση ή δυσκολία συγκέντρωσης. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί σύγχυση, υπνηλία ή απώλεια συνείδησης.

Οι ασθενείς που λαμβάνουν ινσουλίνη ή σουλφονυλουρία πρέπει να έχουν σαφείς οδηγίες από τον γιατρό για το πώς να αντιμετωπίζουν χαμηλό σάκχαρο. Πρέπει επίσης να γνωρίζουν πότε χρειάζεται προσαρμογή γευμάτων, δόσεων ή φυσικής δραστηριότητας.

• Μην παραλείπετε γεύματα αν λαμβάνετε φάρμακα που προκαλούν υπογλυκαιμία.
• Μετρήστε το σάκχαρο όταν έχετε ύποπτα συμπτώματα.
• Μην οδηγείτε αν νιώθετε συμπτώματα χαμηλού σακχάρου.
• Συζητήστε με τον γιατρό τυχόν επαναλαμβανόμενα επεισόδια.

14Καρδιά, αγγεία και καρδιακή ανεπάρκεια

Ο διαβήτης τύπου 2 είναι στενά συνδεδεμένος με καρδιαγγειακό κίνδυνο. Η επιλογή αντιδιαβητικής αγωγής δεν βασίζεται μόνο στη μείωση της HbA1c, αλλά και στο συνολικό προφίλ του ασθενούς: ιστορικό εμφράγματος, αγγειακού εγκεφαλικού, καρδιακής ανεπάρκειας, χρόνιας νεφρικής νόσου, παχυσαρκίας και άλλων παραγόντων.

Η μεγάλη καρδιαγγειακή μελέτη TECOS έδειξε ότι η προσθήκη σιταγλιπτίνης σε συνήθη αγωγή σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 και εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο δεν αύξησε τον κίνδυνο μεγάλων καρδιαγγειακών συμβαμάτων ή νοσηλείας για καρδιακή ανεπάρκεια. Αυτό είναι καθησυχαστικό ως προς την καρδιαγγειακή ασφάλεια.

Ωστόσο, η σιταγλιπτίνη δεν θεωρείται φάρμακο με αποδεδειγμένο καρδιαγγειακό ή νεφροπροστατευτικό όφελος ανάλογο με ορισμένους SGLT2 αναστολείς ή GLP-1 αγωνιστές σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών. Για αυτό, σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, χρόνια νεφρική νόσο ή πολύ υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο, η συνολική στρατηγική πρέπει να εξατομικεύεται.

15Κύηση, θηλασμός, παιδιά και ηλικιωμένοι

Η χρήση του Januvia® στην κύηση δεν αποτελεί συνήθη επιλογή. Αν μια γυναίκα λαμβάνει σιταγλιπτίνη και μείνει έγκυος ή σχεδιάζει εγκυμοσύνη, πρέπει να ενημερώσει άμεσα τον γιατρό. Στην κύηση, η αντιμετώπιση του διαβήτη έχει ειδικούς κανόνες και συχνά προτιμώνται φάρμακα με μεγαλύτερη τεκμηρίωση σε αυτό το πλαίσιο.

Κατά τον θηλασμό, η χρήση πρέπει επίσης να συζητηθεί με τον γιατρό. Η απόφαση εξαρτάται από την ανάγκη γλυκαιμικού ελέγχου, τις διαθέσιμες εναλλακτικές και το συνολικό όφελος/κίνδυνο για μητέρα και βρέφος.

Το Januvia® δεν αποτελεί τυπική επιλογή για παιδιά και εφήβους κάτω των 18 ετών. Σε ηλικιωμένους μπορεί να χρησιμοποιηθεί, αλλά χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στη νεφρική λειτουργία, επειδή ο eGFR συχνά μειώνεται με την ηλικία, ακόμη και όταν η κρεατινίνη δεν φαίνεται εντυπωσιακά αυξημένη.

• Κύηση: απαιτείται άμεση ενημέρωση του γιατρού.
• Θηλασμός: χρειάζεται εξατομικευμένη απόφαση.
• Παιδιά: δεν χρησιμοποιείται ως τυπική αγωγή.
• Ηλικιωμένοι: τακτικός έλεγχος eGFR και προσοχή σε πολυφαρμακία.

