1

Τι είναι η Candida spp

Η Candida spp είναι ομάδα ζυμομυκήτων που μπορεί να ζει φυσιολογικά στο ανθρώπινο σώμα, κυρίως στο στόμα, στο γαστρεντερικό, στο δέρμα και στον κόλπο, χωρίς να προκαλεί υποχρεωτικά πρόβλημα.

Ο όρος “spp” σημαίνει ότι δεν μιλάμε για ένα μόνο είδος, αλλά για πολλά πιθανά είδη του ίδιου γένους. Αυτό έχει σημασία, γιατί άλλοτε η απομόνωση της Candida είναι απλός αποικισμός και άλλοτε πραγματική λοίμωξη που χρειάζεται θεραπεία.

Στην καθημερινή πράξη, οι περισσότεροι ασθενείς συναντούν την Candida ως αιτία κολπικής καντιντίασης, στοματικής μυκητίασης ή δερματικών ερεθισμών στις πτυχές του δέρματος. Σε νοσοκομειακούς και βαριά πάσχοντες ασθενείς, η ίδια οικογένεια μυκήτων μπορεί να σχετίζεται με πολύ πιο σοβαρές καταστάσεις, όπως candida στο αίμα ή λοίμωξη εσωτερικών οργάνων.

Γι’ αυτό ο «φιλικός οδηγός» για την Candida πρέπει να ξεκινά από το σωστό πλαίσιο: άλλο η κοινή, επιφανειακή καντιντίαση και άλλο η επεμβατική λοίμωξη. Το να αντιμετωπίζονται όλα τα θετικά αποτελέσματα με τον ίδιο τρόπο είναι συχνό λάθος.

2

Ποια είδη Candida έχουν μεγαλύτερη κλινική σημασία

Το πιο γνωστό είδος είναι η Candida albicans, αλλά δεν είναι το μόνο. Η αναφορά “Candida spp” σε ένα αποτέλεσμα μπορεί να κρύβει διαφορετικά είδη με διαφορετική συμπεριφορά.

Για τον ασθενή, το ουσιαστικό μήνυμα είναι απλό: όσο πιο υποτροπιάζουσα ή άτυπη είναι η εικόνα, τόσο πιο σημαντικό γίνεται να ξέρουμε το ακριβές είδος και όχι μόνο ότι «βρέθηκε Candida».

Αυτό εξηγεί γιατί στις πρώτες απλές κολπικές ή στοματικές λοιμώξεις πολλές φορές αρκεί η κλινική εκτίμηση, ενώ στις συχνές υποτροπές, στις μη επιτυχημένες θεραπείες ή σε ασθενείς με διαβήτη/ανοσοκαταστολή, το εργαστήριο παίζει ακόμα πιο κεντρικό ρόλο.

3

Πού μπορεί να εμφανιστεί η Candida στο σώμα

Η Candida μπορεί να βρεθεί σε πολλά σημεία του σώματος. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα έχουν την ίδια βαρύτητα.

• Κόλπος και αιδοίο: η πιο συχνή μορφή στον γενικό πληθυσμό.
• Στόμα και φάρυγγας: συχνότερα σε βρέφη, χρήστες εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών, άτομα με οδοντοστοιχίες ή χαμηλή ανοσία.
• Οισοφάγος: πιο ύποπτη κατάσταση, συχνότερα σε άτομα με ανοσοκαταστολή ή έντονα συμπτώματα κατάποσης.
• Δέρμα: κυρίως σε πτυχές με υγρασία και τριβή.
• Νύχια και παρωνύχια: πιο χρόνια εικόνα, ειδικά σε επαγγέλματα με νερό και απορρυπαντικά.
• Πέος/βάλανος: μπορεί να συνδέεται με βαλανίτιδα, όχι όμως πάντα με σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα.
• Αίμα και εσωτερικά όργανα: πρόκειται για εντελώς διαφορετική, σοβαρή κλινική κατηγορία.

