Υπέρταση: Τι Είναι, Συμπτώματα, Θεραπεία, Διατροφή DASH και Φάρμακα

• • Ενημέρωση για εξετάσεις, φάρμακα και οδηγούς υγείας

    Λάβετε σύντομες, ιατρικά επιμελημένες ενημερώσεις για εργαστηριακές εξετάσεις, σωστή προετοιμασία, φάρμακα, συχνές παρενέργειες και νέα άρθρα του Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Λαμίας.

    

    Email για λήψη ενημέρωσης*

    Η ενημέρωση είναι εκπαιδευτική και δεν υποκαθιστά την ιατρική αξιολόγηση, την οδηγία του θεράποντος ιατρού ή του φαρμακοποιού.

    🩺 Τι Είναι η Υπέρταση;

    Η υπέρταση (ή αλλιώς αρτηριακή υπέρταση) είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης του αίματος πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα, δηλαδή πάνω από 130/80 mmHg σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διεθνή και ευρωπαϊκά πρωτόκολλα (ACC/AHA, ESC/ESH).

    🧬 Τι είναι η αρτηριακή πίεση;

    Η αρτηριακή πίεση είναι η δύναμη με την οποία το αίμα πιέζει τα τοιχώματα των αρτηριών καθώς εξέρχεται από την καρδιά προς τα υπόλοιπα όργανα. Εκφράζεται με δύο αριθμούς:

    • Συστολική (π.χ. 120 mmHg): η πίεση όταν η καρδιά συσπάται και στέλνει αίμα

    • Διαστολική (π.χ. 80 mmHg): η πίεση όταν η καρδιά είναι σε φάση ανάπαυσης

    ---

    ⚠️ Γιατί είναι επικίνδυνη η υπέρταση;

    Η υπέρταση συχνά αποκαλείται “σιωπηλός δολοφόνος”, επειδή δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα για χρόνια αλλά φθείρει σιωπηλά ζωτικά όργανα όπως:

    • 🧠 Εγκέφαλο → εγκεφαλικό επεισόδιο

    • ❤️ Καρδιά → έμφραγμα, καρδιακή ανεπάρκεια

    • 👁️ Μάτια → υπερτασική αμφιβληστροειδοπάθεια

    • 🧽 Νεφρούς → χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

    ---

    📊 Ποια είναι τα επίπεδα υπέρτασης;

    Κατηγορία	Συστολική	Διαστολική
    Φυσιολογική	< 120	< 80
    Υψηλή φυσιολογική	120–129	< 80
    Υπέρταση σταδίου 1	130–139	80–89
    Υπέρταση σταδίου 2	≥140	≥90
    Υπέρταση κρίσης	≥180	≥120

  • 🧾 Είδη υπέρτασης

    • Πρωτοπαθής (ιδιοπαθής): χωρίς εμφανή αιτία – το 90-95% των περιπτώσεων

    • Δευτεροπαθής: οφείλεται σε άλλα νοσήματα (νεφρικά, ενδοκρινικά, φάρμακα)

    • Ανθεκτική: δεν ρυθμίζεται με 3 ή περισσότερα φάρμακα

    • Λευκής μπλούζας: αυξάνεται μόνο σε ιατρικό περιβάλλον

    • Μασκοφόρος τύπος: φυσιολογική στο ιατρείο, αυξημένη στο σπίτι

    ---

    📉 Πώς διαγιγνώσκεται;

    • Με επαναλαμβανόμενες μετρήσεις σε διαφορετικές ημέρες

    • Με 24ωρη καταγραφή πίεσης (Holter)

    • Με αυτομετρήσεις κατ’ οίκον

    ---

    ✅ Μπορεί να προληφθεί ή να αντιμετωπιστεί;

    Ναι! Με συνδυασμό αλλαγών στον τρόπο ζωής και, εάν χρειάζεται, φαρμακευτική αγωγή.
    Βασικά μέτρα:

    • 🥗 DASH διατροφή

    • 🧘 Μείωση στρες

    • 🚭 Διακοπή καπνίσματος

    • 🏃‍♂️ Άσκηση

    • ⚖️ Απώλεια βάρους

    • 💊 Αντιυπερτασικά φάρμακα (διουρητικά, ACEi, ARBs, CCBs, β-αναστολείς κ.ά.)

🧬 Υπέρταση και Γονιδιακή Προδιάθεση

Η υπέρταση έχει ισχυρό γενετικό υπόβαθρο, ιδίως στην πρωτοπαθή (ιδιοπαθή) υπέρταση, όπου δεν ανιχνεύεται οργανική αιτία. Η κληρονομικότητα θεωρείται υπεύθυνη για έως και 30–50% της μεταβλητότητας της αρτηριακής πίεσης στο γενικό πληθυσμό.

🧪 Κύριοι Μηχανισμοί Γενετικής Προδιάθεσης:

• • 1. Γονίδια που ρυθμίζουν το σύστημα RAAS (Renin-Angiotensin-Aldosterone System)

       • Πολυμορφισμοί στο ACE, AGT, AGTR1

       • Επηρεάζουν την αγγειοσύσπαση, την κατακράτηση νατρίου και την ευαισθησία στο αλάτι

    2. Γονίδια που σχετίζονται με την απορρόφηση νατρίου στα νεφρά

       • Π.χ. WNK1, WNK4, NCC, ENaC

       • Ευθύνονται για μορφές κληρονομικής υπέρτασης όπως Liddle syndrome

    3. Γονίδια που ρυθμίζουν τον τόνο των αγγείων

       • Π.χ. NOS3 (Νιτρικό Οξείδιο), ADD1, KCNJ1

       • Επηρεάζουν τη διάταση/συστολή των αγγείων και την απάντηση στο στρες

    4. Γονίδια μεταβολισμού καλίου και μαγνησίου

       • Συνδέονται με υποκαλιαιμία και αυξημένο κίνδυνο δευτεροπαθούς υπέρτασης

🧬 Παραδείγματα Μονογονιδιακών Συνδρόμων με Υπέρταση

🧬 Ειδικά στην Ελλάδα

• Μελέτες δείχνουν αυξημένη επίπτωση πολυμορφισμών στα γονίδια ACE και AGT στον ελληνικό πληθυσμό

• Η κληρονομικότητα επηρεάζει πιο έντονα άνδρες >40 ετών με κεντρική παχυσαρκία

🧬 Τεστ Γονιδιακού Ελέγχου

▶️ Αρχικά δεν συνιστάται σε όλους
▶️ Προτείνεται σε:

• • Νεαρά άτομα με σοβαρή υπέρταση (<30 ετών)

  • Ανθεκτική υπέρταση με υποκαλιαιμία

  • Ιστορικό οικογενειακής υπέρτασης σε παιδική ηλικία

  • Ύποπτα εργαστηριακά ευρήματα (π.χ. χαμηλή ρενίνη, χαμηλή αλδοστερόνη, υποκαλιαιμία)

  • 📌 Θυμήσου:
    👉 Η γενετική επηρεάζει την ευαισθησία, αλλά το περιβάλλον (διατροφή, στρες, άσκηση) καθορίζει την έκφραση.

🧬 Πίνακας – Γενετικά Σύνδρομα με Υπέρταση

🩺 Φυσιολογικές Τιμές Αρτηριακής Πίεσης