16Εξετάσεις παρακολούθησης στο εργαστήριο

Η θεραπεία με Januvia® δεν παρακολουθείται μόνο με το πώς νιώθει ο ασθενής. Ο διαβήτης μπορεί να είναι σιωπηλός για μεγάλο διάστημα, ενώ προκαλεί σταδιακές βλάβες σε αγγεία, νεφρούς, μάτια και νεύρα. Για αυτό, οι εργαστηριακές εξετάσεις είναι βασικό μέρος της ασφαλούς παρακολούθησης.

Η HbA1c δείχνει τη μέση γλυκαιμική εικόνα των τελευταίων εβδομάδων και βοηθά στην αξιολόγηση του θεραπευτικού σχήματος. Το σάκχαρο αίματος, νηστείας ή μεταγευματικό, δείχνει πιο άμεσες διακυμάνσεις. Η κρεατινίνη και ο eGFR είναι απαραίτητα για τη σωστή δόση της σιταγλιπτίνης.

Σε άτομα με διαβήτη, συχνά είναι χρήσιμος και ο έλεγχος ούρων για αλβουμίνη/κρεατινίνη, επειδή μπορεί να ανιχνεύσει πρώιμη νεφρική συμμετοχή πριν εμφανιστούν συμπτώματα. Παράλληλα, τα λιπίδια, τα ηπατικά ένζυμα, η γενική αίματος και άλλες εξετάσεις μπορεί να ζητηθούν ανάλογα με το ιστορικό.

17Διατροφή, άσκηση και καθημερινότητα

Το Januvia® βοηθά στη ρύθμιση του σακχάρου, αλλά δεν αντικαθιστά τη διατροφή, την άσκηση και τον έλεγχο βάρους. Στον διαβήτη τύπου 2, ο τρόπος ζωής παραμένει θεμέλιο της θεραπείας, ακόμη και όταν η φαρμακευτική αγωγή είναι σωστή.

Η διατροφή πρέπει να βασίζεται σε σταθερή κατανομή υδατανθράκων, επαρκή πρωτεΐνη, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και περιορισμό ζάχαρης, αναψυκτικών, λευκών αλεύρων και υπερβολικά επεξεργασμένων τροφίμων. Δεν χρειάζεται ακραία δίαιτα, αλλά σταθερότητα και ρεαλιστικό πλάνο.

Η άσκηση βοηθά την ευαισθησία στην ινσουλίνη, τη ρύθμιση του βάρους, την αρτηριακή πίεση και το λιπιδαιμικό προφίλ. Ακόμη και καθημερινό περπάτημα μπορεί να έχει αξία, εφόσον είναι ασφαλές για την καρδιά, τις αρθρώσεις και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.

18Συχνά λάθη στη χρήση

Ένα συχνό λάθος είναι η λήψη της ίδιας δόσης παρά τη μείωση της νεφρικής λειτουργίας. Επειδή η δόση του Januvia® εξαρτάται από τον eGFR, η παλιά δόση μπορεί να μην είναι πλέον κατάλληλη αν στο μεταξύ επιδεινώθηκε η νεφρική λειτουργία.

Άλλο λάθος είναι η διακοπή του φαρμάκου επειδή «το σάκχαρο βγήκε καλό». Η καλή τιμή μπορεί να είναι αποτέλεσμα της θεραπείας. Η διακοπή χωρίς ιατρική οδηγία μπορεί να οδηγήσει σε απορρύθμιση, ειδικά αν δεν υπάρχει σταθερό πρόγραμμα διατροφής και παρακολούθησης.

Συχνό λάθος είναι επίσης η σύγχυση μεταξύ Januvia® και Janumet®. Το Januvia® έχει μόνο σιταγλιπτίνη, ενώ το Janumet® έχει σιταγλιπτίνη και μετφορμίνη. Αυτό αλλάζει τις προφυλάξεις, τις αντενδείξεις και την ανοχή, ειδικά σε νεφρική δυσλειτουργία ή γαστρεντερική δυσανεξία.