Η εντόπιση αλλάζει και την αξία του αποτελέσματος. Μια καλλιέργεια από επιφανειακή περιοχή με μικρή ανάπτυξη Candida δεν έχει το ίδιο βάρος με μια θετική αιμοκαλλιέργεια. Ο κλινικός και ο μικροβιολόγος οφείλουν πάντα να αξιολογούν από πού ελήφθη το δείγμα.

4

Συμπτώματα κολπικής καντιντίασης

Η κολπική καντιντίαση συνήθως δίνει κνησμό, ερεθισμό, αίσθημα καύσου, πόνο στην επαφή ή στην ούρηση και λευκά παχύρρευστα υγρά. Όμως ούτε όλα τα λευκά υγρά είναι Candida, ούτε όλα τα επεισόδια κνησμού είναι μυκητίαση.

• Έντονος κνησμός στο αιδοίο ή στον κόλπο
• Ερυθρότητα και τοπικό οίδημα
• Αίσθημα καψίματος, ειδικά στην ούρηση ή μετά την επαφή
• Λευκά, πιο παχύρρευστα υγρά
• Μικρές ρωγμές ή ευαισθησία του βλεννογόνου σε πιο έντονες περιπτώσεις

Το σημαντικό είναι ότι η κολπική Candida έχει συχνά εικόνα που μοιάζει με βακτηριακή κολπίτιδα, ερεθιστική αιδοιοκολπίτιδα ή άλλα αίτια κνησμού. Έτσι, η «θεραπεία στα τυφλά» επειδή η ασθενής είχε κάποτε παρόμοια συμπτώματα, δεν είναι πάντα καλή πρακτική.

Σε πολλές γυναίκες, το επεισόδιο είναι απλό και μεμονωμένο. Σε άλλες όμως η εικόνα γίνεται υποτροπιάζουσα ή λιγότερο τυπική. Εκεί αυξάνεται η αξία της σωστής μικροσκοπικής εξέτασης ή καλλιέργειας.

5

Συμπτώματα στοματικής και οισοφαγικής καντιντίασης

Η στοματική καντιντίαση εμφανίζεται συνήθως με λευκές πλάκες στη γλώσσα, στα μάγουλα, στα ούλα ή στον ουρανίσκο, με αίσθημα καύσου, δυσφορία ή αλλοίωση γεύσης. Η οισοφαγική καντιντίαση είναι πιο σοβαρή και μπορεί να προκαλεί πόνο ή δυσκολία στην κατάποση.

Η Candida στο στόμα παρατηρείται συχνότερα σε βρέφη, ηλικιωμένους, άτομα με οδοντοστοιχίες, ξηροστομία, κακή στοματική υγιεινή, χρήση αντιβιοτικών ή εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών, αλλά και σε περιπτώσεις ανοσοκαταστολής.

• Λευκές πλάκες ή επίχρισμα στο στόμα
• Πόνος ή τσούξιμο
• Γωνιακή χειλίτιδα
• Αίσθημα «βαμβακιού» στο στόμα
• Μείωση γεύσης
• Πόνος στην κατάποση, αν υπάρχει συμμετοχή οισοφάγου

Εάν κάποιος έχει κυρίως δυσκαταποσία, πόνο πίσω από το στέρνο ή έντονο κάψιμο με κατάποση, η εκτίμηση δεν πρέπει να μένει μόνο στο «έχει άφθες ή μύκητες στο στόμα». Εκεί χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση για βαθύτερη εντόπιση.

6

Candida στο δέρμα, στα νύχια και στα γεννητικά όργανα του άνδρα

Η Candida αγαπά την υγρασία, τη θερμότητα και την τριβή. Γι’ αυτό εμφανίζεται συχνά σε πτυχές του δέρματος, κάτω από το στήθος, στις μασχάλες, στη βουβωνική χώρα, ανάμεσα στα δάχτυλα ή γύρω από τα νύχια.

Στο δέρμα η εικόνα είναι συχνά ερυθρή, γυαλιστερή, υγρή, με κνησμό ή τσούξιμο. Μπορεί να υπάρχουν μικρές δορυφόρες βλάβες γύρω από την κύρια εστία. Στα νύχια συνήθως βλέπουμε πιο χρόνια πορεία, με φλεγμονή γύρω από το νύχι, παραμόρφωση, ευθραυστότητα ή αλλοίωση του χρώματος.

Στον άνδρα, η Candida μπορεί να δώσει βαλανίτιδα με ερυθρότητα, κνησμό, ευαισθησία ή κάψιμο στη βάλανο και στην ακροποσθία. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρόκειται αυτόματα για σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα. Συχνά ευνοείται από τοπική υγρασία, σακχαρώδη διαβήτη, αντιβιοτικά ή ήδη υπάρχον ερεθισμό.

7

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Η Candida συνήθως δεν «κολλάει» όπως ένα κλασικό μικρόβιο, αλλά υπεραναπτύσσεται όταν αλλάζει η ισορροπία του μικροπεριβάλλοντος ή εξασθενεί η άμυνα του οργανισμού.

• Αντιβιοτικά: μειώνουν τα φυσιολογικά βακτήρια που κρατούν την ισορροπία.
• Κορτικοστεροειδή: συστηματικά ή εισπνεόμενα, ιδίως χωρίς καλό ξέπλυμα στόματος.
• Κύηση και ορμονικές μεταβολές: αλλάζουν το περιβάλλον των βλεννογόνων.
• Σακχαρώδης διαβήτης: ειδικά όταν δεν είναι καλά ρυθμισμένος.
• Ανοσοκαταστολή: HIV, καρκίνος, χημειοθεραπεία, μεταμοσχεύσεις, βιολογικοί παράγοντες.
• Υγρασία και τριβή: στενά ρούχα, ιδρώτας, παρατεταμένη παραμονή με βρεγμένα ρούχα.
• Οδοντοστοιχίες, ξηροστομία, κάπνισμα: κυρίως στη στοματική Candida.
• Νοσοκομειακοί παράγοντες: κεντρικοί καθετήρες, ΜΕΘ, πρόσφατη χειρουργική επέμβαση, παρεντερική διατροφή, βαριά νόσος.

Αυτός είναι και ο λόγος που δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν Candida στο ίδιο σημείο αλλά διαφορετική πορεία: ο ένας μένει ασυμπτωματικός και ο άλλος κάνει έντονη λοίμωξη. Η «οικολογία» του οργανισμού παίζει πολύ μεγάλο ρόλο.

8

Αποικισμός ή λοίμωξη; Το πιο σημαντικό σημείο

Το σημαντικότερο μήνυμα σε κάθε άρθρο για Candida είναι αυτό: θετική ανεύρεση δεν σημαίνει πάντα λοίμωξη.

Η Candida μπορεί να υπάρχει φυσιολογικά σε βλεννογόνους χωρίς να ευθύνεται για τα συμπτώματα. Έτσι, μια καλλιέργεια που γράφει “Candida spp” δεν πρέπει να διαβάζεται απομονωμένα. Χρειάζεται πάντα απάντηση στα εξής:

• Υπάρχουν συμπτώματα συμβατά με Candida;
• Το δείγμα ελήφθη από σωστό σημείο και με σωστό τρόπο;
• Υπάρχουν άλλα πιθανά αίτια που εξηγούν καλύτερα την εικόνα;
• Υπάρχει υποτροπιάζουσα πορεία ή αποτυχία θεραπείας;
• Ανήκει ο ασθενής σε ομάδα αυξημένου κινδύνου;

Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για περιοχές όπου υπάρχει συχνός αποικισμός ή για περιπτώσεις όπου το δείγμα δεν είναι ιδανικό. Γι’ αυτό ο σωστός μικροβιολογικός έλεγχος δεν τελειώνει με την απομόνωση του μικροοργανισμού. Η ερμηνεία του αποτελέσματος είναι εξίσου σημαντική.