• Μην αλλάζετε δόση χωρίς eGFR και ιατρική οδηγία.
• Μην διακόπτετε επειδή βελτιώθηκε προσωρινά το σάκχαρο.
• Μην συγχέετε Januvia® με Janumet®.
• Μην αγνοείτε έντονο κοιλιακό πόνο ή δερματικές φυσαλίδες.
• Μην αξιολογείτε τη θεραπεία μόνο με μία μεμονωμένη μέτρηση σακχάρου.

19Σύγκριση με άλλα φάρμακα διαβήτη

Η σιταγλιπτίνη δεν είναι «καλύτερη» ή «χειρότερη» από όλες τις άλλες κατηγορίες. Είναι διαφορετικό εργαλείο. Η μετφορμίνη παραμένει συχνή βάση θεραπείας, οι SGLT2 αναστολείς έχουν ιδιαίτερη θέση σε καρδιακή ανεπάρκεια και χρόνια νεφρική νόσο, ενώ οι GLP-1 αγωνιστές έχουν σημαντικό ρόλο όταν υπάρχει ανάγκη απώλειας βάρους ή συγκεκριμένο καρδιαγγειακό προφίλ.

Το πλεονέκτημα του Januvia® είναι η απλή λήψη, η καλή ανοχή, η ουδέτερη επίδραση στο βάρος και ο χαμηλός κίνδυνος υπογλυκαιμίας όταν δεν συνδυάζεται με ινσουλίνη ή σουλφονυλουρία. Το μειονέκτημα είναι ότι η μείωση της HbA1c μπορεί να είναι πιο ήπια συγκριτικά με ισχυρότερες κατηγορίες και ότι δεν προσφέρει την ίδια τεκμηριωμένη καρδιονεφρική προστασία με ορισμένα νεότερα φάρμακα σε συγκεκριμένες ομάδες.

20Συχνές ερωτήσεις

21Τι να θυμάστε

Το Januvia® είναι φάρμακο για τον διαβήτη τύπου 2 με δραστική ουσία τη σιταγλιπτίνη. Δρα μέσω αναστολής του DPP-4, ενισχύοντας τη φυσική δράση των ινκρετινών. Δεν είναι ινσουλίνη, δεν χρησιμοποιείται σε διαβήτη τύπου 1 και δεν προορίζεται για άμεση αντιμετώπιση επικίνδυνα υψηλού σακχάρου.

Η σωστή δόση εξαρτάται ιδιαίτερα από τη νεφρική λειτουργία. Για αυτό η κρεατινίνη και ο eGFR δεν είναι «τυπικές» εξετάσεις, αλλά βασικά στοιχεία ασφάλειας. Σε μειωμένο eGFR, η δόση πρέπει να μειώνεται σύμφωνα με την ιατρική οδηγία.

Η θεραπεία αξιολογείται κυρίως με HbA1c, σάκχαρο αίματος και συνολική κλινική εικόνα. Η καλή παρακολούθηση περιλαμβάνει επίσης έλεγχο νεφρικής λειτουργίας, αλβουμίνης ούρων, λιπιδίων και άλλων παραγόντων κινδύνου. Ο διαβήτης δεν είναι μόνο θέμα σακχάρου, αλλά συνολικής καρδιομεταβολικής φροντίδας.

22Κλείστε ραντεβού και βιβλιογραφία

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε έλεγχο σακχάρου, HbA1c και νεφρικής λειτουργίας ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Ενημέρωση για εξετάσεις, φάρμακα και οδηγούς υγείας

Λάβετε σύντομες, ιατρικά επιμελημένες ενημερώσεις για εργαστηριακές εξετάσεις, σωστή προετοιμασία, φάρμακα, συχνές παρενέργειες και νέα άρθρα του Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Λαμίας.

Email για λήψη ενημέρωσης*

Η ενημέρωση είναι εκπαιδευτική και δεν υποκαθιστά την ιατρική αξιολόγηση, την οδηγία του θεράποντος ιατρού ή του φαρμακοποιού.

Βιβλιογραφία & πηγές