9

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση της Candida στηρίζεται σε κλινική εικόνα + εργαστηριακή τεκμηρίωση. Η ακριβής μέθοδος εξαρτάται από την εντόπιση.

• Κολπική Candida: λήψη κολπικού δείγματος, μικροσκόπηση, ενίοτε καλλιέργεια ή PCR όταν η εικόνα είναι περίπλοκη.
• Στοματική Candida: πολλές φορές κλινική εκτίμηση αρκεί, αλλά σε αμφίβολες περιπτώσεις μπορεί να ληφθεί δείγμα.
• Οισοφαγική Candida: αξιολόγηση από γιατρό, σε ορισμένες περιπτώσεις ενδοσκοπική διερεύνηση.
• Δερματική ή ονυχική Candida: κλινική εκτίμηση, μικροσκόπηση ή καλλιέργεια αναλόγως της βλάβης.
• Επεμβατική Candida: αιμοκαλλιέργειες και άλλα εργαστηριακά/απεικονιστικά δεδομένα.

Στις απλές, τυπικές περιπτώσεις, η διάγνωση είναι συνήθως ευθεία. Στις υποτροπές, στις αποτυχίες θεραπείας ή όταν υπάρχουν άλλοι παράγοντες κινδύνου, η διαγνωστική προσέγγιση πρέπει να είναι πιο αυστηρή.

10

Ποια δείγματα και καλλιέργειες έχουν αξία

Το σωστό δείγμα είναι συχνά πιο σημαντικό από την ίδια την τεχνολογία. Στην Candida, η ποιότητα της λήψης καθορίζει μεγάλο μέρος της αξιοπιστίας.

Στην πράξη, η σωστή ερώτηση δεν είναι «να κάνω κάποια εξέταση για Candida;» αλλά «ποια εξέταση έχει νόημα για τη δική μου εικόνα;».

Ειδικά στις γυναίκες με επαναλαμβανόμενο ερεθισμό που αυτοθεραπεύονται συχνά, μια σωστή λήψη πριν από νέα αγωγή είναι πολύ πιο χρήσιμη από μία ακόμα εμπειρική θεραπεία.

11

Εξετάσεις αίματος: πότε βοηθούν πραγματικά

Οι εξετάσεις αίματος δεν είναι απαραίτητες σε κάθε κοινή κολπική ή στοματική Candida. Όμως αποκτούν μεγάλη αξία όταν υπάρχει υποψία υποκείμενου προβλήματος, συχνές υποτροπές ή σοβαρή λοίμωξη.

• Γενική αίματος: συνολική εικόνα, πιθανή ουδετεροπενία ή άλλο εύρημα που αλλάζει τον κίνδυνο.
• CRP / ΤΚΕ: δεν «δείχνουν Candida», αλλά βοηθούν σε πιο γενική φλεγμονώδη εκτίμηση.
• Σάκχαρο νηστείας / HbA1c: πολύ χρήσιμα σε υποτροπιάζουσα καντιντίαση ή συχνές βαλανίτιδες.
• Νεφρική και ηπατική λειτουργία: σημαντικές όταν σχεδιάζεται συστηματική αγωγή ή υπάρχει βαρύτερη νόσος.
• Ανοσολογικός έλεγχος: σε ειδικές περιπτώσεις και μόνο με ιατρική καθοδήγηση.

Σε ασθενή με 1-2 απλά επεισόδια κολπικής Candida τον χρόνο, ο πλήρης αιματολογικός έλεγχος συνήθως δεν είναι το πρώτο βήμα. Αν όμως υπάρχουν επανειλημμένες υποτροπές, κακή ανταπόκριση ή ισχυρή κλινική υποψία για μη ρυθμισμένο διαβήτη, τότε οι αιματολογικές εξετάσεις γίνονται πολύ πιο ουσιαστικές.

12

Επεμβατική καντιντίαση και candidemia

Η επεμβατική καντιντίαση δεν είναι η «απλή μυκητίαση» που ξέρει ο περισσότερος κόσμος. Πρόκειται για σοβαρή κατάσταση που αφορά κυρίως νοσηλευόμενους, βαριά πάσχοντες ή ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς.

Η πιο γνωστή μορφή είναι η candidemia, δηλαδή Candida στην κυκλοφορία του αίματος. Εκεί τα συμπτώματα είναι συχνά μη ειδικά: πυρετός, ρίγη, κακουχία, συχνά χωρίς ανταπόκριση σε αντιβιοτικά. Μπορεί να εμπλακούν και όργανα όπως μάτια, καρδιά, κοιλιά, οστά ή ΚΝΣ.

• ΜΕΘ ή παρατεταμένη νοσηλεία
• Κεντρικοί φλεβικοί καθετήρες
• Πρόσφατο χειρουργείο
• Παρατεταμένα ευρέος φάσματος αντιβιοτικά
• Παρέντερη διατροφή
• Βαριά ανοσοκαταστολή

Αυτή η διάκριση βοηθά τον ασθενή να μην τρομάζει από πληροφορίες που αφορούν νοσοκομειακές μυκηταιμίες, αλλά και να μην υποτιμά μια πραγματικά σοβαρή εικόνα όταν υπάρχουν τα κατάλληλα συμφραζόμενα.

13

Θεραπεία κολπικής καντιντίασης

Η απλή κολπική καντιντίαση αντιμετωπίζεται συνήθως με τοπικά αζολικά σκευάσματα ή, σε κατάλληλες περιπτώσεις, με από του στόματος φλουκοναζόλη, ανάλογα με το ιστορικό, τη βαρύτητα και τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού.

Όμως η θεραπεία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως «μία συνταγή για όλες». Υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε:

• Απλό, μεμονωμένο επεισόδιο
• Σοβαρό επεισόδιο με έντονη φλεγμονή
• Υποτροπιάζουσα Candida
• Non-albicans Candida
• Κύηση

Εάν τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται, επανέρχονται γρήγορα ή το ιστορικό δείχνει ότι η ίδια αγωγή «δουλεύει όλο και λιγότερο», τότε χρειάζεται νέα αξιολόγηση και όχι απλή επανάληψη του ίδιου φαρμάκου.

Η θεραπεία του/της συντρόφου δεν είναι ρουτίνα όταν δεν υπάρχουν συμπτώματα. Αν όμως υπάρχει συμπτωματική βαλανίτιδα ή επίμονος ερεθισμός, ο γιατρός μπορεί να προσαρμόσει ανάλογα την αντιμετώπιση.

14

Θεραπεία στοματικής, δερματικής και ονυχικής καντιντίασης

Η θεραπεία εξαρτάται πολύ από την εντόπιση. Στη στοματική Candida, χρησιμοποιούνται συχνά τοπικά αντιμυκητιασικά, ενώ σε βαρύτερες ή εκτεταμένες μορφές μπορεί να χρειαστεί συστηματική αγωγή. Στις δερματικές μορφές, η τοπική θεραπεία συνδυάζεται με καλό στέγνωμα και μείωση της υγρασίας. Στις ονυχικές μορφές, η αντιμετώπιση είναι συνήθως πιο παρατεταμένη.

• Στόμα: τοπικά σκευάσματα, έλεγχος οδοντοστοιχιών, ξέπλυμα μετά από εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή.
• Δέρμα: αντιμυκητιασικές κρέμες και καθημερινή διατήρηση της περιοχής στεγνής.
• Παρωνυχία/νύχια: υπομονή, σωστή διάγνωση και μακρύτερη παρακολούθηση.

Σημαντικό είναι να διορθώνεται και ο λόγος που συντηρεί τη λοίμωξη. Για παράδειγμα, η στοματική Candida σε χρήστη εισπνεόμενου κορτικοστεροειδούς δεν θα λυθεί σωστά αν δεν αλλάξει και η τεχνική χρήσης ή το ξέπλυμα μετά το φάρμακο.

Αντίστοιχα, η δερματική Candida δεν υποχωρεί πραγματικά αν η περιοχή παραμένει συνεχώς υγρή, αποφραγμένη και ερεθισμένη.

15

Θεραπεία επεμβατικής λοίμωξης

Η επεμβατική Candida είναι νοσοκομειακή και επείγουσα ιατρική υπόθεση. Δεν αντιμετωπίζεται με απλά τοπικά σκευάσματα ή αυτοθεραπεία.

Η θεραπεία βασίζεται σε ενδοφλέβια αντιμυκητιασικά, στην έγκαιρη λήψη καλλιεργειών, στην αναζήτηση του πιθανού σημείου έναρξης και, όπου χρειάζεται, στην αφαίρεση ή αλλαγή συσκευών όπως καθετήρες. Η ακριβής αγωγή εξαρτάται από το είδος Candida, τη βαρύτητα, την ανοσολογική κατάσταση και το όργανο που εμπλέκεται.

Σε αυτές τις περιπτώσεις το εργαστήριο δεν λειτουργεί απλώς επιβεβαιωτικά. Γίνεται μέρος της ίδιας της θεραπευτικής στρατηγικής, επειδή η ταυτοποίηση του είδους και οι πληροφορίες ευαισθησίας μπορούν να αλλάξουν ουσιαστικά τη διαχείριση.

16

Υποτροπές, non-albicans Candida και αντοχή

Όταν η Candida επανέρχεται ξανά και ξανά, η υπόθεση παύει να είναι «μία απλή μυκητίαση». Χρειάζεται πιο οργανωμένη προσέγγιση.

Στην κολπική Candida, ως υποτροπιάζουσα θεωρείται συνήθως η κατάσταση με τουλάχιστον 3 συμπτωματικά επεισόδια μέσα σε λιγότερο από 1 έτος. Σε τέτοιες περιπτώσεις αυξάνει η πιθανότητα να εμπλέκονται non-albicans είδη ή να συντηρούνται μηχανισμοί που δεν έχουν διορθωθεί.

• Συχνή λήψη αντιβιοτικών
• Διαβήτης
• Ανοσοκαταστολή
• Επαναλαμβανόμενη εμπειρική αγωγή χωρίς σωστή ταυτοποίηση
• Μη-albicans Candida που ανταποκρίνεται διαφορετικά

Η επαναλαμβανόμενη χρήση αντιμυκητιασικών χωρίς σωστό έλεγχο δεν είναι ιδανική πρακτική. Μπορεί να «θολώσει» την εικόνα, να μεταβάλει τη μικροχλωρίδα και να καθυστερήσει τη σωστή διάγνωση.

Στον γενικό πληθυσμό, η μεγάλη ανθεκτικότητα που διαβάζουμε για είδη όπως η Candida auris αφορά κυρίως το νοσοκομειακό περιβάλλον και όχι τη συνήθη εξωνοσοκομειακή κολπική μυκητίαση. Παρ’ όλα αυτά, η έννοια της αντοχής μάς θυμίζει ότι η ορθή χρήση των αντιμυκητιασικών έχει σημασία.

17

Candida σε κύηση, διαβήτη και ανοσοκαταστολή

Ορισμένες ομάδες θέλουν ιδιαίτερη προσοχή, γιατί η Candida έχει διαφορετική συχνότητα ή διαφορετική διαχείριση.

Κύηση

Στην εγκυμοσύνη η κολπική Candida είναι συχνότερη. Η αντιμετώπιση πρέπει να γίνεται με ιατρική καθοδήγηση, γιατί δεν χρησιμοποιούνται όλα τα σχήματα με τον ίδιο τρόπο όπως εκτός κύησης. Σε γενικές γραμμές, στην κύηση προτιμάται η τοπική θεραπεία και όχι αυθαίρετη λήψη από του στόματος φαρμάκων.

Διαβήτης

Ο κακά ρυθμισμένος διαβήτης αυξάνει την πιθανότητα υποτροπών. Αν ένας ασθενής κάνει συχνά Candida χωρίς προφανή αιτία, ο έλεγχος για γλυκόζη και HbA1c είναι λογικός και συχνά πολύ χρήσιμος.

Ανοσοκαταστολή

Σε άτομα με HIV, χημειοθεραπεία, μεταμοσχεύσεις, βιολογικούς παράγοντες ή μακρά λήψη κορτικοστεροειδών, η Candida μπορεί να είναι πιο συχνή, πιο εκτεταμένη ή πιο επίμονη. Εκεί το όριο για εργαστηριακή διερεύνηση και εξατομίκευση αγωγής είναι χαμηλότερο.

18

Τι να κάνετε στο σπίτι και τι να αποφεύγετε

Η σωστή καθημερινή διαχείριση βοηθά πολύ, ιδίως στις επιφανειακές μορφές Candida.

• Κρατήστε την περιοχή καθαρή και στεγνή, χωρίς υπερβολικό τοπικό ερεθισμό.
• Αποφύγετε πολύ στενά, συνθετικά και μη αναπνεόμενα ρούχα.
• Αλλάζετε γρήγορα βρεγμένα μαγιό ή ρούχα γυμναστικής.
• Μην επαναλαμβάνετε φάρμακα χωρίς διάγνωση όταν τα συμπτώματα είναι άτυπα.
• Στο στόμα, καθαρίζετε σωστά οδοντοστοιχίες και ξεπλένετε μετά από εισπνεόμενα.
• Σε βαλανίτιδα ή συχνή γεννητική Candida, ελέγξτε και το σάκχαρο.

Αυτό που καλό είναι να αποφεύγεται είναι η υπερβολή: υπερβολικά ισχυρά καθαριστικά, συνεχείς κολπικές πλύσεις, αρωματικά προϊόντα ή τοπικές εφαρμογές χωρίς ιατρική βάση συχνά χειροτερεύουν τον βλεννογόνο και δεν λύνουν τη ρίζα του προβλήματος.

19

Πρόληψη και μείωση υποτροπών

Η πρόληψη της Candida δεν σημαίνει αποστείρωση του σώματος. Σημαίνει να διατηρούμε τις συνθήκες που δεν ευνοούν την υπερανάπτυξή της.

• Ορθολογική χρήση αντιβιοτικών και κορτικοστεροειδών
• Καλή ρύθμιση σακχάρου σε διαβητικούς
• Μείωση υγρασίας και τριβής στις πτυχές του δέρματος
• Σωστή φροντίδα στοματικής κοιλότητας και οδοντοστοιχιών
• Έγκαιρη ιατρική εκτίμηση όταν οι υποτροπές γίνονται συχνές

Τα προβιοτικά συζητούνται συχνά, αλλά δεν είναι «μαγική λύση». Μπορεί να χρησιμοποιούνται σε ορισμένα πλαίσια ως συμπληρωματικό μέτρο, αλλά η βάση παραμένει η σωστή διάγνωση, η διόρθωση των παραγόντων κινδύνου και η κατάλληλη αγωγή.

Αν μια γυναίκα έχει 3-4 επεισόδια τον χρόνο, το σωστό πλάνο δεν είναι μόνο «να έχει πάντα ένα χάπι στο σπίτι», αλλά να μπει σε λογική διερεύνησης υποτροπών.

20

Συχνές ερωτήσεις

21

Τι να θυμάστε

22

Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία

Ερμηνεία αποτελεσμάτων για καλλιέργειες, Candida spp και σχετικό αιματολογικό έλεγχο από ιατρό στο εργαστήριό μας, με αξιολόγηση του αποτελέσματος σε συνδυασμό με τα συμπτώματα και το ιστορικό σας.